Issuu

buitenband Nieuwsbrief Netwerk: Vrienden van de Chiro

Een uitgave van Chirojeugd-Vlaanderen vzw. V.U. Hans Bouwen. Afzenderadres: Kipdorp 30, 2000 Antwerpen.

n e t w e r k vrienden van de

Nummer 10, juni 2012

CHIRO

Buitenband verschijnt 2 keer per jaar.

Beste Vriend van de Chiro Voor jou ligt de 10e editie van de Buitenband. We brengen jou een verslagje van “Armoede is een onrecht, in dit nummer maak er spel van”, het gezamenlijk jaarthema van alle jeugdbeweginx Chiro maakt kabaal: gen. Dit najaar viert de sector van op de barricade tegen de jeugdhuizen 50 jaar jeugdhuisarmoede werk. De Chiro speelde een belangx Zin-d’erin(g) rijke rol in het ontstaan hiervan. We x 50 jaar jeugdhuiswerk vroegen Bert Cleymans, één van de x Kubb grondleggers van de ‘jongerengemeenschappen’ een getuigenis te geven over de eerste twintig jaar van die werking. Dit werd een verhaal van persoonlijke herinneringen. In de reeks ‘andere delen van de Groep Chiro’ lieten we al de Chirohuizen en De Banier aan het woord. Tijd om stil te staan bij Zin-d’erin(g). Wat kan jij nog betekenen voor de Chiro? We spenderen er regelmatig

met steun van de Vlaamse gemeenschap

aandacht aan in de Buitenband. In dit nummer staan we stil bij de oud-leiding en oud-kadervrijwilligers die elk jaar achter het fornuis staan op bivak. Er zal ook duchtig gekubbt worden deze zomer! In dit nummer lees je meer over de herkomst en spelregels van één van de meest succesvolle producten van De Banier. Opnieuw een goedgevuld nummer! Vanwege de Kerngroep Germaine Kerckhofs, Lieve Herrijgers, Hilde Seymus, Daan Vanderhulst, Julia Seghers, Guido Vereecke, Griet De Craen, Marcel Huysmans, Paul van de Poel, Jan Van den Audenaerde, Andy Demeulenaere, Frans Nys, Hans Bouwen, Walter Lauwers, Roger Claeys, Freddy Robberecht, Lieve D’Eer, Pieter Wouters en Jorre Biesmans

inhoudsopgave 1_____ In dit nummer 2_____ Inhoudsopgave 3_____ Chiro maakt kabaal 5_____ 50 jaar jeugdhuiswerk 8_____ KUBB 9_____ Zin-d’erin(g) 15____ 50 jaar Fimcap 17____ Koken op Bivak 20____ De leden van het Netwerk

Jouw Chirofeest – 17 november 2012 Vorig jaar staken we het Chirofeest in een nieuw, gesmaakt, kleedje. Dit jaar gaan we op dit nieuw elan verder. Kruis alvast zaterdag 17 november 2012 aan in je agenda. Die dag nodigen we alle leden van het Netwerk : Vrienden van de Chiro, Nationale Raad, Pedagogische Leiding en personeelsleden uit voor “Jouw Chirofeest” op het nationaal secretariaat (Kipdorp). Het recept is stilaan bekend, met als ingrediënten hapjes en drankjes, gezellige babbels, kinderanimatie, “de Chiro van vandaag”, taart en koffie…..

Chiro maakt kabaal Op de barricade tegen armoede Dit werkjaar ging de Chiro samen met een aantal andere jeugdbewegingen (Scouts en Gidsen Vlaanderen, KLJ, FOS Open Scouting, KSJ-KSA-VKSJ, Wel Jong Niet Hetero, Jeugd Rode Kruis) en Decenniumdoelen 20171 de uitdaging aan om het thema armoede en sociale uitsluiting in de kijker te zetten. Een jaar lang werd armoede en uitsluiting bestrijden het gemeenschappelijk jaarthema van zo’n 250 000 kinderen en jongeren. Je kan hier meer over lezen in de vorige Buitenband (januari 2012). Dat armoede een thema is dat veel kinderen en jongeren aanbelangt, werd geïllustreerd in de vijfde Armoedebarometer2. Daarin werd duidelijk dat ons land er niet in slaagt armoede terug te dringen. Van de Vlaamse kinderen wordt 8,6 procent geboren in een kansarm gezin. 140 000 Vlaamse kinderen leven vandaag in armoede! “Armoede is een onrecht, maak er spel van” kwam dus geen jaar te vroeg als gemeenschappelijk jaarthema.

Honderden jongeren maakten kabaal tegen armoede Het hoogtepunt van het jaarthema was de Maak Kabaal-actie tijdens het weekend van 17-18 maart. Alle jeugdraden en jeugdbewegingen werden opgeroepen om in hun stad of gemeente een evenement te organiseren. Een draaiboek met uitgewerkte activiteiten gaf een concrete aanzet. Wie hun activiteit registreerde op de gezamenlijke website (maakerspelvan.be) kreeg een promopakket om hun evenement nog meer in de picture te zetten. Als rode draad door alle acties werd alle deelnemers gevraagd om een zakdoek mee te nemen. Die werden als een grote slinger aan elkaar geknoopt.

In Gent lieten enkele honderden jongeren zich horen via fluitjes, gejoel, applaus, gezang en getrommel. De deelnemers werd wel gevraagd om een moment stil te staan bij de slachtoffers van het busongeval in Zwitserland, uit respect voor de nabestaanden en de betrokken jeugdbewegingen.

In Melle trok de jeugdraad aan de kar. Alle Melse jeugdbewegingen speelden op zondagnamiddag 18 maart samen en maakten Kabaal. De +12-jarigen liepen een opdrachtenparcours in Melle-centrum, terwijl de -12-jarigen op het terrein van Chiro Geertrui spelletjes speelden met als thema armoede.

