Smart Ski Goggles: de Google Glass van de ski-piste 30 € 3,
Slechts
www.computeridee.nl
Nr 3 k 13 - 27 jan 2015
STREAMEN MET UW SMARTPHONE Met 10 sportieve apps
Na de feestdagen
Lekker fit
Zo Z o blijft blijjft u binnen binnen u uw wd databundel atabundel
STAP OVER OP 64-BIT
WERK SNELLER EN BETER MET PC (MAAR LEES EERST DE EISEN)
SLIMME OMWEG
Kijk ook de nieuwste series
S)
tflix V (Hulu, BBC, Ne
APP NOOT MIES:
Workshops Bewaak uw privacy op Facebook Freemake: slimmer video converteren Bouw uw eigen Bo me mediacenter
Onderwijs gaat digitaal
Getest: printen voor ’n prikkie
Inhoud Amerikaanse series kijken
IN DIT NUMMER
10 Weer in vorm? Apps helpen u daarbij!
Tv-series uit de VS lopen hier doorgaans nogal achter. Wacht niet langer en kijk voortaan – helemaal legaal! – naar de allernieuwste afleveringen.
14 Video voor iedereen Formaatproblemen opgelost
17 32- of 64 bit-Windows? Overstappen, of nog even rustig wachten?
36
20 Zuinig streamen Bespaar MB’s en daarmee geld
26 Onderwijs wordt digitaal Technologie in het klaslokaal
30 Facebook en privacy Deel, maar deel bewust!
32 Chromebook of Steambook? We zetten ze naast elkaar
Workshops 14 Bekijk voortaan alle video’s Niet-uitwisselbare videoformaten converteert u toch gewoon?
30 Meer privacy op Facebook Het lijkt onmogelijk, maar met de juiste instellingen kan het.
44 Maak een mediacenter Films, series en muziek bekijken en beluisteren in de woonkamer.
Mobiel streamen Leuk al die filmpjes, maar ze vréten MB’s. Gelukkig kunt u genoeg doen om toch gewoon elke maand uit te komen met uw bundel...
20
Facebook en uw privacy Wilt u dat echt iedereen zomaar met al uw belevenissen kan meegenieten? Zo geeft u niet té veel prijs aan de nieuwsgierigen.
Digitaal onderwijs Als u nu in de schoolbanken zou plaatsnemen, kon u als technologieliefhebber uw hart ophalen.
30
26
Digitale rust
G
eruime tijd geleden ben ik gestopt met goede voornemens. Ik hield me er amper aan, dus ja... Daarbij: ook gaande een jaar kun je nuttige daden stellen. Zo ben ik een paar jaar terug halverwege de maand februari definitief gestopt met roken. Na 40 jaar stevig paffen was dat een flinke klus, maar mede dankzij wat chemische hulpmiddelen is het toch gelukt. Wat ik op de drempel van een nieuw jaar nog wel altijd graag doe, is vooruit kijken. Wat zal het komende jaar brengen? Wat in 2015 in elk geval door-
34 Het nieuwe skieën Wintersport wordt digitaler
36 Amerikaanse series kijken U hoeft nooit meer te wachten
44 Maak een Mediacenter Makkelijk met JRiver
65 Sla pincodes op als woorden WordPIN maakt het mogelijk
52 Word abonnee En krijg een forse korting op de Raspberry Pi B+ basisset RUBRIEKEN
4 Mailbus Lezers geven hun mening
6 Nieuws Ontwikkelingen, trends en nieuwe producten
23 Abonnee-aanbieding Maak kans op mooie prijzen!
zet is de trend dat steeds meer mensen apparaten hebben die met steeds meer andere apparaten zijn verbonden. Nu al kan ik via een app de thermostaat thuis bedienen; die interactiviteit zal alleen maar toenemen. Ideaal lijkt me die wasmachine die zich via een app laat aansturen en een signaal geeft dat de was schoon is. Een trend waar je niet over leest, maar die ik voor mezelf ga invoeren: af en toe even offline. Even rust tussen al die digitale opwinding is denk ik broodnodig. Al was het maar omdat je
dan tijd hebt om eens lekker te bladeren. In Computer Idee, bijvoorbeeld!
