Veilig aanslaan van lasten
Fot
Voorwoord De overheid stelt eisen aan alles en iedereen. Dit is om te voorkomen dat er chaos en optreedt. Als men bedenkt hoeveel ongelukken in het verkeer zouden optreden als er geen verkeersregels waren en iedereen 'maar wat doet' is het meer dan duidelijk dat er regels, wetten en normen nodig zijn voor bijna alle hedendaagse dingen Collé Safety & Training Collé Safety & Training is de juiste keuze voor elke professional in de bouw, industrie en/of petrochemie. Of het nu gaat om producttrainingen, veiligheidstrainingen of herhalingstrainingen, met onze trainingen werken uw medewerkers veiliger en efficiënter. Het werken met materieel is niet zonder risico’s! Een groot gedeelte van de ongevallen met materieel wordt veroorzaakt door een bedieningsfouten, onachtzaamheid of een gebrek aan kennis. Start daarom vandaag nog met veilig werken en neem direct contact op met onze opleidingsspecialisten voor een trainingsadvies op maat: 046-4574108 of training@colle.eu Collé bestaat meer dan 120 jaar, wat een duidelijk voordeel oplevert in de hoeveelheid ervaring die het bedrijf heeft. Collé vindt het delen van deze kennis een absolute noodzaak om de arbeidsveiligheid van werknemers en de bijbehorende werkomgeving te kunnen waarborgen. Daarom bieden wij u kwalitatief hoogwaardige product- & veiligheidstrainingen tegen gunstige tarieven! Onze opleidingsspecialisten adviseren u graag via 046-4574108. Bekijk het volledige trainingsaanbod op www.colle.eu
Namens Collé Safety & Training wensen we u plezier en succes met onze veiligheidstraining!!
Collé Safety & Training B.V. Nusterweg 100 - 102 NL 6136 KV Sittard Postbus 5123 NL 6130 PC Sittard Tel. +31 (0)46 - 45 74 108 Fax. +31 (0)46 - 45 21 120 training@colle.eu
Collé Safety & Training: Sittard
Revisiedatum : 01-07-2019
Indentificatiecode: S&T-VAL
Blz.2
Inhoudsopgave: Voorwoord ...............................................................................................................................................2 Inleiding ....................................................................................................................................................5 1
2
3
Wetgeving .........................................................................................................................................6 1.1
Verticaal transport ................................................................................................................... 6
1.2
Arbobesluit .............................................................................................................................. 6
1.3
Verantwoordelijkheid werkgever............................................................................................. 7
1.4
Arbo-wet .................................................................................................................................. 7
1.5
Opleiding.................................................................................................................................. 7
1.6
CE Markering ........................................................................................................................... 8
1.7
Kraanboek ................................................................................................................................ 8
1.8
Machine-gebonden documenten ............................................................................................ 8
1.9
Keuring machines..................................................................................................................... 8
Hijsgereedschappen..........................................................................................................................9 2.1
Hijsgereedschap en last ........................................................................................................... 9
2.2
Ketting en kettingwerk........................................................................................................... 10
2.3
Kettingwerk............................................................................................................................ 11
2.4
Merktekens ........................................................................................................................... 11
2.5
Certificaten ........................................................................................................................... 11
2.6
Soorten kettingwerk .............................................................................................................. 12
2.7
Gebruiksfactor kettingwerk ................................................................................................... 13
2.9
Onderhoud............................................................................................................................. 13
Capaciteit ...................................................................................................................................... 13 3.1
Haken ..................................................................................................................................... 15 3.2
4
Staalkabels en staalstropen ................................................................................... 15
3.3
Gebruiksfactor staaldraad...................................................................................................... 15
3.4
Afkeurmaatstaven staaldraad ................................................................................................ 16
3.5
Hijsbanden ............................................................................................................................. 16
3.6
Werklast ................................................................................................................................. 17
3.7
Aandachtspunten bij het gebruik van hijsbanden.................................................................. 18
3.8
Afkeur maatstaven van hijsbanden ....................................................................................... 18
Speciale hijsgereedschappen ......................................................................................................... 19 4.1
Afkeurnormen speciaal gereedschap..................................................................................... 20
4.2
Massa van de last................................................................................................................... 20
4.3
Voorbereiding van de werkzaamheden ................................................................................. 22
4.4
Controleren van de opstelling ............................................................................................... 22
Collé Safety & Training: Sittard
Revisiedatum : 01-07-2019
Indentificatiecode: S&T-VAL
Blz.3
4.5
Communicatie........................................................................................................................ 23
4.6
Verplaatsen van de last .......................................................................................................... 25
4.7
Algemene veiligheidsvoorschriften ....................................................................................... 26
Collé Safety & Training: Sittard
Revisiedatum : 01-07-2019
Indentificatiecode: S&T-VAL
Blz.4
Inleiding Tijdens deze cursus worden alle benodigde aspecten behandeld, die een medewerker moet weten en kunnen om op verantwoorde wijze zijn/haar taken te kunnen uitoefenen. Dit lesboek bestaat uit de belangrijkste theoretische begrippen, opgesteld in begrijpelijke taal. Daarnaast bevat het boek een aantal oefeningen en berekeningen om de cursist optimaal voor te bereiden om in de praktijk veilig en verantwoord zijn werk onder een kraan kan uitvoeren. De cursus bestaat uit een theoretisch en een praktijk gedeelte. Tijdens de praktijk brengt de cursist de in de theorie geleerde lesstof ten uitvoer. Aan het einde van de cursus wordt zowel een theorie als een praktijkexamen afgenomen. Beide examens dienen met een voldoende te worden afgesloten om het certificaat ‘Veilig verplaatsen van Lasten’’ in ontvangst te mogen nemen.
