РОК LXХI • ЧИСЛО 5 МАЙ •2018 ЦЕНА 100 ДИН
„ЗАГРАДКА” ЗОЗ ШКОЛЯРАМИ У ВЕРБАШЕ У трох основних школох у Вербаше на годзини руского язика як виборного предмету ходза вецей як осемдзешацецеро школяре. Велїм чежко приповедац по руски, алє ше барз трудза, а рисовац барз любя и поряднє посилаю свойо малюнки до „Заградки”, а кед им тот часопис сцигнє до школи, перше опатраю кому обявени малюнок. Так було и кед их на школскей годзини мацеринского язика у Основней школи „Светозар Милетич” нащивела одвичательна редакторка и писателька Мелания Римар. За тоту нагоду зоз свою учительку Славицу Мали пририхтали и малу програму на хторей рецитовали руски писнї за дзеци. Школярка другей класи Оленка Контра на тим стретнуцу була найрадоснєйша, бо достала награду за малюнок обявени у „Заградки”. Радосни бул и вредни сотруднїк Драшко Перович, школяр штвартей класи, хтори мал улогу фоторепортера. Вон задлужени посилац до Редакциї подобово роботи, вистки и фотоґрафиї. На годзини руского язика редакторка Римарова дзеци научела єдну народну писню обявену у збирки „Когуцик ярабик”, хтора вишла прешлого року з нагоди „Заградкових” ювилейох. Р-р
БАЧИНЦИ У рамикох акциї дарованя кнїжкох библиотеком у местох дзе жию Руснаци, хтору водзи НВУ „Руске слово” з Нового Саду, прешлого мешаца представнїци тей Установи – директорка Мартица Тамаш, одвичательна редакторка часописа „Заградка” Мелания Римар и новинарка-редакторка новинох „Руске слово” Мария Афич однєсли до Бачинцох два пакети по 150 кнїжки, найвецей руски, и даскельо наслови обявени по сербски. Єден пакет однєшени до бачинскей парохиї Святого апостола Луки и уручени парохови о. Даркови Рацови, а други до Основней школи „Бранко Радичевич” дзе ше отримує годзини руского язика як виборного предмету, хтори трима наставнїца Златка Сивч Здравич. З тоту акцию школяре годни упознац даєдних руских писательох и пречитац їх литературни дїла написани за дзеци, та так и учиц мацерински язик и пестовац национални идентитет Руснацох. М. Т и М. А.
6. ДНЇ ТЕАТРУ „ВЛАДИМИР САБО-ДАЙКО” У КОЦУРЕ После Драмского мемориялу „Петра Ризнича Дядї” у Руским Керестуре, ґлумци у дзецинских представох знова були вєдно на 6. Дньох театру „Владимир Сабо-Дайко” у Коцуре од 13. по 15. април того року. Перши ше представели домашнї зоз представу „Дзивчатко и жобрак” котру у продукциї Етно клуба „Одняте од забуца” режирали Таня Бркич и Моника Гарди. Другого дня Швета театру у Коцуре участвовали дзеци зоз Драмского студия АРТ з Руского Керестура зоз представу „Цифровани яблука” у режиї Ксениї Бодянец, и дзеци зоз Шиду зоз представу „Нєлапшни Алибаба”, хтору режирал Цветин Аничич. Коцурски школяре були главни на бини и трецого дня манифестациї. Члени драмскей секциї КУД „Жатва” виведли представу „Кудлик пудлик чека ґазду”, хтору режирал Микола Шанта, а потим одбавена и представа „Лєнїва Марча”, котру у продукциї Етно клуба „Одняте од забуца” и МО Рускей матки у Коцуре режирала Таня Бркич. А. М. и З. К.
^ASOPIS ZA DZECI
Direktor Martica Tama{ Odvi~atelqni redaktor Melaniy Rimar Vihodzi raz na me{ac u {kolskim roku • Vidava NVU “Ruske slovo” • Bulevar o{lwbodzeny 81/VII 21 000 Novi Sad, • Telefon (021) 6613-697 • @iro rahunok ~islo: 160-923244-82 • Ro~na predplata 1 000 dinari; za ino`emstvo 25 evra • Dizajn: Mariy Gudak Kompxterski obrobok: Mariy Gudak • Lektor: Martica Tama{ • Rukopisi {e nw vraca • Drukuw drukarny: “MAXIMA GRAF”, Петроварадин
Здраво, заградкаре! У априлу було вельо змаганя на хторих сце посцигли одлични резултати. Найлєпши ше пласовали найдалєй, аж на републични змаганя зоз рижних обласцох. Барз успишни були и спортисти, музичаре, рецитаторе, лєм шицки барз скромни и нє сцу ше сами хвалїц. А вашо родичи и наставнїци би ше барз цешели кед бисце написали до „Заградки” свойо упечатки о тих красних збуваньох. На екскурзийох и вилєтох вше було и будзе тайни хтори ше длуго чува и нїкому нє виволує, вше було симпатиї и залюбйованя, та озда дакого и тоти чувства инспирую написац даскельо стихи лєбо состав. Знам же до часописа волїце дацо нарисовац, бо нє мушице думац о правопису и о ґраматики, алє вец боки пошвецени вашим роботом буду випатрац як школски панои подобових роботох. Младих писательох за дзеци нє маме, прето пишце и глєдайце свойо месточко медзи будуцима писателями. Тераз вам можебуц звучи шмишно, алє знайце же и ґенерациї хтори буду приходзиц после вас, буду чекац нови, сучасни руски кнїжки за дзеци. Будуци писателє вирастаю у „Заградки”. Рошнїце, будзце витирвали ище єден мешац, та вам нє вимкню успихи зоз хторима корунуєце школски рок. Поздравя вас ваша редакторка
YU ISSN 0353-9938 E-mail: casopiszahradka@gmail.com Ilustraci>: Aleksandra Medw{i CIP – Katalogizacija u publikaciji Biblioteka Matice srpske, Novi Sad 821-93 ZAGRADKA: ~asopis za dzeci / odvi~atelqni redaktor Melaniy Rimar. – Ro~. 50, ~. 1 (1991) – . – Novi Sad: Ruske slovo, 1991 –. – Ilustr. ; 24 cm Mese~no tokom {kolske godine. – Nastavak publikacije: Pionirska zahradka ISSN 0353-9938
МЕЛАНИЯ ПАВЛОВИЧ
БАҐРЕН
На насловним боку: Школяре у Бачинцох на годзини руского язика од НВУ „Руске слово” достали вельо кнїжки
Стебло ми високе и ценке, лїсточко дробенке. По конарох мам полно цернї джобаци. Алє зато кед розквитнєм, мойо квитки красни – били и пахняци.