25 Zelfgebouwd! Vliegtuigvolgsysteem
40 Voor Nop De leukste gratis software
47 Tips & Trucs Dick van de Schraaf, Hoofdredacteur dvdschraaf@reshift.nl
Handige slimmigheden
51 Apps & Downs De handigste agenda-apps
54 Vers Getest Nieuw spul, voor u bekeken
60 FAQman Problemen opgelost
64 Uitsmijter Nooit meer pincodes vergeten
67 Abonneeservice/Colofon Plus: volgend nummer
3 k 2015 k www.computeridee.nl
3
De gouden tip
Prijswinnaars 1De oplossing van de prijspuzzel 26/’14 is: infra-
Elke twee weken maakt de redactie (met veel plezier!) weer een nieuwe Computer Idee. En wanneer we dan horen dat u er iets aan hebt gehad, kan onze dag niet meer stuk!
1Retro-tip
Jullie hebben al meerdere malen aandacht geschonken aan Mame. Mame is niet nieuw, het bestaat al vanaf Windows XP in de Dos-mode. Ik had daar toen al een hoop plezier mee beleefd. Ondanks dat ik 55 jaar ben, ben ik al die tijd met mijn tijd meegegaan. Heel veel (spel)computers heb ik zelf gehad. ZX Spectrum, Vic20, Commodore 64, MSX, Philips, ColecoVision, noem ze maar op.
Ik heb nu een Acer multimedia computer Z5751, die Windows 8 niet ondersteunt. Windows 8 heb ik zelf gekocht, toen deze net uitkwam. Stond niet in de lijst van Acer, dus keihard kreeg ik het bericht... Jammer maar helaas. Dankzij speuren Driver Navigator geïnstalleerd. En jawel hoor, mijn computer werkt goed onder nu Windows 8.1. Zoek nu nog een biosupgrade, maar dat gaat misschien ook nog goed komen. Ik heb nu ook maar de stoute schoenen aangetrokken en Mame opnieuw geïnstalleerd volgens de gegevens uit uw blad, 64-bit en het bestand van maar liefs 42,8 GB gedownload vanaf archive.org/details/ MAME_0.151_ROMs. Daar moet je geduld voor hebben. De eerste keer duurde het tweeënhalf uur en kreeg ik een foutmelding. Want dit was tergend traag. Toen opnieuw gedaan. Tijd ongeveer 1 uur en 20 minuten. En die ging goed. Acceptabel voor zo’n groot
4 www.computeridee.nl k 3 k 2015
bestand. Op het forum waren er klachten dat van de ongeveer 20.000 bestanden er maar 7- of 8.000 bestanden zouden werken. Ik ben er nog mee bezig. Maar als je die al hebt… En ja: Mame werkt ook onder Windows 8.1. En zoveel spellen voor nop... Géén klachten. Als je hier echt de tijd voor neemt, krijg je ook veel terug. Bedankt voor de tip! Marco Lammers
1FAQman-tip
Mijn kaartlezer was niet meer te zien in ‘Deze computer’. Als ik er een geheugenkaartje in deed ging het lampje naast de invoersleuf branden. Echter, de (interne)kaartlezer was niet te zien in schijfbeheer, ook niet met ingestoken kaart. Ik heb toen aan de FAQman gevraagd wat ik moest doen. En dankzij zijn antwoord is het opgelost!! Zijn idee om de pc opnieuw op te starten met een geheugenkaartje in de kaartlezer deed wonderen! De kaartlezer werd prima herkend, was weer weg na verwijderen van de kaart, maar verscheen weer als ik de kaart er in stak. Hulde aan de FAQman. P.S. Ik ben fan van Computer Idee vanaf het eerste uur. Ed Betlem
rood. Het PS4-gamespakket ter waarde van 190 euro is gewonnen door Karel van den Berge. De twee zelf te ontwerpen smartphonehoesjes van Moogue (Hebben?Hebben! 26’/14) zijn gewonnen door Frans Slegers en Dylan Jansen. Gefeliciteerd allemaal!
1
1Binnen!
Zelf heb ik heel goede ervaringen met het programma ‘YouTube to MP3 Boom’ van Freemake (www.freemake.com/ nl/free_youtube_converter). Hiermee kun je onbeperkt en GRATIS muziek van YouTube omzetten naar mp3. Het programma is Nederlandstalig in te stellen en eenvoudig in gebruik. Doe er uw voordeel mee! Wiel Wings
In Computer Idee 07/2002 stond het artikel ‘Computer speelt voor deurbel’. Dat artikel heb ik bewaard, voor ‘later’. Inmiddels is het zo laat. Het benodigde programma MouseBuddy kon worden gedownload van www.caywen.com/ MouseBuddy/download.htm. Daar is het niet meer te vinden. Met mijn Google-vaardigheden kon ik het niet meer vinden. Hebt u het nog ergens? J. van Steenwijk
1Open source
Zou het mogelijk zijn, indien er een tip/truc voor Windows Office wordt gegeven, te vermelden of dit ook al of niet geldt voor open-source (bv. LibreOffice) Office-pakketten? Ch. van Wettum Microsoft Office is nog altijd wereldwijd de standaard, vandaar dat we daarvan uitgaan. Als een tip over een ander type Office-pakket wordt gegeven, zetten we dat er wel nadrukkelijk bij.