Collé Safety & Training: Sittard
Revisiedatum : 01-07-2019
Indentificatiecode: S&T-VAL
Blz.5
1
Wetgeving
1.1
Verticaal transport
Onder verticaal transport word verstaan: het verticaal verplaatsen van vrij hangende of geleide lasten of personen. Bij verticaal transport kunnen diverse machines worden ingezet. Er word onderscheid gemaakt tussen vaste en mobiele kranen. Voorkomende soorten kranen zijn: -
Autokraan; Rupskraan; Ruw-terreinkraan; Weg-terreinkraan; Mobiele torenkraan; Vaste Torenkraan; Toptorenkraan; Portaalkraan; Bovenloopkraan.
Enkele andere machines kunnen worden uitgerust als mobiele kraan, dit zijn: 1.2
Verreiker; Heftruck; Grondverzetmachine met hijsfunctie; Autolaadkraan met hijsfunctie; Funderingsmachine met hijsfunctie. Arbobesluit
Sinds 1874 bestaan er wettelijke voorschriften met betrekking tot werkomstandigheden. Het “Kinderwetje van Van Houten” werd in dat jaar aangenomen met als doel de kinderen onder de 12 jaar van werken uit te sluiten. In 1980 werd de Arbeidsomstandighedenwet aangenomen. Deze wet wordt uitgelegd in het Arbeidsomstandighedenbesluit . Het meest recente besluit dateert van 1997. Hierin staan de regels en voorschriften, betrekking hebbende op onze werkplek.
Collé Safety & Training: Sittard
Revisiedatum : 01-07-2019
Indentificatiecode: S&T-VAL
Blz.6
Het doel is dus: Vastleggen in een Arbobesluit wat er in een bedrijf moet gebeuren op het gebied van veiligheid, gezondheid en welzijn. 1.3
Verantwoordelijkheid werkgever
De werkgever is verplicht U op een veilige, gezonde en zo prettig mogelijke manier te laten werken. Deze verplichtingen zijn:
-
Voorlichting en instructie in praktijk en theorie voor iedere functie. Het volgen van cursussen in praktijk en theorie voor iedere functie. Het verstrekken van persoonlijke beschermingsmiddelen, die bij de functie horen. Ieder jaar dient de werkgever de gevaren op het gebied van veiligheid, gezondheid en welzijn vast te leggen. Dit kan ook worden uitbesteed aan de Arbodienst, deze heeft hiervoor veiligheidsdeskundigen en artsen in dienst, die voor de werkgever de bedrijfsrisico’s kunnen vastleggen. Het voeren van een ziekteverzuimbeleid. Hierin wordt aangegeven hoe een zieke vanuit het bedrijf wordt begeleid. De werkgever wordt begeleid door de Arbodienst.
1.4
Arbo-wet
-
In de Arbo-wet is eigenlijk een arbeidsomstandighedenwet. In de Arbo-wet gaat men er van uit dat veiligheid, gezondheid en welzijn een gezamenlijk belang van werkgevers en werknemers is. De Arbo-wet is weer onderverdeeld in: -
Arbobesluit, hierin zijn specifieke regels en voorschriften opgenomen. In hoofdstuk 7 staan belangrijke zaken voor het verticaal transport.
-
Arboregeling, hierin worden zaken uit het Arbobesluit uitgewerkt. Voor verticaal transport is dit, opleiding voor de machinist en onderzoek en beproeving van kranen.
-
Arbobeleidsregels, hierin word uitleg gegeven over de wijze van veilig werken. Bij ongevallen bepaalt de rechter of de beleidsregels zijn toegepast.
1.5
Opleiding
Volgens het Arbobesluit, artikel 7,32, moet een machinist in de bouw in het bezit zijn van een Certificaat van vakbekwaamheid. Het certificaat is nodig voor het bedienen van een machine met een lastmoment van 10 t/m of meer. Aan welke eisen een machinist moet voldoen is opgenomen in de Arboregeling. Het certificaat heeft een geldigheidsduur van 5 jaar. Daarna kan het certificaat verlengd worden.
