EDITIE 5 | JAARGANG 26 | MEI 2018 | € 6,95
BASISCURSUS
HAAL JE RECHT
Twee jaar garantie is niet standaard HÉT ANT WO ORD OP AL JE TECH-VRAGEN
EERLIJK
ALLES DELEN MET GEZIN, FAMILIE EN VRIENDEN
BASISCURSUS
7 SLIMME SPEAKERS
Siri, Alexa of Google: wie luistert het best?
JE BESPAAR OEP EN T N M E N N O AB , SPOTIFY,
DEEL NETFLIX ANDERE DIENSTEN N OFFICE 365 E
DELEN N E T A R A P P A ZIN E G E L E H T E MET H EN EIGEN ACCOUNT IEDEREEN E ICHT Z E O T K J I L R OUDE ER T U O R E D A I V OGJE NO ZO HOUD JE EE IN HET ZEIL
+ SHORTLIST
TECH VOOR KIDS
WORKSHOP
BEHEER JE THUISNETWERK
ONLINE PDF’S BEWERKEN
Comfortabel & centraal
Alles wat Adobe Reader niet kan, gratis online
MASTERCLASS
CRYPTOVALUTA
Wat moet je met Ethereum, Bitcoins of Litecoins?
+15
TEST
TIPS VOOR CRYPTOVALUTA
BASISCURSUS
MIXED REALITY IN WINDOWS 10
Ga verder dan VR mét bril
11 BLUETOOTH-SPEAKERS GETEST
The choice of champions
ABSOLUTE PRECISION ASUS GL703 | Intel Core i7 7700HQ | 16 GB RAM | 256 GB SSD + 1 TB HDD | NVIDIA GeForce GTX 1060 | Windows 10 Home
Meer informatie? Ga naar www.asus.com
Intel Inside®. Extraordinary Performance Outside. Powered by Intel® Core™ i7 processor
VOORWOORD
Voorwoord
Delen Normaal gesproken houd ik niet zo van delen. Ik werk het liefst zelf op mijn laptop, de snelste wifi-verbinding houd ik voor mezelf en mijn telefoon even afstaan voor een groepsfoto kost me meer moeite dan ik wil toegeven. Toch vind ik het delen van abonnementen, apps of software geen enkel probleem. Dat ligt vermoedelijk aan het feit dat het me geld bespaart … Want dat je veel kunt besparen door abonnementen te delen, dat staat vast. Veel aanbieders houden er ook rekening mee en ergens is het ook logisch. Als iedereen een persoonlijk account zou moeten nemen (en dus betalen) bij Netflix, Spotify en Office 365, en als je betaalde apps meerdere keren zou moeten aanschaffen, dan is dat simpelweg niet op te brengen. Dan zouden de aanbieders van die apps en diensten ons veel minder makkelijk van eenmalige aankopen kunnen laten overstappen naar maandelijkse of jaarlijkse abonnementsvormen. Maar aan delen zitten meer voordelen dan alleen het besparen van geld. Je kunt bepaalde instellingen centraal regelen en ook controleren wie wat kijkt, doet of heeft gedaan. Zo speel je, als het moet, het ene moment de thuissysteembeheerder en het andere moment de bezorgde vader. Met dat laatste moet ik overigens wel uitkijken. Mijn eerste reactie bij het zien van Disney’s dienst Circle was: dit moet ik hebben, en waarom bestond dit tien jaar geleden niet! Het is ongelofelijk hoe goed je daarmee je thuisnetwerk kunt regelen, zelfs op smartphone-niveau. Meteen daarna bedacht ik me … mijn zoon is inmiddels veertien. Ik heb alleen af en toe zijn wifitoegang uitgezet, dus waarom zou ik meer willen? Daarin zit ook een gevaar: je kúnt meer, dus je wilt meer gebrúíken. Dan deel ik liever af en toe leuke filmpjes en muziek met hem en neem ik het voor lief dat ik soms de vreselijkste suggesties op Spotify en Netflix voorbij zie komen … Veel leesplezier!