Het betreffende programma is ruim twaalf jaar na dato inderdaad nergens meer te vinden. Wellicht dat een lezer u kan helpen via een mailtje naar Mailbus?
1Meer Linux!
Speelse spelling Ze hebben inderdaad een goed oog voor trends, die marktwatchers…
Naar aanleiding van de artikelen over ssd heb ik een Samsung EVO 840 500 GB-ssd ingebouwd in mijn MSI AE2020M-pc. Werkt prima, maar heb gemerkt dat lege mappen (directory’s) niet met de meegeleverde migratiesoftware gekopieerd worden. Dit
1Kijk & luister
In Computer Idee 23 staat in de rubriek FAQman de vraag ‘Downloaden naar mp3’ van Wim Grandiek. De FAQman geeft hierop enige suggesties.
1 1
Iets te MELDEN of te KLAGEN? Schrijf ons: MAILBUS@COMPUTERIDEE.NL Hebt u een leuk COMPUTERIDEE? Mail: idee@computeridee.nl
Freemake Video Converter
Het juiste formaat Moet u uw video’s in een ander formaat gieten? Dan is een goede converter nodig, bijvoorbeeld het gratis programma van Freemake.
M
et de juiste codecs lust uw pc elke video die u kunt tegenkomen. De firmware van uw mediaspeler kan echter achter de feiten aanlopen, waardoor hij bepaalde bestanden niet herkent. En alhoewel er video-apps bestaan die verschillende soorten bestanden kunnen weergeven, komt het ook op smartphones en tablets regelmatig voor dat uw filmpje niet afgespeeld wordt. In die situaties zult u moeten converteren. Veel mensen vinden dit een lastige en vervelende klus omdat er een duizelingwekkend aantal videoformaten bestaat die elk dan ook nog eens verschillende instellingen bieden. Met een goed en vooral eenvoudig te gebruiken converteerprogramma is de klus echter simpel te klaren. Freemake Video Converter (FVC) is een uitstekende kandidaat.
en 1 Downloaden installeren We surfen naar www.free make.com/nl/free_video_ converter en klikken daar op de groene downloadknop. We
slaan het bestand (FreemakeVideoConverterSetup.exe, 1241 kB) op in een map naar keuze, openen deze map en vervolgens het bestand. We geven zo nodig UAC-toestemming, kiezen Nederlands en klikken op OK. Het vinkje bij ‘Help de software…’ kunt u weghalen als u geen informatie naar de makers wilt sturen. We klikken op Volgende, kiezen Aangepaste Installatie en halen het vinkje weg bij ‘Installeer Search Protect…’. We klikken op Volgende en bij het PC Utili-
2 helemaal blij bent met Freemake, kunt u alsnog een bijdrage betalen. Na het sluiten van de browser ziet u dat het programma is gestart (afbeelding 1).
Converteren klaar? Kijken maar! ties-venster – let op! – op ‘Ik ga niet akkoord’. We klikken op Volgende en ook bij het Wajamaanbod kiezen we ‘Ik ga niet akkoord’. We klikken op Volgende, kiezen Aangepaste installatie, klikken Volgende, Volgende en Voltooien. Er wordt een browser-venster geopend waarin om een donatie wordt gevraagd. U kunt dit sluiten en als u op een dag
1 14 www.computeridee.nl k 3 k 2015
2 Rondleiding
In het hoofdvenster ziet u dat FVC aanbiedt om ook de audioconverter van de zelfde makers te downloaden. Handig om in het achterhoofd te houden maar we doen er nu niets mee. Bovenin zien we knoppen om video, audio, dvd’s, foto’s of url’s toe te voegen aan de converteerlijst. Ook ziet u daar een knop om bestanden samen te voegen. Onder het hoofdvenster ziet u pictogrammen voor de verschillende uitvoerformaten die FVC kent. Met de pictogrammen < en > kunt u door de lijst scrollen. Gaat u met de cursor op zo’n pictogram staan dan ziet u een sterretje verschijnen en als u daarop klikt kunt u het uitvoerformaat aan uw favorieten toevoegen. Dat is handig wanneer u bijvoorbeeld alleen converteert naar een bepaald formaat. Hebt u favorieten ingesteld dan verschijnt links onderin het hoofd-
venster een sterretje en klikt u daarop dan krijgt u alleen nog uw favorieten te zien. Tussen de uitvoerformaten zien we algemene formaten zoals avi, mpeg en mkv, maar ook formaten voor specifieke apparaten van bijvoorbeeld Apple, Samsung of BlackBerry, de Xbox of PlayStation of toestellen die met Android werken.
