Заградка 12 - 2021

Вифарбйованка на дарунок! РОК LXХIV • ЧИСЛО 12 ДЕЦЕМБЕР • 2021 ЦЕНА 100 ДИН

СЛИКОВНЇЦА ЛЕКТИРИ Школяре руского оддзелєня трецей класи ОШ „Йован Йованович Змай” у Дюрдьове на школскей годзини зоз учительку Єлену Кухар обробели лектиру „Як ше будзем бавиц”, а понеже була барз инспиративна, вони ю и илустровали, та направели красну сликовнїцу. Є. К.

ЧЕКАМЕ ШНЇГ Сцигол нам децембер, нєодлуга почнє и календарска жима, та чом би нє було и шнїгу? Школяре I б класи у Руским Керестуре нєсцерпезлїво чекаю най навеє, а вельо. Уж ше порихтали привитац го и понаправяли пахульки и Дїда Шнїжнїка, направели у учальнї виставу з тих подобових роботох, та ше при нєй и висликовали и послали памятку своєй „Заградки”. В. М.

ВИРТУАЛНА НАЩИВА МУЗЕЙОМ Седмеро школяре трецей класи у Дюрдьове нєдавно мали виртуалну нащиву нашим музейом. Препознали вельо стари ствари, меновали их, а потим и нарисовали даєдну з нїх. Понеже влонї були у Рускей одлоги у своїм валалє, остали им у паметаню вельо интересантни експонати. Исте оддзелєнє у новембру на школскей годзини означело и Медзинародни дзень толеранциї. Перше бешедовали на тоту тему, а вец на годзини подобовей култури и рисовали цо их инспировало вязане за толеранцию медзи дзецми, односно людзми. Є. К.

^ASOPIS ZA DZECI

Direktor dr Boris Var}a Odvi~atelqni redaktor Melaniy Rimar Vihodzi raz na me{ac u {kolskim roku • Vidava NVU “Ruske slovo” • Футожска 2/ІІІ 21 000 Novi Sad, • Telefon (021) 6613-697 • @iro rahunok ~islo: 160-923244-82 • Ro~na predplata 1 000 dinari; za ino`emstvo 25 evra • Dizajn: Mariy Gudak Kompxterski obrobok: Mariy Gudak • Lektor: Bla`ena Homa-Cvetkovi~ • Rukopisi {e nw vraca • Drukuw drukarny: “MAXIMA GRAF”, Петроварадин

Здраво, заградкаре! У септембру сце нє видзели анї Р од розпусту, алє то було давно, а тераз уж видзице скоро цали жимски розпуст, бо лєм цо нє сцигол. Ище лєм дакус мушице дзбац о школи, учиц ше и знанє укладац до одличних оценох, та гоч як ше думки гарню ґу Миколайови, ґу колядованю и ґу випатраню Дїда Мраза. Шицко ше постарчи, лєм най ше перше сполнї шицки школски обовязки, та радосци будзе безгранїчно вельо. Буду ше цешиц и родичи, и учительки и наставнїци, а найбаржей ви, мили дзеци. Заслужели сце длугоки жимски одпочивок, бо сце були барз вредни и як сотруднїки „Заградки”. Найвецей роботи (по седем-осем) за свой часопис у новембру послали Ема Венґрин и Теодор Гарвильчак зоз трецей класи зоз Руского Керестура, дакус менєй Андрей Балїнт зоз Дюрдьова, и Яна Тимко, Хана Хромиш и Мирослав Бесерминї зоз Коцура. Потрудзце ше и на розпусту голєм раз подумац на „Заградку” и понаписовац, нарисовац и посликовац ше, та послац дацо за януарске число, бо без ваших роботох я нїяк нє годна порихтац вашо боки, а то вецей як єдна трецина часописа. Озда нє охабиме празни боки? Чекам и рисунки зоз наших оводох у Руским Керестуре и Коцуре. Зашпивайце вельо шицкого цо жадаце, у вешелю дочекайце Нови рок, санкайце ше и корчоляйце, и останьце здрави, жада вам ваша редакторка

МИХАЛ РАМАЧ

СТРАЧЕ НА ГАБЗИ

YU ISSN 0353-9938 E-mail: casopiszahradka@gmail.com Ilustraci>: Aleksandra Medw{i

CIP – Katalogizacija u publikaciji Biblioteka Matice srpske, Novi Sad 821-93 ZAGRADKA: ~asopis za dzeci / odvi~atelqni redaktor Melaniy Rimar. – Ro~. 50, ~. 1 (1991) – . – Novi Sad: Ruske slovo, 1991 –. – Ilustr. ; 24 cm Mese~no tokom {kolske godine. – Nastavak publikacije: Pionirska zahradka ISSN 0353-9938

На насловним боку: Школяре руского оддзелєня першей класи зоз учительку Лидию Будински у ОШ „Братство єдинство” у Коцуре (Фото: Оля Русковски)

Авторка илустрацийох на Вифарбйованки зоз кнїжки Карусел Аня Гудак

Залєзнул дильов до голого поля и шарпа ше, дирґонї, фурт лєм стука. На габзи скинчи страче – мацер вола, а вона хто зна кадзи ше отлука. Над ритом кашлє захрипнута хмара. Нє шляпло нїч уж днями у тим риту. Лєм чупор молгох ходзи пасц на яраш и тащки скубу стреху хорйовиту. А у вербинкох за долїну рича по цалей ноци якиш чудовиска: то перши мраз уж яґда оштри бичак, уж и витриско жимски зуби сциска. Моквасти днї ше як сухандри влєчу, тачкаю ше як боси по паздзеру. На трої гони живу душу нє чуц, лєм страче ище финка за мацеру.

ЮЛИЯН ПАП

НОВОРОЧНИ СОН дна заря з велькей гвизди цо вирно провадзи Мешачок, нєчуйно вошла през облак до хижи и ошвицела Мижа на посцелї. Обняла го и подзвигла гет до нєбеских висотох. Як у найкрасшим сну, Мижо лєцел понад свой валал, гори и рики и єдно вельке морйо. Кед збачел под собу били шнїгово бреги, знал же є дзешка на далєким сиверу. Заря го нїжно, як пахульку, спущела ґу лядовей пещери, просто под облак Дїда Мраза. Пре „розквитнуте” очко од мразу и ляду Мижо нїч нє видзел, лєм трепецаце шветло у велькей хижи и якиш дробни цинї. Задуркал на чежки древени дзвери, алє ше нїхто нє озвал. Вец покивал бренчок на муре. Єден патульок одхилєл дзвери. У цеплей хижи за вельким столом шедзел стари Дїдо Мраз, шицок у длугокей билей бради. Пред нїм було брадло з писмами, а коло нього бегали патульки. Єдни понагляли паковац дарунки, други вязали машлїчки, треци их кладли до мехох. Кед збачел Мижа, Дїдо подзвигнул швичку зоз стола и спущел окуляри на нос. – Витай, Мижу! – прегварел. – Праве сом думал на це. – Галє, як же ви мнє познаце? – нєсподзивал ше Мижо. – Вельо того я знам, а паметам кельо и тоти лядово бреги доокола. Знам и цо ши ми писал и яки дарунок ши пожадал. – Гей, алє... – Мижо ше ище баржей збунєл. – Добре же ши пришол, бо дораз рушаме на драгу. Пред пещеру уж стали єленї попрагани до вельких санкох. Патульки накладли на нїх мехи з дарунками, док били заячки заскаковали по шнїгу, а били медведзики ше радосно припатрали. Дїдо облєкол бунду, здзал шапку на главу и шеднул на санки.

