Заградка 10 - 2021

РОК LXХIV • ЧИСЛО 10 ОКТОБЕР • 2021 ЦЕНА 100 ДИН

„ЗAгрAдков” дAрунок

нAлїпки

ЧЕРВЕНЕ ПУПЧЕ 2021

Доротеа Рамач и Корина Будински

Станислава Малинович и Ребека Сабадош

Каролина Пап и Ема Живкович Водительки Адриана Надь и Мая Надь

Публика на тогорочним „Пупчецу“

^ASOPIS ZA DZECI

Direktor dr Boris Var}a Odvi~atelqni redaktor Melaniy Rimar Vihodzi raz na me{ac u {kolskim roku • Vidava NVU “Ruske slovo” • Футожска 2/ІІІ 21 000 Novi Sad, • Telefon (021) 6613-697 • @iro rahunok ~islo: 160-923244-82 • Ro~na predplata 1 000 dinari; za ino`emstvo 25 evra • Dizajn: Mariy Gudak Kompxterski obrobok: Mariy Gudak • Lektor: Bla`ena Homa-Cvetkovi~ • Rukopisi {e nw vraca • Drukuw drukarny: “MAXIMA GRAF”, Петроварадин

Здраво, заградкаре! Єшень роби свою роботу, а и вас наганя робиц. Шицки любице скакац и валяц ше по громадох сухого лїсца, алє перше го треба пограбац и позметац на вельки громади, аж вец у нїм уживац. Напишце о таким бавеню и висликуйце ше, та пошлїце до „Заградки”, най шицки видза вашо єшеньски радосци. Ту и Дзецински тидзень, а у нїм вельо интересантни змисти у хторих ви, дзеци, будзеце главни „ґлумци”. Лєм най хвиля будзе красна, без дижджу, бо треба рисовац зоз крейдами по бетону, треба ше шпацирац и бавиц ше у парку. И о тим би любел знац ваш єдини часопис по руски, а дозна лєм теди кед понаписуєце, посликуєце и пошлєце до Редакциї вистки, состави и фотоґрафиї о першим тижню у октобру – Дзецинским тижню. Октобер и Мешац кнїжки, та ше постарайце, окрем обовязней лектири, пречитац ище даєдну красну кнїжку хтору найдзеце, нєпречитану, у домашнєй лєбо у валалскей-городскей библиотеки. У тим чишлє „Заградки” найдзеце налїпки за свойо теки и кнїжки хтори вам дарує ваш часопис. Предплацце ше на ньго! Поздравя вас ваша редакторка

МИХАЛ РАМАЧ

YU ISSN 0353-9938 E-mail: casopiszahradka@gmail.com Ilustraci>: Aleksandra Medw{i

CIP – Katalogizacija u publikaciji Biblioteka Matice srpske, Novi Sad 821-93 ZAGRADKA: ~asopis za dzeci / odvi~atelqni redaktor Melaniy Rimar. – Ro~. 50, ~. 1 (1991) – . – Novi Sad: Ruske slovo, 1991 –. – Ilustr. ; 24 cm Mese~no tokom {kolske godine. – Nastavak publikacije: Pionirska zahradka ISSN 0353-9938

На насловним боку: Школяре першей класи зоз учительками Верунку Медєши и Славку Гайдук у Руским Керестуре (Фото Андреа Медєши)

Авторка илустрацийох на налїпкох зоз кнїжки Меланиї Римар Хто як сце Павлина Шепински

ГАЧАТКО Вибегло з хлїва, вирґло, зрегочало, и такой дурне бежи опрез друка. Барз пиши ше, бо ма нови цинґалов, виграва, скака док ше нє зафука. Вец валя ше по слами за чардаком и яґод форґов лєци по дильове и на дєпику дубка за пуляком и першираз коштує млади овес. Вец дринґа до мишлинґу на госцину и длуго патри на ухати лопух, а вец ше злєкнє од свойого циню и поза плєвнїк сцекнє гет за шопу. А найщешлївше є кед хмарку збачи: аж нє зна цо, вискочиц би зоз скори. Аж страх як ше му тота хмарка пачи и енки би на хмарку ше претвориц. Попирхац там високо би и воно, над салашами, дєпом и лєшиком, та бежи за ню до пол трецих гонох и длуго маха за ню зоз хвосциком. И хмарка би ше зоз нїм пооганяц, погамжиц ше по риту и по слами, та маха му и джмурка нашмеяна – а вец одлєци далєй за хмарками.

МИКОЛА СКУБАН

КЕДИ ДЗЕ ДОБРЕ

МИХАЙЛО КОВАЧ

ЄШЕНЬ Єдного рана єшеньского

шицки ше хижи у валалє нашим, на ровнїни бачванскей, як єдна – розплакали. Слизи им зоз рубцох закрицох чарни чурком-бегцом, єдна за другу, до чурчку под облаком цо до двора патри – падали. Як хтора капла, ґомбульку у барки справела, ґомбулька ше дакус круцела, верцела и радовала, вец ше розпирсла и навики скалапа. Плакали хижи за слунком врацим и окатим, плакали за лєтом розкошним и богатим. По баркох, по яркох качки и гуски, хлапци и дзивчата шляпкали. Лєм док єдни червени, дотля други чарни чижемки на ножкох мали. И док ту хижи за прешлосцу, за днями цеплима, длугима, през слизи бановали, дотля у яркох, у баркох качки, гуски, хлапци и дзивчата, од радосци, єдни других надкричац пробовали.

Кед нам яр завита

и шицко розквита, та кед коло квеца мотильочки лєца и кед пчолки бриня около копиня – то прекрасна слика. Теди ше до гаю або до лєшика дзеци позбераю.

Кед ше, заш, вєшенї овоц зачервенї, яблука и грушки, бишалми кед зрею, людзе як брамушки вредно житко шею – вец медзи овоци треба ше позберац людзом до помоци и єсц и оберац.

А кед придзе лєто – за школярох швето, – кед слунко огреє, жито ше жовцеє, випатра же будзе горуцо навики, та у горучави кажде коло рики: купа ше и бави – и дзеци и людзе.

А кед придзе жима котра моцно трима, кед на очкох мрази малюю образи, кед била природа и змарзнута вода, кед ше скора їжи и пахульки лєца – вец добре у хижи шедзиц коло пеца.