Collé Safety & Training: Sittard
Revisiedatum : 01-07-2019
Indentificatiecode: S&T-VAL
Blz.7
1.6
CE Markering
Elke machine dient volgens de machinerichtlijn voorzien te zijn van een C.E. markering, en een of meerdere verklaringen van overeenstemming van de fabrikant. C.E. staat voor Conformité Europeen. De fabrikant draagt na ondertekening van de verklaring de verantwoordelijkheid voor de veiligheid van de machine. Om zich in te dekken tegen risico’s heeft de fabrikant een handleiding geschreven waarin op genomen de wijze waarop de machine gebruikt moet worden. 1.7
Kraanboek
Het kraanboek is van belang voor de gebruiker, hij kan hierin zien of de machine veilig inzetbaar is. In het kraanboek staat aangetekend: 1.8
type en serienummer. eigenaar van de machine. keuringen en grote reparaties of veranderingen. Machine-gebonden documenten
Documenten die bij de machine behoren zijn: Het kraanboek. De hijstabellen. C.E. verklaring. Verklaring van overeenstemming. Na één jaar alle keuringsrapporten. Instructieboek in de Nederlandse taal. Certificaten van het hijsgereedschap. Onderhoudsschema. 1.9
Keuring machines
Onderzoeken en beproeven (keuring) dient te gebeuren volgens een 2-2-2 regeling. Dit betekent dat bij aanschaf van de machine (met een CE verklaring) de kraan na één jaar ingebruikname, onderzocht en beproeft moet worden door een deskundige. Het tweede jaar dient de machine onderzocht en beproeft te worden door een door de overheid aangewezen instantie. Vervolgens moet de kraan, het ene jaar door een deskundige en het volgende jaar door een erkende instantie gekeurd worden. Het originele keuringsrapport dient bij de machine aanwezig te zijn.
Collé Safety & Training: Sittard
Revisiedatum : 01-07-2019
Indentificatiecode: S&T-VAL
Blz.8
2
Hijsgereedschappen
2.1
Hijsgereedschap en last
Hijsgereedschappen worden gebruikt bij het verplaatsen van een last. Deze gereedschappen worden aangebracht aan of om de last en in de kraanhaak bevestigd.
In het Arbobesluit artikel 7.2 worden hijsgereedschappen nader omschreven. In deze wet staat, kort samengevat, aan welke eisen het hijsgereedschap moet voldoen en hoe er met hijsgereedschap moet worden omgegaan. Voor de fabrikant betekend dit, dat hij:
Een handleiding moet bijleveren – in de Nederlandse taal. Merktekens moet aanbrengen. Afkeurmaatstaven moet aangeven.
Voor de hijsbegeleider betekend dit, dat hij:
Het juiste gereedschap moet kiezen als hij de last aanslaat. Het hanteren van de afkeurmaatstaven.
Voor de eigenaar van het hijsgereedschap betekent dit dat hij:
Collé Safety & Training: Sittard
Revisiedatum : 01-07-2019
Indentificatiecode: S&T-VAL
Blz.9
Tenminste 1 maal per jaar het hijsgereedschap door een deskundige of erkende instantie moet laten onderzoeken, zo nodig beproeven.
Voor kettingwerk was een periodieke keuring ingesteld van 4 jaar. Momenteel wordt deze keuring geadviseerd. Een erkende instantie beschikt over de juiste middelen om kettingwerk te beproeven. Let daarom als machinist, bij gebruik van hijsgereedschap, op de volgende punten:
Is het hijsgereedschap geschikt voor de last. Is de capaciteit voldoende. Is de last juist aangeslagen. Is het certificaat aanwezig. Verkeerd het hijsgereedschap in goede staat.
Hijsgereedschappen zijn er in verschillende soorten:
2.2
Kettingen Staalstroppen. Hijsbanden. Speciaal hijsgereedschap.
Ketting en kettingwerk
Er zijn kort- en lang schalmige kettingen. Alleen kort schalmige kettingen mogen worden gebruikt bij hijswerkzaamheden. Kettingen worden veel gebruikt en kunnen ten opzichte van ander hijsgereedschap, beter tegen wat ruwere behandeling. Wanneer een ketting om een last wordt aangeslagen, moet men er op letten dat deze niet een te scherpe bocht maakt. Hierdoor kan een puntbelasting optreden. Kettingen worden vervaardigd van een hoogwaardige, gelegeerde en veredelde staalsoort. De materiaalsterkte wordt aangegeven in klassen. Bv. M, P, S, T en V. Het meest voorkomende kettingwerk is van de klasse T en is vaak herkenbaar aan een achtkantig merkplaatje.
Er mag nooit aan kettingwerk gelast worden !!!!
Collé Safety & Training: Sittard
Revisiedatum : 01-07-2019
Indentificatiecode: S&T-VAL
Blz.10
2.3
Kettingwerk
Onder kettingwerk wordt verstaan: schalmen, sluitingen, ringen, wartels, oogbouten enz. Deze zijn elk afzonderlijk of samengesteld toepasbaar. Onder een samenstel wordt verstaan: Een stuk hijsgereedschap, opgebouwd uit losse onderdelen, mechanisch aan elkaar gekoppeld en permanent aan elkaar verbonden. 2.4
Merktekens
Alle hijsgereedschappen dienen te zijn voorzien van merktekens, dus ook kettingwerk. De merktekens moeten duidelijk leesbaar zijn aangebracht. Bij kettingen is dit vaak een achtkantig plaatje, maar het kan ook een ring zijn. Ook kunnen de merktekens in het kettingwerk zelf zijn aangebracht.