Є

– Шедай ґу мнє! – гварел Мижови. – Лєм ше добре окруц до тей медведжей бунди, бо жима пред нами. Рушели на юг по курняви, поцме. Драгу им ошвицовала велька Сиверна гвизда и млади єлень зоз швицацим носом на чолє запраги. През драгу Дїдо Мраз виприповедал Мижови же на сиверним полу вжиме скоро вше ноц. Дзень тирва лєм пар годзини. На щесце, єст вельо блїщацого шнїгу, а трепецаца поларна шветлосц ше розлїва по брегох, котри як кед би танцовали под гвиздами на нєбе. Иншак, гвари, ту би була подполна цмота. – А жима – бррр! Минус трицец ступнї за нас нормалне, а то жимнєйше як у вашим замарзовачу! Теди и я найволїм буц нука, читац вашо писма и рихтац ше за Крачун и Нови рок. Лєцели так през хмари, понад гори, долїни и рики. За нїма остала блїщаца поларна шветлосц и велька Сиверна гвизда. Ранши слунково зарї ошвицели през облак Мижову посцель. – Ставай, сину! – пошептала му мац и нїжно го погласкала. – Сцигол Нови рок! И якиш пакет за тебе. Мижо почухал очи. Нє верел себе. Под оквеценим ядловцом у хижи стала велька шкатула. На нєй широка белава машля и печац Дїда Мраза. А у шкатули – блїщаца червена бициґла на батериї, праве така яку Мижо пожадал...

ОБЛАЧОК ДО ШВЕТА

ОЛИВЕРА ОЛЯ ЄЛКИЧ Оливера Оля Єлкич народзена 1958. року у Новим Садзе. Ту закончела Правни факултет. По занїманю є адвокат, а по вокациї писатель. Робела як адвокат, потим як управнїца гарешту у Сримскей Митровици, вец як совитнїца министра правди, и як редакторка дзецинского подлїстку „Амрелчок” у часопису „Амрел” хтори виходзи у Ванкуверу у Канади. За дзеци єй обявени романи: Тисяч журавлї, Вельки Мики, Случай Брррк, Случай Бабароґа, Слухай СМС, Кнїжка о главному юнакови, Штири лаби, Тисяч и єден журавель и Биоґрафия єдного пса. Ма и кнїжку приповедкох Путованє до Декаленду, и збирку писньох Сто му громи, постал сом мац. Пише и драмски тексти. Добитнїца є велїх наградох и припознаньох.

СЕЛЇДБА

М

ац ше врацела до дзири знємирена. Ми ше шпотали доокола. Тоти найшмелши, лєбо найлюбопитлївши пошли пребарз далєко. Заскинчала и шицки зме барз швидко були позберани на громади. Дала нам знак най ю провадзиме, алє у цихосци. Були зме сиґурни же мац зна цо роби и чом то роби. Ище вше нам було швиже паметанє на гевту вельку птицу хтора однєсла нашого Трецого, нашого любопитлївого брата. Бежали зме за мацеру єдно за другим. Сцигли зме по єдну прирву. Мац скочела, а ми ше пошоровали на рубцу и патрели зме долу. Анї єдно нє шмело скочиц. Було барз глїбоке. Позлєкали зме ше и почали зме скинчац. Мац нас опомла най будземе цихо, алє нє вредзело. Тото ю барз знємирело. Скочела назад медзи нас, зґрабела єдно, хторе найбаржей скинчало, та скочела з нїм долу. Так зробела ище раз. Потим ше опарла зоз преднїма ногами на видзвигнуце. Зоз своїм целом направела тобоґан. Ми ше єдно за другим шлїзкали по єй хрибце. Одразу зме були на нїзшим уровню. Рушели зме ше далєй у колони за ню. Трудзели зме ше буц цихо и тото ше нам углавним удавало. Сцигли зме ґу води. Бул то поточок, хтори ше зявює лєм кед єст дижджу. Нїґда зме нє видзели таку воду. Потеди зме пили воду лєм зоз барох и баркох, алє таку чисту и жимну нїґда зме нє видзели. Перше зме ю нюхцели, а вец зме почали пиц. Були зме смиядни, як кед бизме потеди нїґда нє пили води.

Мац лєгко преґажела поток. За ню Перши прешол. Спущел ше до води и махал зоз лабками. Кед преплївал на други бок, лєм ше стресол. Капки води лєцели з нього на шицки боки. За нїм Пияти прешол, по углядзе на брата, а за нїм ше и я одшмелєл рушиц. Чом бим нє? Уж сом бул потвердзени ловар. Вода була жимна. Уходзела ми до пискох. Нє знал сом цо робиц, а вец ше ми зявел мой дїдо, як у сну. Чул сом його розкази: – Так, махай з лабками. Осми, так треба. Ти плїваш, Осми, плїваш. Браво! Ти прави пес. Таки сом поцешени з тобу. Дзивини чекаю най вирошнєш. Почал сом махац з преднїма лабами и часом сом преплївал поточок. Алє, док сом плївал, нє могол сом провадзиц цо ше случує у околїску. За нами ше нашла якаш огромна животиня. Бежала барз швидко, аж настрах. Бул то розгнївани дзиви вепер. Таки надути, наїжени, бул вельо векши од нашей мацери, алє вона прескочела поток и рушела ше бориц з нїм, а вон у зубискох уж тримал нашого Другого. Бул швидки. Мац бежала за нїм, алє оценєла же траци битку. Станула, та ше врацела ґу нам. У тим чаше Штвартого однєсол поток. Остало нас пецеро. Я и далєй мал мено Осми. И далєй сом бул найменши, найдробнєйши, алє ловар и плївач. Виривок зоз кнїжки Биоґрафия єдного пса Преложела М. Р.

МИХАЙЛО КОВАЧ

ХТО ЦО БУДЗЕ

Ш

едза хлапци на лавочки пред Лисого. Махаю з ногами, крича и гвиздаю. Кед им тота робота допила, Йовґен почина бешеду: – Хлапци, знаце цо я будзем док вирошнєм? – Коминяр! – гвари му Дюри и шмеє ше. – И коминяр ше лєм раз у року умива, як и ти. – Нє, я будзем пилот – предлужує Йовґен яґод да нє чул цо му Дюри гуторел. – Пилот лєци понад валали и вароши, шицко видзи и так... – Найлєпше буц шофер – гвари Штефан. – Шофер ци шеднє до камиона и одвеже до варошу цо сцеш, а отамаль, заш, привеже до валалу цо нам треба: платно, машини, обуй, желєзо, лїки, кнїжки...