1 Een samenwerkingsverband van middenveldorganisaties tegen armoede. 2 Decenniumdoelen bracht in mei 2012 voor het vijfde jaar op rij een overzicht uit van armoede in Vlaanderen.

kabaal

Het resultaat mocht er zijn: in meer dan vijftig gemeenten in Vlaanderen stonden Chiro- en scoutsgroepen zij aan zij met KLJ’ers en KSJ’ers lawaai te maken tegen armoede. Van groot tot klein, iedereen maakte duchtig kabaal. Via de actie brachten de jeugdbewegingen het thema onder de aandacht van politici, andere middenveldorganisaties en het brede publiek.

Overal in Vlaanderen acties tegen armoede Maar de jeugdbewegingen verzetten nog meer werk. Er is een duidelijke toenadering naar enkele armoedeorganisaties. Dat resulteerde in gezamenlijke vorming, studiedagen, en concrete plannen om in de toekomst meer samen te werken, met als enig doel: kinderen en jongeren nog meer kansen geven om aan te sluiten bij een jeugdbeweging naar keuze. Alle OCMW’s in Vlaanderen werden aangeschreven en gestimuleerd om jeugdbewegingen als partner te zien in de strijd tegen armoede en voor het recht op vrije tijd van alle kinderen en jongeren. Via Demos, het kenniscentrum voor vrijetijdsparticipatie van kwetsbare doelgroepen, werden contacten gelegd met de vele netwerken voor vrijetijdsparticipatie in steden en gemeenten. Verschillende Chirogroepen organiseerden, op maat van hun werking en draagkracht, acties voor kinderen en jongeren in armoede. Chiro Gentiaan uit Aalst overhandigde een cheque van 200 euro aan Welzijnszorg. De groep verkocht soep op de stoep als driekoningenactie en zong kerstliederen in cafés.

Het slotmoment Op de verschillende actiemomenten tijdens het Maak Kabaal-weekend verzamelden we zakdoeken. Om het jaar af te sluiten, maakten we daar op 27 juni een gigantische slinger van, die we in Brussel zullen ophangen op de promenade in de Koning Albert II-laan. Hij zal meer bepaald hangen tussen de huisnummers 35 (het gebouw waar het departement Welzijn is gehuisvest) en 15 (het gebouw waar het kabinet van minister Smet is gehuisvest). Hiermee wilen we Vlaams minister voor Jeugd Pascal Smet, zijn kabinet en het departement Welzijn warm oproepen om in de toekomst samen te werken aan een jeugdbeleid dat oog heeft voor kinderen en jongeren in armoede.

50 jaar

jeugdhuiswerk Binnenkort viert Formaat, de koepel van de jeugdhuizen, het 50-jarig bestaan van jeugdhuiswerk. De Chiro stond aan de wieg hiervan. We vroegen Bert Cleymans, één van de grondleggers van de ‘jongerengemeenschappen’ een getuigenis te geven over de eerste twintig jaar van die werking. Dit werd een verhaal van persoonlijke herinneringen.

De prehistorie Mijn eerste benoeming in 1959 als onderpastoor van Neder-Over-Heembeek was enigszins een Chirobenoeming. Ik had tijdens mijn seminariejaren al enkele Scholingsbivakken mee geleid en wat teksten geschreven voor de vastenwerking van PJZ, waarvoor Chris Peeters verantwoordelijk was. Chris was lang groepsleider van de Chiro van Neder-Over-Heembeek geweest. Ik was een Chirorat en dus sterk bezig met gewest- en verbondswerk in Brussel. Een reden om regelmatig op Kipdorp te komen. Zo raakte ik betrokken bij de zoektocht naar een gemengde werking boven de 18 jaar. In onze Chirogroep waren er zoveel aspi’s dat ze op 18 niet allemaal leiding konden worden maar ze wilden toch nog in de Chiro blijven. Sommigen kregen verkering en mochten daarom in die tijd niet langer leiding blijven. Er waren ook oud-leiders van andere jeugdbewegingen die nog altijd geen lief hadden. De seksneurose van de Katholieke Kerk, zoals Karen Armstrong het noemt, tierde welig in het Katholiek Onderwijs en de jeugdbewegingen. Er bestond geen geschikt milieu om het andere geslacht te leren ontmoeten, laat staan een relatie uit te bouwen. De jongeren van nu kunnen zich echt niet voorstellen hoe onwennig dat contact tussen meisjes en jongens toen verliep. Rond 1962 kwamen we op Kipdorp meermaals samen om een gemengde werking voor +18 te bespreken. Ward Bruyninckx verzorgde al enkele jaren ‘J’, een jeugdmagazine voor +18, zowel voor meisjes als jongens. Hij leidde samen met Jef De Wolf de werkgroep. Een vertegenwoordiging van de Jeugdpresidia van het Marialegioen werd er ook bij betrokken, tactisch gezien niet slecht om kardinaal Seunens achter het initiatief te krijgen. Het Vaticaans Concilie was nog maar juist begonnen. In Neder-Over-Heembeek kwamen we maandelijks samen met een twintigtal 18-25-jarigen, onder wie enkele prille koppeltjes. We begonnen op Marialegioenwijze met een tientje van de rozenkrans. Daarna speelden we wat kringspelen zoals ’zakdoekje’, waarbij je wel moest ‘scharrelen’, en bij het volksdansen vormden zich koppeltjes. We voerden ook gesprekken over geloof, derde wereld, ja zelfs over seksuele relatie. Op oudejaarsavond van 1963 op 1964 hebben we echt gedanst en bier gedronken en om middernacht werd plechtig mijn soutane verwisseld voor een clergy, al een eerste resultaat van het Concilie. De seksuele ontvoogding kwam in een stroomversnelling, een echte uitdaging.