Пчолка нє єдна по мнє лєта од квета до квета. Позбера ми сладосц же би вец медзику дзеци мали надосц. Кед попатрим коло себе, єст ту вельо древка и овоци... Алє мой приємни запах права краса цихей, ярнєй ноци.
СУША
Н
ЗЛАТКА ЧИЖМАР
акадзи ше розишли нахмурени дижджово хмари, жабка Кракра заключела же дзень годзен буц наисце красни. Швижи воздух, мегка ярня трава и рижни фарби пахняцого квеца на пажици при беґелю творели праву идилу. Ище красше би було кед би єй вчера цверчок Кричков нє доганял яка є бридка. Така желєна, анї нє красна желєна, алє бридка и брудна, храстава. – Голєм кед биш знала крашнє шпивац, ая! Кед ше озвеш, такой дижджу натаргаш! – гварел єй. Наша жабка тей ноци длуго роздумовала. Нє сцела буц бридка. Кед слунко осушело остатню капку роси, дала ше до роботи. Мотильови з кридла украдла лилову фарбу. Подумала у себе: – Вон ма и други фарби, та нє останє бридки. Од пчолки вимодлєла дакус полену и посипала ше з нїм. Шедла на штред пажици и ґлумела квиток. Преходзели тамаль людзе. Нїхто нє обачел же то нє квеце. Жабка ше цешела. Лєдво чекала най наидзе цверчок и видзи єй красоту. Дас два раз з дзири викукла кертица, алє нїч нє гуторела. Пишни лилови квиток крашел пажицу. Аж и мотиль на ньго злєцел. И пчолка го опахала, и мачка прескочела, брамушка преґажела и велї птици тамаль прелєцели. Жабка ше анї нє озвала, най ю нїхто нє препозна. Так прешол дзень. Прешол и тидзень и цали мешац. Дас на два чловечи, а тисяч жабово метери од нашого лилового квитка стретнул ше чекани цверчок з пчолку. – Нє видзела ши Кракра жабку? – питал ше пчолки. – Одкеди є красна, анї сом ю нє стретла – гварела му и потолковала цо ше збуло. – Яй, нєщешлїви сом! Як сом могол таке повесц. До помоци! Швидко зволай штаб. Ситуация чежка як олово. Уж мешац нє падал диждж. Окляпнєме. Шицки, до чиста. Лєм вона зна так крашнє крекетац. Лєм вона така, яка є, желєна, може нас виратовац од суши. Енки беж волац ю до Нагнївал ше раз компютер ЛЮБОМИР МЕДЄШИ помоци. До змерку ю мушиме найсц – же є занєдзбани. кричал цверчок. Нєт хто до ньго длобнуц Жаба шицко тото чула. Була барз пота є вше поспани. цешена, алє и далєй була – чит. ДоволоТак вон пораховал, вал ю и цверчок, и пчолка, и кертица, сто раз прештудирал; брамушки, мачки и птици, алє вона була дзеци вельки або мали цихо. Пред змерком кед цверчок запланє досц витирвали. кал, вона зруцела зоз себе лилову фарбу, Мало ше трудзели, стресла полен и закрекетала. о нїм лєм кус научели. Допило му шедзиц Було то найкрасше крекетанє на швена полїчки затрешени, це, найжелєншей жаби. Цверчок ше так у праху загартушени, зрадовал, же ю побочкал. Праве теди ше буц компютер застарени. розпадал диждж. Напоєл цалу пажицу. Програми му стари, Шицки були радосни. Пан цверчок прилєм ше преруцую. познал вину и замодлєл увредзену жабу Нови най му даю най му пребачи. програми злєпшани, – Я це вецей нє будзем огваряц, а ти лєпши процесори шлє бодно стань за свойо Я! Цверчок и букви змишани. тре ба най шпива, квеце най будзе красне, Най ше дзеци кус потрудза, а жаб ка най будзе жабка – гварел єй. и най добре роздумаю, И наисце так и було. най ше зоз нїм бавя и най ше з нїм помоцую.
СТАРИ КОМПЮТЕР
ОБЛАЧОК ДО ШВЕТА МАРИЯ С ГОРНЯК Мария Скубан Горняк народзена 9. новембра 1935. року у Коцуре. Там закончела основну школу и нїзшу ґимназию зоз малу матуру. Як административни службенїк перше робела у своїм валалє, а вец ше преселєла до Нового Саду, та робела у Державним архиве Войводини на Петроварадинскей твердинї. Потим була административни службенїк у Институту за плюцово хороти у Сримскей Каменїци, одкаль пошла до пензиї. Писнї почала писац ище як школярка нїзшей ґимназиї. Найвецей обявйовала у „Пионирскей заградки” и у „Литературним слове”. Писнї за компонованє писала у сотруднїцтве зоз Маґдалену Горняк-Лелас, хтора вец на єй стихи компоновала музику, а шпиванки виводзени на „Червеним пупчу”, „Червеней ружи” и „Ружовей заградки”. Мария С. Горняк умарла 27. марца 2018. року у Сримскей Каменїци, дзе є и похована.