– Мой оцец гвари же нєт лєпшого и красшого ремесла од столарского. Пилот лєци, алє може и спаднуц. Шофер ше може и преврациц. Вец, цо вони знаю справиц? Нїч! А мой оцец кед направи ствари до хижи, то ше видзи и то остава. – Як цо ше видза и шмати кед их скравец ушиє – умишал ше до бешеди и Кирил. – Мой бачи роби у скравецкей задруґи, та гварел же и мнє там вежнє на науку накеди закончим школу. – Я думам же тераз найлєпше буц ципелар. Мой оцец гвари мацери: „Е, тоти ципеларе нєшка найлєпше зарабяю.” – Найлєпше буц електричар – умишал ше до бешеди и Владо. – Нє знам прецо вон найлєпши – сцел знац Штефан. – Намесца електрични дроти, уводзи шветло и то шицко. – А хто оправя електрични шпоргети, пейґли, дзвончки, ґрамофони, мотори, биоскопи, хто? Поведз... Док вони так бешедовали, мали Миколка слухал, слухал, а вец ше розплакал. – Чом же ти, Миколко, плачеш? – Цо я тераз будзем кед ви шицко цо найлєпше повиберали себе! Шицки ше почали шмеяц зоз малого Миколки и ище би му досадзовали, алє их мацери поволали на вечеру, та ше товаришство будуцих майстрох розишло кажде ґу свойому дому.

ВЛАДИМИР ДЇТКО

ШНЇЮ ДЗЕЦИ МИКОЛАЯ Шнїю дзеци Миколая як дарунки ноши, цеплу шапку, рукавици а дакому и ботоши.

До облака чижмочки пред вечаром складаю, же достаню дарунок шицки ше наздаваю.

З далєка вон идзе обрадовац велї дзеци. На санкох по шнїгу понагля, аж лєци.

А кед рано швитло з посцелї главки викукую, швидко бежа ґу облаку, дарунком ше радую.

НЄЛАПШНИ ПЕТРО ИВАН ЛЇКАР

ил раз єден леґинь по мену Петро. Медзитим, шицки го волали нєлапшни Петро, прето же у каждей роботи до хторей ше влапел, направел би чкоду. Одмалючка, накадзи почал ходзиц, цо дорушел такой и погубел. Родичи з початку думали же то з часом прейдзе, медзитим, затримало ше и по нєшка. Кед пришол час, родичи Петра послали до школи. Учел ше вон, бул добри и роботни школяр. Учителька шицким дзецом, та и йому, з часу на час давала домашнї роботи. Петро свою роботу вше дома написал и научел, алє ютредзень на драги до школи би ю страцел. Раз му витор з руки оддул папер, другираз му тека спадла до блата, трецираз ше аж случело же му ю якишик пес на улїчки покусал. Пре свою нєлапшносц зачувац домашню роботу, робел ю у школи. Медзитим, и теди було можлїве же ше дацо случи. Дахто му дараз вжал домашню роботу, погужвал, або розсипал по нєй тинту. Преходзел час. Петро закончел школу и одроснул до красного леґиня. Родичи му були худобни, та го послали до єдного чловека чувац овци. Виведол Петро овци на пажицу, шеднул под древо до хладку и заспал. Спал док ше нє почало змеркац. Вец ше помали зобудзел, отворел очи и обачел же вовк жедол єдну овцу, а други посцекали. Почал ше бриґовац, як ше враци ґу ґаздови без єдней овци? Швидко позазберовал злєкнути и розошати овци по пажици, та их пригнал дому, а ґаздови гварел цо ше случело. Як вон тото чул, вишпурґал го зоз свойого маєтку най идзе дому: „Нє треба мнє таки югас цо ми будзе правиц чкоду”. Нє достал нїяки пенєж. Застарани и жалосни врацел ше дому. „Maмо цо будзем робиц? Яки талант ми Бог подаровал?“, a мац му одвитовала „Нє плач сину, мушиш буц упарти и витирвали. Кед придзе прави час, дознаш. Найдземе ци другу роботу.“ Ютредзень оцец пошол до єдного ґазди цо мал вельо крави, та ше зоз нїм поєднал же их Петро будзе гонїц на пашу. Одогнал их вон на пашу, алє тераз мерковал же би нє заспал. Кед уж слунко почало заходзиц за високи гори, чийо верхи були закрити з билим шнїгом, позазберовал крави та их гонєл дому. Ґазда го дочекал на капурки и вичитовал крави чи ше шицки врацели, медзитим єдна хибела. „Петре, єдна крава хиби, дзе же є?” „Aлє ґаздо, ша я нє знам, будзе же сом ю забул на пажи-

Ж

ци.” „Нo, то ше уж змеркло, а тота крава цо остала, хто зна дзе є, и цо ше зоз ню случело.” И тот ґазда ше на Петра погнївал и одогнал го дому. Так наш Петро ознова остал без роботи и пенєжу, и смутни ше врацел дому. Мац го сановала и цешела най ше нє стара, же шицко будзе у шоре, лєм муши остац твардого довирия до себе же єст дацо за цо є лапшни и треба тото пренайсц. Нєодлуга нашол роботу у ципелара, алє и там нє було щесца. Направел чловекови ципели векши як цо вимерал. Потим помагал шнайдерови, алє напаратовал таке же єдному богатому чловекови ушил цесни панталони, та их нє могол облєчиц. Тиж так робел у тишлїра. Єден чловек наручел стол, а вон направел таки же му єдна ножка була кратша, та ше кивал. Помагал и колєсарови, медзитим, колєсо котре направел, кед ше положело на коч, пукло, бо го нє добре посцискал. И так од роботи до роботи, нїґдзе успиху, алє лєм чкоди. Єдного дня ше шейтал коло рики. Слунково зарї ше одблїсковали од ясней води, витрик правел мали габи и шущал през густи коруни древох. Птици лєтали и весело чвиринкали, а Петро бул розжалєни и застарани. Роздумовал себе же кеди пренайдзе талант котри му Бог подаровал. Уж бул вистати од нєпреривного глєданя. Людзе го почали мержиц и нє сцели же би ходзел до нїх дому, же би им дацо нє напаратовал. Так задумани, одразу чул надзеранє з води. Прибегнул блїжей видзиц цо ше случує, а там у рики ше давела єдна жена. Гласно кричала, наздаваюци ше же ю дахто будзе чуц. И чул ю наш Петро. Злєкнул ше, сцел єй помогнуц, алє нє знал плївац. Бал ше од води. Швидко попатрел коло себе и обачел штранґ при чамцу. Вжал го и руцел жени, най ше за ньго влапи, та почал цагац. Моцно цагал и на концу вицагнул жену з води и виратовал єй живот. Подзековала му, а вон ю випровадзел до варошу. Жена шицким виприповедала як ю нєлапшни Петро виратовал. Так постал герой у цалим варошу. Пренашол свой длуго глєдани талант. Бул то талант швидко ше знайсц у нєвиходней ситуациї и помогнуц людзом у нєщесцу. – Бог каждому з нас подаровал єден або вецей таланти. Треба их глєдац, найсц и усовершовац. Талант котри зме достали, треба хасновац же бизме помагали другим коло себе. Нє шмеме го тримац лєм за себе, бо чловек постава богатши кед дзелї з другима – заключел Петро.

ЛЇЛЯНА КРСТИЧ

ЗОРИЦА БАЇН ДЮКАНОВИЧ

ДОПИСУЄМ ШЕ З ЛАСТОВКАМИ

ДЇДО МРАЗ

Кед єшень сциха одпутує, кед курнява виє днями, здогадуєм ше лєта, яри, дописуєм ше з ластовками.