De uitbouw van Jongerengemeenschappen en Parochiale Jeugdhuizen In 1963 werd Jef Van den Audenaerde vrijgesteld voor Jongerengemeenschappen, een nieuwe beweging binnen het Vlaams Verbond van Parochiale Jeugdhuizen (VVPJ). Jef De Wolf bleef tot 1967 voorzitter, opgevolgd door Jan Willems (Waarschoot) tot 1971 en Werner Cornil tot 1975. Ward Bruyninckx was nationale proost. Ik werd in 1964 onderpastoor in Ruisbroek-Puurs en Chiroverbondsproost van Mechelen. Ik werkte twee dagen per week op Kipdorp, naast Jef. We maakten maandelijks het leidingsblad Ontmoeting en organiseerden een vormingsprogramma voor kernleden van JGM: streekbijeenkomsten, de jaarlijkse Trefdag met in 1964 al 160 deelnemers uit 41 initiatieven, en in 1967 al 400 deelnemers uit 81 lokale JGMwerkingen. De jaarlijkse stage in Dattenberg was telkens een hoogtepunt. In 1968 volgde ik Ward Bruyninckx op, tot 1972. Over heel Vlaanderen werden in enkele jaren een 100-tal JGM-werkingen opgericht. Daaruit groeide een sterke Nationale Leiding. Ik noem enkele namen van mensen die me spontaan voor de geest komen: Werner Cornil en José Baeckelandt (W.-Vl.) Jan Willems, Ludwig Heyde en Guido Vereecke (O.-Vl.), Tilda Scholliers en Jos Fannes (Brabant), Theo Mathijs (Limburg), Jef VdA en Min Geerinck (Antw.), Julia Seghers en An Bouwen (aspi- en jeugdclubwerking).

Jongerengemeenschappen bracht in het jeugdhuiswerk belangrijke accenten aan: x Vrijwilligers versus beroepskrachten. Het was typisch voor JGM, gegroeid uit de Chiro, dat de leiding in handen was van de doelgroep zelf. Kernleden namen de verantwoordelijkheid. Bij de erkenning als jeugdhuis kwam er, omwille van de verplichte openingsuren per week, meestal een beroepskracht aan te pas: de permanent verantwoordelijke (PV). De beslissingen bleven bij de kern. Een beroepskracht moest ons inziens het vrijwilligerswerk vooral faciliteren. x Beweging maken. Typisch voor JGM was ook de streekwerking. De JGM-kernleden kwamen regionaal samen. Een rurale regio was anders dan de stad. In de Rupelstreek moesten er bijvoorbeeld grenzen doorbroken worden tussen ‘hoog’ Boom, ‘rood’ Willebroek en ‘katholiek’ Puurs. Er waren vijf jeugdhuizen. Veel informele ruimte om te vrijen trok het meeste volk voor de instuif. Anderen legden meer het accent op sport, hobbyclubs, film, discussie of thema-avonden. x Massale instuif. Parochiale jeugdhuizen creëerden ook op den buiten een vorm van verstedelijkt milieu, beschermd door de sociale controle van leeftijdsgenoten. De contacten waren er meer vrijblijvend, ook met vriendjes uit een ander dorp. Je kon er dansen met een gevoel van veel volk dicht bij elkaar en op de succesnummers van de maand. Eindelijk spontane co-educatie! x Maatschappijbetrokken werken. Jeugdclub- en JGM-werking bleven ook in een massaal jeugdhuis voorrang geven aan maatschappijbetrokken werken. Zo was er in de Sorm-Deurne een politieke werkgroep waar het strijdkoor Hei Pasoep uit groeide. De Cluys Borgerhout had een eerste migrantenwerking en een actiegroep voor ontwikkelingssamenwerking.

Samenwerking tussen JGM en Vlaamse Federatie van Jeugdhuizen (VFJ) Vanaf 1964 was JGM sterk vertegenwoordigd in het VFJ. We verduidelijkten daar onze visie en leerden ook van de anderen. Willy Faché was als gedetacheerde vrijgesteld voor de VFJ en formuleerde ideeën en visie tot een referentiekader voor jeugdhuiswerking. Zijn bronnenboek bevat een tiental visiedocumenten die gegroeid zijn in de Jongerengemeenschappen. We werkten een meer gedifferentieerd systeem van criteria voor erkenning en subsidiëring uit. Een op de drie erkende jeugdhuizen had Chirowortels. In 1972 trad ik uit het ambt om te kunnen huwen en werd ik naast de gedetacheerde Fred Geens de eerste bezoldigde secretaris van de VFJ. Jef Van den Audenaerde volgde L. Demeure op als voorzitter. De fusie tussen JGM en VFJ stond toen al in de sterren geschreven maar gebeurde pas een twintig jaar later. Zij vieren nu samen in Formaat 50 jaar jeugdhuiswerking. Proficiat! In 1980 volgde ik Bert Peeters op als algemeen secretaris van de Noord-Zuidkoepel 11.11.11. Ook daar speelde de Chiro haar rol, in dit geval bij de uitbouw van de Vlaamse Noord-Zuidbeweging.