ЛАСТОВИЧКА Там под стреху у дворе бабовим ластовичка єдна гнїздочко мала и каждого року, на яр, вона ше з далєка до ньго назад врацала. Там у дворе бабовим под стреху ластовичка свойо дзеци ховала, вона їм о далєких крайох приповедала. Там под стреху у дворе бабовим було весело кед мац ластовичка прилєцела и свойо мили дзеци, свойо ластовчата кармела.
ЦЕПЛИ ЛЕПИНЇ Кед мац пекла хлєба, я ше радовала, бо сом того рана лепиня достала. Стала сом при пецу, з ожогом шпиртала же би мац цо скорей хлєбик посадзала. Лепинї уж смачни були упечени, до хлєбовки билей були закруцени. Мац их ище цепли з масцу намасцела, а я того рана з нїма ше сладзела.
НЄЧИСТИ РУКИ Поумивац руки пред єдзеньом треба, аж вецка можеце вжац фалаток хлєба. Бо нєчисти руки приноша хороту, зато ви научце и писньочку тоту. Нє допущце же би вас опоминали и же би вас прето мамочки карали. Водички єст надосц та ше умивайце и тоти словечка нє позабувайце.
МИКОЛА СКУБАН Руска народна приповедка
ЯК МЕДВЕДЗ ВЛАПЕЛ ЗЛОДЇЯ Бул єден худобни чловек. Бул ґдовец – нє мал жену анї дзеци. Нє мал нїч инше, лєм єдну швиню. Тота швиня була му заварта у хлїве. Єдного вечара питал ше до ньго на ноц тот чловек цо з медведзом ходзи по валалох: – Примце ме, ґаздо, на ноц, най нє ноцуєм у карчми, бо нє мам пенєжи на трошенє! – Я тебе мам место дац, алє за медведза нє мам, бо ше боїм же ми швиню розтарга. – Положим му, ґаздо, кошарку на писки, та нє будзе швиню рушац. Так го тот чловек пристал прияц на ноц. Пошедали обидвоме до хижи. Док вони так шедзели – пришол злодїй же украднє швиню зоз хлїва ище з вечара. Вошол до хлїва же швиню влапи. У хлїве було цма, та набегнул на медведза. Медведз го влапел, та го прициска ґу жеми! – Ментуйце ме, ґаздо, од того чорт, та вам повем за тоту швиню цо сом влонї од вас украднул! – кричал злодїй. Ґазда побег зоз тим чловеком до хлїва, та го однял. Теди му злодїй заплацел за тоту швиню цо влонї од нього украднул. Аж теди го ґазда гетка випущел. Так медведз помогнул худобному чловекови наплациц украдзену швиню. Записал Володимир Гнатюк у авґусту 1897. року од Мариї Янкань у Руским Керестуре
ДЇДОВА РОВНЇНА Дїдо стари так ми гвари: „Час бежи и сцека! Уж и поля трактор воля як руку чловека.” Вон памета гевти лєта кед бул як я мали; з часу того в шерцу його памятки остали: То ровнїна – оранїна покля видзи око. Там винїца, ту пажица блїсла нашироко. Рошню жита; у нїх скрита якаш птица шпива, Ту одкоси, а на роси слунко ше прелїва. На сцернїску и ярчиску пашу шиви овци. Цалу рику слунечнїку лєто нам зажовци. Жени, хлопи у конопи жню зоз косирами. Чловек гонї красни конї ширцом дильовами. Оре, бранї, чуха дланї и урожай чека, бо ровнїна яґод сина наградзи чловека. Приповеда, слова глєда дїдо за ровнїну; роздумує и здихує за свою давнїну: „Любиц будзем, нє забудзем на тот час нїкеди. Час бул красни, мили, власни и я млади... теди”!