Хто до мнє вери, щесца ма, хто нє сце, такой най зна – мехи ми шицки до дна полни дзецинского сна.

Пишем о чаю раншим, о шапкох и капутох, о длугих жимских ноцох, о ини и пахулькох.

Одкеди знам за себе Дїдо Мраз ме волаю, прето прагам ирваси, лядовици ме нє спераю. Покля ше и остатнє жаданє дзецинске обраца, мойо ше швидки санки, верце, дому нє враца.

Вони ми пишу о югу, о слунку, морю, писньох, морскей солї ми посилаю, по заренко-два у писмох.

Прешпивала М. Р.

Врацанє селїдбенїцох надїю ми улїва днями, задумуєм го при камину – дописуєм ше з ластовками. Прешпивала М. Римар

ПЕРШИ ШНЇГ ноци спаднул перши шнїг. За децембер и тоти горски предїли, дзе ми жиєме, то цалком нормалне. Падал, падал... криштальова шветлосц ше громадзела по жеми. Конари ше згинали, а птици одразу уцихли. Лєс бул як у сказки. Поверхносц жеми закрила ше зоз пирйовим покровцом. Од превелькей билїни чежко було патриц. Очи ше ище нє звикли на таку моцну шветлосц, у хторей ше помишали слунково зарї и шнїг. Гоч престал падац, пахульки ище лєцели по воздуху. Читал сом, а вец сом вишол вонка одметац шнїг. Мерал сом його грубину. Бул ми по колєна. Його влажносц значела же є одлични за бавенє и оруцованє. Кед ше Сун зобудзел, барз ше зрадовал. Швидко зоблєкол пиджаму, добре ше облєкол и вибегнул вонка. Сцел побудзиц и шестри, алє зме му гварели: – Нєдзеля, охаб их най шпя! – Значи, шнїг веє и внєдзелю – зачудовал ше Сун. Зняли зме з пойда скиї и санки. Скиї зме влонї направели сами з баґренових дескох. Дакус су грубши, алє за початнїкох цалком добри. Место сцискачох прибили зме зогнути плех. Сун их намасцел з воском и уж видзим у шнїгу перши шлїди. Спущую ше з брега, преходза по овоцнїку и

В

БОЖИДАР МАНДИЧ

застановюю ше при потоку. Сун даскельо раз спаднул, а скиї указали же знаю лєциц. Бренкало за фриштик, та з червенима лїцами вошол до кухнї. На столє го чекала горуца пита зоз сиром. Ая и Иста були одушевени з телїм шнїгом. Ая ше питала яка то сила цо за єдну ноц так навеє. – Можебуц нашо жаданє було вельке – гварела Браила. Шнїг приноши радосц. Гайде, шицки ше бавиц – предложел Бошко. Знали зме же нїкого нє охаби нука, гоч го будзе годзинами нагваряц. Так було и зоз Браилу, алє, як и звичайно, удало ше му. Проблем бул, як єдни санки и єдни скиї подзелїц на нас пецерих. Ришенє було – почитовац шор. Док ше єдни вожа, други чекаю. Вец зме ше надумали оруцовац. Направени екипи, а випатрали так: Бошко процив шицких. Груди лєцели на шицки боки. Лєм цо нє настрадал облак. Сун правел резерви грудох, а Иста и Ая их руцали. Браила нє витримала длуго. Поставела ше за судию. Хто побиднїк? Нє важне. Шицки зме ше шмеяли, червенєли, и, наисце, прешвечели зме ше же шнїг приноши радосц.

ЗОЗ ШВЕТОВЕЙ ЛИТЕРАТУРИ ОКТАВ ПАНКУ-ЯШИ

КАРНЕВАЛ

нам ище од прешлого року же кед ше сцеш добре забавяц на карневалу, мушиш ше так облєчиц же би це нїхто нє препознал. Иншак ци знїща шицку дзеку за бависком. Кед ци ше привидзи же цали швет красни, придзе Санду и здогаднє це же ши му длужни пол лея (румунски пенєж) „од гевтого соку котри зме пили по поли, а, ище вжал затичку з фляши и гварел ши же то лабда и почал ши до нєй копац и видзел це пан Иримеску, настойнїк будинку М 21 и гварел же ше так нє може жиц, дзеци нєшка таки же ше мож од нїх и злєкнуц, копаю до затичкох...” Або придзе Виолета и пита ци ше же чом найвецей танцуєш зоз Паулу”... праве зоз Паулу котра натила як гордовик, и котра на ґеоґрафиї гварела же вулкански озера тоти у котрих место рибох жию вулкани...” Або придзе Дину и поцагнє це до даєдного кута же би ци указал клайбас з дванац фарбами...” котри ми принєс оцец, а мац гварела же нє требало, бо вон барз драги, а оцец гварел же вони маю лєм єдного сина, мац гварела же ме вон губи, а оцец гварел же то його ствар...” Цо най вам повем, кед це на карневалу дахто препозна, страцени ши. Ниа, прето я розбивам главу з роздумованями же як ше зявим на тим карневалу, як ше пооблєкам же бим анї сам себе нє препознал. Цо би було, пришло ми на розум, кед бим ше облєк як пират. Мог бим прейґ ока завязац чарне платно, на кошулї намальовац два прекрижени косци, ходзиц храмаюци, подпераюци ше на караґулю, и кед прейдзем коло дакого, та таїнствено повем: „Шмем ше ставиц о гордов руму и о хвост билого кита же сцигнєм скорей як ви по скарб! Га! Га! Га!” То би було дацо, алє дзе найдзем караґулю? А дїдова кука вообще нє прицагуюца, то пензионерска кривайла, цо на нєй може буц застрашуюце? Друга идея була же бим ше на карневалу зявел преоблєчени на свойого брата Мирчику, же бим положел його билу шапочку на главу, завязал коло шиї його били шал и же бим за собу цагал його конїка на колєскох. Кед бим поволал дзивку на бавенє и нараз почал кричац: „Ццем гевту ябду!” або „Ццем пойц дому!” Нє згорше, алє ми Мирчикова шапочка мала, а кед му вежнєм конїка, годзен ше надзерац цали тидзень. Можебуц би було забавне кед бим ше облєк як дзивче, до квеца. До руменцового квитка, поведзме. Прейдзе дахто и опита ше ми: „Як же ши, руменцов квитку?” „Добре, одвитуєм, рихтам чай! Знаш яки сом добри кед це болї зуб?” Брррр! Нє идзе... А цо би було кед бим ше преблєк за настойнїка будинку М 21? Нє треба ми нїч особлїве окрем баюсох и шмишного калапа. Мушел бим бешедовац як вон – алє то бим нє такой так могол. „Нїхто нє шме буц опрез будинку! Нїхто нє шме буц за будинком! Вежнєм вам лабду и направим з нєй студзенїну!” Питам ше як мож з лабди направиц студзенїну? Чи би вон положел и цеску най ше увари? ” „Хто принєс тоту мачку? Сцеце будинок з блихами наполнїц! Твой