De aangebrachte merktekens bestaan uit:
W.L.L. (Working Load Limit) ook S.W.L. is mogelijk (Safe Working Load). Certificaatnummer. Datum (keuringsdatum of datum ingebruikname)
In het kettingwerk zelf zijn ook gegevens ingegoten zoals:
CE markering. Fabrikant merk. Materiaalsoort.
2.5 Certificaten Certificaten behoren bij het hijsgereedschap aanwezig te zijn en dienen dezelfde gegevens te bevatten als die van het kettingwerk, aangevuld met: naam van de eigenaar en de bevindingen van een keuring.
Collé Safety & Training: Sittard
Revisiedatum : 01-07-2019
Indentificatiecode: S&T-VAL
Blz.11
2.6 Soorten kettingwerk Er zijn vele soorten en maten van kettingwerk. De meest toegepaste zijn hieronder
Rijgketting
Ketting wordt door elkaar gestoken zodat de last wordt ingeklemd.
Kettingleng
Voor het gemakkelijk aanhaken van de last of als voorloper.
Tweesprong
Voor het in balans houden van een langere last, het aanslaan op twee punten.
Viersprong
Voor het in balans houden van een langere en bredere last, het aanslaan op vier punten.
D-sluiting
Voor het aankoppelen van een last of het verlengen van hijsgereedschap.
Harpsluiting
Voor het vermeerderen van hijsgereedschap, bv het samenstellen van een tweesprong en belastbaar onder een hoek.
HBB sluitingen
Harp of D sluiting met draai pen zonder moer of borging, gebruik uitsluitend als er geen ruimte is voor het aanbrengen van een borgmoer
HMB sluitingen
Harp of D sluiting met bout en moer sluiting inclusief borgpin
Collé Safety & Training: Sittard
Revisiedatum : 01-07-2019
Indentificatiecode: S&T-VAL
Blz.12
HBB Sluiting
2.7
HMB Sluiting
Gebruiksfactor kettingwerk
De gebruiksfactor, ook wel veiligheidsfactor genoemd, is voor alle kettingwerk 4. Deze gebruiksfactor is de verhouding tussen de werklast (W.L.L.) en de breekkracht van de ketting. 2.8
Afkeurmaatstaven kettingwerk
Kettingwerk moet worden afgekeurd als het niet voldoet aan de keurnormen van de fabrikant. Aandachtspunten hiervoor zijn:
2.9
Is het certificaat aanwezig. Zijn de merktekens leesbaar. Zijn er geen vervormingen of beschadigingen. Is de slijtage niet meer dan 10% van de materiaaldikte. Deze treed het eerste op tussen de contactpunten van de schalmen. Intering door roest. Is de ketting compleet volgens certificaat. Controle op goede werking van veiligheidskleppen.
Onderhoud
Het onderhoud van kettingwerk dient bij gebruik, dagelijks te worden uitgevoerd. Deze werkzaamheden bestaan uit controle en onderhoud van: Het corresponderen van de merktekens met het certificaat. Het schoonhouden en licht smeren van scharnierende onderdelen. De controle op beschadigingen, vervormingen of andere gebreken. Het niet slepen en gooien van het kettingwerk. Het droog opslaan.
3
Capaciteit
Bij het gebruik van enkelvoudig gereedschap mag de aangegeven werklast (W.L.L.) nooit overschreden worden. Indien gestropt wordt aangeslagen, dient men rekening te houden met een reductie van 20% of de werklast vermenigvuldigen met factor 0,8. Bij het gebruik van samenstellen (twee, drie en viersprongen) is de totale werklast afhankelijk van: Collé Safety & Training: Sittard
Revisiedatum : 01-07-2019
Indentificatiecode: S&T-VAL
Blz.13
Het aantal parten. De wijze van aanslaan. De buitenhoeken. De sterkte van een enkel part. Gelijke (symmetrische) of ongelijke (asymmetrische) verdeling van de last.
Bij het gebruik van de twee of meersprongen heeft men te maken met een hoek ten opzichte van elkaar. Deze hoek werd in het verleden een binnenhoek of tophoek genoemd. Momenteel word gewerkt met buitenhoeken. Men kan de “oude” tophoek eenvoudig berekenen door de buitenhoek te vermenigvuldigen met twee. Bij deze berekening moeten wel beiden lengen dezelfde lengte hebben.
Bij het berekenen van de werklast volgens onderstaande tabel, wordt de werklast factor vermenigvuldigd met de sterkte van het enkele part. Let op: De aangegeven werklast (W.L.L.) in het hijsgereedschap mag nooit overschreden worden.