Jeroen de Jager Hoofdredacteur jeroen@computertotaal.nl
MEI 2018
W W W . C O M P U T E R T O TA A L . N L
3
NUMMER 5 2018
EERLIJK
ALLES DELEN
Ben jij thuis verantwoordelijk voor de computers en het netwerk? Zorg dan dat je netwerk goed werkt en iedereen toegang heeft tot de juiste onderdelen. Jjij bent bovendien degene die geld kan besparen door slim om te gaan met abonnementen. Deze serie artikelen zorgt ervoor dat jij de ultieme thuissysteembeheerder wordt … en ja, dat is leuker dan het klinkt!
MET GEZIN, FAMILIE EN VRIENDEN
ENTER
6
WORKSHOP Fotobeheer op Android
Nieuws, gadgets, gear, apps, geruchten, cij-
Je fotografeert vast veel met je smart-
fers, uitspraken én meningen. Uit alles wat
phone. Maar hoe bewerk en deel je die
langs is gekomen, viel dit ons het meest op.
beelden vervolgens, en hoe zorg je het
Is dát even lekker binnenkomen!
makkelijkst voor overzicht?
94
BASISCURSUS De virtuele wereld aan je voeten Windows zet sinds de Fall Creators Update groots in op ‘mixed reality’, waarbij de wereld om je heen wordt verrijkt met digitale beelden. Dit heb je ervoor nodig en zo ga je ermee aan de slag!
GARANTIE is een veelvoorkomend misverstand! Hoe zit dat nou precies? We zetten de feiten eens
Hoe groot is het internet eigenlijk en wat
duidelijk op papier.
4
WORKSHOP Online pdf’s bewerken
INFOGRAPHIC Websites
Dat er op apparatuur twee jaar garantie zit,
80
kost het ongeveer?
98
Het bewerken van pdf-bestanden, kan
78
dat? Jazeker, en het is nog makkelijk en gratis ook.
104
INHOUD
20 BASISCURSUS Besparen op abonnementen
34 Ouderlijk toezicht in de router
Bij allerlei diensten en software kun je voor-
Wat zijn de mogelijkheden en beperkingen
TEST De beste bluetoothspeakers
delige gezinsabonnementen afsluiten.
van ‘ouderlijk toezicht’ in de router?
We testen de betere bluetoothspeakers
28 BASISCURSUS Ieder een eigen account
40 SHORTLIST Tech voor kids Er is heel wat handige technologie op kin-
Deel je appraten met meerdere gezinsleden?
dermaat; daar maak je vast iemand blij mee!
Zorg dan dat iedereen z’n eigen account heeft.
van gerenommeerde merken. Met welke speakers van tussen de 200 en 400 euro kun je zonder concessies genieten van muziek?
70
46 MASTERCLASS Je thuisnetwerk onder controle Als thuisnetwerkbeheerder moet je het steeds complexer wordende netwerk maar zien te beheren, monitoren en beveiligen.
BASISCURSUS Arduino-weerparaplu
QUICK FIX FILMPJES DOWNLOADEN EN CONVERTEREN 103
Met het kleine ontwikkelbordje NodeMCU en Google Paper Signals maken we
BEHEER JE MUZIEKCOLLECTIE
109
TEST Slimme speakers
een paraplu die openvouwt als het gaat
110
regenen.
VRAAG & ANTWOORD
126
Er komen steeds meer slimme speakers van allerlei fabrikanten met diverse
MASTERCLASS Hoe werken cryptovaluta’s? We leggen uit hoe digitale munten werken,
KIJKEN, KIEZEN, KOPEN Soundbars
spraakassistenten op de markt. We testen zeven speakers met Apple Siri, Google
130
Assistant en Amazon Alexa.
86
zodat je zelf eventueel geïnformeerd kunt experimenteren.
116
TIPS & TRUCS 15 tips voor cryptovaluta
REVIEWS
Met deze apps en diensten word je een professionele cryptohandelaar.