З

оцец роби, а ти ше бавиш з мачками! Ниа, познам цали репертоар. Волєл бим кед бим го нє познал. Нє! Голєм на карневалу най ше позбудзем пана Иримескуа. А кед бим вжал броцак, корчолї, кед бим оквицел калап зоз павуровим пирком и кед бим ше облєк на приватного детектива? Як Маникс. Збачим єдно дзивче як є колача, вирвем єй ложичку з руки и повем престрашено: „Нє єдз вецей! Сцеш ше отровиц? Озда нє знаш же гевтот дохтор, котри, поправдзе, кнїжководитель, права рука лисого бандита и сце це забиц прето же твоя шестра, котра, поправдзе, твой брат, сцела сама нашлїдзиц твойого бачика котри, поправдзе, твоя баба?” Або видзим даякого хлапца як шпива, приблїжим ше поцихи и пошептам: „Нє май довирия до гевтого окуляроша за буґнами. Кед бул у оводи, грал на саксофону, алє пришагнул же прейдзе на буґни, понеже ше сцел вимсциц дириґентови котри му пред вецей роками украднул фляшку пастеризованого млєка зоз цицком...” Барз ше до того розумим, алє цо зробиц кед прашнєм до шмиху. Нє, браца, трацим барз вельо часу на роздумованє, а карневал пред дзверми. Облєчем ше гоч як, до того цо пренайдзем. Кед ме Санду препозна, з тим лєпше. Погосцим го зоз цалу фляшку пепси-коли, най видзи же з ким мал роботи, же сом нє даяки скупенда. А кед Виолета ище огваря Паулу, повем єй най ше опатри до жвератка, бо и вона нє такой така слабучка, а цо ше дотика єй нєвироятних школских знаньох, сцел бим ю здогаднуц, кед єй то предствя задовольство, на гевтот дзень кед одвитовала же основни дериват млєка то била кафа. И най ми Дину укаже клайбас гоч зоз 120 фарбами. Тот мой зоз єдну єдину фарбу бим нє черал нїзач на швеце. Нїхто ми го нє дал. Заслужел сом го сам (як и ташку и кнїжки), на олимпияди знаня. Пущим най ме шицки препознаю. Мам жаданє шмеяц ше. Танцовац за двох, як гвари оцец, и тото ми нїхто нє може погубиц.

НАУКА ЗА КАЖДЕ ДЗЕЦКО

КОЛЯДА

ПРЕВЕЛИЯ РАДОСЦ

УПОЗНАЙ ИСУСА

Превелия радост свиту ся зявила же Пречиста Божа Мати Сина породила. Як го породила так Єму спивала: Галяй, беляй сам Син Божи бо я би барз спала. Яй, Сину мой, Сину, чи би Ти то зробел: Нєт годзина, анї нє два як ши ше народзел. Вежнї Петре трубу, затруб Пану Богу: же ше Христос уж народзел, Слава Пану Богу!

Ц

ерква ше стара же би шицки людзе упознали Исуса Христа, його особу и його науку. Хто нє позна Исуса, нє може розумиц християнство. Хто го нє позна як правого чловека, нє може похопиц тих хтори ше жертвую, хтори свой живот пошвецую Христови и Церкви, нє можу зрозумиц мученїкох... Швет напредує у економиї, технолоґиї и науки. Алє правда и тото, же свойо проблеми швет нє може ришиц лєм зоз саму економию, технолоґию и науку. У чловекови исную и духовни вредносци хтори треба пестовац, а хтори чловекови принєшу злагоду, медзисобне порозуменє... А тоти духовни вредносци нам принєсол Исус Христос. Исус Христос Бог Тото потвердзую Його вияви же є Син Божи. Так, на дзень пошвецаня храма Исус виявел: „Я и Оцец єдно”. Пред вельким священїком Кайфом, хтори ше питал: „Чи ти Христос, син Божи?” Исус одповед: „Гей, як ти гвариш!” Свойо слова Исус потвердзел зоз животом и дїлами. Було и пред, и по Исусови добрих, праведних и святих, алє таких як Вон бул нє було, анї нє будзе. Вон з єдним словом, та и з єдним чином своєй волї творел и найвекши чуда и указал ше господар и творец природних законох. Досц було єдно слово, и морйо постало цихе и гладке як жвератко. Исус господар над хоротами: шлєпи патра, нєми бешедую, глухи чую, хроми ходза, мертви ставаю.

НАШ КРАЧУН На улїцох, площох и у авзлоґох ширцом швета, и там дзе тераз веє шнїг, и там дзе горучави, клїпкаю швицаци лампочки на ядловцох и других символох крачунских и новорочних шветох. Шицки чекаю вельки и радосни дзень. Чекаю Крачун. Пред два тисячи роками, кед ше у Вифлеєме народзел Исус, ангели го витали з найкрасшима шпиванками. Пастире му даровали найкрасши баранчатка зоз своїх стадох, а кральове найшвицацше благо – злато. И ми нєшка славиме народзенє Спасителя и Одкупителя. И ми му сцеме подаровац дацо красне, так як даруєме каждому кому идземе на преславу родзеного дня. Нє маме злата анї баранчата, алє маме тото чому ше Исус найбаржей зрадує. Маме шерца полни любови хтору нє мож потрошиц, гоч кельо будземе любиц шицких коло себе. Отворме на Крачун тоти шерца и даруйме ше. Нє сануйме єдну чоколаду од петнац лєбо двацец зашпиваних на Вилїю, подаровац даєдному дзецку хторе нє ма до кого пойсц колядовац и нє ма од кого достац анї єден пакецик з лакотками, лєбо бависками. Будзе ше радовац, а там дзе унєшеме радосц, уведземе Исуса. Там будзе Крачун. Твой, мой и наш Крачун.

МЕЛАНИЯ РИМАР

ЩЕШЛЇВИ ДЇДО МРАЗ МАРИЯ С. ГОРНЯК

ЖИМСКИ ВЕЧАР Чарни ше хмари над жем пущали, а дзешка горе гуски ґаґали. То жимно будзе, гуторя стари, кед дзиви гуски лєца под хмари. Шнїщок по єден уж залєтує и жимска писня вонка ше чує. Вше баржей пада и жем закрива, з фатьолом билим валал повива. У каждей дзирки ноц запанує, на одпочивок шицких зволує.

Гоч гет далєко бива Дїдо Мраз, ту шицких позна, а видзел нас раз. Хто бул добри, вон без гришки зна. Озда вельки очи и на хрибце ма. Ма Дїдо Мраз и два пари уха: хто вше финка, вон за дзверми слуха. Алє и финкацих Дїдо Мраз зрадує. На два уха слуха, на два випущує. Та на концу шицким дарунки подзелї, бо и вон щешлїви кед дзеци вешелї.

НАТАША ЕДЕЛИНСКИ МИКОЛКА

БЕЛАВА Чи ше морйо белавеє же ше до ньго фарба лєє, чи у води, там глїбоко, єст якеш белаве око, чи то сафир там єст прави, або квитнє квет белави? Я уж знам цо ше там стало: – Там ше нєбо опатрало!

ОКСАНА МУДРИ НЕДИЧ

ДОГАНОВА Доганова сарньочка ма застарани очка, бо ше бавела и бегала, а мама сарня далєй остала. А кед збачела же є сама, питала ше дзе єй мама.

ДАНИЕЛА ТАМАШ

ПОМАРАНЧЕЦОВА Кед на ню патриш, вона ше шмеє. Кед на ню думаш, думки ци греє. Кажде люби помаранчата, бо з витаминами тота овоц богата. Весела фарба вжиме овоцова достала мено помаранчецова.