(Bert Cleymans)

Bronnenboek Jeugdtehuiswerking Ik raadpleegde het ‘Bronnenboek Jeugdhuiswerking’, in 1979 samengesteld door Prof. Dr. W. Faché, agoog aan de toenmalige R.U.G.: 1960 : Het Ministerie Nationale Opvoeding en Cultuur subsidieert 14 Vlaamse Jeugdhuizen. 1962 : De culturele sector van dit ministerie wordt gesplitst in een Vlaamse en Franstalige sector. De Nationale Dienst voor de Jeugd, overheidsadministratie van de Vlaamse sector, organiseert in 1962 in Brussel de eerste ‘Ontmoetingsdag’ met 17 erkende Vlaamse Jeugdhuizen. Die bijeenkomst van 50 jaar geleden wordt beschouwd als de start van een federatie voor jeugdhuizen. Om de jeugdhuiswerking te beschrijven, vertrekt het ‘Bronnenboek’ van drie basisdocumenten. 1. ‘Werkdocument’ voor de Commissie Jeugdtehuizen van de Nationale Jeugdraad, Lucie Demeure (YWCA), 1958. 2. ‘De Jeugdtehuizen’ beleidsnota voor erkenning en subsidiëring van Jeugdtehuizen, Paul Claus (Nationale Dienst voor de Jeugd), 1962. 3. ‘Voor een Parochiale Jeugdtehuiswerking’, A.F. Peeters (Chirojeugd Vlaanderen), 1963. Het is duidelijk dat de ‘bredere werking’ van de Chiro van bij de start een belangrijke rol heeft gespeeld in de uitbouw van het jeugdhuiswerk. De benaming ‘jeugdhuis’ verving al vlug de term ‘jeugdtehuis’ die eerder verwees naar een verblijfhuis voor geplaatste jongeren.

KUBB Een nieuw spel Je hebt het wellicht al gezien op het strand of in een park: twee ploegjes die met stokken naar houten blokken werpen. Een fascinerend spel! Welnu, ze speelden Kubb. Of misschien ben je zelf wel een ervaren Kubb-speler en heb je de geneugten van dit ‘nieuwe’ spel al geproefd. Waar petanque of jeu de boules eerder – onterecht, wellicht – stoffige Franse pleintjes, bejaarde spelers en lanterfanten oproept, is Kubb eerder jong, hip, sportief en in. En toch is het spel al eeuwen oud. Het is een oud Vikingspel. Het stamt uit de tijd dat er rond elk huis een stapel brandhout lag. Een aantal blokken en stokken werden uitgezocht en het spel kon beginnen. Het woord ‘Kubb’ komt uit het Gotlands dialect en betekent ‘houten blok’.

Ook in de Chiro Vanuit Zweden is Kubb nu als een tsunami Vlaanderen aan het veroveren. Het onbekende spel wordt snel populair, en dat komt onder meer door de Chiro! Onze winkelketen De Banier verkoopt het spel al enkele jaren en wekelijks gaan er tientallen Kubbspelen over de toonbank. In heel wat Chirogroepen is dit spel ondertussen een topper à la Dikke Bertha. Het wordt ook vaak gespeeld op familiefeestjes, in parken en op het strand. Jaarlijks wordt er een Belgisch kampioenschap georganiseerd en er is ook een Wereldkampioenschap!

Je krijgt er nooit genoeg van Een Kubb-terreintje afspannen is makkelijk: het kan in je tuin maar even vlot op reis. Het spel wordt buiten gespeeld op gras of zand, maar gravel of sneeuw of beton kunnen ook. Wat je nodig hebt, is een terrein van 5 bij 8 meter en een Kubb-spel. Je speelt met twee tot twaalf spelers: één tegen één tot zes tegen zes. Iedereen kan het: jong en oud, man of vrouw, sterk of zwak. Het spel doet een beroep op je handigheid, je tactisch vernuft en de ploeggeest. Je gooit met stokken van 30 cm lang naar houten blokken. Die blokken zijn ‘ridders’ die je moet verslaan (omgooien) voor je de koning mag omwerpen. De toegankelijke spelregels vind je bij het spel en ook op het www-net. Tik ‘Kubb’ maar eens in in je zoekmachine!

Een origineel cadeau Zoek je je suf om iemand een tof cadeau te kunnen geven? Heb je een communicant, jarige, jubilaris of andere feesteling? Een Kubb-spel schenken is een goed idee. Als Vriend van de Chiro ga je voor die aankoop best naar je favoriete winkel van De Banier. Een laatste tip: geef jezelf ook eens af en toe een cadeau.

) g ( n i r e ’ d Zin n troppo allegro ma no

Midden de jaren 90 braken de leden van de beheersgroep Huizen zich het hoofd over ‘nieuwe doelgroepen’. Nieuwe inkomsten waren meer dan welkom. De overtuiging groeide dat een aanbod van bezinningsbegeleiding met kant-en-klare programma’s in combinatie met een volpensionverblijf in een Chirohuis een gat in de markt was. Alleen, hoe moesten we in dat gat springen?

De pioniersjaren Het toeval wilde dat Pieter Wouters, als afgevaardigd bestuurder ook directeur Huizen, op Kipdorp Caroline Steyaert tegen het lijf liep. Caroline was verbondsleidster van verbond Antwerpen en freelance bezinningsbegeleidster. Zij kende dus de markt. Na ampele overwegingen werd ze door Pieter aan het werk gezet. “In februari ‘97 werd ik halftijds voor de Chirohuizen aangeworven om een aanbod en een folder voor de middelbare scholen op te stellen, het aanbod bekend te maken en bezinningsdagen te begeleiden in de Chirohuizen. Er kwam zoveel reactie dat ik al snel de begeleiding niet meer alleen aankon. Ik heb toen een paar pas afgestudeerde vrienden en vriendinnen uit het gewest en het verbond opgetrommeld en hen vorming gegeven zodat we in september met een ploegje van een tiental begeleiders klaarstonden.” Het initiatief zorgde heel snel voor een stijging van de bezetting in de huizen, maar andere geledingen van de Chiro – PJZ en de pedagogische cel – vonden het minder evident dat er een nieuw pedagogisch traject werd uitgezet. “Voor mij was dat echt een manier om Chiro te brengen bij jongeren die we op zondag niet zagen. Via het achterpoortje van het onderwijs gaven we onze pedagogie en onze waarden door aan jongeren – wij richtten ons vooral op het beroeps- en technisch onderwijs – die de jeugdbewegingen veelal niet bereiken.” Caroline werkte hiervoor een aanpak uit die steunde op de basiswaarden en -methoden van de Chiro, en die minder taalgericht en beschouwend was dan bij ‘klassieke’ bezinningen gangbaar was . Het eerste programma heette ‘Ego ma non troppo’ (‘Ik, maar niet te veel’) en combineerde persoonsvorming met groepsbevordering en creatieve sociale vorming. Vrij snel kwamen daar vorming van leerkrachten op pedagogische studiedagen (2000) bij, sociale exploratie waarbij jongeren meewerken en meeleven in Antwerpse sociale organisaties (2001), confrontatietochten in de bossen rond De Kalei (2001) en creastages voor hogescholen.