MEI 2018
W W W . C O M P U T E R T O TA A L . N L
122
HARDWARE
56
SOFTWARE
61
APPS
66
GAMES
68
5
ENTER
Nieuws, gadgets, gear, apps, geruchten, cijfers, uitspraken én meningen. Uit alles wat langs is gekomen, viel ons dit het meeste op. Is dát even lekker binnenkomen!
IOT
“IoT-fabrikant aansprakelijk voor schade”
Updaten of dokken Steeds meer apparaten zijn verbon-
kookwasprogramma draait. Fabrikanten
den met het internet (IoT, internet of
van deze producten zouden hun verant-
things). Denk aan een huishouden waar
woordelijkheid moeten nemen door deze
bijvoorbeeld thermostaten, verlichting en
producten met updates zo veilig mogelijk te
zelfs koelkasten via een internetverbin-
houden. Maar tot dusver zijn ze er niet
ding aangestuurd en geautomatiseerd kun-
happig op: updaten is een flinke extra kos-
nen worden. Maar ook sommige horloges
tenpost voor producten die al verkocht
en sportartikelen hebben een internetver-
zijn. Op Kamervragen aan minister Grap-
binding. Ieder verbonden apparaat is ech-
perhaus (Justitie en Veiligheid) werd hoop-
ter ook bereikbaar voor criminelen en er
vol gereageerd. Er wordt gekeken of de
kunnen bugs optreden. Dat kan schade op-
fabrikanten verantwoordelijk gehouden
leveren, bijvoorbeeld als je via een app je
kunnen worden voor schade die optreedt,
droid. Alhoewel, nee. Er zit een Android-
wasmachine
waardoor update-nalatigheid opeens duur-
apparaat in voor bijvoorbeeld navigatie en het
der kan uitpakken dan updaten.
weergeven van batterij-informatie. En als we
wollen
start,
kleding
per
die
vervolgens
ongeluk
in
je het
GADGET
VESPANDROID Archos Citee Power
Een elektrische scooter die draait op An-
eerlijk zijn, een scooter is het ook niet echt. Een elektrische step is een betere omschrijving. Laten we die afschuwelijke Citee Powernaam ook gauw vergeten en benadrukken dat het om een bijzonder Android-apparaat gaat. Voor 500 euro heb je de ste … ik bedoel scooter, die een bereik van 25 kilometer heeft dankzij een 250watt-motor en 36volt-accu. Het Android 8-apparaat aan boord is niet heel erg indrukwekkend, maar de krachtigste apps hoeven ook niet gedraaid te worden. Er is een 5 inch groot hd-scherm in een waterdichte behuizing. Intern is er een quadcore-processor aanwezig met een gigabyte werkgeheugen en acht gigabyte opslagruimte. De Archos Citee Power is vanaf deze zomer verkrijgbaar.
6
ENTER
WETGEVING
VRIJE MODEMKEUZE STAP DICHTERBIJ
BAAS OVER EIGEN WIFI Officieel mogen wij, Nederlanders, bepalen welk modem en router we in ons
netwerk gebruiken. In de praktijk worden regels niet nageleefd, waardoor veel thuisnetwerken uitgerust zijn met brakke Experiaboxen of matige apparatuur van Ziggo, of een erfenis van UPC. Een andere modem of router gebruiken mag in veel gevallen niet. Gelukkig is het kabinet van plan te eisen de regels na te leven, zodat mensen wél zelf kunnen beslissen welke netwerkapparatuur in de meterkast hangt. Eind 2017 deed het ministerie van Economische zaken een internetconsultatie en de reacties zijn voorspelbaar. Vrijwel iedereen is voor en providers zijn tegen. Providers willen zelf in het kader van veiligheid graag beheren welke apparaten er direct zijn ver-
NETWERK
GEEN ADDERTJE ONDER DE NAS QNAPs nieuwe nieuwe nas’en
bonden met hun netwerk. Nu is dat een valide
QNAP komt met twee nieuwe
GHz met een turbo tot 2,3 GHz. De TS-
argument … maar als je ziet welke apparatuur
nas’en die bedoeld zijn voor thuis-
253Be en TS-453Be hebben beide 2 of 4
bij de internetabonnementen wordt verplicht,
en kleinzakelijk gebruik. De TS-253Be is
GB werkgeheugen, dat je kunt uitbrei-
krijg je toch vaak eerder de indruk dat financi-
een 2bay-nas en de TS-453Be is een
den tot 8 GB. De nas’en hebben vijf usb-
ele afwegingen zwaarder wegen in de router-
4bay-model. De apparaten hebben een
poorten (type A), die halen volgens
en modemkeuze van providers.