КВИЗ ЗА НАЙМЛАДШИХ

ДЇДО МРАЗ, МИКОЛАЙ, КРАЧУН Святи Миколай дарунки дзелї: 1. У церкви 2. На вашаре 3. У бициґлара

Крачун найбаржей чекаю: 1. Огньогасци 2. Дзеци 3. Дзиви животинї

Патульки помагаю: 1. Байберови 2. Шивачки 3. Дїдови Мразови

Дїдо Мраз бива: 1. У пиньвици 2. На Сиверним полу 3. На базену

Заокруж точни одвити и зоз стрелку их повяж зоз одвитуюцима илустрациями.

Видак Ковачевич, 5 роки, Руски Керестур

Марко Сабадош 5 роки, Дюрдьов

Виктор Малацко, 5 роки, Руски Керестур

Даниєла Рамач 5 роки, Руски Керестур

Катарина Варґа, 5 роки, Вербас

МОЯ МАЗА Було ми два роки кед сом достала мале щенє. Понеже була сучка, дала сом єй мено Маза. Барз сом ю любела. Кед сом приходзела зоз оводи, вше ме чекала опрез капурки. Лєдво сом чекала бавиц ше зоз ню. Була барз велька. Мала златну шерсц и вельки кафово очи. Була златни ретривер. Раз ше похорела. Водзели зме ю до ветеринара и єден час єй було лєпше. Була сом барз щешлїва же оздравела. Вец родичи одлучели же бизме пошли на морє. Я нє барз мала дзеку, бо сом нє сцела зохабиц Мазу. До конца зме пошли. Було барз крашнє, алє сом лєдво чекала врациц ше дому, бавиц ше зоз Мазу. Достали зме поруку од моєй тети же Мази нєт. Сцигли зме дому. Глєдала сом Мазу, алє єй нє було. Барз сом була смутна, бо сом ю барз любела. Алє, зрозумела сом и же була барз стара. Од теди прешло два роки. Нїґда ю нє забудзем. Силвия Папуґа, V, Руски Керестур

МОРСКА ГВИЗДА И ПЕС

Велибор Еделински, I, Руски Керестур

ТАБЛЇЧКА Моя наймилша ствар хтору чувам то єдна мала древена таблїчка за писанє. Скорей як цо ше я народзела, мой дїдо ми купел малу таблїчку. То ми сцел подаровац док ше я народзим, алє нажаль, вон умар. Кед сом наполнєла штири роки, родичи ми дали тоту таблїчку и гварели ми же ми то од покойного дїда. Нажаль, я свойого дїда анї нє упознала. Моя старша шестра ми часто гутори же дїдо бул вше весели и же бул интересантна особа. Я тоту таблїчку и нєшка чувам. Вона ме здогадує на мойого дїда. Яна Сивч, V, Руски Керестур

Андрей Балїнт, II, Дюрдьов

Була раз єдна морска гвизда котрей єдна нога була длугша од другей. У дзецинстве ше нїхто нє сцел дружиц зоз ню, бо думали же є чудна. Прето була барз жалосна. Вона нє була анї кус иншака як други гвизди, лєм ше тота єй нога розликовала. Мала нєзвичайни моци, а то же би могла прежиц и без води. Раз кед була велька буря, габи ю вируцели на побрежє. Там була сама и смутна, покля ю нє нашол єден хлапец. Однєсол ю до свойого дому. Гвизда думала же нашла нови дом, алє хлапец ю заджобнул до загради на тоту єй длугшу ногу. Вец пришол пес, та вони двойо постали найлєпши приятелє. На концу ше догварели же ю вон враци до чарного моря. Кед ю врацел, мала гвиздочка завжала авторитет и була главна у цалим морю. После каждей бурї пес приходзел видзиц свою нову, найлєпшу товаришку и помогнуц єй врациц ше до води. Морска гвизда и пес указали же кажде праве приятельство моцнєйше од шицкого. Иван Молнар, VI Дюрдьов

Я И СКЕЙТ Того лєта сом научела вожиц ше на скейтборду. Достала сом го ище прешлого лєта, алє сом ше бала стануц на ньго. Того лєта сом ше одлучела звладац и тоту схопносц. Вельо раз сом падала, алє сом нє преставала учиц. Док сом ше учела вожиц ше на скейту, моя шестринїца ме тримала за руку. Вона и мой тато ми вельо помагали же бим ше научела вожиц. Мой тато ми приповедал же кед вон бул таки як я, же вон и його пайташе часто ишли на скейту койкадзи. А знали и скакац на нїм. То ме ище баржей мотивовало же бим ше ище баржей потрудзела. Удало ми ше. Тот дзень кед сом научела вожиц ше на скейтборду ми бул найлєпши дзень того лєта. Яна Сивч, V, Руски Керестур

ПОЗНА ЄШЕНЬ Єшень дакус пожнєла. Длуго було цепло. Тераз у моїм валалє жимно, прето же ше слунко дакус почало ганьбиц. Лїсцово фарби на древох кафово, червени и жовти, и лєм даґдзе желєни. У нашей загради и на дворе жимно, видно мраз, та кури, гуски и качки посцекали до своїх хижкох. На драже чуц гурчанє тракторох и комбайнох. Нашо баби и мацери иду на пияц накупиц желєняви за рихтанє жимнїци. Птици ше уж одселєли до цеплих крайох. Я любим єшень. То моя наймилша рочна часц. Марко Станкович, III Дюрдьов

Дражен Баланґо, III, Вербас

Яна Тимко, II, Коцур

У БОГАТСТВЕ ХУДОБНИ Же би бул щешлїви, чловек нє муши мац пенєжи. Кажде треба же би бул подзековни за шицко цо ма. Гоч лєм дацо, прето же єст барз вельо людзох котри нє маю анї тото дацо. Богати нє тот цо вельо ма, алє тот котри вельо дава. Богатство може барз лєгко пременїц чловека. На швеце єст барз мало людзох котри би зоз пенєжом помогли тим котри нє маю. Єст вельо людзох котри зоз богатством купя даскельо драгоцини авта и барз луксузни хижи. Богати и себични людзе вообще нє роздумую о тим же дахто нє ма анї бициґлу и нє знаю як то, поправдзе, барз чежко жиц на улїци. Кажде треба же би мал искуство у тим же би бул худобни и же би видзел як чежко жиц кед ши бидни. Нє злато шицко цо ше блїщи и прето би кажде требал мац нагоди помогнуц тим котрим то найпотребнєйше. Ґабриел Сивч, VIII, Руски Керестур

ЯК МИ БУЛО НА ОДПОЧИВКУ Лєтнї розпуст час кед зме длуго шлєбодни. Я го препровадзел так же сом одпутовал на морйо до Чарней Гори. Там сом упознал єдного хлапца з Америки. Були зме и у Сутомору, дзе бул и мой пайташ Андрей зоз Дюрдьова. Вихасновали зме нагоду, та зме ше и там дружели. Вєдно зме ше купали и вожели зме ше на педалини. На морю сом видзел вельо интересантни ствари. Одпочивок на морю сом крашнє препровадзел. Цали розпуст ми останє у паметаню.