De doorbraak “Een tiental jaren geleden merkten we dat er in Vlaanderen geen diensten waren die relationele en seksuele opvoeding gaven in de scholen, terwijl dat toch in de eindtermen opgenomen is. We hebben dan beslist om ons aanbod in die richting uit te breiden.” Geïnspireerd en gedocumenteerd door het Chirojaarthema Met Liefs bouwden ze een aanbod uit voor scholen en later ook voor de bijzondere jeugd-

zorg, met aandacht voor weerbaarheid, relationele bekwaamheid, interculturele communicatie, enz. “Dat is binnen de kortste keren een groot succes geworden,” blikt Caroline terug. “Wij werkten samen met Sensoa, dat ons didactisch materiaal bezorgde en ons meer naambekendheid gaf. Het resultaat was dat we niet alleen in scholen en in de bijzondere jeugdzorg kwamen, maar ook bij jongeren met een andere religieus-culturele achtergrond, op de Wereldaidsdag in het Tropisch Instituut, in asielcentra, enzovoort. Als onderdeel van een Vlaamse, parochiale jeugdbeweging waren we dé referentie op het vlak van seksuele opvoeding voor de integratie- en diversiteitssector geworden .” Met de seksualiteitsopvoeding voor bijzondere doelgroepen kwamen de eerste subsidies. Eerst van de stad Antwerpen voor het stedelijk onderwijs, later van de provincies Oost-Vlaanderen en Antwerpen. Overigens, structurele steun van de Vlaamse overheid bleek in die jaren onmogelijk. Als dienst van de Chiro die zich vooral tot scholen en kwetsbare jongerengroepen richtte, paste Zin-d’erin(g) in geen enkel hokje: niet van Jeugd, niet van Onderwijs, niet van Welzijn. Caroline herinnert zich van haar tochten langs de kabinetten (figuurlijk) applaus en champagne en – vooral – doorverwijzing naar een andere minister. “Als de Chiro ons gedurende vele jaren niet serieus ondersteund had met logistiek zoals drukwerk, informatica, boekhouding, huisvesting, telefoon enzovoort en met het doorstorten van een percentage op onze boekingsinkomsten in de huizen, zou Zin-d’erin(g) niet hebben kunnen overleven.” Maar er was niet alleen logistieke steun, herinnert Eva Vereecke zich, toenmalig educatief medewerker Jeugdbeleid. “Dank zij de inbedding in de Groep Chiro kon Zin-d’erin(g) rekenen op een groot en ervaren netwerk. Dat heeft Zin-d’erin(g) goed op weg geholpen in het creëren van nieuwe subsidieprojecten en het opbouwen van beleidscontacten. Die hulp was welkom, want de band met de Chiro zorgde immers voor wantrouwen bij het beleid. Als zusje of dochter van de grootste jeugdbeweging met de dikste subsidie-envelop heb je de perceptie tegen als je voor je eigen specifieke werking aanspraak maakt op subsidies.“ De vaststelling dat de dienst gewrongen zat tussen Welzijn, Jeugd en Onderwijs leidde ertoe dat Zin-d’erin(g) in 2008 een aparte vzw werd, een volwaardige vormingsorganisatie voor jongeren en hun begeleiding.

Een vierde activiteit van de Groep Chiro

Zin-d’erin(g) groeide uit tot een dienst met een dertigtal begeleiders, een vijftal coördinatoren en een bereik van 25 000 personen per jaar. Om die evolutie beter te kunnen opvolgen, richtte de Groep Chiro in 2009 de beheersgroep Zin-d’erin(g) op. Eva Vereecke, die Caroline Steyaert in 2008 als diensthoofd was opgevolgd, kon een aangepast financieel en personeelsbeleid ontwikkelen. “De beheersgroep boog zich over het traject om voor Zin-d’erin(g) een duidelijke en meer realistische plaats te creëren binnen het organigram van de Chiro en een betere vertegenwoordiging te realiseren in de bestaande beleidsorganen. Tegelijkertijd startten we een proces om meer duidelijkheid te scheppen over de inhoudelijke relatie tussen Zin-d’erin(g) en de Chiro, en maakten we werk van een afsprakennota.” In 2010 werd Zin-d’erin(g) dan een volwaardige vierde pijler van de Groep Chiro, naast de Chiro zelf, de Chirohuizen en De Banier. Hierdoor kwam er meer aandacht voor het complexe personeelsstatuut van de begeleiding en werden er meer inspanningen gedaan om financiële ondersteuning te krijgen van de Vlaamse overheid. Met enig succes. Zin-d’erin(g) raakte erkend en gesubsidieerd als jeugdinformatieorganisatie binnen het decreet op het jeugdbeleid en kon rekenen op diverse projectsubsidies.