3 Video’s toevoegen
Video’s die u zelf hebt opgenomen of die u hebt gedownload kunnen allerlei formaten hebben. FVC kent vrijwel elk gangbaar formaat, dus de kans is maar klein dat uw video níet wordt herkend. Met een klik op +Video kunt u één of meer bestanden selecteren. Deze worden niet direct geconverteerd maar toegevoegd aan de takenlijst die in het hoofdvenster verschijnt. Van elke toegevoegde video ziet u technische informatie zoals de duur, de afmeting, het audio- en video-formaat. Om te zien of u het juiste filmpje te pakken hebt, kunt u het afspelen via het afspeelpictogram en uit de lijst verwijderen met het kruisje. Handig is dat u ook met slechts delen uit video’s kunt werken. Daarvoor klikken we op de schaar die achter elk filmpje staat. We komen dan in een nieuw venster (afbeelding 2).
32 of 64?
64 bit-Windows
Overstappen of nog even wachten
De meeste computergebruikers werken nog steeds met een 32 bitWindows-versie, terwijl de processors al geruime tijd 64-bit zijn. En niet alleen het besturingssysteem, ook de applicaties zijn bij de meeste mensen thuis nog 32-bit. Hoeveel zin heeft het om over te stappen en hoe moeilijk is dat? ebt u onlangs een pc of laptop aangeschaft, dan staat daar waarschijnlijk een 64 bit-(X64) versie van Windows 8 op. Maar nog niet zo lang geleden werden de meeste systemen met een 32 bit-(X86) versie van Windows verkocht. Hebt u daarmee pech? Niet per se. Het is namelijk nog maar de vraag of 64-bit voor u aantrekkelijk is. We zetten de voor- en nadelen op een rijtje.
H
Voordelen Het grootste voordeel van het werken met een 64 bit-versie van Windows is de mogelijkheid meer dan 4 GB fysiek ramgeheugen aan te spreken. De termen 32- en 64 bit hebben betrekking op de hoeveelheid ram die kan worden geadresseerd. Voor een 32 bit-systeem
is dit 2 tot de macht 32, wat neerkomt op ruim 4,2 miljard adressen ofwel 4 GB. Voor een 64 bit-systeem komt de berekening (2 tot de macht 64) uit op een gigantische 16 exabyte, 4 miljard maal zo veel. In de praktijk wordt hiervan echter maar – afhankelijk van de Windows-versie (Home, Premium of Ultimate) – 8, 16 of 192 GB ram gebruikt. Met een 32 bitversie kunt u wel meer geheugen installeren, maar zelfs als de computer beschikt over 4 GB of meer, kan een 32 bit-versie van Windows slechts 3,25 GB van dat geheugen direct gebruiken (hardwarecomponenten als de pci bus en de usb host adapter gebruiken ook een beetje geheugen). Door een speciale eigenschap van de processor echter, Physical Address Extension (PAE), kan er wel meer dan 4 GB worden aangesproken, maar deze ‘virtuele’ geheugenuitbreiding bevindt zich op de harde schijf in het
zogeheten wisselbestand of de swapfile. Mochten er gegevens nodig zijn die zich in het virtuele geheugen bevinden, dan worden deze naar het ramgeheugen geschreven, terwijl ongebruikte gegevens van het ram worden teruggeschreven naar de harde schijf. Het spreekt voor zich dat wanneer u een groot aantal applicaties hebt geopend en u voortdurend schakelt tussen de verschillende programma’s u met 8 GB of 16 GB efficiënter werkt dan met 4 GB. Er hoeven dan immers minder geheugenpagina’s tussen het fysieke ram en het virtuele geheugen op de harde schijf te worden uitgewisseld. Om echt van 64-bit te profiteren, zou u het ramgeheugen moeten uitbreiden tot 6 GB of meer.
Check Hoe kunt u zien of op uw computer een 32- of een 64 bit-versie van Windows is geïnstalleerd? Door het indrukken van de Windows-toets+ Pause/ Break verschijnt het scherm met de basisinformatie. Bij Systeemtype wordt het type besturingssysteem weergegeven. In Windows 7 kunt u ook via Start naar het configuratiescherm gaan en daar vervolgens Systeem selecteren. In Windows 8 komt u er ook achter door op het desktopscherm de Windows-toets+I in de te drukken en op de PC Info tegel te klikken.