ОБЛАЧОК ДО ШВЕТА ҐРАДИМИР СТОЙКОВИЧ Познати по романох Гайдук у Беоґрадзе, Гайдук процив витернякох, Гайдук з другого боку, Гайдук на Дунаю, Гайдук чува оцовщину, Гайдук остава Гайдук и других романох и збиркох приповедкох и писньох, сербски писатель Ґрадимир Стойкович народзени 3. марца 1947. року у банатским валалє Мраморак. Жил у Вершцу, Панчеве и Беоґрадзе, а тераз жиє и твори у Брестовику. Робел як новинар, фотоґраф, сценарист, филмски знїматель и монтажер, менаджер у маркетинґу, директор програми у УНИЦЕФ-у, редактор часописох, наставнїк и медиятекар у основней школи. Добитнїк є велїх наградох, як цо Политиков забавник, Вуково перо, Невен, Доситейово перо, награду Змайових дзецинских бавискох, Ґордана Брайович, Златни бренчок популарносци и други. Його твори прекладани на македонски, болгарски, словенски, мадярски, румунски, французки и руски язик.

ХТО ШЕ НАЙСЛАДШЕ ШМЕЄ

М

ам єдну тайну. Подзелїм ю з вами. Нє важне же тайна престава буц тайна кед ю дакому повеш. Вчера, на дворе, цошка ше хихотаю Кача, Мая и Аня. Мнє, яґод, нїч нє бриґа, а цошка ме заш лєм цага дознац чом ше вони три хихотаю, та ше доцагнєм опрез нїх. Яґод, копам до лабди, та ми одлєци там и ниа, я опрез нїх з лабду. А вони ше шмею и цошка себе шептаю, и нє дзбаю же ше я ту круцим. – Дума ми дахто повесц цо таке шмишне? – починам ше секирац. А вони ше и далєй шмею як кед би ме нє видзели, а видза ме, бо стоїм точно опрез нїх. – Та, цо вам? – питам ше. – Нїч – конєчно одвитує Мая. – Нїч окремне... лєм... И зашмеє ше. Розуми ше, и гевти два. – Добре – нагнївани я. – Най, най. Лєм ше ви шмейце... цо ми бриґа. Берем лабду, обрацам ше и одходзим. И так ме на терену чекаю Цале и Ушке. А пред писменим шеда Мая ґу мнє и гвари: – Шмем шеднуц ґу тебе? – А хто ше зо мнє так шмеял? – дочекал сом свойо пейц минути. – Нє з тебе зме ше шмеяли... – Наисце? Га, чом ши ми тото нє гварела.

– Нє могла сом. Знаш, кед це так нападнє, та ше мушиш шмеяц... – Нє знам. Нє дзивче сом! Значи, нє зо мнє сце ше шмеяли? – Нє. – Вец можеш шеднуц ґу мнє. – Кед будзе ґраматика, помогнєш ми? – Розуми ше. И так ше ми двойо догварели же шеднє ґу мнє и я єй помогнєм одвитовац на питаня хтори нє будзе знац. Вец пришол учитель и на таблу написал тему задатка. У тим ше я почал шмеяц. Опомнул ме, а я нїч – шмеєм ше, нє можем престац. Вец ме учитель вигнал з писменого. И дал ми єдинку. Зоз справованя, нє зоз писменого, бо сом писмени нє робел. Та, гоч сом нє робел, цошка сом научел. Научел сом як то дзивчатох так нападнє, та ше муша шмеяц. И научел сом же таке може нападнуц и хлапцох, та ше муша шмеяц... А, най нє забудзем! Тема писменого задатку була: ХТО ШЕ ОСТАТНЇ ШМЕЄ, НАЙСЛАДШЕ ШЕ ШМЕЄ. А тайна? Предумал сом ше. Нє повем вам. Знаце, тайна престава буц тайна кед ю дакому повеце. Зоз кнїжки „Барз кратко: Мам єдну тайну”

СИЛВЕСТЕР Д. МАКАЇ

МУЛЯРЕ ладко и Мижо, школяре шестей класи, пожадали пойсц на морйо. Ещи нїґда там нє булї на лєтованю. – Як думаш пойсц на морйо, кед нє маме пенєжи? – питал ше оцец Владкови. – Я себе даґдзе заробим – одвитовал син. – Добре, кед сам заробиш, можеш пойсц – гварел оцец, а до баюсох му ше уцагнул ошмих, алє го Владко нє обачел. Ютре дзень Владко гварел Мижови: – Мнє оцец пущи на лєтованє. – Пущи це, а дал ци и динари? – опитал ше Мижо. – Нє дал ми, алє гварел же кед себе заробим, вец можем пойсц. – Цо ти думаш, Мижу, моглї бизме пробовац опитац ше муляром чи нас вежню за роботнїкох? Гоч лєм тельо док себе нє заробиме пенєж за морйо. – Добре ши надумал. Я познам єдного бачика муляра, та ше му идзме опитац. Ша, нє поє нас – зрадовал ше Мижо. Пошлї двоме товарише до муляра. Нєсподзивал ше кед их видзел. Владко такой почал: – Бачи, ми пришлї видзиц чи вам треба роботнїкох. Ишли бизме на морйо, та би нам заробиц дакус динари. – Може! Будзеце майстром ношиц цегли – нє роздумовал бачи длуго. – А чежка то робота? – опитал ше Владко. – Гм... Наношице цегли, а вец можеце дакус пошедзиц, док майстрове знова нє буду питац цегли. – Супер! Нє таке то чежке – зрадовали ше хлапци. – Кеди починаме? – Можеце присц такой наютре. Роби ше од рана до ноци – потолковал муляр будуцим роботнїком. Мижо и Владко одбеглї дому як з пушки виштрелєни. Такой вжалї ґеоґрафску мапу и порозпатралї цале чарногорске приморє. Вибралї Улцинь. Рано на седем годзин булї на будовалїщу. Майстрове уж булї там. Главни муляр дал хлапцом фурики и указал им громаду цеглох зоз хторей маю брац и вожиц ґу фундаментом. Почалї робиц з вельку дзеку. Думалї себе