Стефан Михальовски, III, Дюрдьдов

Владимир Молнар, III Дюрдьов

КИКИ И ОТО Мнє наймилша животиня то папаґай. Мам их два. Мено им Кики и Ото. Достала сом их за родзени дзень. Вони шиво-жовтей фарби, а ноги и писк им целово. Кики барз люби кусац ствари. Вона нїжна и люби ше бавиц. Дакеди є и нагнївана, та почнє гласно шпивац. Ото зна барз крашнє шпивац и зна положиц ґумку коло палїчки. Давам им єсц слунечнїку, просо, яблука, мархви, а дакеди и пуканки. Вони маю скоро два роки. Раз сом зохабела пластични погар на столє и вони го покусали. Дакус сом ше нагнївала на нїх, алє их и далєй любим. Валентина З. Гарди, V Руски Керестур

МОЙ ДОМ Мой дом то мой валал Коцур. Находзи ше у ровнїни, Войводини, у Бачкей. У шицких рочних часцох мой валал барз красни. Вяри го краша пахняци квитки на розквитнутих древох. Влєце го цепли слунково зарї ошвицую и грею. Вєшенї шицко офарбене зоз єшеньскима фарбами. Вжиме мой валал цали били. Природа ту прекрасна, прето ми дом у валалє барз мили. Емилия Уйфалуши, IV Коцур

Сара Сеґеди, IV, Вербас

ПРЕДМЕТ ХТОРИ МИ БАРЗ ЗНАЧИ Мам дома єдну стару малу бициґлочку. Вона желєней фарби и ма на себе сличку єдней жаби. Нє знам точно же од кого сом достала тоту бициґлочку, алє думам же од мами и тату. Зоз тоту бициґлочку мам вельо памятки. Вона ма єдну кошарочку на предку и єдну на задку. Кед сом була менша, здогадуєм ше же сом у тей кошарочки на задку вожела свойо щенятко. Хторишик дзень кед сом ше бавела, пришла ми на розум тота моя мала превозка. Зняла сом ю з пойда и вожела сом ше на нєй по драже. Нє любела бим ю дакому предац, бо ми є барз мила. Любела бим ю подаровац своїм дзецом док вирошнєм. Мая Надь, V Руски Керестур

ШКОЛЯРЕ НА 28. МАНИФЕСТАЦИЇ „КОСТЕЛЬНИКОВА ЄШЕНЬ” У Руским Керестуре Културна манифестация „Костельникова єшень” и того року почала зоз представяньом найновших кнїжкох за дзеци по руски. Перше литературне стретнуце дзецох зоз писателями отримане у ОШ „Петро Кузмяк” у Руским Керестуре 5. новембра. У голу школи, у публики були школяре першей и другей класи зоз своїма учительками, а госци им були руски писателє. Перше представена кнїжка кратких приповедкох Карусел хтору наймладшим читачом подаровали писательки Ксения Варґа, Агнета Бучко Папгаргаї и Ана Варґа. Вони нащивительом пречитали свойо приповедки, а потим з нїма приповедали, поставяли интересантни питаня и уживали у дзецинских одвитох, у їх любопитлївосци. Три приповедки у тей кнїжки о одрастаню илустровала Аня Гудак, а тото цо читачох сиґурно прицагнє, то шейсц боки налїпкох хтори вони годни виштриговац и лїпиц их дзе надумаю. Кнїжку кратких писньох за наймладших Хто як сце представела авторка Мелания Римар. Кед дознала яки писнї дзеци найволя, вибрала и пречитала им даскельо праве таки, шмишни и кратки, а обецала же нєодлуга пририхта нову кнїжку, лєм нє виволала чи то будзе поезия, чи проза. Кнїжку прибрала зоз илустрациями Павлина Шепински. Модератор того стретнуца бул Микола Шанта, одвичательни редактор виданя, хтори учительком подаровал по три кнїжки за кажде оддзелєнє, а надпомнул же хто сце мац у домашнєй библиотеки тоти кнїжки, може их купиц и так збогациц з новима насловами орманчик у своєй хижи.

У Коцуре У рамикох културней манифестациї 12. новембра отримана и промоция кнїжкох за дзеци у ОШ „Братство єдинство” у Коцуре. Присутним школяром нїзших класох и їх учительком представени два кнїжки за дзеци, чия промоция була и у Руским Керестуре. Карусел дзецом приблїжела авторка Ксения Варґа. Вона цали роботни вик препровадзела у учальньох зоз школярами керестурскей школи, та ма богате искуство комуниковац зоз дзецми, та друженє зоз читачами було наисце интересантне. И там учительки достали кнїжки за свойо оддзелєня, и вериме же и на школских годзинох найду дакус часу вєдно поопатрац и попречитовац цо виберу. М. Р.

СТРЕТНУЦЕ РЕЦИТАТОРОХ У КУЛИ Уж традицийно, и того року у ОШ „Петефи бриґада” у Кули отримане Стретнуце рецитаторох „Михайло Зазуляк”, як часц културней манифестациї „Костельникова єшень”. Програму орґанизовало РКУД „Др Гавриїл Костельник” Кула, та Стретнуце отворел и привитал учашнїкох и госцох Владимир Бучко, предсидатель того Дружтва. Програму водзела Дияна Канюґа. На Стретнуцу участвовали рецитаторе зоз Руского Керестура, Коцура, Дюрдьова, Нового Орахова и Бачкей Тополї, подзелєни до трох возростох. Наймладши учашнїки були: Рамона Будински, Михайло Копчански, Ваня Горняк, Филип Буила и Николина Копчански зоз Коцура, а у тим возросту була и Доротеа Рамач зоз Руского Керестура, потим Мария Рамач и Владимир Молнар зоз Дюрдьова, и Йована Станисавлєвич, Мария Бицок и Никола Станисавлєвич зоз Бачкей Тополї и Нового Орахова. Штреднї возрост представяли Ема Живкович, Иван Планчак, Исак Новта и Яна Варґа зоз Руского Керестура, и Иван Молнар зоз Дюрдьова. Рецитаторе у найстаршим возросту були Минеа Югас и Валентина Новта зоз Руского Керестура, и Валентина Салаґ, Милица Михальовски и Марина Барна зоз Дюрдьова. Рецитаторох у Коцуре пририхтовала Славица Чельовски, у Руским Керестуре Наталия Зазу-

ляк, Оленка Живкович, Ивана Дудаш и Мирослав Малацко, у Новим Орахове и Бачкей Тополї Татяна Дудаш, а у Дюрдьове Яким Гарди. Рецитаторох одшмельовали и збогацели програму млади музичаре Марко Буила, Марина Тодич, Серґей Гелебан. Кажди учашнїк на Стретнуцу достал по єдну руску кнїжку НВУ „Руске слово”. Наймладшим уручени збирки писньох „Хто як сце” авторки Меланиї Римар, а рецитаторе штреднього и старшого возросту достали кнїжки Михала Рамача „Дуга над Дунайом” односно „Перли шветовей поезиї”. М. Дж.