Vereisten De eerste vereiste om een 64 bit-Windows te kunnen installeren is dat u ook over een 64 bit-processor beschikt. En die kans is groot, want alle nieuwe processoren vanaf de Intel Core 2 Duo en de AMD Athlon 64 zijn 64-bit. Alleen oude Pentium-processors zijn vaak nog 32-bit. Om een systeem geheel
3 k 2015 k www.computeridee.nl
17
64-bit te maken moeten, behalve de processor en het besturingssysteem, ook de applicaties 64-bit zijn. En daar schort het aan, want van lang niet alle applicaties bestaat een 64 bit-versie. Het is echter geen onoverkomelijk probleem, want veel programma’s die zijn ontworpen voor een 32 bit-versie van Windows kunnen ongewijzigd worden uitgevoerd op een computer met een 64 bit-versie.
Zoals een 32 bit-besturingssysteem kan draaien op een 64 bit-processor, kan een 32 bitapplicatie dus op een 64 bitbesturingssysteem draaien. Juist deze compatibiliteit is de reden dat we zo traag zijn met het omschakelen op 64-bit; er is immers geen acute noodzaak voor overstappen. Kijken we echter in retrospectief naar de overgang van 16- naar 32-bit,
dan heeft dat ook tien jaar geduurd.
Programma’s In snelheid profiteren niet alle programma’s in gelijke mate van een upgrade. Met Word zult u weinig verschil merken en hoewel van de voornaamste internet-browsers inmiddels een 64 bit-versie bestaat, worden deze misschien enkele procenten sneller. Programma’s die er fors op vooruit gaan zijn foto- en videobewerkingsprogramma’s, CAD- en 3D-ontwerpsoftware, grote databases en encryptiesoftware. Ook 64 bit-games die veel verschillende texturen in hoge resolutie gebruiken zullen profiteren van het grotere ram-geheugen. Van MS Office bestaat er sinds Office 2010 een 64 bit-versie. Als u een 64-bit besturingssysteem hebt, kunt u bij het installeren kiezen voor een van de twee. En hoewel Microsoft de 32 bit-versie adviseert, maakt het wel wat uit. In de 32 bit-versie hebben bestanden een maximale omvang van 2 GB. De 64 bit-Office-versie heeft die beperking niet, wat betekent dat de
spreadsheets groter dan 2 GB kunnen worden. Na het installeren van 64-bit Windows is bij Taakbeheer op het tabblad Processen goed te zien welke programma’s en processen 32-bit zijn en welke 64-bit. In Windows 7 worden 32 bit-programma’s en processen dan aangegeven met *32 naast de naam. Hebt u een 64 bit-versie van Windows 8, dan is toevoeging 32-bit. Ook in de Verkenner is eenvoudig te zien welke programma’s 32- of 64-bit zijn: 64 bituitgaven worden opgeslagen in de submappen van de bekende map Program Files, 32 bit-programma’s belanden in de submappen van de nieuwe map Program Files (x86).
Wat zijn de nadelen? Waar 32 bit-applicaties wel draaien onder een 64 bit-Windows, geldt dat niet voor de drivers. De 64-bit versies van
ziet nog een goede 64 bitdriver uit te brengen. Kijk dus goed uit of er voor de hardware die u bezit of wilt gaan aanschaffen wel de juiste benodigde stuurprogramma’s bestaan. Een ander risico dat u loopt is dat sommige plugins niet meer werken. Een programma als Photoshop 64-bit is opnieuw geschreven en geoptimaliseerd met 64-bit in gedachte, maar veel plugins worden door derden geleverd en niet meteen geactualiseerd. Heel oude 16 bit-programma’s ten slotte worden sowieso niet meer ondersteund. Ook sommige 32 bit-programma’s kunnen overigens nog stukjes 16-bit code bevatten en alsnog stuk lopen. U kunt online in het Windows
Welke combinaties zijn mogelijk? Combinaties 64 bit-processor Processor 64-bit Operating System 64-bit Applicaties 64-bit Kan dit? ja
64-bit 64-bit 32-bit ja
64-bit 32-bit 32-bit ja
64-bit 32-bit 64-bit nee
Een 32 bit-besturingssysteem werkt dus zowel op een 32- or 64 bit-processor. Een 32 bit-applicatie werkt zowel op een 32- or 64 bit-besturingssysteem. Een 64 bit-applicatie echter draait alleen op een 64 bit-processor en een 64 bit-besturingssysteem. Hebt u nog een 32 bit-processor dan hebt u pech, want voor 32 bitprocessors geldt op het laagste niveau hetzelfde als voor de operating systemen. Een 32 bit-processor ziet niet meer dan 4 GB. In de tijd dat 32 MB de norm was, leek dat een limiet die niet snel zou worden gehaald, maar die zijn we nu al weer bijna voorbij. Installeren van een 64 bit-besturingssysteem of 64 bit-applicatie op een 32 bit-processor is niet mogelijk. Combinaties 32 bit-processor Processor 32-bit Operating System 32-bit Applicaties 32-bit Kan dit? ja