В

же на кажди угел ґу фундаменту наскладаю по єден або два фурики цегли, а вец годнї дакус одпочивац. Алє, швидко похопелї же кед наноша цегли на штварти угел, тоти муляре на першим уж потрошелї цегли. Хлопи з часу на час лєм джмурклї єден на другого и скричелї: – Цегли! – тераз хлапци видзелї же одпочивку нєт. На шедзенє анї подумац! Пришло и поладнє. Бачи им гварел же можу пойсц дому на полудзенок, алє накадзи ше наєдза, такой назад до роботи. Владкови и Мижови нє було до єдзеня. Булї барз вистати. Владко лєгнул кус одпочинуц, алє Мижо уж бул на капурки. – Гайде, мушиме пойсц далєй робиц – гварел. Пошлї, а там их чекала ещи чежша робота. Тераз требало цегли принєсц ґу фундаментом, а вец их ещи и складац горе на скели. Трудзелї ше хлапци, алє дзеки було вше менєй. Чувствовалї боль у хрибце, рукох и ногох. Блїжел ше вечар, та уж думалї же робота дораз готова, а єден муляр скричел: – Цегли! Владко, плянтаюци ше, складал цегли и сциха гварел Мижови: – Я на ютре нє придзем! – Анї я, боме – одвитовал Мижо. Кед майстрове закончелї з роботу, хлапци пришлї ґу главному майстрови и гварелї му: – Ми, бачи, тото робиц нє можеме. Барз нам чежко, та вецей нє придземе. – Добре, хлапци. Нє перши сце. Алє, вец нє заробице за лєтованє – гварел им муляр. – Добри нам будзе и беґель. Мож ше у нїм купац, а мож и огориц – одвитовалї хлапци. Майстор винял пенєжи и дал каждому по єдну дньовнїцу, та их випровадзел дому.

ЧИҐА ЯНКО РАЦ єдзельне пополаднє. Бачи Ферко гвари же вонка як у пецу – спройно. Вон уж старши чловек, а гвари же ше з нїм и реома пасує, та му така хвиля нє барз одвитує. Дзечнєйше би дакус прилєгнул по полудзенку, алє оцец нє попущує. – Лєм гайд, гайд, гайд... – муштрує ше и наганя цале дружтво и цо способне и цо нєспособне за роботу. – У шопи брадло кукурици, а дзень на обраценю. До вечара ма буц вицагана на пойд. Дюри ше нє процивел оцовим словом и аж уживал же оцец и його учишлєл ґу хлопом. О хвильку шицки були у шопи. Бачи Михал, як найсхопнєйши, вишол по драбини на пойд, а гевти други остали у шопи и руцали чутки кукурици до кошарох. Кажде лєм раз засцигнул руциц и кошар уж бул полни. Оцец лєдво сциговал на чиґи вицаговац полни кошари на пойд. У дружтве, през бешеду и франту, кошар за кошаром и анї ши нє обачел кеди щезло брадло кукурици. Як кед би го жем прелїґла.

Н

И, яки то уж звичай, по роботи шицки пошли на вечеру, а Дюри, так покрадзме, жадал войсц глїбше до науки. Сцел и сам практично випробовац тоту чудну справу – чиґу, на хторей так швидко вицагане брадло кукурици. Одважно станул до кошара. Праве так як космонавт вселенскей ладї. Влапел до рукох паньваш, преруцел го прейґ ярчка на притвердзеней чиґи за банти на пойдзе. З другима словами, закапчал „инструменти за полєцованє”. Успишно ше одлїпел од „мацери Жеми” и, фалаток по фалаток, освойовал воздушни простор вше блїжей ґу цилю. Пойд му мал буц планета на хтору требало крочиц зоз вселенскей ладї. Бул уж, так повесц, на половки витвореного цилю кед наступели нєпредвидзени чежкосци. Озда пре безчежински стан у вселени, на хтори вон нє бул звикнути, кошар ше нагло викривел, а його цело место вертикалного достало горизонталне положенє и окомгнуца, яки є длугоки, як мех треснул зоз собу на жем. О хвильку, кед уж дакус пришол ґу себе, през стримани плач боляцо висловел: „Постал сом ище єдна жертва науки!”

ВЛАДИМИР ДЇТКО

ЖОВТИ ЛЇСТОК Високо на конаре єден лїсток мали, патри, кед же спаднє чи останє цали.

Витор го колїше гет, на шицки боки. Сцел би лїсток жовти жиц вельо роки.

Витор вше моцнєйши, ище баржей дує, лїсток глєда помоц – нїхто го нє чує.

Одорвал ше з конара швидко долу лєци, а при грубим стеблу витаю го дзеци.

ЄШЕНЬСКИ ДИЖДЖ ЙОВИЦА ДЮРДЇЧ

Яки допити єшеньски диждж.

Єшеньски диждж пада длуго, зукосо, поцихи. Вимива поспани закрица, древа зоз пожовкнутим лїсцом, празни улїци, а позавера шиких до хижох: Етелку, Лакия, Неру... Лєм ластовком на телефонских дротох нє завадзаю тоти дробни капки. Заш лєм, завадзаю. Вони пошедаю єдна коло другей и мирую. Лєм даєдна подзвигнє криделко и постреса капки з пиря. Вони ше рихтаю напущиц тото допите место и одлєциц на юг, до цеплєйших крайох, там дзе тераз швици слунко.

РУСОМИР. Д. АРСИЧ

ЛЮБИМ ОЦА АЖ ДО НЄБА Кед ми оцец з роботи придзе, на добре ми шицко идзе. З уживаньом пишем, читам, и койцо ше оцови питам. При оцови мам цо треба, та го любим аж до нєба. Прешпивала М. Римар