СТАРЕ РУСКЕ БАВИСКО
У МНЄ ЧЕРЧИ ЗЛАТО То заєднїцке бависко хторе бавели дзивчата и хлапци вєдно, а бавело ше влєце на пажици, алє и у хижи вжиме. Число бавячох нє було огранїчене, лєм ше зоз догварку лєбо розчитованьом одредзовало хтори бавяч будзе одгадовац кому ширка пущена. Шицки други бавяче стали у шоре и тримали випросцени и зложени дланї. Бавяч хтори у зложених дланьох мал палїчку ишол од бавяча по бавяча и свойо зложени дланї прецаговал медзи зложени дланї других бавячох, алє так же би ше нє обачело кому випущи ширку, хтору нє пущел такой першому лєбо другому бавячови, алє кому надумал. За тот час шицки бавяче коло хторих прешол вигваряли „у мнє черчи злато”. За нїм ходзел други бавяч хтори мушел одгаднуц кому пущена ширка до рукох, а то робел так же вдерел по рукох того за хторого думал же при ньому ширка. Тот други бавяч мушел розтвориц дланї и указац ширку, чи ю нє ма. Кед потрафел, вец го у одгадованю заменєл тот исти бавяч. У случаю же погришел, бависко починало од початку и вон знова мушел одгаднуц же при кому ширка. Мария Хома
ҐЕСТИНЯ И ВИНЇЦА КСЕНИЯ МУЧАЇ
П
ред нашим домом росла велька ґестиня. Єй конари закуковали прейґ мурика аж до двора. Вше кед сом на ню попатрела, видзело ше ми же ма вельо руки и же ме сце зґрабиц. Нє любела сом анї кед ше наша мачка ґрабала по єй конарох. Под стреху мой оцец посадзел винову лозу. Гварел же кед чокоти вирошню, нє будзе так слунко биц под конк, а будземе мац и грозна. Пришла яр. Оцец остригал чокоти так же би лоза росла до горе. Кажди дзень сом приходзела опатриц як лоза рошнє же би закрила конк и же бим нє мушела патриц на ґестиню. Алє, цо сом видзела! Полно стриберни капочки. „Лоза плаче. Напевно ше и вона бої од ґестинї” – подумала сом. Вец на ґестинї виросли якишик пальци. Ценки и длуги и було их вельо. До нашого двора ше нє престала припатрац. Напевно ше єй нє пачело же на нашей винїци почало роснуц лїсце як дланї. Перше таки мали як мойо, а потим як оцово. Вецей сом ше уж нє бала. Внєдзелю пополадню жени шедзели у ґестиньовим хладку и вихвальовали ю: яка є велька и яки ма красни пахняци квети. Ґестинї ше то барз пачело. Розширела свойо конари и пчолки мали вельо роботи на єй квиткох. Почала сом роздумовац: „Прецо сом ше бала од тей ґестинї кед вона така красна?” Припатрала сом ше на ню док зоз своїма пальцовима лїсцами гласкала квитки и поцихи шептала: – Опать, винїцо, яки я мам красни квет. Красше древо ту на блїзко нє найдзеш. А ти? З чим ше можеш ти похвалїц? Даремно ше ґрабеш вше висше и висше, поверх мнє ши нїґда нє годна. Наисце, а маш ти даяки квитки? Чи лєм лїсце на це рошнє? Барз ше ми нє пачело тото вишмейованє. Пришла єшень. На винїци ше колїсали вельки узрети ґиризди грозна. Мой оцец хвалєл винїцу и гварел же то добра файта грозна. Алє вон нє знал же ше то до ґириздох позберали шицки слизи цо ше скотуляли з єй очкох. А ґестиня була покарана пре свою нєнависц. Кажди єй дакеди красни квиток претворел ше до церня, а плод мал тварде шерцо. ИРИНА ГАРДИ КОВАЧЕВИЧ
ДИЄТА Вчера сом прескочел вечеру Бо сом ше забавел на компютеру. Фриштик ми прешол анї нє знам як пайташе уж чекали на мой прави знак. Полудзенок ми ше на столє охладзел На скайпу сом ше з пайташом радзел. О оловрантох у мнє нє мож анї чуц Ша на фейсбуку мушим буц. Ище сцем пущиц єден твит Та озда конєчно будзем квит. Зоз тима цо ме поряднє гаштаґую И велїма ище цо ме вше лайкую.
Поправдзе поведзене, мам боти Та и зоз нїма єст роботи. Исти то таки и гейтере Цо их вше сцерам на месинджере. Мойо ми гваря же ше осушим Кед зоз таблетом и спац мушим. Алє я нє тримам нїяку диєту Лєм жиєм уж длуго на интернету. Випатра же то якаш добра диєта Приходзи зоз виртуалного швета.
БОЯН ЛЮБЕНОВИЧ
ЗАЛЮБЕНИ, ТА ЦО! Тераз кед знаш же ши залюбени, вельо чи лєгчейше, агей! Конєчно розумиш чом вноци нє можеш заспац, чом ши ше уж петнац днї нє побил з братом, и чом нє модлїш мацер най ци напече грубого колача з маком, а так барз любиш тоту лакотку. Кому бриґа за празни жалудок кед му шерцо полне! Ясне ци чом ши того тижня два раз место до трамвая число 7 вошол до автобуса число 75, и чом ши место на столни тенис, пошол на годзину гушлї. Заключенє фаховцох: ЛЮБОВ ЗНА ЗБУНЇЦ И НАЙМОЦНЄЙШИХ ХЛАПЦОХ. Нїч ци нє вредзи же у джудоу маш белави пояс, анї же ши найлєпши у школи у нацагованю штранґа – любов це звлада док ши клїпнул! Алє, нє старай ше, любов и вельо векши фаци од тебе звалєла на хрибет, о, ище як! Аж анї СУПЕРГЕРОЄ єй нє могли нїч. НЄ ВЕРИШ? * Здогаднї ше лєм як ше ТАРЗАН на штред джунґли залюбел до Джейн, та ше шицки животинї з нього шмеяли.
* Лєбо як ше СПАЙДЕРМЕН заплєце до своєй мрежи вше кед на ньго попатри його Мери Джейн. * Знаш и сам до якого ше змотанка претвори СУПЕРМЕН кед при ньому новинарка Луис Лейн! * А пать лєм як БЕТМЕНОВИ спод ґумових шматох лопоци шерцо кед є у дружтве даякей биловласей! * Кельо раз ПОПАЙ бул бити пре тоту худу Оливу! *Цо аж повесц за ДЖЕЙМСА БОНДА, хтори ше у каждим филме голєм два раз залюбел! * Познати бунтовнїк и нєпревозидзени стрилєц РОБИН ХУД зоз луком и стрилу могол потрафиц цо пожадал, а вец го єдного дня потрафела Аморова стрила, та ше по уха залюбел до прекрасней Лейди Марияни! Заключенє фаховцох: ЛЮБОВ СУПЕРГЕРОЙ! Виривок зоз кнїжки „Кнїжка за залюбених хлапцох” Преложела М. Р.