Collé Safety & Training: Sittard
Revisiedatum : 01-07-2019
Indentificatiecode: S&T-VAL
Blz.14
3.1
Haken
Haken zijn veelal ontworpen om in het midden belast te worden. (nooit op de punt belasten) In enkele haken zijn merktekens aangebracht, in deze haken mogen dan twee lengen onder een buitenhoek van 45° aangeslagen worden. Er zijn verschillende soorten hijshaken, namelijk:
Ooghaak met klep Ooghaak met schaarklep
3.2
Gaffelhaak
Wartelhaak
Staalkabels en staalstropen
Staalkabels kunnen voor veel doeleinden gebruikt worden. Wij beperken ons tot het gebruik als hijsdraad of als staalkabelstrop. Opbouw van de kabel Dunnen staaldraadjes worden om een kern geslagen en vormen zo een streng. Meerdere strengen worden daarna om een kern geslagen en vormen nu een kabel. Het in elkaar draaien van staalkabels gebeurt op diverse wijze.
3.3
Gebruiksfactor staaldraad
Collé Safety & Training: Sittard
Revisiedatum : 01-07-2019
Indentificatiecode: S&T-VAL
Blz.15
De gebruiksfactor is afhankelijk waarvoor de kabel wordt toegepast. In het algemeen is de gebruiksfactor voor staaldraad 5. In enkele gevallen wordt voor hijskabel 6 gehanteerd.
3.4
Afkeurmaatstaven staaldraad
Hijskabels en staaldraadstroppen dienen dagelijks, voorgebruik, gecontroleerd en zonodig afgekeurd te worden op de volgende gebreken: -
Certificaat niet aanwezig. Draadbreuken. Slijtage. (40% van de diameter van de dunne draadjes) Diameter vermindering van de kabel. (10%) Corrosie. (intering door roest) Knikken of grote beschadigingen.
Grommer
De twee meest voorkomende eindverbindingen in de vorm van een lus zijn: Talurit
Aan het einde van een staalkabel wordt een lus gevormd. Deze wordt door een huls van aluminiumlegering, hydraulisch samengeperst. Dit is een goedkope verbinding en wordt veel toegepast.
Let op:
De klembus mag nooit op buiging worden belast. Dus met Talurit NOOIT STROPPEN!!
Superloop
De staalkabel wordt aan het uiteinde uit elkaar gesplitst en tegengesteld weer in elkaar gevlochten. Hierdoor ontstaat een “vlaams oog”. De uiteinden worden samengeperst met een stalen bus en er ontstaat een robuuste verbinding.
Collé Safety & Training: Sittard
Revisiedatum : 01-07-2019
Indentificatiecode: S&T-VAL
Blz.16
3.5
Hijsbanden
Hijsbanden worden toegepast wanneer een last niet mag worden beschadigd. Ook worden hijsbanden gebruikt omdat ze licht en soepel in gebruik zijn. Hijsbanden zijn vervaardigd van kunststofvezels of garens, meestal nylon of polyester. Bij het vervaardigen van hijsbanden worden veel toevoegingen aan het materiaal aangebracht. Dit om de trekvastheid te vergroten en de slijtagegevoeligheid te verminderen. Een hijsband blijft echter kwetsbaar en dient regelmatig gecontroleerd te worden. Ze hebben een beperkte levensduur bij intensief gebruik. Er zijn twee soorten hijsbanden, nl: - Platte hijsband - Eindloze hijsbanden
Plat, met aan beide zijden een lus. Ronde hijsband.
Platte Hijsband
3.6
Eindloze hijsband – Rondstrop
Werklast
De werklast van een hijsband wordt aangegeven op etiketten. (labels) De gegevens moeten overeen komen met het bijgeleverd certificaat. Hijsbanden kunnen zowel enkel, gestropt en in een broek (mandje) worden aangeslagen. Indien men de hijsband gestropt wil gebruiken en toch de hele W.L.L. wil Benutten kan men dit oplossen door de strop te maken dmv een sluiting
Collé Safety & Training: Sittard
Revisiedatum : 01-07-2019
Indentificatiecode: S&T-VAL
Blz.17
Op het label staat ook vermeld: Materiaalsoort van de hijsband. Lengte van de hijsband. Merkteken van de fabrikant. Serienummer. Datum fabricage.
3.7
Aandachtspunten bij het gebruik van hijsbanden
Bij het gebruik van hijsbanden dient men aandacht te besteden aan de volgende punten: 3.8 -
De W.L.L. moet voldoende zijn t.o.v. de last. Hijsbanden mogen nooit worden geknoopt of verdraaid. Hijsbanden moeten over de gehele breedte gelijkmatig worden belast. Hijsbanden mogen niet op de stiknaad worden belast door de haak of last. Bij stroppen, de strop zo strak mogelijk aantrekken, dit voorkomt verhitten door het over elkaar schuiven van de banden. Scherpe hoeken aan de last moeten worden afgeschermd. De last niet op de hijsband laten rusten. De hijsbanden die vast onder de last zitten, niet lostrekken. Labels altijd vrij houden van de last of hijshaak. Afkeur maatstaven van hijsbanden W.L.L. merktekens ontbreken. Stiksel beschermhoes is los. (hijsband is overbelast geweest) Garens zijn meer dan 10% ingescheurd. Hijsband is geknoopt. Hijsband is versleten en zwaar vervuild. Hijsband is in aanraking geweest met chemicaliën.