hdmi-uitgang en kunnen 4K h.264/h.265
QNAP lees- en schrijfsnelheden tot 225
decoderen en transcoderen. Er is ook een
MByte/s met AES-NI-encryptie inge-
pci-express-uitbreidingsslot
We denken in de richting van een quotum van 15 procent Nederlands product. MEI 2018
W W W . C O M P U T E R T O TA A L . N L
aanwezig
schakeld. De nas-serie beschikt over een
voor m.2-ssd’s of 10gigabit-ethernet-con-
ingebouwd app-center waarin apps als
nectiviteit, en je kunt gebruikmaken van
IFTTT Agent, Qsync, Qfiling en Surveil-
twee gigabit-ethernetpoorten. De nas’en
lance Station vertegenwoordigd zijn.
ondersteunen sata600-schijven en draai-
Volgens QNAP zijn de twee nas’en direct
en op een Intel Celeron J3455 quadcore-
verkrijgbaar, al noemt het nog geen
soc. Die heeft een kloksnelheid van 1,5
verkoopprijzen.
ECHT GEZEGD Jeroen Bartelse van de Raad van Cultuur pleit voor een verplicht quotum voor Nederlandse producties op videostreamingdiensten zoals Netflix.
7
ENTER
WETGEVING
TWEE STAPPEN VOORUIT, EENTJE TERUG
ÉÉN EUROPESE MARKT
HARDWARE
Geoblokkades zijn een doorn in het oog van veel in-
Samsung-ssd’s van 30 TB
TERAVEEL BYTES
ternetters. Je kent het wel: webwinkels weigeren je sommige producten te verkopen, omdat het product hier niet verkocht wordt, YouTube weigert je een filmpje te laten zien, het Netflix-aanbod is veel beperkter dan in
Mocht je een server hebben en
uit 32 gecombineerde 1TB-ssd’s. De se-
Duitsland, terwijl we hetzelfde betalen … Zo zijn er veel
op zoek zijn naar een ssd met zo-
quentiële lees- en schrijfsnelheden
meer voorbeelden te bedenken van afwijkende digitale
veel mogelijk opslagcapaciteit, dan
zouden 2100 en 1700 MByte/s zijn, en
benadeling op basis van je locatie. In Europa is een wet
moet je bij Samsung zijn. De fabrikant
de schijf moet vijf jaar lang eenmaal
aangenomen die dit aan banden moet leggen. Zo moeten
is in januari begonnen met de produc-
per dag volledig herschreven kunnen
de schappen van webwinkels voor iedere Europeaan het-
tie van de PM1643-ssd met 30,72 TB
worden.
de
zelfde zijn en mogen webdiensten niet geweigerd worden
(ja, terabyte) geheugen, liet het kortge-
PM1643 op lees-intensieve massaop-
omdat je bijvoorbeeld in Nederland bent in plaats van
leden weten. De ssd is bedoeld voor
slag en komt ook met goedkopere uit-
Frankrijk. Klinkt goed. Maar de wet is eigenlijk al kapot-
het bedrijfsleven en komt binnenkort
voeringen die over minder opslagge-
gelobbyd voordat hij aangenomen werd. Zo wordt er een
uit voor een nog onbekende prijs. We
heugen beschikken. Het gaat om ssd’s
uitzondering gemaakt voor video’s, muziek, e-books en
moeten het dus nog even met de specs
met een opslagruimte van ruim 15,
games. Laten dat nou net de gebieden zijn waar deze on-
doen: volgens Samsung heeft de ssd
ruim 7,5, bijna 4 en bijna 2 TB en een
eerlijke en ouderwetse locatieblokkade het meest frustre-
een 2,5inch-behuizing en bestaat hij
versie met ‘slechts’ 800 GB.
rend is.