ВЕСНА ВИДОЄВИЧ ҐАЙОВИЧ
ВИТАМИН ЗА ВЕШЕЛЄ Буква В цалком задовольна зоз своїм положеньом у азбучним шоре. – Треце щесце! Треце щесце! – весело подскакує як кед би сцела полєциц. И наисце, кед бизме букву В прерисовали як у жвератку, достали бизме мотиля. (Попробуй и ти, нє чежко, увидзиш.) Алє буква В лєм половка мотиля, та прето нїґдзе нє одлєцела. Дакеди ше найдзе на кридлох витерняка лєм так, повожиц ше. А таки воженя наисце забавни. Витор гунцут идзе просто, вец скруци на лїво, та ше враци, та до кругу. Наисце весело. Буква В ше окруца на кридлох витерняка як на ринґишпилу. Мала писана буква в була ище задоволнєйша. Ровно пошпивовала, прето з нєй постал виолински ключ. Без нього би чежко було грац на виолини, виоли, виолончелу лєбо на даєдним другим инструменту. А видумали го виленяки, єден барз обдаровани народ. Вони ше по цалим дню бавя, шпиваю и граю. Найволя огньомети, ринґишпили и вашари. У тей малей жеми вичного вешеля панує принц Веселко и принцеза Веселка. Вибрани су за
владарох прето же су найлєпши у валяню од шмиху. Вони до шицких виленяцких школох уведли нову дисциплину. Школяре нє доставаю оцени зоз прикладного справованя, алє зоз гунцутских фиґльох. У тих школох строго забранєне квичанє, вищанє, спреведанє у бавеню. На концу рока преглашує ше найвеселшого школяра. Даєдни историчаре музики думаю же Веселко и Веселка вибумали окруцаце бавенє за двоїх, хторе людзе познєйше наволали – валцер. У виленяцких школох учи ше и букви. Алє кажда буква ма свою назву. У нїх ше, наприклад, буква В вола витамин за вешелє. Попробуй и ти шицким буквом дац интересантни мена. Преложела М. Р.
МИЛУТИН ДЮРИЧКОВИЧ
ПОУЧНА РОЗГВАРКА З МАЦЕРУ
П
опри баби и оца, нашому домашньому воспитаню найвецей уваги пошвецовала мац. У каждей хвильки була при нас – и кед зме були гладни, и кед зме були хори, и кед ше тото од других найменєй очековало. Учела нас же бизме були добри и чесни, же бизме ше нє видвойовали зоз свойого дружтва и же бизме вєдно дзелєли шицко до остатнєй дробнїци. Була циха и барз вредна жена, хторей хижа вше була полна и чиста. Кед ше єдного дня врацела з роботи, поволала нас до кухнї и зоз ошмихом на твари гварела: – Хто од вас двох векши маґарец, достанє чоколаду! – Я! – скричал брат без роздумованя. – Нє вон, алє я! – гварел сом шицок занєшени. Док ше ми так єднали хто векши маґарец, мац, поправдзе, сцела видзиц нашу реакцию и дзелєнє єдиней чоколади хтору теди мала. Вона, розуми ше, мала динари купиц два, алє зоз тим сцела випитац даєдни нашо прикмети. Нє здогадуєм ше хто бул преглашени за векшого маґарца и добитнїка чоколади, алє барз добре знам же зме чоколаду подзелєли на два єднаки часци, а аж зме и єй понукли. Мац ше до того сцела прешвечиц и була задовольна з нашим поступком хтори барз характеристични при шицких двойнятох. Истого дня поставяла нам якиш чудни питаня, а ми на нїх нє знали швидко и прецизно одвитовац. Тоти питаня випатрали якош так: – Цо швидше... чи гайзибан? – Чом риби нє мявча як слони? – Кельо сухи ренди єст на дну моря? – Чом лиси людзе барз бурави? Ми двоме ше барз натрапели же бизме дали прави одвити, алє ше нам нє вше удало. Мац у тим уживала, шмеюци ше и гуторяци же зме барз мудри и бистри як Морава по дижджу. Вец ше нам питала цо будземе док повирастаме. – Я будзем лифтбой, а можебуц и помоцнїк фодбалского тренера – гварел брат. – Наисце крашнє – гварела мац. – А ти, сину, Милутин? – Я будзем женскарош! – одбрушел сом як з дзела, нєроздумано. Мац ше нєсподзивала и на хвильку заслупла. – Як ци лєм таке пришло на розум? Од кого ши тото чул и видзел, кед бим лєм знала! – Га, кед може оцец, можем и я – одвитовал сом, нє свидоми о яким занїманю ше роби.
Кед чула мой одвит, мац ше аж заходзела од шмиху. Гварела же нїч шмишнєйше од того у живоце ище нє чула. – Кед вам оцец женскарош, вец я Косовка дзивка! – гварела мац и додала: – Дзе сце його нашли, вон ма два лїви ноги. Кед би мнє нє було, и по нєшка би остал вични леґинь! Га-га-га... Нє цалком зме розумели єй одвит, алє и нам було шмишно. Зоз кнїжки „Як росли двойнята”
ҐОРАН НОВАКОВ
КНЇЖКИ
Тарзани по джунґли кед нє блукаю, шедза на конарох и читаю. Пораячки прах з кнїжкох уцераю у павзи чисти кнїжки читаю. У кухнї, док ше пече пита, кухар швидко дацо пречита. Медзи двома чуханями палуби моряки читаю кнїжки груби. Спайдерменє вше кед знєю маски, пошедаю, та читаю сказки. Древорубач кед сце древо рубац, перше вежнє кнїжку пречитац. И факири, прихильни мистики, уживаю у белетристики. Кнїжки створени, мой панє, каждому за читанє. Прешпивала М. Римар
НАУКА ЗА КАЖДЕ ДЗЕЦКО
СОШЕСТВИЄ СВЯТОГО ДУХА – РУСАДЛЯ Штерацетого дня по Воскресеню Исус пошол з апостолами на Олївну гору, поблагословел их и вознєсол ше на нєбо. Апостоли ше врацели до Єрусалиму. Були вєдно у хижи у хторей на Вельки штварток Исус установел Пресвяту Евхаристию. А вец, дзешатого дня по Вознесению або пейдзешатого дня по Воскресеню Исуса Христа Дух Святи зишол на апостолох. Нєсподзивано ше учул гук з нєба, задул моцни витор и указали ше пламенїсти язики над главами апостолох. То бул ДУХ СВЯТИ – треца Божа особа, котри наполнєл души апостолох зоз ласку Божу и Седем дарами. Були прошвицени и почали бешедовац на цудзих язикох. Було то чудо! Того дня у Єрусалиме було вельо людзох и апостоли им могли наказовац Слово Боже на рижних язикох. Такой ше покресцели коло три тисячи людзе. Так, зоз силу Духа Святого родзена Церква Христова. Тото швето воламе Сошествиє Святого Духа лєбо Русадля.