Етелка ше припатра през облак на широку площу. На нєй ше гербно випнул конянїк зоз наоштрену и високо дзвигнуту шаблю. – Ти, поспана єдна – шмишка ше Етелка. – Тебе тот диждж випатра одвитує. А Нера нє гутори нїч. Анї Лаки. Лєм мирно лєжи на патосу и ослухує як диждж пада. – Тот диждж нє дума престац – гвари мац. – А Лакия треба вивесц вонка. – Я видзем з нїм – гвари весело Етелка. – Е, нєшка нє пойдзеш. Ище ше прехладзиш! – Вежнєм амрел, мантил и чижми... – А, нє, нє! Пойдзе Милутин. И так лєм чита новини и дриме на фотелї. – Мнє нє чежко, и любим же пада диждж. Можебуц дораз престанє – гвари Етелка. Конєчно мац пристала. Етелка ше рихта и сциха гвари: – Идземе! Шицки у обисцу веря же тото слово Лаки розуми. Бо, вше кед дахто тото случайно вигвари, вон скака, маха з хвостом, порихтани на преходзку. – Дзе идзеш, Етелко, по тим дижджу – пита ше сушед Павле. – Нєт нїкого другого у обисцу хто би вишол вонка з Лакийом? – Єст, алє я ше любим шпацирац по дижджу. Етелка скака до каждей барки. Вода пирска на шицки боки. Преходнїки ше виступяю, шмишкаю ше, думаюци на свойо дзецинство. Лаки бега од єдного ґу другому стеблу. Єшеньски диждж, дробни и допити, пада, пада, пада... Кед ше Етелка заобраца на єдней ноги, и єй цифровани амрел ше круци як ринґишпил. У єй чижмох цепло. Червени мантил длуги, аж попод колєн. И так Етелка одходзи далєко, по побрежє и пажицу. Смутно нєшка випатраю тоти предїли. – Забога, дзецко! – гварела мац кед ше Етекла зоз псом врацела дому. – На цо здабеце? Обидвойо. А Етелка и Лаки змокнути, брудни, вистати, алє весели. – Найлєпше би було руциц вас до райбачки. Остала голєм єдна барка до хторей ши нє скочела? Етелка цихо. И Лаки. Вон клєчи на ґарадичох, бо зна же нє шме войсц нука док го нє окупаю; ноги, длугу златасту шерсц, писки. Лєм клїпка и чека док мац нє принєше у пластичним лаворе цеплу воду, шампон, два длуги ручнїки. Лакийово ушорйованє почина. Тирва, алє на концу Лаки, добре поуцерани може войсц до хижи. Етелка патри през облак. Дораз вечар. На заходзе видно червенкаве нєбо. Нагадує же ютре годзен буц красши дзень. Яки допити єшеньски диждж. Єшеньски диждж пада и пада длуго, лєнїво... поцихи, и зукосо... зукосо... Преложела М. Р.

ЗОЗ ШВЕТОВЕЙ ЛИТЕРАТУРИ ЕЛИЗАБЕТ ДАМИ (Италия)

АЛЄ КЕДИ СЦИГНЄМЕ ияґарово водопади ше находза у Сиверней Америки, на гранїци медзи ЗАД и Канаду, барз далєко од Острова мишох! Путованє на авиону барз длугоке... и чежке! Диєґо ми висипал помаранчецов сок на компютер... Сакура ми зоз вельким сладолядом намасцела машлю... Давид ми вирвал власку з баюсох... Кармел ми випущела куфер на ногу.... Есмералда приповедала, приповедала, приповедала без ставаня. Яка интересантна тота приповедка!

Н

Окрем мнє! Окрем мнє! Окрем мнє! На моїм облаку дриляли ше гарлати дзеци и нє удало ше ми нїч видзиц! Автобус станул. Перше цо ме дочекало було заглушуюце гирменє водопада... Вец сом пробовал фотоґрафовац. Шицки сцели фотоґрафовац водопади! Шицки порихтали фото апарати! Шицки фотоґрафовали Нияґарово водопади! Окрем мнє! Окрем мнє! Окрем мнє! Знова сом бул окружени зоз гарлатима дзецми! Автобус рушел далєй и одвезол нас ґу городу Нияґара на Озеру. Уж бул вечар!

Я нє знам розшириц шатор

Шицки... окрем мнє! Кед зме уж скоро сцигли, пилот авиона обявел: – Панї и панове, през облаки ше можеце припатрац на красоти познатих Нияґарових водопадох... Шицки сцели видзиц водопади! Шицки пошедали коло облакох! Шицки видзели Нияґарово водопади... Окрем мнє! Окрем мнє! Окрем мнє! Бул сом окружени зоз громаду гарлатих дзецох, та сом нє могол видзиц! Конєчно авион злєцел на аеродром у Торонту, у Канади. Зоз Торонта зме предлужели на автобусу и о годзину и пол сцигли зме до Нияґара Фолсу, городу нєдалєко од водопаду. Ту вожач обявел: – Тераз през облаки можеце патриц на познати водопади... Шицки сцели видзиц водопади! Шицки пошедали коло облакох! Шицки видзели Нияґарово водопади!

Кед ше автобус застановел, питал сом ше, живкаюци: – Гладни сом и барз вистати! У хторим готелу будземе спац? У хторим ресторану будземе єсц! Мишитила де Мишилис була нєсподзивана. – Ресторан? Готел? Панє Джеронимо, ми пришли уживац у живоце на отвореним! Уживац у краси природи! Одкриц чаривносц кампованя! Попатрел сом през облак. Сцигли зме до єдного кампу! Збляднул сом и мумлал: – Совершено..., а хто розшири шатри? Запищала: – Я думала же их розширице ви, панє Джеронимо... Швидко сом их пречишлєл: ух, вєдно нас єст 24... мушел сом розшириц 6 шатри за 22 дзеци плус 1 за себе плус 1 за Мишитилу, значи, вєдно 8 шатри! Плус єден шатор у хторим будземе шицки вєдно фриштиковац. Значи, вєдно 9 шатри! Збляднул сом: – Дз-е-в-е- ц ш-а-т-р-и? Одразу сом ше здогаднул єдней дробнїци. Я нє знам розшириц шатор! Дзеци кричали у хору: - У-р-а-а-а! В-и-с-т-ат-и з-м-е! Почал сом шпиртац по рижних часцох шатра: цирадох, шипкох, колїкох... Тисяч ми моцарели, я ту нїч нє знал! До крива сом поставел шатор... вдерел сом ше з млатком по пальцу... и скруцел сом ше як салама. Кричал сом: – Помооооц! Гистерично сом скричал: – Досц! Нє можем розшириц шатри за 24 миши, у цмоти... у кампу... у штред лєса! Уфффф! Виривок зоз кнїжки „Кампованє на Нияґарових водопадох”

НАУКА ЗА КАЖДЕ ДЗЕЦКО

СЛУЖБА БОЖА едзи шицкима церковнима богослуженями перше и найважнєйше место забера Божествена Литурґия, або Служба Божа. Вона ше розликує од шицких святих чинох, або Службох, прето же є жертва Нового завиту, у хторей ше сам Христос, прейґ священїка, жертвує Богу за спашенє людзох на безкревни способ, под видами хлєба и вина. Божествену Литурґию або Службу Божу установел сам Исус Христос на Тайней вечери на Желєни штварток, кед пред своїма апостолами претворел хлєб на Свойо Цело, а вино на Свою Крев. Теди апостолом дал власц приношиц жертву Служби Божей и розказал им же би тото робели Йому на спомин. Прето Служба Божа то сам Исус Христос хтори под видами хлєба и вина прейґ рукох священїкох предлужує, обновює и повторює свою жертву на крижу. Апостоли ше постарали же би власц котру им Исус дал, тирвала навики. Зоз покладаньом рукох придали тоту власц своїм нашлїднїком – владиком, а владикове знова новим владиком и священїком котрих вони пошвецели. Так ше тота власц отримує и будзе тирвац до конца швета. Кед владикове и священїки служа Службу Божу, служа ше з власцу котру прияли од Исуса Христа.