“De grote verdienste van Zin-d’erin(g) vind ik de ambassadeursfunctie die altijd vervuld is. Leerkrachten en directies kregen een aantrekkelijk product (de uitgewerkte thema’s ) in onze Chirohuizen, die op hun beurt ook goede kwaliteit leverden. Zo kwamen veel buitenstaanders in contact met de Chiro, met onze huizen, met onze gedrevenheid.” Pieter Wouters

Aanbod in evolutie Nog altijd trekt Zin-d’erin(g) de kaart van participatief en procesmatig werken. Dat betekent dat de begeleiding rekening houdt met de inhoudelijke vraag van de school, maar dat er ook veel ruimte is voor de groep om zelf het programma vorm te geven. Hierdoor is elke vorming anders en bepaalt de groep zelf het succes van de vormingsdagen. Zin-d’erin(g) is er ook van overtuigd dat je met groepen meer bereikt wanneer je de vorming procesmatig aanpakt. Daarvoor is wel voldoende tijd nodig, vandaar de nadruk op meerdaagse vorming. Korte workshops en pure kennisoverdracht worden vermeden, het proces van en in de groep primeert. Dat geeft meer kans dat de ervaring van de bezinningsdagen langer zal nazinderen. “De eerste jaren waren ongelooflijk zwaar. Dat was soms vier dagen per week ‘op het veld’, de vijfde dag administratie en in ’t weekend opnieuw in een vormingshuis. Dat kon ik alleen maar omdat ik midden twintig was. Maar het feit dat je zoveel impact had, dat de dienst zo snel groeide, dat er zoveel positieve feedback kwam, dat er een sfeer in de begeleidingsgroep was van “Wij zijn jong, wij willen wat en het lukt ons”, heeft er mij altijd door getrokken.” Caroline Steyaert De organisatie wordt tegenwoordig wel met nieuwe vragen van haar ‘klanten’ geconfronteerd, vertelt huidig coördinator Nele Bulens. ”Scholen willen vanuit een driedaagse formule overstappen naar een tweedaagse, van een tweedaagse naar een eendaagse. Om financiële redenen, omwille van het groot aantal projecten binnen de school zelf en omdat ze er moeilijker in slagen aan de ouders de meerwaarde van de Zin-d’erin(g)-activiteiten uit te leggen. Scholen zoeken nu een activiteit die meerdere eindtermen combineert, terwijl wij processen aanbieden binnen een enkel thema. Daarin zit precies de kwaliteit van onze vorming.” Als gevolg van de trend naar kortere verblijven daalde de bezetting van de Chirohuizen – waar 72% van de Zin-d’erin(g)-vormingsdagen plaatsvinden – vorig jaar lichtjes. Samen met de residenten wordt nu onderzocht of bepaalde periodes van het jaar vrijgehouden kunnen worden voor eendaagse verblijven. De scholen blijken ook enige moeite te krijgen met (de prijs van) het totaalaanbod en verwachten een opsplitsing van de factuur in vervoer, begeleiding, verblijf, enz.

Momenteel voert een student TEW een onderzoek naar de prijselasticiteit van de prijzen van Zin-d’erin(g). Op basis van dat onderzoek hoopt de beheersgroep meer inzicht te krijgen in de perceptie van de prijzen bij de klanten. In overleg met de beheersgroep Huizen zoekt Zin-d’erin(g) verder uit hoe ze de troeven van elk huis sterker kan maken in functie van hun activiteiten. Het touwenparcours van Heibrand laat

meer complexe samenwerkingsopdrachten toe; de vele werkruimtes van Heidepark zijn ideaal voor creastages; De Kalei biedt veel tochtmogelijkheden en De Karmel heeft een abdij in de buurt. ”Het is een meerwaarde dat we met de residenten kunnen overleggen om pijnpunten op te lossen en beslissingen te nemen die voor beide partijen dankbaar zijn.” “De grootste sterkte van Zin-d’erin(g) is niet enkel het groot aantal jongeren die we bereiken en de leerkansen die we hen laten ontdekken, maar vooral de manier van leven, werken en denken die je de begeleiding zelf laat ervaren. Sinds de start zijn er zo’n tweehonderd begeleiders en begeleidsters gevormd, die overal in hun huidige werkomgeving – vaak het onderwijs – het beste van zichzelf geven met de waardevolle visie en achtergrond van Zin-d’erin(g) in hun hart en hun rugzak.” Eva Vereecke

Zin-d’erin(g) fuseert Enkele jaren na de start als zelfstandige vzw staat Zin-d’erin(g) momenteel op een nieuw kruispunt. In 2011 kwam een nieuw decreet op het jeugdwerk tot stand. Vooral voor de ‘informatie- en participatieprojecten’ (het hoofdstuk van het decreet waaronder Zin-d’erin(g) valt) verandert er met ingang van 2013 veel. Een en ander had tot gevolg dat Jeugd en Seksualiteit uit Mechelen en In Petto uit Antwerpen de vraag stelden om samen met Zin-d’erin(g) een nieuwe organisatie te vormen. Jeugd en Seksualiteit bezit veel deskundigheid over relatievorming en seksualiteitsopvoeding, In Petto werkt in overleg met jongerenadviescentra en jeugdadviseurs rond welzijnsthema’s. De twee organisaties hebben veel troeven op het vlak van documentatie en informatie maar beschikken over een heel beperkt vormingsaanbod. Zin-d’erin(g) staat dan weer heel sterk op het vlak van vorming, maar ervaart wegens de hoge werkdruk een tekort aan tijd voor studie- en verdiepingswerk. Door samen te gaan, kunnen de drie organisaties elkaar dus aanvullen en versterken, en voldoen ze aan de nieuwe decreetvereisten die recht geven op maximale subsidiëring. De voorbereidende gesprekken bevinden zich in een vergevorderd stadium en worden tegen juni afgerond. Het plan is dat Zin-d’erin(g) op 1 januari 2013 samen met In Petto en Jeugd en Seksualiteit opgaat in een nieuwe organisatie onder de Chirokoepel. Op 15 jaar tijd zal Zin-d’erin(g) dan op een organische manier een heel parcours afgelegd hebben: van een eenvrouwsdienst naar een nieuwe jeugdorganisatie met een vijftigtal professionele medewerkers. Inderdaad, allegro ma non troppo! Freddy Robberecht Het provinciebestuur maakte een budget vrij om in Oost-Vlaamse instellingen voor bijzondere jeugdzorg vorming aan te bieden over relaties en seksuele vaardigheden. Vorig jaar werden hierdoor 137 jongeren bereikt die door hun achtergrond vrij kwetsbaar zijn. Na een zoektocht werd een gepast vormingsaanbod gevonden bij vzw Zin-d’erin(g). “Wij hadden de indruk dat onze jongeren al veel over seksualiteit wisten en ook actief waren, maar uit de vorming bleek dat dit niet het geval was. De specifieke aanpak die Zin-d’erin(g) hanteert, is taboedoorbrekend, niet schools. Veel luisteren staat centraal. Daardoor sloeg deze vorming ook aan; de jongeren vroegen ons om dat vaker te laten doen”, zegt een opvoeder van het begeleidingstehuis Ter Muren in Erembodegem. Uit “ Informeel”, informatiemagazine van het Oost-Vlaams provinciebestuur, april 2012.