МАРИЯ – БОЖА И НАША МАЦ
СЕДЕМ ДАРИ ДУХА СВЯТОГО Нє барзї зме свидоми улоги Духа Святого, а вон после Христпого воскресеня зишщол на апостолох и остал у Церкви же би ю водзел, а людзох пошвецовал. Шицки ше Святи тайни доставаю по сили Духа Святого. У Святей тайни Миропомазаня Дух Святи дава седем свойо дари. 1. Мудросц 2. Розум 3. Совит 4. Моц, сила 5. Знанє 6. Побожносц 7. Страх Божи
Ище першим людзом Бог обецал же Мария зотре дияволови главу, прето ю Бог охранєл од прародительского и шицких других грихох. Кед розопяти на крижу єй син Исус умерал, своєй Мацери придал шицких людзох як єй синох. Так зме постали Марийово дзеци, а вона Мац шицких християнох. Вона царица нєба и жеми. Мешац май пошвецени Пречистей Дїви Мариї. Чловечество озда нє могло найсц красши дарунок: пошвециц найкрасши мешац у цалим року найкрасшей особи – Исусовей и нашей Нєбесней мацери. През цали тот мешац у наших церквох ше служи Молебени на чесц Дїви Мариї, а у октобру ше ю велїча з модлєньом пацеркох. Кажда собота, а окреме перша у мешацу пошвецена Мариї. У велїх жемох швета ше друга нєдзеля у мешацу маю означує як Дзень мацери – Божей и нашей. Шицки можеме з малима дїлами любови, з молитвами, рецитациями и шпиванками указац почитованє и щиру любов тим двом мацером: Мариї – Мацери Божей и нашей мацери. МАРИЙОВО ШВЕТА БЛАГОВИЩЕНЄ УСПЕНИЄ ПРЕСВЯТЕЙ БОГОРОДИЦИ (Велька Матка Божа) РОЖДЕСТВО ПРЕСВЯТЕЙ БОГОРОДИЦИ (Мала Матка Божа) ВОВЕДЕНИЄ НЕПОРОЧНЕ ЗАЧАТИЄ
МИХАЙЛО КОВАЧ
ҐОВЛЯ ЛЄЦИ Горе хмара, долу бара, а у бари ґовляк стари, жабки глєда у тей бари. Ґовля сваха, з кридлом маха, гнїздо глєда, до ньго шеда, на коминє у сушеда. Ґовляк стари сцигнул з бари, ту злєтує и радує, жабку ґовлї же дарує. При тараби два-три баби, стоя, патра, розгваряю, старей ґовлї допиваю: „Ґовля лєци, нє ма дзеци, а ми маме, нє предаме, до коморки замикаме”.
МЕЛАНИЯ РИМАР
Н
СКАЗКОВ ЗАГЛАВЧОК
а Веселковей посцелки и воднє и вноци мирно лєжи цифровани заглавчок. Хто на нїм нїґда зоз заджмуренима очми нє чекал сон, поведол би же то цалком звичайни пирйови заглавчок. А йому лєм так мено як и другим торбичком, мещком чи зайдичком надзатим з билим гушим пирйом. Веселков заглавчок цалкучком цалком иншаки од шицких других у тим вельким швеце заглавкох. Нїзач би го нє очерала. Накадзи лєм попатри на ньго, вон ше ошмихнє на ню. Дзивчецу ше такой привидзує же ю вола. Гоч є виспана, чека ю бавенє або надумала помагац мацери, погласка свой заглавчок гоч лєм з власами, кед нє сцигнє притулїц ґу ньому цалу главу. Заглавчок и тоту хвильочку зна вихасновац. Такой Веселки шепнє початок новей сказки. Дзе ше у нїм лєм беру телї щешлїви приповедки! Вельки думаю же Веселка лєм видумує хто шицко жиє у єй заглавчку. Вона ше нє трапи з тим цо други думаю. Зна же там наисце вимуровани чаривни дворец, же у нїм биваю Слунково русалки, же потрацени чати, пильки и ланцущки наисце слухаю поносованя жимного базена, же пчолки пию медово млєко, же риби правя бал пред Вилїю, же Жима ма фабрику за правенє шлїщанкох и цомпльох, же Слунко з вигризками и чутками топи до пециска и же ше од цмоти боя лєм тоти дзеци цо вноци нє тримаю под главу сказков заглавчок. Кед Веселкова мац надума райбац заглавчки, дзивче барз меркує же би ше турбучки нє помишали и же би даєден нє лєгнул на єй посцелку, бо анї у єдним другим нє вискладани телї сказки. Оцови цалком шицко єдно хтори заглавчок положи под главу кед є зуновани. Анї мац нє розликує обични од чаривного. Лєм Веселку нє мож спревесц. Вона и на джмураци найдзе свойо тайни скрити у пирю. Заглавчок ше цеши же є таки любени и ище вше Веселки видумує найкрасши сказки.