М

Катехизис III „Зоз Исусом за столом”

АПОСТОЛ ПЕТРО У ЦЕМНЇЦИ Цар Ирод чул же го жидовски старшини славя прето же преганя християнох. Окреме бул облюбени пре розказ забиц зоз шаблю апостола Якова, та за шлїдуюцу жертву одредзел апостола Петра. Руцел го до цемнїци и пририхтовал явне судзенє. Цали тидзень ше Исусово ученїки дзень и ноц модлєли за Петра. Конєчно пришла и остатня ноц пред судзеньом. Цемнїцу чували штирме стражаре. Петро бул оковани у ланцох. Одразу ґу ньому станул ангел. Дотхнул Петра и гварел: „Швидко стань!” Чежки ланци такой спадли з нього. „Облєч ше и обуй ше, та гибай за мну!” Петро, думаюци же лєм шнїє, послухал. Прешли коло першого стражара, а вец и коло другого. Сцигли ґу велькей желєзней капури хтора водзела до варошу. Вона ше на таїнствени способ сама отворела. Ангел ище єдну улїцу ишол за нїм, а вец скапал. Конєчно Петро похопел цо ше збуло. „Правда! Господнї ангел ме виратовал з рукох моїх нєприятельох!” Вец Петро пошол там дзе ше людзе модлєли. Дзивка Рода чула дурканє до дзверох, та пошла отвориц. Препознала Петров глас. Место же би му отворела, розбегла ше явиц шицким радосну вистку. – Тебе ше привидзує! – гуторели єй людзе. – Нє! Наисце ту Петро! Вон и далєй дуркал до дзверох. Кед отворели, мали цо видзиц. Радовали ше, бо знали же Бог одвитовал на молитви свойого народу.

ВЕЧАРША МОЛИТВА ЗА ДЗЕЦИ З крестом лєгам, з крестом ставам, з крестом ше закривам, Святу Пречисту на помоц волам. Як воднє, так вноци, най ми будзе вше на помоци. Аминь!

ВАСИЛЬ МУДРИ

ЗАЯЦ И ВИВИРКА – Найкрасша сом, чуєш? вивирка гварела. – О тим сом ше сама нє раз прешвечела.

Главки, яка моя, нєт на цалим швеце; а хвост? „Ша то сказка!” – так шицки повеце. МЕЛАНИЯ ПАВЛОВИЧ

Заяц ше нашмеял: – Чом хвалїш лєм свойо? Цихо будз, я красши: попать уха мойо!

ВЕСЕЛЕ БАВИСКО Веселе бависко най крача зоз нами! Розвешельме цали швет з радоснима ошмихами! Кед дакеди дахто и чкоду направи, лєгко ми ю виправиме, лєм будзме вше здрави!

МЕЛАНИЯ РИМАР

ЗМАГАЙМЕ ШЕ, ДЇДУ

В

чера ми Дюри и Иринка приповедали як ше бавели з дїдом кед їх родичи цали дзень були на полю. Так сладко описовали бавенє, же сом пожадал буц унук їх дїдови. Алє, мам я свойого дїда. И мойо родичи влєце и вєшенї по цалим дню на полю. Я часто служим у ньго. Теди є барз важни и цеши ше у своєй улоги. Люби чувац унучата. Зна ше зо мну бавиц, гоч є уж досц стари. – Дїду, як ше перше будземе бавиц? – питал сом ше му кед сом єдней соботи бул лєм з нїм. – Ти поведз, я приставам на шицко. – Змагайме ше. Поведзме... бавме ше у гумнє на джмурки. Там єст вельо места за скриванє – предложел сом. Дїдо пристал, алє гварел же най перше я джмурам. Чишлєл сом до пейдзешат, а вец сом го почал глєдац. Закуковал сом до хлїва, до шопи, за брадло слами... алє дїда нїґдзе. Озда нє пошол аж до загради! Алє дзверка були заварти. Значи, нє там є. Вец сом при копки кукуричанки збачел його калап. Закукнул сом, а дїдо счупени у копки. Вец вон джмурал, а я ше пооглядал по гумнє, дзе бим ше скрил же би ме мушел

длуго глєдац. Уцагнул сом ше под яшля у лєтней шопи. Круцел ше дїдо по гумнє, закуковал, гвиздал, а я лєжал, радуюци ше же ме нє може найсц. Бул и у курнїку, бо сом чул як живина трепе з кридлами. Ходзел поза плєвнїк, коло кармикох, алє ме нє нашол. Почал ме доволовац. Нє сцел сом ше озвец. Чи ше застарал, чи цо, лєм тельо кричал, же сом ше мушел вицагнуц спод яшльох и указац ше му. Бежал сом ше записпасац. Я победзел! Тераз вон предложел най ше бавиме на оганячки. Вон оганял. Я барз, барз швидки. Нє могол ме влапиц. Раз страцел папучу, раз ше пошпоцел на валовчок за качки, та спаднул и вдерел колєно, вец увадзел до паланкох на студнї... и знова я бул побиднїк. Вистал дїдо, та надумал най пошедаме до хладку дакус ше одпочинуц. – Змагайме ше хто скорей зашпи – предложел. Накадзи ше спущел на фотелю, задримал, а вец почал и храпиц, так по дїдовски. Мнє ше анї кус нє спало, та дїдо у тим змаганю бул побиднїк. Нашо змаганє закончене зоз 2:1 за мнє.

КВИЗ ЗА НАЙМЛАДШИХ

ДЗЕЦИНСКИ ТИДЗЕНЬ

Найволя го: 1. Дзеци 2. Дїдове и баби 3. Сушедов бачи Означуєме: 1. Треци тидзень у фебруару 2. Перши тидзень у октобру 3. Остатнї дзень у авґусту

У Дзецинским тижню: 1. Учиме о Дїдови Шнїжнїкови 2. Учиме о правох дзецка 3. Рисуєме по повали

Теди ше найвецей: 1. Преблєкаме 2. Укладаме спац 3. Бавиме

Заокруж точни одвити и зоз стрелку их повяж зоз одвитуюцима илустрациями.