32-bit 32-bit 64-bit nee
18 www.computeridee.nl k 3 k 2015
32-bit 64-bit 32-bit nee
32-bit 64-bit 64-bit nee
Windows werken alleen met speciale gecertificeerde hardware-drivers. Voor alle apparaten die u wilt gaan gebruiken of installeren moeten digitaal ondertekende stuurprogramma’s beschikbaar zijn. Omdat veel stuurprogramma’s nog 32-bit zijn, betekent dit dat u waarschijnlijk niet meer alle hardware kunt blijven gebruiken. Er is grote kans dat u afscheid moet nemen van uw zeven jaar oude printer, omdat de fabrikant er geen been in
Compatibiliteitscentrum nagaan welke 64 bit-stuurprogramma’s er beschikbaar zijn op www.microsoft.com/nl-nl/ windows/compatibility/ CompatCenter/Home. Voor duizenden apparaten staat aangegeven of er 64 bit-stuurprogramma’s beschikbaar zijn.
Veiliger De compatibiliteitseis is veel strenger dan bij 32 bit-versies, waarbij u ook stuurprogramma’s kunt installeren die niet
Mobiel streamen
Bewaak uw Facebook, Netflix, YouTube: leuk al die filmpjes, maar ze vréten MB’s als u ze bekijkt op uw smartphone of tablet. Gelukkig kunt u genoeg doen om te zorgen dat u niet uit uw databundel klapt.
G
ewoon een artikel lezen op internet is er bijna niet meer bij: overal staan tegenwoordig filmpjes bij. Facebook speelt ze automatisch af in uw tijdlijn, op nieuwssites als Nu.nl en die van De Telegraaf ontkomt u er ook niet aan en sites als WappZapp, Flabber en Dumpert zetten de leukste filmpjes nog eens op een rijtje. Netflix en WappZapp plus hebben een serieus aanbod van films en series en via NPO, Kijk of NLziet kunt u gemiste tv-programma’s terugkijken. De meeste websites of diensten zijn inmiddels wel aangepast voor smartphones en tablets, voornamelijk dankzij html5, en ook via apps is veel content beschikbaar. Toepassingen voor online video blijken, volgens onderzoek van AlcatelLucent, enorme dataverslinders op mobiele netwerken. Als grootste verbruikers werden achtereenvolgens YouTube, Netflix, Facebook Video, Pandora en Instagram Video geïdentificeerd. Als we verschillende websites mogen geloven, valt het verbruik van YouTube best mee: er zou zo’n 2,5 MB per minuut worden verbruikt, ongeveer 150 MB per uur. De cijfers blijken achterhaald. Er wordt geen rekening mee gehouden dat
smartphones tegenwoordig een hdscherm hebben (720p of 1080p), dat materiaal op YouTube in steeds hogere kwaliteit beschikbaar is, en dat YouTube de hoogste kwaliteit nastreeft. Dat betekent, met de internetsnelheden van tegenwoor-
Betere compressie, maar hogere resolutie dig (tot 50 Mbit/s via 4g), dat het verbruik al snel bijna tien keer hoger ligt. Op een Samsung Galaxy S5 (met 1080p-scherm) keken we een uur lang naar verschillende YouTube-filmpjes en kwamen tot
tqU kunt You-
Tube zo instellen dat hd-video alleen via wifi wordt gestreamd.
20 www.computeridee.nl k 3 k 2015
9
In YouTube kunt u de kwaliteit wijzigen. Dat gaat wel enigszins omslachtig.
1,4 GB(!) aan data. Netflix blijkt iets zuiniger, maar verbruikt nog altijd 1 GB per uur. Veel gebruikers zijn dan al door hun maandbundel heen! Bij 4g-abonnementen zijn bundels van 8 GB al geen uitzondering meer, maar zelfs dat lijkt dan wat krap. Ook het streamen van muziek kan aantikken. Spotify verbruikt, afhankelijk van de gekozen kwaliteit, zo’n 60 tot 100 MB per uur. Met een abonnement als Hi Eindeloos Spotify (ongeveer 10 euro per maand) hoeft u zich daar geen zorgen over te maken: het streamen verbruikt niet uw hele bundel. Spotify Premium geeft natuurlijk ook de mogelijkheid voor offline gebruik. Chatten via messengers, één van de belangrijkste toepassingen van het moment, doet overigens nauwelijks kwaad. We gebruiken WhatsApp regelmatig, maar het verbruik is minder dan een megabyte per maand, al ligt dat hoger wanneer u vaak foto’s of video’s verstuurt. Overigens hebben messengers wel weer de meeste impact op het netwerk van providers, vanwege de vele notificaties, en ook de grootste invloed op het batterijverbruik.