Samsung
mikt
met
GADGET
SLIMME MUIZENVAL
DAAR WORDT GEEN KAAS VAN GEGETEN Net nu we dachten dat zo’n beetje iedere denkbare gadget inmiddels wel op internet aangesloten is, worden we toch weer verrast door iets nieuws. Zoals de Wireless Mouse Trap Monitor, een slimme muizenval. Hoewel, de muizenval zelf is niet slim. Voor deze uitvinding kun je gewoon je bestaande muizenval gebruiken. Het IoT-apparaatje in kwestie zet je ernaast, waar het in de gaten houdt of een muis wordt gevangen. Zodra dat het geval is, krijg je er een berichtje over binnen op je smartphone. Het idee daarachter is dat je niet telkens zelf hoeft te checken of de val zijn werk heeft gedaan, en dat je zo snel mogelijk een nieuwe kan zetten. De maker hierachter hoopt via Kickstarter genoeg geld op te halen om de gadget door te ontwikkelen en vraagt daar niet minder dan 12.000 euro voor. Dat lijkt wel erg veel, en de afgelopen paar dagen (op het moment van schrijven) hebben slechts drie investeerders geld ingelegd. 122 euro in totaal. Of de Wireless Mouse Trap Monitor straks daadwerkelijk te koop is, is nog maar zeer de vraag.
C I J F E R TJ E
1.200.000 KEER GETEKEND De app Snapchat heeft een nieuw ontwerp gekregen, dat bij veel mensen niet in de smaak is gevallen. Een petitie om het ontwerp terug te draaien werd in korte tijd veel getekend.
8
ENTER
E E R ST E R E A C T I E VA N D E R E D A C T I E
EERSTE INDRUK Jeroen de Jager Helaas zonder springveer
Wat jammer dat er geen springveer in het kapje over de toetsen zit, net als in de 8110 die we kennen van The Matrix-film! Dat vond ik altijd het stoerste aan die filmtelefoon. Hij rinkelt en met een druk op de knop schiet het kapje naar beneden en je hebt opgenomen. Gelukkig kun je wel op de ‘magazijn-in-pistool-laad’-manier ophangen. Overigens vind ik die gele kleur wel geinig vanwege de link naar het fantastisch Bert & Ernie-sketchje, maar de zwarte ‘Matrix’-versie is bij mij favoriet.
Joris Peterse Ring ring ring ring banana phone
Ik mis de tijd die deze telefoon terugbrengt stiekem wel een beetje. Een accuduur van 25 dagen! Snake! Fysieke knoppen! Toch denk ik dat dit toestel anno 2018 toch net even te beperkt voor me is. Daardoor is het een leuk
WELK JAAR IS HET OOK ALWEER?
Nokia 8110
achter-de-hand-telefoontje voor festivals of wanneer je smartphone stukgaat. Voor senioren die juist een wat simpeler toestel zoeken zie ik er ook wel de meerwaarde van in. Mits WhatsApp goed werkt.
Lub Snoek Een banaan aan je oor
De allereerste telefoon die ik me kan herinneren is de
Nokia maakt een enorme heropleving sinds het met een doorstart de neerwaartse Windows Phone-spiraal doorbrak. De Android-smartphones maken indruk en klassieke toestellen krijgen een tweede leven. Vorig jaar verscheen een nieuwe Nokia 3310 en tijdens het Mobile World Congress 2018 werd een reïncarnatie van de Nokia 8110 geïntroduceerd. De telefoon draait weliswaar niet op Android, maar is in staat om Android-apps als Facebook en mogelijk straks ook WhatsApp te draaien. Net als het origineel is het kromme uitschuiftoestel verkrijgbaar in zwart en geel, waardoor de 8110 (wederom) de bijnaam ‘Banana Phone’ krijgt. De Banana Phone is vanaf mei te koop voor 79 euro.
originele Nokia 3310 die in het jaar 2000 – vier jaar na de Nokia 8110 – uitkwam. Ik moest dan ook even in de geschiedenisboeken duiken toen Nokia het tijdens MWC over een nostalgische telefoon had. Als ik deze telefoon zou kopen, is het alleen maar om bij iedereen die ik bel de ‘er zit een banaan in m’n oor’-grap te kunnen maken.