Zin-d’erin(g) is een van de weinige vormingsorganisaties die er bewust voor kiest om haar begeleiding een contract aan te bieden in plaats van met freelancers te werken. De meeste begeleiding is in dienst met contracten van beperkte duur voor de periodes waarin de scholen vorming vragen: septemberdecember en januari-mei. Die mensen zijn daardoor gemiddeld drie à vier maanden per jaar werkloos. Voor een jonge starter is dat minder prioritair, maar mensen die bereid zijn om enkele jaren op die manier te werken, zijn zeldzaam. Nochtans hebben we juist begeleiding met voldoende ervaring en kennis en kunde nodig om participatief en procesmatig met een groep te kunnen werken. Zin-d’erin(g) investeert daarom erg veel in de vorming en opleiding van haar begeleiding, het coördinatieteam voert een doorgedreven coachingspolitiek, en er is een premie voor begeleiding vanaf hun tweede dienstjaar. Niet zonder succes, maar een personeelsstatuut dat de continuïteit van de vormingsmedewerkers kan verhogen, blijft een ernstige uitdaging voor de toekomst.

50 jaar Fimcap In 2012 blaast onze internationale koepel Fimcap 50 kaarsjes uit! Op paaszondag 1962 werd Fimcap in Rome officieel boven de doopvont gehouden, in aanwezigheid van duizenden jongeren op pelgrimstocht. In 1962 reisden meer dan duizend jongeren per trein naar Rome voor een pelgrimstocht. Zij waren getuige van de officiële proclamatie van Fimcap, een netwerk dat werd opgericht door elf jeugdbewegingen, waaronder Chirojeugd Vlaanderen. De jongeren werden die avond toegesproken door Albert F. Peeters, de proost van Chirojeugd Vlaanderen en ook de eerste proost van de Fimcap. 50 jaar later stonden we weer in Rome. Ditmaal niet met duizend jongeren, maar met 76 personen die speciaal waren gekomen om dit jubileum te vieren. Het was een zeer bonte verzameling van mensen van vroeger en nu: vrijwilligers die actief waren in de afgelopen 50 jaar kwamen samen met jongeren die nu actief zijn binnen Fimcap. Chirojeugd Vlaanderen was sterk vertegenwoordigd door een groep van elf personen.

Het weekend werd geopend met een receptie en een tentoonstelling. Iedereen werd welkom geheten door het huidige presidium, bestaande uit proost Gregory Monteiro uit India, voorzitster Marvic uit Malta, voorzitster Lea uit Duitsland en secretaris Evy uit België. Het was een avond van blij weerzien en van straffe verhalen bovenhalen. Zaterdagvoormiddag werd er een World Café georganiseerd, waarbij aan verschillende tafels werd nagedacht over de toekomst en de richting van Fimcap. Er kwamen veel bruikbare ideeën naar boven, waaronder de oprichting van een netwerk van ‘Friends of Fimcap’, naar het voorbeeld van de Vrienden van de Chiro. In de namiddag was er tijd voor ontspanning en werd het oude Rome verkend. ’s Avonds werd iedereen verwacht voor het feestelijk diner. De avond werd afge-

sloten met verjaardagstaart en met een emotionele speech van enkele ‘oudgedienden’: Annette Leihmer, Marleen Deblonde, Franz Denné, Roberto Mauri en Mia Vansintjan. Zij vertelden over de geschiedenis van Fimcap, over het ontstaan van activiteiten en over belangrijke personen die Fimcap hebben doen groeien tot wat het nu is, zoals Jef Van Den Audenaarde die 22 jaar lang algemeen secretaris was. Zondagvoormiddag verzamelde de groep op het Sint-Pietersplein in het Vaticaan, waar ze de Palmzondagmis bijwoonden. Daarna was het weekend ten einde en nam iedereen opnieuw afscheid, maar ditmaal met de belofte om niet meer zolang te wachten om nog eens samen te komen.