Verbruik beperken Wat kunt u doen om het dataverbruik te beperken? Bij streamen wordt, om haperingen te voorkomen, een buffer gebruikt. Veel wisselen tussen video’s, bijvoorbeeld op YouTube, zal daarom extra data vragen. Facebook heeft sinds kort de, soms ongewenste, eigenschap dat video’s in uw tijdlijn automatisch worden afgespeeld zodra ze op uw scherm verschijnen. Hier waren erg veel klachten over: veel gebruikers zagen hun dataverbruik fors toenemen. Zelf zagen we een verbruik van ongeveer 10 MB per vijf minuten: op maandbasis kan dat aardig oplopen. Het helpt om het automatisch afspelen van video uit te zetten. Ga hiervoor in de Facebook-app naar
Bundelbeheer
MB’s ‘Instellingen’ en zoek de optie ‘Video automatisch afspelen’. Hier kunt u het uitzetten, of kies voor ‘Alleen Wi-Fi’ om de filmpjes alleen bij wifi automatisch af te spelen. De kwaliteit van streams wordt vaak aangepast aan bijvoorbeeld de resolutie van het apparaat en de beschikbare bandbreedte. De meeste apps proberen een zo hoog mogelijke kwaliteit aan te bieden en houden dus geen rekening met een krappe bundel. Het wijzigen van de afspeelkwaliteit is bij
q
Netflix-gebruik kunt u beperken tot wifi.
den beelden echter stevig gecomprimeerd. Ter illustratie: een Super HD 1080p-stream bij Netflix heeft een bandbreedte van zo’n 7 Mbit/s. Veel minder dan blu-ray, maar dat merkt u ook aan de duidelijk mindere beeldkwaliteit. Toch levert het nog altijd een dataverbruik van zo’n 3 GB per uur op. De nieuwe codec H.265 is twee keer zo efficiënt, maar ondertussen neemt de resolutie alleen maar toe.
Hogere resoluties
de YouTube-app wat omslachtig: tik op de video, ga naar ‘Meer’ en tik op het instellingenpictogram. U kunt nu de kwaliteit wijzigen, bijvoorbeeld 240p of 480p. Handiger is het om, via de instellingen, aan te geven dat hd-video alleen via wifi mag worden afgespeeld. De Netflix-app geeft u slechts de optie om alleen via wifi af te spelen. U kunt, via uw accountinstellingen, wel een lagere kwaliteit instellen, maar dat geldt dan voor alle apparaten. Bij het streamen van video is het dataverbruik sterk afhankelijk van de mate van compressie. Vrijwel alle aanbieders van internetvideo, waaronder YouTube, Netflix en Vimeo, gebruiken de codec H.264. Ook bij blu-rayschijfjes wordt deze codec veel gebruikt. Bij het afspelen van blu-ray worden beelden weinig gecomprimeerd, wat resulteert in een bandbreedte van rond de 25 tot 35 Mbit/s. Bij streamen via internet wor-
De meeste high-end smartphones hebben tegenwoordig een full hd scherm (1920x1080 pixels), ideaal voor het weergeven van streams van 1080p (al ziet 720p er ook al prima uit). We zien nu al smartphones met quad hd-scherm (2560x1440 pixels), zoals de LG G3, en in de loop van 2015 mogen we ook smartphones met 4K ultra hd (3840x2160 pixels) verwachten (en 8K op nog langere termijn!). Quad hd biedt vier keer meer pixels dan een 720p-paneel, en 4K ultra hd biedt vier keer 1080p. Veel smartphones kunnen nu al video in deze hoge resolutie opnemen, al is dat niet echt praktisch. Zo kan de Samsung Galaxy S5 maar vijf minuten in 4K ultra hd opnemen, moet u rekenen op 350 MB per minuut en kunt u de video niet in de originele resolutie op het toestel bekijken. Netflix zendt de eigen serie ‘House of Cards’ al in 4K ultra hd uit, waarbij het nieuwe H.265-codec wordt gebruikt, ook wel hevc genoemd (High Efficient Video Codec). Het materiaal is alleen te bekijken op enkele specifieke ultra hd-televisies. Hoewel de standaard vier keer meer pixels biedt dan 1080p, is de bandbreedte-eis maar ongeveer twee keer hoger: rond de 15 Mbit/s, met dank aan de twee keer efficiëntere codec. Met zo’n 7 GB per uur ligt het dataverbruik natuurlijk wel erg hoog. Voor tablets lijkt het zinvol, maar voor smartphones (met een schermdiameter van 5 à 6 inch) zien we weinig praktische voordelen voor resoluties hoger dan full hd. De pixeldichtheid is met full hd al erg hoog, rond 450 ppi, en een nog hogere pixeldichtheid is niet of nauwelijks met het blote oog te onderscheiden. Ook de batterij raakt veel sneller leeg met hogere resoluties. 3 k 2015 k www.computeridee.nl
21
Bundelbeheer tBeperk automa-
Play. Ga naar ‘Instellingen’ en kies ‘Apps automatisch bijwerken’. Hier kunt u aangeven dat apps alleen via wifi mogen worden bijgewerkt. Bij iOS gaat u hiervoor naar ‘Instellingen’, ‘iTunes en App Store’. Hier kunt u automatische downloads aan- of uitzetten voor onder meer updates van apps. Haal ook het vinkje bij ‘Gebruik mobiele data’ weg om te zorgen dat het downloaden alleen via wifi mag gebeuren.