Андрей Варґа 4 роки, Нови Сад

Димитри Хома, 4 роки Руски Керестур Єлена Джуджар, 5 роки Руски Керестур

Анастасия Кучмаш, 6 роки Коцур

Николина Копчански, 6 роки, Коцур

МИРНЕ РАНО

МОЙО ДОЖИЦЕ

Цма. Гвизди на нєбе ше помали гаша. Почина ше розвидняц. Приходзи рано. Шицко ище мирне и цихе. Воздух оштри и швижи. Вонка чуц як когути кукурикаю и як чвиринкаю птички. Слунко почина виходзиц и пресцерац свойо зарї на валал. Любим таке мирне рано.

Єдно свойо дожице нїґда нє забудзем. Случело ше раз кед сом ше вожел на бициґли. Стрепал сом ше. Убегнул сом до ярку и шицок сом ше поздзерал, алє блїзко бул мой пайташ, та ми помогнул. Тот дзень озда нїґда нє забудзем.

Емилия Уйфалуши, IV, Коцур

Павле Тимко, IV, Коцур

МОЙ ПЕС Дома мам красного пса. Мено му Рекс. Мали є и сладки. Вше бреше кед дахто придзе до нас. Люби єсц косци. Барз ме люби оганяц. И я його оганям. Лола Грнчяр, II, Руски Керестур

Мария Рамач, III, Дюрдьов

ГРОЖЕЛА МИ ОПАСНОСЦ Бул сом сам у загради и оберал сом малини. Наоберал сом даскельо кантички и вец мац направела торту. Пошол сом ище наоберац за вечеру. Отаргнул сом даскельо малини, кед одразу, вискочел вельки страшни пес и сцел ме укушиц. Бежал сом кельо сом могол. Дошол сом по капурку и завар сом ю. Мац була у дворе. Кармела кури. Чула же ше надзерам, та завязала капурку зоз манилу и поволала сушеду най придзе по пса. Сушеда пришла и одведла пса дому. Бул сом прещешлїви же ме пес нє укушел. Алє, мац нє заварла дзверка од курнїка, та кури вишли на двор. Одразу вилєтнул когут и почал ме оганяц. Почал сом сцекац до преднього двора, а мац пошла до коморки и принєсла даралов. Кури почали джубац даралов и когут ме престал оганяц. Мац их заварла до курнїка, а я бул у преднїм дворе престрашени. Гварел сом: „Тот когут на нєдзелю закончи у гарчку”. Мац ми гварела: „Нє бой ше, сину, тот когут лєм бранї свою територию”. Так мнє у єдним дню грожели аж два опасносци. Андрей Рац, VII Руски Керестур

Сташа Малинович, VII, Руски Керестур

ЛЮБИМЕЦ Мам пса хторому мено Мала. Ма жовту шерсц. Вше весело маха з хвостом. Барз люби єсц, а найволї огризац косци. Кед идзем до баби, Мала бреше. Барз ю любим. Вона мой домашнї любимец. Ванеса Няради, II, Руски Керестур

ЛЮБИМ РАНО Я любим рано, бо теди ище нє барз горуцо. Воздух швижи и приємни. Дакеди рано цепле и красне, а дакеди є жимне, та вец нє барз красне. Людзе рано понагляю на роботу, а школяре ше рихтаю и рушаю до школи. Мнє рано приноши красни чувства кед ше скорей зобудзим. Теди ше на мире порихтам за школу. Емилия Мученски, IV, Коцур

ЧЛОВЕК ПРОБЛЕМ – ЧЛОВЕК И РИШЕНЄ Чловек уж у каменим чаше почал хасновац природни ресурси як цо древо, овоц, желєнява. Як ше чловек розвивал, так му требало вецей ресурси. На планети Жеми єст барз вельо людзох и векшина з нїх заґадзує животни штредок. Ґлобалне зогриванє барз уплївує на климу. Ляд ше на Антарктику зогрива и прето ше клима каждодньово меня. Вчера було горуцо, нєшка уж жимно. Шицко тото спричинює ґлобалне зогриванє. Прето ше велї рики и озера висушую на подручу Африки, дзе велї людзе худобни и жию у штред пустинї и дзе нєт анї древа, анї води, та анї єдзеня. У лєсох ше вирубе вельо древа, а нє посадза ше нови. Чловек шицко тото поробел лєм пре свойо нєроздумованє. Зоз розвойом городох и фабрикох, до воздуху ше випущую ґази и прето воздух барз заґадзени. Же би ше таке нє предлужело, треба садзиц вельо вецей древка, класц филтери на комини, шпоровац воду, хасновац як слункову, так и витрову, и водову енерґию. Треба цо вецей часу препровадзовац у природи, отримовац парки, лєси, пажици, зберац розруцане шмеце и одруцац го до кантох наменєних за тото. Нє требало би ше тельо вожиц на автох. Кед би чловек почитовал тоти правила, по моїм думаню, природа би була вельо красша, чистейша и приємнєйша за одпочивок. Иван Фейди VI Руски Керестур

Лана Шомодї, VI, Руски Керестур

Юлияна Бесерминї, IV, Коцур

РАНО Рано найлєпше спац и шнїц дожица хтори будземе мац през дзень. Хто скорей з посцелї станє и видзе вонка, йому дзень скорей почнє. Рано мержи лєнївих. Кажде най умиє очи кед ше сце скорей розбаториц. Рано швидко преходзи. Кажди школяр най ше цо скорей порихта до школи, бо на улїчки уж чуц весели дзецински гласи. Гоч ше каждому ище шпи, муши стануц и рихтац ше за нови дожица хтори го чекаю того дня. Михаел Дротар, IV, Коцур

ХМАРА ШЕ РОЗПЛАКАЛА Хмара ше розплакала и квеце ми заляла. А на цалей дражки барки поохабяла. Хмара ше розплакала и заграду заляла. Капуста ше зрадовала же диждж дочекала. Хмара ше розплакала и з древох лїсца знїмала. Як их знїмала, так их на жем руцала. Ксения Катрина, V Руски Керестур