ЯКИМ ОЛЕЯР
СЛУНЕЧКО Заблїшнї, слунечко, на дїдово брадлочко, на бабову заградочку, на желєну капусточку. Зашвиц на квиточки, на красни дзивочки, на малих хлапчикох, вшадзи по пажичкох. Шицки це чекаю и цепло витаю. МИРОН БУДИНСКИ
ЯР Слункова заря, гей, гой, На квецик злєтла, на мой... Квецик розквитнул и ґу квецику прилєцел пчолох рой. СИЛВЕСТЕР Д. МАКАЇ
ПРИДЗЦЕ ДО НАС НА ГОСЦИНУ Красна хвиля, я на рички, уж три риби у торбички. Бежим дому зоз рибами, укажем их моєй мами. Ми их такой очисциме та паприґаш увариме. Кед любице рибу фину, придзце до нас на госцину!
Валентина Горняк 5 роки, Коцур
Ема Мученски 6 роки, Коцур
Леонтина Еделински 5 роки, Руски Керестур
Марко Станкович 5 роки, Дюрдьов Милана Йованов, 5 роки, Дюрдьов
ПОФРАНТОВАЛ СОМ Єдного дня сом у школи достал петичку зоз предмета Швет коло нас. Бул сом барз розположени и щешлїви. Кед сом ше врацал дому, надумал сом же ше нашалїм з мацеру. Накадзи сом вошол до обисца, питала ше чи сом достал даяку оцену. Направел сом ше смутни и гварел сом же сом достал тройку. Такой ме почала критиковац. Кричала же сом мало учел и же прето будзем покарани. Мнє було цикаве слухац, та сом ше почал шмеяц. Потим сом єй гварел правду же сом достал петичку. Длуго зме ше вєдно шмеяли. Часто споминаме тоту подїю кед сом пофрантовал з мацеру. Иван Молнар, II, Дюрдьов
МОЯ МАЦ
Катарина Ґайдош, VI Коцур
Миа Чордаш, I, Руски Керестур
ЄДНО СТРАШНЕ ДОЖИЦЕ Пред даскельома мешацами була сом у пайташки Марини. Там бул и мой пайташ Валентино. Перше зме правели койцо зоз паперу, а познєйше Мариново родичи пошли до бачика, а ми остали сами дома. Паратовали зме так же зме ше нука бавели на джмурки. Кед я джмурала, Марина и Валентино загашели шветло покля я чишлєла до тельо до кельо зме ше догварели. Кед сом одджмурала и кед сом отворела очи, видзела сом же шветло у кухнї и єдальнї загашене. Почала сом врещац. Вони двойо зашвицели шветло и питали ше чом врещим. Гварела сом же ше боїм од цмоти. Вец ше и вони позлєкали, алє зме ше предлужели бавиц на джмурки, лєм вецей нє гашели шветло. Кед Мариново родичи приходзели дому, поскривали зме ше. Марина ше уцагла под кавч, Валентино до ормана чи за дзвери, а я коло руского пеца. Єй оцец нас шицких нашол. Тераз ше нє боїм од цмоти, алє зме нє роздумовали же зме могли дацо порозбивац. Похопели зме же ше на джмурки нє треба бавиц нука. Кристина Дюранїн, V, Дюрдьов
Моєй мацери мено Сенка. Ма белави очи и „шатирани” власи. Єй робота вожиц ме до школи и зоз школи дому. Кед ше врациме, вше ми порихта смачну вечеру. На малим або на вельким одпочивку вона зо мну. У шлєбодним чаше пойдзе до товаришки або до своєй мацери. И мац и я часто у шпиталю. Там ме вона цеши и стара ше о мнє найлєпше як може. Наздавам ше же сом годзен сам ходзиц, та ше будзем о нєй старац так, як ше тераз вона о мнє стара и помага ми. Я барз любим свою мацер. Ваня Роман, II Дюрдьов
УЧИТЕЛЬКА Учителька у школи роби з дзецми. Учи их читац, писац, рисовац, раховац, учи их о природи, о валалох, о превозкох. Вона ше крашнє справує, та нас учи же би и ми були таки. Вше є крашнє пооблєкана, чиста, прибрана, нашминкана и нашмеяна. Кед ше дахто покалїчи, вона такой понагля помогнуц му. Лана Шомодї, II Руски Керестур
ПОФРАНТОВАЛ СОМ З БАБУ Бул штварток. Спал сом у баби. Кед сом рано станул, облєкол сом ше и вишол сом вонка. Баба у кухнї варела полудзенок. Було ми допито, та сом скричал на бабу же кури вошли до загради и поєдли єй шалату. Вона вжала метлу и рушела до загради вигнац кури. Кед добре опатрела, видзела же там нєт анї єдней кури. Вец обачела же ше шмеєм, та ше и вона нашмеяла. Арсен Станкович, II Дюрдьов
Иван Сеґеди, VI, Вербас
НАША ФАМЕЛИЯ Я любим свою фамелию. Вона ма штирох членох. То тато, мама, брат и я. З братом Дарком ше часто вєдно бавиме. Вон видумує койяки бависка у хторих ше змагаме. Найчастейше то спортски бависка. Любиме и приповедац о спорту, алє и о заставох и о животиньох. Пиятками вечар ходзиме до Каритасу дружиц ше з другима дзецми. Там любим бавиц столни тенис и фодбалерчки. Дома ше часто бавиме на компютеру, а и тато ше люби з нами уключиц до бависка. Теди ми двоме з Дарком бавиме процив нього. Татови мено Борис. Вон роби на компютеру. На роботи є од осем годзин рано до штирох пополадню. Мами мено Мария. Вона тиж роби. Зоз ню вельо раз бавим дружтвени бависка лєбо патрим дацо интересантне на телевизиї. То найчастейше вечар, бо теди ма дакус шлєбодного часу. Влєце шицки штверо путуєме на морйо на рочни одпочивок. Там ше любим з татом шпацирац, а мама и Дарко ше воля купац. Я мою фамелию найволїм на цалим швеце. Андрей Провчи, II, Руски Керестур