Fimcap wil graag iedereen bedanken die de afgelopen 50 jaar zijn of haar steentje heeft bijgedragen aan haar groei. Op zaterdagavond 16 juni vindt er een receptie plaats in De Karmel in Brugge, georganiseerd door Fimcap Europa, dat dat weekend daar vergadert. Je bent van harte welkom. Als je meer informatie wilt, mag je contact opnemen met evy.hoeben@chiro.be of via 03-231 07 95.

k a v i B p o Koken Juli, augustus. Vakantiemaanden, bivakmaanden. Honderden, nee, duizenden vrijwilligers zullen zich weer enkele dagen inzetten om de honger van vele bivakgangertjes te stillen. Vaak zijn ze oud-leiding, of ouders van leiding, of trouwe werkpaarden van parochie of buurt. Altijd zijn het plaatselijke Chirovrienden. We zouden hen graag aan het woord laten in Buitenband. Liefst allemaal, maar dan zou Buitenband een encyclopedieformaat krijgen. We maken noodgedwongen een selectie, geholpen door het Dubbelpuntarchief. Daarin vonden we een interview met Dré Steemans (Dubbelpunt 9, mei 2005), bij velen beter gekend als Felice. Hij was een trouwe bivakouder van de groep van Maasmechelen. Was, want op 9 oktober 2009 overleed Dré onverwacht in Diest. In de glitter en glamour van het Swingpaleis voelde hij zich prima, maar 10 dagen Chirobivak wou hij voor geen goud missen. Een Chiromens in hart en nieren dus, die ons maar wat graag zijn mooiste Chiroverhalen uit de doeken deed. Dré: Ik ben mijn Chirocarrière begonnen als burchtknaap (vroegere benaming voor rakker – n.v.d.r.) in de Chiro van Heverlee en sindsdien ben ik altijd bij de jeugdbeweging geweest: lid, leiding, groepsleider, volwassen begeleider, gewetensbezwaarde (iemand die ervoor kiest geen legerdienst te doen, maar in de plaats een soort van ‘burgerdienst’ doet – n.v.d.r.), lid van de Politieke Leiding, eindredacteur van Klaver, zangstondebegeleider op tientallen IK’s en SB’s. Ik ben nog mee naar de Top 64 geweest (één van de hoogtepunten uit de Chirogeschiedenis: op 24 mei 1964 kwamen zestigduizend Chiromensen samen in het Antwerpse Bosuilstadion – n.v.d.r.), toen nog als burchtknaap en zoveel jaren later heb ik meegewerkt aan het draaiboek en de regie van heel wat slotspektakels van ‘de grote Chiro’. En sinds 1989 sta ik achter de potten en de pannen op bivak met de jongens en de meisjes van de Chiro van Maasmechelen.

Over zijn rol als kookouder op bivak versus zijn bekendheid als Felice Dré: Voor de allerkleinsten is dat soms wel even wennen, want zij kennen mij natuurlijk als het springkonijn van het Swingpaleis. Ze gaan ervan uit dat ik swingpaleizend door het leven ga, maar dat is natuurlijk niet zo. Dré is Felice niet. Dré is veel rustiger, gelukkig maar. Ze moeten dat natuurlijk de eerste twee dagen even gewoon worden, maar diegenen die er al wat langer bij zijn, maken de nieuwkomers duidelijk dat ik Felice thuis laat als ik op bivak ben en dat ze hier best gewoon Dré tegen me zeggen.

Kookouder op bivak is meer dan koken alleen

Dré: Ik kom natuurlijk graag meekijken naar de themamomenten. Onze ploeg heeft er een erezaak van gemaakt om elk jaar weer uit te pakken met een spetterend thema. Er wordt weken op voorhand getimmerd en geverfd, geschreven en gerepeteerd en het resultaat mag telkens gezien worden. Ze verdienen een dikke bravo en ze krijgen die ook, want de kids hebben niks liever. Als het aan de kleintjes lag, mocht het vier keer per dag ‘thema’ zijn.

Als ik tijdens een groepsspel ergens een rolletje kan spelen, vind ik dat nog altijd best leuk om te doen. Nu, wat ik eerlijk gezegd het allerleukst vind, is te kunnen constateren dat al die jongens en meisjes die je nog als kind hebt gekend, nu fantastische begeleidingsmensen geworden zijn. Het doet me echt plezier dat de fakkel telkens opnieuw doorgegeven werd en wordt. Tijdens het bezoekmoment op bivak zie ik veel gezichten van vroeger terug. Van de ouders van sommige kinderen ben ik zelf nog leider geweest.

Hoe plant een drukbezette BV een bivak in zijn agenda in?

Dré: Het is wel al eens gebeurd dat ik moest meewerken aan 10 jaar Donnatour toen ik op bivak was in Duitsland. Ik heb toen gezegd: “Als jullie willen dat ik daaraan meewerk, zullen jullie me moeten komen halen in Duitsland.” En zo is het ook gebeurd. Er landde een helikopter op het bivakterrein en daarmee ben ik dan voor even vertrokken. De leiding had dat toen prima ingepast in het bivakthema. Ik moest toen zogezegd een ‘geheime formule’ gaan halen.

Ook zingen hoort daarbij

Dré: Als het zangstonde is, zing ik mee met de kids en één keer in mijn eentje op het einde van het kampvuur, omdat ze daarom vragen. Ondertussen is dat al een beetje traditie geworden: dan laat ik voor één keertje nog eens van me horen en dan nemen Xavier en Christof hun gitaren en dan zing ik ‘Stand by me’. Mooi liedje, trouwens.

De Chiro en wat het effect daarvan is op het verdere leven

Dré: Ik zou nooit zijn wie ik ben als ik de Chiro niet had meegemaakt. Ik heb er leren zingen, leren toneelspelen, ik ben er weerbaarder door geworden, mondiger ook, ik heb er leren delen, ik ben me meer gaan engageren, ik heb er mijn beste vrienden aan overgehouden. Ik zou het voor geen geld van de wereld gemist willen hebben! Als ik na die tien dagen bivakkoken bekaf thuiskom – al die mondjes content stellen, ís vermoeiend – dan nog zou ik die tien dagen nooit willen ruilen voor tien dagen in een driesterrenhotel. Lang leve de Chiro.

]foto: valerie vanderlooy[