Лана Штранґар, VIII, Руски Керестур

КРАСОТИ МОЄЙ РОВНЇНИ Жиєм у Руским Керестуре. То валал у Войводини, на красней ровнїни. Пришла яр. Древа знова доставаю красни фарби, а слунко нас зоз своїма зарями почина зогривац. Трава вецей нє бляда, алє ма моцну желєну фарбу. Квеце у заградки почина роснуц. Нєбо красне, белаве зоз подаєдну хмарку. Вишол сом вонка и видзел сом на моїм древе кайси красни квитки. Нє лєм у мнє яр принєсла пременки, алє у цалим валалє и далєй. Вшадзи дзе ше обрацим, видзим желєну фарбу. Нє лєм през дзень крашнє, алє и вечар, та ше любим прешпацирац. Моя баба ма вельки двор и у нїм вельо желєнїдла. Красше ми жиц ту, у ровнїни, як даґдзе у горох. Ту красша хвиля и вонка єст вельо людзох. О Войводини бим могол вельо приповедац. Вона ма барз красну природу и вельо желєнїдла, а ма и вшелїяки животинї. Ґовлї ше врацели до своїх гнїздох на коминох, а пришли и ластовки. Ту и весели тащки, голуби и други птици. Пред двома роками сом бул у Бачу видзиц стару твердиню. Барз є интересантна, а таки красоти єст вельо у моєй ровнїни. Любим же жиєм ту, у Войводини. Даниел Надь, VII, Руски Керестур

МОЙ ПЕС Мам велького пса. Мено му Бела. То мой домашнї любимец. Люби ше бавиц. Ище баржей люби оганяц мачки. Гнїва ше на нїх. Часто радошнє скака по дворе. Люби мойо лабди. Бела ше барз радує кед єй давам єсц. Кристина Жеґарац, II Руски Керестур

Владимир Молнар, III, Дюрдьов

ШКОЛЯРЕ НА ПРОЄКТНЕЙ НАСТАВИ Школяре руского оддзелєня штвартей класи у ОШ „Братство єдинство” у Коцуре зоз свою учительку Валерию Папуґа у рамикох проєктней настави нащивели єдно обисце, точнєйше, єдну заграду у валалє и бешедовали о продукциї поживи. Дахто першираз видзел кошнїци и дознал як пчоли у тих древених кошнїцох жию и як продукую сладки мед. Шицко мож видзиц и на слики, на интернету, на филму, алє треба зоз своїма очми видзиц тоти мали „фабрики меду” и у живей загради чуц о продукциї даєдних файтох поживи.

ДРУЖЕНЯ ЗА ДЗЕЦИ З початком нового школского року почали и друженя за дзеци у парохиялним Каритасу у Руским Керестуре. Поволани шицки дзеци од першей по осму класу основней школи, же би каждого пиятку од 20 по 21,30 годзин пришли до просторийох Каритасу и годзину и пол ше бавели зоз своїма товаришами. Волонтере за нїх пририхтую рижни активносци дружтвеного, духовного и забавного характеру и вєдно з нїма ше бавя. На першим стретнуцу було мало дзеци, алє тоти цо були там, дружели ше и уживали. Бавели фодбалчки, а научели и єдно бависко зоз пантлїками, веряци же весели пиятково вечари прицагню и других у своїм дружтве назберац моци за нови школски тидзень. М. Р.

ДАРУНКИ ОД УНИВЕРЕКСПОРТУ Школяром двох перших класох основней школи „Петро Кузмяк” у Руским Керестуре Фондация Универекспорт додзелєла дарунки як донацию хтору дава уж шести рок. Того року зоз акцию обрадовали вєдно 8. 500 школярох перших класох у цалей Сербиї. Дарунки керестурским дзецом 28. септембра уручели директорка Школи Наталия Будинскова, педаґоґа Мария Шантова и учительки Верунка Медєшова и Славка Гайдукова.

НАГРАДНИ ВИЛЄТ У СРИМСКИХ КАРЛОВЦОХ окраїнски секретарият за урбанизем и защиту животного штредку уж 12 роки реализує проєкт „За чистейши и желєнши школи у Войводини”, та у голу Покраїнскей влади АПВ 3. септембра того року шветочно уручени награди найчистейшим и найжелєншим воспитно-образовним установом за 2020/2021. рок. Медзи 49 наградзенима и Основна и штредня школа „Петро Кузмяк” у Руским Керестуре и Основна школа „Братство єдинство” у Коцуре. Гоч у барз нєвигодних условийох пре пандемию хтора грожи шицким, школи нє занєдзбали еколоґийни активносци. Рускокерестурски школяре у рамикох проєкту зберали пластични фляши и затички, стари папер вигодни за рециклованє, садзели квеце, зберали шмеце зоз желєних поверхносцох, пририхтали театралну представу на тему еколоґиї, зоз своїма литературнима и подобовима роботами участвовали на еколоґийних конкурсох, участвовали и були наградзени на проєкту „Circle”, а постали и часц Erasmus+ проєкту хтори пошвецени еколоґиї. Таки вредни и совисни були и коцурски школяре. Окреме ше визначели члени еколоґийней секциї у школи, дзе потвердзели свой успих и континуовану роботу. За уложени труд и ентузиязем у цилю защити и оплеменьованя животного штредку, представнїки наградзених школох у септембру були на цалодньовим наградним вилєту у Сримских Карловцох. Там нащивели Карловацку ґимназию, найстаршу ґимназию у Европи, вец храм Святого оца Миколая и церкву Святого тройства, а були и на чопу„Штири лєви”. Потим ше на ладьочки

П

вожели по Дунаю, а домашнї – представителє Еколоґийного центру „Радулович” орґанизовали и еколоґийни роботнї на тему „Упознай Дунай” и „Водова авантура”. Були и на Стражилове, дзе нащивели гроб поети Бранка Радичевича. У Националним парку Фрушка гора дзеци участвовали у роботнї „Глєданє природи”, а були и у Еколоґийним центру у Сримских Карловцох и видзели ище даєдни интересантни туристични места у населєню и околїску. За шицких наградзених школярох бул обезпечени и полудзенок. Дому ше врацели барз задовольни и збогацени зоз вельо краснима упечатками хтори их буду мотивовац буц и далєй активни у чуваню и ожелєньованю нє лєм своїх школох, алє и животного штредку у окруженю. М. А. и О. Р.

НАЙДЗ ЄДНАКИ ПАВУКИ

ПОВЯЖ ЧИСЛА

Повяж числа од найменшого по найвекше и офарб рисунок.

Автор Нела Таталович

Найдз и заокруж два цалком єднаки павуки.

Поздавай задати числа, а потим офарб поля зоз глєданим числом.

ЛАВИРИНТ

Виведз павука зоз лавиринту мрежи.