Jeroen Boer Wie zit hier nu op te wachten?
Ik ben echt niet vies van een potje nostalgie, maar sommige dingen kun je beter in het verleden laten. In 1999 maakte Neo met zijn slider echt indruk, maar bijna 20 jaar later zit ik niet op een aanraakloze telefoon te wachten. Zeker als die stoere, zelf-openende schuif ook nog eens ontbreekt! Toegegeven, de echte 8110 had dat ook niet, maar met de in 1999 uitgebrachte 7110 kreeg Nokia dat net als in de film gewoon voor elkaar. Doe het dan nu ook ‘goed’!
MEI 2018
W W W . C O M P U T E R T O TA A L . N L
9
ENTER
spotlight
MUZIEKPRODUCER Daan Doedens, heeft zijn roeping gevonden Zeg nou zelf: wie wil er stiekem geen producer zijn? Lekker je eigen liedjes in elkaar flansen en hopen op een klapper in de Top
Techproblemen vragen een techoplossing! En in ons dagelijks techleven komen we vaak leuke nieuwe initiatieven tegen. En de prijs? Die maakt niet zoveel uit als het een geniaal idee is.
40. Toegegeven, dat laatste wordt lastig met de Song Maker uit het Chrome Music Lab van Google, maar lekker pielen met noten, beats en melodietjes is wel erg leuk. www.tiny.cc/songmaker
INTERACTIEVE MUZIEKTHEORIE Lub Snoek, geeft de toon aan Soundbops is speelgoed waarmee kinderen muziek leren kennen. De set bestaat uit een bord met losse noten in de vorm van gekleurde buttons. Leg de noten naast elkaar op het bord voor een melodie of stapel ze op elkaar voor een akkoord. Je kunt Soundbops zelfs koppelen met Garage Band om het nog leerzamer te maken! www.tiny.cc/soundbops
DE IDEALE COMBINATIE
TETRIS OP DE ACHTERKANT
Theske Slijkerman, wil altijd wat nieuws
Jeroen Boer, gaat altijd voor vier lijnen
Voor fotobewerking voldoet mijn al wat ou-
Het leuke van dit Game Boy-hoesje is dat hij
dere Wacom Bamboo prima … maar van deze
echt werkt! Dankzij een lcd-schermpje en
nieuwe Wacom Intuos word ik hebberig!
bedieningsknoppen kun je op de achterkant
Wacom beseft dat de hardware en software
van je telefoon Tetris en wat andere blok-
samen voor de beste creativiteit zorgen, dus
spelletjes spelen. Helaas is het hoesje, dat
kun je bij aanschaf van deze ‘tekentablet’
ongeveer 12 euro kost op bijvoorbeeld Ali-
twee of drie gratis creatieve programma’s
Express, er momenteel enkel voor de iPhone
downloaden: Corel Painter Essentials 6, Corel
6 t/m X en niet voor Android-smartphones.
Aftershot 3 en/of Clip Studio Paint Pro.
www.tiny.cc/tetcov
www.tiny.cc/wacint
DRAADLOOS LADEN IS DRAADLOOS Jeroen de Jager, heeft draadloos laden ontdekt Eerst was ik niet zo overtuigd van de meerwaarde van draadloos laden. Een kabeltje doet het immers altijd én het gaat sneller. Maar inmiddels ben ik om vanwege het gemak. Met een hand leg je de telefoon weg en als je hem tijdens het laden nodig hebt, pak je hem gewoon weer op. Deze PowerPort Wireless 10 van Anker laadt ook nog eens lekker snel. www.anker.com
10