Samengevat de gebruiksfactoren:
Kettingwerk en sluitingen Staalstroppen Hijsdraad Hijsbanden en eindeloze stroppen
Collé Safety & Training: Sittard
4 5 6 7
Revisiedatum : 01-07-2019
Indentificatiecode: S&T-VAL
Blz.18
4
Speciale hijsgereedschappen
Speciale hijsgereedschappen komen in diverse soorten voor. Deze hijsgereed-schappen verdienen extra aandacht van de machinist, omdat ze vaak zijn nagemaakt en niet voldoen aan de normen die zijn gesteld in de machinerichtlijn. (CE-verklaring) Controleer altijd het gereedschap op gebreken voor je er mee gaat werken. Net als bij hijsgereedschap behoren hier ook alle gegevens, zoals werklast, certificaatnummer, keuringsdatum en indien zwaarder dan 100 kg, dient het eigen gewicht vermeld te staan.
Enkele meest voorkomende en gebruikte zijn: -
Hijsbalken. Platenklemmen. Blokkenklemmen. Stenenklem Huloklem Pallethaken. Kubels Puinbakken. Hijssleutels.
Collé Safety & Training: Sittard
- Altijd gebruiken met uitvalbeveiliging. - Altijd gebruiken met uitvalbeveiliging. - Altijd gebruiken met uitvalbeveiliging. - Altijd gebruiken met uitvalbeveiliging.
Revisiedatum : 01-07-2019
Indentificatiecode: S&T-VAL
Blz.19
4.1
Afkeurnormen speciaal gereedschap
Bij deze gereedschappen gelden afkeurnormen zoals: Is er een certificaat aanwezig. Zijn de merktekens leesbaar. Is de gebruiksaanwijzing aanwezig. Zijn alle onderdelen aanwezig en in orde. Zijn de hijsogen in orde. (niet gescheurd of verroest) Is het gereedschap periodiek gekeurd. (minimaal 1x per jaar) Is indien nodig de uitvalbeveiliging aanwezig.
4.2
Massa van de last
Het vooraf kunne bepalen wat een last weegt is belangrijk. De machinist heeft dit gegeven nodig om zijn opstelpositie te kiezen en voor de juiste sterkte van zijn hijsgereedschap. Bij een groot aantal producten zal het gewicht bekend zijn. De gewichten en afmetingen staan dan vermeld op het materiaal of staan vermeld in de bijgeleverde product informatie. In enkele gevallen wanneer geen gewichten en afmetingen bekend zijn zal de machinist dan zelf deze gegevens moeten bepalen. Het is voor de machinist onmogelijk om ingewikkelde wormen en afmetingen ter plaatse even uit te rekenen. Een hijsbegeleider kan op drie manieren aan zijn gegevens komen: -
De gegevens staan op het product vermeld, of op bijgeleverde informatie. Hij maakt een inschatting van de afmetingen en het gewicht. Hij meet de maten op en berekend het gewicht.
Het inschatten van maten en gewichten is moeilijk, het vereist inzicht, kennis en ervaring van diverse materialen. Bij het inschatten kan met bijvoorbeeld eerst bedenken of men lengte van 1 meter met de hand kan tillen. Bepaal wat je zelf kunt tillen, is dit 30 kg, 40 kg, of zelfs 50 kg, of wat je denkt dat die meter weegt, vermenigvuldig dan het bepaalde gewicht met de lengte van het voorwerp. De uitkomst zal dan naar inschatting de massa van het voorwerp zijn.
Collé Safety & Training: Sittard
Revisiedatum : 01-07-2019
Indentificatiecode: S&T-VAL
Blz.20
Vraag: wat is de totale massa van 250 stenen als 1 steen 2kg weegt?
Elk materiaal heeft zijn eigen gewicht per volume. Als we een steen, een blokje hout en een blokje ijzer met allen dezelfde afmetingen naast elkaar leggen, dan zal het ijzer het zwaarst zijn en het blokje hout het lichtst. Elk materiaal heeft zijn eigen soortelijke massa. (s.m.) (gewicht per soort) Willen we het gewicht bereken dan moet we het volume van het voorwerp vermenigvuldigen met de soortelijke massa.
Gewicht = volume x soortelijke massa
Volume wordt berekend door:
Lengte x breedte x hoogte
Lengte = meter ( of decimeter, centimeter, millimeter) Lengte x breedte = 1 m2 (vierkante meter) Lengte x breedte x hoogte = 1 m3 (kubieke meter)
Meet voorkomende soortelijke massa’s zijn:
Zand Beton Licht hout Zwaar hout Azobe Staal Kalkzandsteen
Collé Safety & Training: Sittard
1.600 kg/m3 2.400 kg/m3 600 kg/m3 1.100 kg/m3 7.800 kg/m3 2.000 kg/m3
Revisiedatum : 01-07-2019
Indentificatiecode: S&T-VAL
Blz.21
Vraag: Een betonbalk is 3 meter lang, 30 cm breed en 25 cm hoog. wat is het gewicht (massa) van deze balk?