tische updates onderweg voor Android.
Verbruik controleren
qBeperk automatische updates onderweg voor iOS.
Toch mogen we dit jaar al smartphones met 4K ultra hd verwachten. Ook de H.265-codec zal dan meer gemeengoed worden. Behalve efficiënter streamen en in hogere kwa-
echt zinvol is. Gaat u toch veel data verbruiken onderweg, dan kunt u beter op zoek naar een prepaid simkaart voor dat land met forse databundel. De mogelijkheden verschillen per land en per provider.
De grens over? Begrens uw dataverbruik!
Updates van apps begrenzen
liteit, is daarmee ook minder opslagcapaciteit voor opgenomen video nodig. Voorlopig zal H.264 echter de norm blijven, zowel voor het bronmateriaal op internet als de apparaten die het materiaal afspelen. Er zijn namelijk nog geen smartphones die H.265 hardware-matig kunnen decoderen. Dat is voorbehouden aan toekomstige smartphones met bijvoorbeeld de Qualcomm Snapdragon 805-processor.
Met enkele eenvoudige handelingen kunt u het dataverbruik nog verder terugbrengen. Na video blijken downloads en updates van apps de belangrijkste dataverslinders. Bij een krappe bundel is het verstandig automatische downloads van updates uit te zetten als u onderweg bent en niet met wifi verbonden. Bij Android opent u hiervoor Google
t
U ziet in één oogopslag hoeveel u al verbruikt hebt.
Streaming in het buitenland Internet in het buitenland is de afgelopen jaren steeds wat goedkoper geworden. De meest recente prijsverlaging was op 1 juli. Vooral de internettarieven dalen fors. U betaalt nu 0,25 euro per MB; daarvoor was dit nog 0,55 euro per MB. Ook bellen, gebeld worden en het versturen van een sms worden goedkoper. U bent wel nog altijd flink goedkoper uit met de dag- en maandbundels die veel providers aanbieden, al hebt u ook dan vaak maar zo’n 50 tot 200 MB. Het mag duidelijk zijn dat streamen via het mobiele netwerk bij roaming niet
22 www.computeridee.nl k 3 k 2015
q
Handig: zo is meteen duidelijk welke apps de meeste MB’s kosten.
Smartphones bieden tegenwoordig prima hulpmiddelen om het dataverbruik in de gaten te houden, en eventueel te beperken. Ook zijn veel apps van derden beschikbaar om het dataverbruik te monitoren. Bij Android 4.0 en hoger vindt u het verbruik via ‘Instellingen’, ‘Gegevensverbruik’. Standaard wordt hier het mobiele dataverbruik getoond, maar via het menu kunt u de optie aanzetten om ook wifi-verbruik te tonen, op een apart tabje. De grafiek toont het gemeten verbruik, een rode lijn om een limiet in te stellen en een oranje lijn om de waarschuwingsdrempel in te stellen. Onder de grafiek ziet u (voor de ingestelde periode) het dataverbruik per app. In iOS 7 kunt u het mobiele dataverbruik per app inzien (en eventueel de app uitzetten) via ‘Instellingen’, ‘Mobiel netwerk’. Er zijn ook gespecialiseerde apps zoals DataMan beschikbaar.
t
Tekst: Gertjan Groen