НАГРАДЗЕНИ ШКОЛЯРКИ ЗОЗ КОЦУРА У Явней библиотеки „Данило Киш” у Вербаше у новембру обявени резултати Єшеньского литературно-подобового конкурса за 2021. рок. На орґанизованей шветочносци були и три наградзени школярки зоз своїма професорками зоз ОШ „Братство єдинство” зоз Коцура. То Рамона Будински, школярка руского оддзелєня трецей класи зоз професорку класней настави Славицу Чельовски, Андєлина Бербер зоз сербского оддзелєня трецей класи зоз професорку класней настави Виолету Рашета, и Саня Мезеи зоз шестей класи зоз професорку подобовей култури Марияну Поптешич Петричевич. Тема на конкурсу була „Гомбалка витрох”, а наградзени школяре достали кнїжки и чоколади.

ПОВЯЖ ЧИСЛА

Автор Нела Таталович

Повяж числа од найменшого по найвекше, а вец офарб рисунок.

ОФАРБ ПОЛЯ Офарб поля зоз задатима фарбами.

Автор Нела Таталович

ЛАВИРИНТ

Преведз того швидкого скияша през лавиринт.

ПРЕРИСУЙ

Прерисуй рисунок з лївого на прави бок.

Були сце наисце барз вредни, цо потвердзує вельке число малюнкох и составох, аж 179, хтори сце послали за децемберске число „Заградки”. Руски Керестур: Даниєла Рамач, Видак Ковачевич, Виктор Малацко (овода); Кристина Рамач, Ена Чордаш, Анастасия Пекич, Кристина Гарвильчак, Валентина Чонка, Хана Симич, Велибор Еделински, Лука Зелич, Олеґ Катона, Алек Малацко (I); Милица Маджар, Миа Сабо, София Сопка, Елена Варґа, Йован Бошкович, Тони Чизмар и 2 роботи нє подписани (II); Николина Гарди, Ема Венґрин, Катарина Дудаш, Клара Блаґоєвич, Теа Сабадош, Николина Олеяр, Николина Ковач, Милена Рамач, Адрияна Штранґар, София Чуни, Аня Сендерак, Леонтина Еделински, Андрей Виславски, Алексей Виславски, Дарко Еделински, Теодор Гарвильчак, Валентин Гарди, Стефан Ковачевич, Стефан Арва, Мартин Пашо, Ален Бики (III); Мая Надь, Яна Сивч (V); Ґабриел Сивч, Алекса Ґолубович (VIII). Вєдно 119 роботи. Дюрдьов: Марко Сабадош (овода), Владимир Сабадош (I) Мария Рамач, Милана Йованов, Андрей Балїнт, Марко Бастая, Марко Станкович, Владимир Молнар, Стефан Михальовски (III); Иван Молнар, Стефан Ґнип, Никола Йованов (VI). Вєдно 30 роботи. Коцур: Анастасия Кучмаш, Николина Копчански, Микола Штефанко, Алексей Бесерминї, Никола Дротар,Стефан Ґайдош (I); Яна Тимко, Хана Хромиш, Иван Тимко, Виктор Кулич, Мирослав Бесерминї, Матей Сакач, Андрей Горняк (II). Вєдно 25 роботи. Вербас: Катарина Варґа (овода) послала 2 рисунки.

Владимир Сабадош, I, Дюрдьов

Виктор Кулич, II, Коцур

Никола Дротар, I, Коцур

КУПОВАНЄ ДОБРОТИ Вше людзе патрели же хто богати, та є и добри и треба ше дружиц зоз нїм, а то нє правда. Мам пайташох котри нє маю вельо пенєжу, алє маю вельке шерцо и помогню кед треба. Єст и таких котри сцу дакого лєм вихасновац, а шицко лєм пре пенєж. Нєшка єст барз вельо младих котри глєдаю свою любов лєм през пенєжи. Вше були найлєпши тоти котри робели же би заробели и свой динар нє указовали и справовали ше як и шицки други. Чловек треба же би нашол дацо цо го ущесцує. Бо, уживац кед зме нєшешлїви, нє мож. Треба же бизме були щешлїви же зме здрави. Хори особи то найлєпше знаю. Важне мац дакого хто нас будзе почитовац и зосце вислухац кед ше нам зяви даяки проблем. Вше сом бул найщешлївши кед ми дахто помогнул и вєдно зо мну преживйовал проблем. Крашнє видзиц кед дахто сце помогнуц и теди кед ци то анї нє барз потребне. Вше ми були добри пайташе тоти котри були вирни и котри нє сцели увредзиц. Найважнєйше мац пайташох котри ме сцу вислухац и помогнуц. Сцем мац пайташох котрим пенєж нє потребни же би були добри особи. Доброту нє мож купиц, гоч кельо пенєжи дахто ма. Виктор Надь, VIII, Руски Керестур

ТАНЄЦ СЛУНКА Велї танци и церемониї Индиянцох, як цо Танєц Слунка, нїґда ше нє фотоґрафує, бо су святи. Якуи церемониї, хтори обєдинюю церемониї племенох зоз християнским календаром, представяю винїмок. Якуи Єленьски танєц символує святу вязу племена зоз духом єленя, хтори за Якуи народ традицийно представял жридло поживи, єленьовей скори и иншого. Полни 75 роки, од конца 19. по початок 20. вику Индиянцом було забранєне виводзенє релиґийних церемонийох. Очуванє церемониї Танєц Слунка и велїх других церемонийох гутори о одлучносци Индиянцох же би очували и запровадзовали свойо релиґиї, та гоч будзе и зраженя.

ЛЇКОВИТА ШАЛВИЯ Вжиме час кед часто пиєме чай, а єден з найсмачнєйших то чай зоз шалвиї. Тота барз ароматична рошлїна єдна з найстарших лїковитих рошлїнох на швеце. Була ценєна ище у чаше Грекох и Римянох, а окрем за лїк, хаснує ше ю и як присмачку до єдлох. Шалвия найлїковитша у маю, кед квитнє. Теди ше обера и суши єй лїсце. Док нє було антибиотики, шалвию людзе хасновали за чай процив зноєня хорих од туберкулози. И нєшка ше пиє тот рошлїнски чай за моцнєнє орґанизма и за виплокованє устох кед єст запалєня и катари. У Сербиї шалвия у природи рошлє лєм у Сичевскей клисури.

АКТИВНИ РОЗМАЗАНЄЦ МОПС Домашнї любимец хторого дзеци барз любя то пес мопс (волаю го и пуґ). То патулясти куцов. Познати є ище од 16. вику кед го першираз виховали Китайци. Теди такого куцова мали лєм китайски царове. Барз є умилни, весели, и барз ше вяже за своїх власнїкох. По цалим дню би ше розмазовал, алє нє думайце же лєм лєжи и понука ше гласкац. Нє! Мопс барз активни и розбавени. Вше вимага вашу увагу. Мопс ма мегку, кратку и блїщацу шерсц. Скора му зранцована, найбаржей на твари. Нє аґресивни є. Найдзечнєйше маха зоз хвостиком. Збити є, як нашо людзе гваря, як збущок. Ма длугоки животни вик, може дожиц и 15 роки. Єден є з найсимпатичнєйших пшичкох. Пририхтала Р. Ґ. Петрович

Катарина Штефанко, V, Коцур

Матеа Югик, VII, Руски Керестур

Николина Маґоч, III, Коцур

Виктор Будински, IV, Вербас

Яна Варґа, VII, Руски Керестур