4.3
Voorbereiding van de werkzaamheden
Voor dat men begint met het werken met de kraan dient men bekent te zijn met de werking van de machine. In het instructieboekje of machinehandleiding staat beschreven hoe de machine bediend moet worden. Inspecteer de kraan dagelijks voordat u deze gebruikt. Een visuele inspectie rondom de machine kost maar weinig tijd, en kan schade of ongelukken voorkomen.
Voor de aanvang van de werkzaamheden moer er eerst overleg zijn tussen de machinist en de verantwoordelijke medewerker van de opdrachtgever, vaak is dit de uitvoerder op de bouwplaats. In de werkbespreking zullen gegevens bekend worden als:
4.4
Welke lasten moeten er verplaatst worden Waar moeten de lasten geplaatst worde Zijn er knelpunten of obstakels Wat zijn de gewichten van deze lasten Hoe moeten de lasten worden aangeslagen Wie gaat de last aanslaan en begeleiden Is de Machinist bekend met de werkwijze en volgorde Worden er persoonlijke beschermingsmiddelen gedragen Controleren van de opstelling
Controleer in overleg met de machinist voor de aanvang van de Hijswerkzaamheden de juiste opstelling van de kraan, hierbij kan men als volgt te werk gaan:
controleer of de draagkracht van de ondergrond voldoende is voor de stempeldruk van de kraan. controleer de omgevingsfactoren. controleer het werkgebied op afscherming voor derden. controleer de bereikbaarheid van de opstelplaats. laat de machinist een proefdraai maken, controleer hierbij de vrijloop van de giek en de ballast.
Let op: stel de kraan nooit te dicht op bij een talud. Afhankelijk van de stabiliteit van de ondergrond kan een vuistregel gehanteerd worden.
Deze luid: de afstand van de rand van de afgraving tot de eerste ondersteuning van de kraan moet minimaal gelijk zijn aan de diepte van de afgraving (minimaal 1,5 meter). Collé Safety & Training: Sittard
Revisiedatum : 01-07-2019
Indentificatiecode: S&T-VAL
Blz.22
Belangrijk is om vooraf de bepalen of er beperkingen zijn mbt de maximaal toegestane bodemdruk
We kunnen de draagkracht van de bodem niet beïnvloeden,maar we kunnen wel onze stempeldruk aanpassen aan de omstandigheden
We berekenen de stempeldruk van onze machine op 2 manieren:
Als we de maximale stempeldruk van de machine willen berekenen vullen we in de berekening niet het gewicht van de last en het hijsmateriaal in maar het maximale gewicht dat de machine volgens zijn tabel mag tillen, de druk kan dan nooit hoger zijn dan de uitkomst van de berekening
Verder is het een noodzakelijk om altijd stempelschotten te gebruiken. Verder geldt: moet binnen deze afstanden gewerkt worden neem dan altijd contact op met de beheerder van het hoogspanningsnet of met de spoorwegen (NS)
Indien men door onbekende oorzaak toch in aanraking komt met de leidingen dient men: 1. de kraan niet te verlaten 2. omstanders te waarschuwen 3. proberen door zwenken of rijden los te komen 4.5
Communicatie
Communicatie is erg belangrijk, door elkaar niet goed te begrijpen, bij hijswerkzaamheden, in het verleden veel ongelukken gebeurd. In de meeste gevallen heeft de machinist te maken met de aanpikker. Het communiceren kan gebeuren door, met elkaar te spreken, maar ook door handgebaren (armseinen) of het gebruik van portofoons.
Armseinen worden veel toegepast. In de Arboregeling (hoofdstuk 8) staan enkele armseinen omschreven. Armseinen zijn ook veel in afbeeldingen te zien, maar zijn vaak onduidelijk of verschillen van elkaar.
Collé Safety & Training: Sittard
Revisiedatum : 01-07-2019
Indentificatiecode: S&T-VAL
Blz.23
De meest gebruikte armseinen zijn:
Vieren
Steek een gestrekte arm omlaag en maak een draaiende beweging
STOP
NOODSTOP
Steek een vlakke hand recht naar voren
Steek beide vlakke handen naar
met opgeheven arm
boven met opgeheven arm
Zwenken links
Zwenken rechts
Gestrekte arm zijwaarts naar links
Collé Safety & Training: Sittard
Gestrekte arm zijwaarts naar rechts
Revisiedatum : 01-07-2019
Indentificatiecode: S&T-VAL
Blz.24
Inschuiven/inkatten
Uitschuiven/uitkatten
Geef de bewegingsrichting van de kat aan
Geef de bewegingsrichting van de kat aan
Een goede hijsbegeleider voldoet aan de volgende voorwaarden:
4.6
geeft genormaliseerde armseinen is bekend met het aanslaan van lasten staat in het zicht van de machinist loopt achter de last aan. (bij achteruit lopen bestaat gevaar op struikelen) begeeft zich niet op of onder de last begeleid de last met een stuurlijn. (touw) heeft inzicht in de werkzaamheden draagt persoonlijke beschermingsmiddelen Verplaatsen van de last
wanneer een machinist een last wil verplaatsen moet hij controleren of deze juist is aangeslagen. Voorkom zo veel mogelijk het slingeren van de last. Bij het slingeren van de last komen extra spanningen in de constructie. Trek nooit vast zittende lasten los.