Автор Нела Таталович

ПОЗДАВАЙ И ОФАРБ

За октоберске число „Заградки” до Редакциї сцигли 26 роботи. Коцур: Юлияна Бесерминї, Емилия Уйфалуши, Емилия Мученски, Павле Штефанко, Петар Штефанко, Павле Тимко, Михаел Дротар (IV). Вєдно 13 роботи. Руски Керестур: Єлена Джуджар, Димитри Хома (овода); Валентина Харди (V); Марґарита Чизмар, Хана Семан (VI); Ивона Рац, Яна Варґа, Андрей Рац (VII); Елена Шомодї (VIII). Вєдно 9 роботи. Дюрдьов: Мария Рамач, Владимир Молнар (III). Вєдно 2 роботи. Нови Сад: Андрей Варґа (4 роки) послал 2 роботи.

МОЙ БРАЦИК Мой брацик мали вше ше ошмихує. Кед придзем зоз школи, барз ше ми радує. Мой брацик мали люби ше бавиц зоз тракторами и зоз авточками. Стефан Ковачевич, III Руски Керестур

Даниел Фа, III, Вербас

ДОЖИЦЕ ЗОЗ РОЗПУСТУ Того року на лєтнїм одпочивку мал сом барз вельо красни дожица. Єдно на мнє охабело найвекши упечаток. Кед почал лєтнї розпуст, приповедали зме же бизме могли пойсц на морйо до Чарней Гори. З початку зме думали же пойдземе моя мац, баба, тета, брат и я. Алє, на концу мац мушела остац дома помагац оцови на фарми, та на лєтованє пошли баба, тета, брат и я. Нашли зме апартман и купели зме автобусни карти, та зме чекали дзень кеди рушиме. Дочекали зме и тоту радосну хвильку. Рушели зме. Путовали зме дванац годзини. Кед зме сцигли, пошли зме до апартману, розпаковали зме ствари и такой зме пошли на плажу. Бзло нам барз крашнє. Сцели зме кажди дзень буц на другей плажи, алє зме до конца остали на истей, на Червеней плажи. Кажди дзень зме упознавали дацо нове. Трецого авґуста на пол ноци моя тета, баба и брат ме нєсподзивали зоз торту за мой дванасти родзени дзень. Вечар зме пошли до ресторану на вечеру. Кажде виберал цо сцел єсц. На концу зме ше шицки врацели дому полни зоз прекраснима упечатками. Тото дожице занавше будзем паметац. Иван Молнар, VI, Дюрдьов

РОДЗЕНИ ДЗЕНЬ

Яни Тимко, III, Коцур

Кед сом рано станула, мац и оцец ме нєсподзивали. Повинчовали ми родзени дзень. Облєкла сом красну сукню. Мойо родичи шицко у хижи украшели. На два годзин пополадню пришли ми пайташки. Танцовали зме и скакали зме на трамболини. Достала сом красни дарунки. Була сом барз щешлїва. Любим кед ше таке дацо веселе случує. София Чуни, III, Руски Кересту

КЕНҐУРИ ЗОЗ ЕРИ ДИНОСАУРУСОХ Кенґури єдни з найчуднєйших и найстарших животиньох на швеце. Зявели ше пред вецей як сто милиони роками, ище у ери диносаурусох. До Австралиї сцигли зоз Азиї. Припадаю торбаром. Даєдни з нїх були торбаре, а даєдни мали плаценту. Зоз пременку клими на Жеми нєстали диносауруси, а цицаре ше розмножели и розлично ше розвивали. Мозоґ цицарох зоз плаценту ше швидше розвивал. За младих було лєпше у початним стадиюму ше розвивац у мацеровей утроби, як у торби. Торбаре нєстали у велїх крайох швета, бо нє могли обстац у борби зоз другима цицарами. У Австралиї ше розширели вироятно у чаше кед там вообще нє було цицарох зоз плаценту. Науковци твердза же Австралия дакеди була прейґ велїх островох повязана зоз юговосточну Азию, та ше так торбаре розширели на сушедни континент. Кед ше народзи, кенґурче длугоке лєм коло 3 центиметери. Мац го такой кладзе до своєй торби, дзе є безпечне. Шиви кенґур може скочиц 8, а червени 9 метери до далєка. Длугоки и моцни хвост му помага отримовац ровновагу.

ТРОШЕНЄ ВОДИ У остатнїх сто рокох барз звекшане трошенє води. Розвити жеми троша вельо вецей води як нєрозвити. Рочнє ше найвецей потроши на польопривреду, коло 70%. Пре звекшованє числа жительох каждого року ше потроши 64 милиярди кубни метери води вецей. Штреднє число за трошенє води на рочним уровню 1 243 кубни метери, а на питанє хто троши найвецей води на швеце, чежко повесц, алє ше зна же просекови Американєц потроши коло 2 500 кубни метери води рочнє. До ґрупи найвекших трошительох тей драгоциней чечносци, попри ЗАД, спада и Австралия, Япон, Италия, Мексико. А ми? Хто зна кельо ми кажди дзень потрошиме води за пице, за купанє, райбанє, за полїванє квеца у черепчкох и у заградки, за полнєнє базенох у власних дворох... а кельо бизме аж потрошели кед бизме були власнїки вельких плантажох у сушних предїлох, дзе би без вельо, вельо литрох води кажди дзень анї єдна култура нє обстала. Чувайме воду за себе, алє и за других коло себе.

НАЙ ЧАРОДЇЙСТВА Озерска обласц у Арґентини, популарна дестинация пре свой чаривни горски попатрунок и числени озера, змесцена у восточней бреговитей часци у подножу Андох, нєдалєко од чилеанскей гранїци. Вельки озера у тей обласци, як Вилярин, Гермос и Меликиня, скрити од чловекових очох, бо лєжа у молги. Молга, поправдзе, хмара у контакту зоз тлом. Формує ше кед ше воздух досц охладзи же би ше вода випарйовала у форми роси, цо ше збува на температури кед ше пара кондензує до капочкох. Фаховци гваря же найвироятнєйше слово о радияцийней молги, хтора ше формує кед ноци ясни и благи, кед ше Жемова поверхносц над ню вноци охладзи. Може ше зявиц и у одсу-

ству води под ню, алє теди озера доприноша звекшаню влажносци. Таки тип молги краткотирваци. Кед Слунко видзе, воздух при поверхносци ше зогреє и молга скапе за даскельо годзини. Наисце фантастични погляд, хтори вредзи видзиц. А хто там пойдзе припатрац ше? За екскурзию то барз далєка драга, алє... хто зна. Пририхтала Р. Ґ. Петрович

Маґдалена Скубан, II, Вербас

Катарина Штефанко, V, Коцур

Ивона Рац, VII, Руски Керестур

Павле, Штефанко, IV, Коцур Петар Штефанко, IV, Коцур