Als de last verplaatst wordt let dan op het volgende:
Houd last zo goed mogelijk in het zicht Til de last niet onnodig hoog Let op de gegeven armseinen Laat loszittende delen niet over de grond slepen. Blijf geconcentreerd tijdens het verplaatsen van de last Geen losse delen op de last vervoeren Geen personen op de last mee vervoeren
Hijsen buiten het gezichtsveld: Collé Safety & Training: Sittard
Revisiedatum : 01-07-2019
Indentificatiecode: S&T-VAL
Blz.25
Ga vooraf kijken op de plaats waar de last geplaatst moet worden Maak goede afspraken met de aanwijzer over de werkwijze Maak afspraken over het gebruik van portofoons Voer de werkzaamheden nooit uit zonder aanwijzingen
Hijsen van zware lasten:
4.7
Ga vooraf kijken op de plaats waar de last geplaatst moet worden Controleer de inscheringen (reeptrek) van de lier Last extra voorzichtig verplaatsen
Algemene veiligheidsvoorschriften
Algemene veiligheid is belangrijk en heeft betrekking op zowel het bedienen van de machine als de persoonlijke veiligheid.
Voor het werken met de machine zijn dit:
Hijs of zwenk nooit over personen of bouwketen Laat nooit iemand meereizen met de last Blijf altijd correct achter de bediening zitten Verlaat de bediening nooit als er een last in de kraan hangt Laat geen onbevoegde personen toe in de draaicirkel van de machine Altijd P.B.M. ’s gebruiken Gegeven armseinen opvolgen Nooit meer dan één last te gelijk hijsen Bij wind en een hoogte van 150 cm en meer altijd een stuurlijn gebruiken Bij langere gieken, zwenkbewegingen extra rustig uitvoeren
Denk bij persoonlijke veiligheid aan:
Het dragen van persoonlijke beschermingsmiddelen (P.B.M.s) Helm, veiligheidsschoenen, werkhandschoenen, werkkleding, gehoorbescherming. Niet tussen de last en obstakels begeven Let op struikel gevaar Let op uitglijden Niet binnen draaicirkel van de machine komen Niet onder de last doorlopen Achter de last aanlopen
Collé Safety & Training: Sittard
Revisiedatum : 01-07-2019
Indentificatiecode: S&T-VAL
Blz.26
Stuurlijn niet om de hand slaan Zichtbaar opstellen voor de machinist Niet zonder toestemming van de machinist op de machine komen
Denk aan de veiligheid van mensen die in de buurt van de kraan werken maar niet bij de hijswerkzaamheden betrokken zijn (derden)
P.B.M.’s gebruiken Niet onder de last door lopen Niet tussen de last en obstakels komen Niet voor de last komen Niet onnodig in de draaicirkel komen Niet op de kraan komen zonder toestemming van de machinist Zichtbaar opstellen voor de machinist
Omstanders motiveren een helm te dragen, doe je door:
Zelf altijd een helm te dragen Te wijzen op de gevaren Te wijzen op de boete bepalingen Te wijzen op de aanduidingborden
Collé Safety & Training: Sittard
Revisiedatum : 01-07-2019
Indentificatiecode: S&T-VAL
Blz.27
In de Arbo- wet staan alle wettelijke verplichtingen omtrent veiligheid, gezondheid en welzijn op de werkplek. Om alle bepalingen uit het hoofd te kennen zou te veel zijn.
Onthoud wel:
De werkgever is verplicht beveiligingen aan te brengen De werknemer is verplicht beveiligingen te gebruiken
Alle behandelde onderdelen die van belang zijn voor het veilig en deskundig Verplaatsen van lasten als hijsbegeleider zullen in het praktijk gedeelte van deze opleiding verder worden behandeld.
U krijgt als cursist zowel praktijk als theorie oefeningen van een ervaren en vakkundige docent. Uiteindelijk zult u de lesstof dusdanig leren beheersen, dat u niet alleen u examen met goed gevolg kunt afleggen, maar de geleerde technieken en theorieën ook na de opleiding kan toepassen in u werkzaamheden als gecertificeerd hijsbegeleider.
Er is nu nog een kreet die u altijd ter harte moet nemen alvorens wij deze opleiding kunnen afronden:
Hijs Veilig of Hijs Niet !!!
Collé Safety & Training: Sittard
Revisiedatum : 01-07-2019
Indentificatiecode: S&T-VAL
Blz.28