МОЯ МАЦ Моєй мацери мено Валентина. Вона ма ровни помаранчецово власи. Очи єй красни, швицаци, а руки гладки. На пальцу ма златни персцень. Барз люби желєну фарбу. Моя мац роби на полю. Помага татови. Дома нам вари и пече барз смачни колачи. Люби пейґлац. Барз є добра и вредна. Шицких нас люби. Стара ше о братови, о мнє и о татови. Купує шицко цо нам треба до обисца. Моя мац найлєпша на швеце. Жадам же би вше остала млада, красна, здрава и щешлїва. Кристина Русковски, II Руски Керестур
ПЧОЛКА Раз ше вилягла єдна пчолка хтора була барз лєнїва. Шицки пчолки рано одходзели на роботу, а вона оставала у кошнїци спац. Єдного дня кед шицки пчоли ишли на роботу, їх кралїца розказала тей лєнївей пчолки же и вона муши пойсц робиц. Перше єй було барз допито, а вец кед видзела же шицки робя, и вона ше влапела до роботи и барз ше єй попачело. Од теди кажди дзень лєтала робиц з другима пчолками. Кристина Сопка, I, Руски Керестур
Каролина Пап, II, Руски Керестур
РАЗ СОМ ШЕ НАШАЛЄЛ Я ше раз нашалєл зоз своїм оцом. Гварел сом же пришол до нас кум Желько. Оцец вишол вонка, алє кума нє було. Шицки ше шмеяли, та ше и оцец сладко нашмеял. Нашалєл сом ше и зоз бабу. Була у нас, а я ше бавел на улїци. Одразу сом убегнул нука и гварел сом же єй пришли госци зоз Руского Керестура. Такой вишла вонка, алє видзела же нєт нїкого. Була то лєм моя франта. Никола Йованов, II Дюрдьов
ЯК ШЕ СТАРАМ О ЖИВОТИНЬОХ
Тамара Салонтаї, I Коцур
Я барз любим пси. Дома мам чарного пса. Вон нє ма мено. Кед ме видзи, радує ше, та скака на два ноги. Давам му єсц два раз на дзень. Накадзи попиє воду, давам му швижей. Дакеди ше бавим з нїм. Руцам му лабду. Мой тато го посипує зоз пращком процив блихох. Дома ше старам и о швиньох. Кармим их и виметам кармики. Кед кармики чисти, розтрешем по нїх сухей слами. Швиньом ношим и швижей води. Любим ше старац о домашнїх животиньох. Никола Орос, V, Дюрдьов
Бояна Малюбович, I Савине Село
ТРУДЗИМ ШЕ ПОРОЗУМИЦ СТАРШИХ Уж сом нє дзецко, а анї сом нє одроснута особа. Мам штернац роки и вошла сом до периоду живота у хторим панує обща збунєтосц. Часто ше питам хто ту одвичательни: чи я и мойо дурни роки, чи родичи? Гуторя же ше мушим справовац як одроснута, а нє дошлєбодзую ми же бим даєдни одлуки приношела як одроснута. Думаю же сом ещи мале дзивче о хторим ше вони муша барз старац. Нє знаю як нам кед применюю даєдни кари хтори ми, млади, думаме же нє добри: однїманє мобилного телефона, гашенє интернета... и то лєм прето же ше нє любим учиц та дакеди достанєм слабу оцену. Видзи ше ми же анї єден школяр у моїх рокох нє люби школу. Думам же родичи забуваю часи кед вони були млади и цо вони теди робели. Чом нє розумя же живот идзе далєй и же нашо ґенерациї напреднєйши. Складам ше з тим же сом млада, нє цалком одроснута и же нє мам животного искуства. Знам ше вицагнуц од даєдней обовязки и нє послухац родичох. Знам цо шмем, а цо нє шмем. Гваря же зме у найдурнєйших и найопаснєйших рокох, та можеме вшелїячини видумац. Ту перши любови, перши журки и коштованє алкоголу. Шицко тото ше раз муши случиц. Розумим же ме мойо родичи любя и же их нєпорозуменя виходза праве з тей велькей любови и поцерпаня же єдного дня пойдзем, як вони гваря, по погришней драги. Наисце ше трудзим порозумиц их, алє ми нє вше лєгко. Дарина Михняк, VIII Коцур
МЕДЗИОКРУЖНЕ ЗМАГАНЄ З РУСКОГО ЯЗИКА НАГРАДЗЕНИ ШКОЛЯРЕ ПОРЯДНА НАСТАВА – пията класа 1. Ґлориян Штранґар зоз Руского Керестура 2. Сенка Вереш зоз Дюрдьова 3. Марина Медєши зоз Коцура Шеста класа 1. Милица Малинович зоз Руского Керестура 2. Катарина Недич зоз Коцура 3. Катарина Ґайдош зоз Коцура Седма класа 1. Катарина Кулич зоз Коцура 2. Наташа Тамаш зоз Коцура 3. Ясмина Будински зоз Дюрдьова и Анастасия Надь зоз Руского Керестура Осма класа 1. Леон Юрич зоз Руского Керестура 2. Йована Казак зоз Руского Керестура 3. Теодора Русковски зоз Руского Керестура и Єлена Чордаш зоз Коцура ВИБОРНА НАСТАВА – пията и шеста класа 1. Михайло Ковач и Фиона Грубеня зоз Нового Саду 2. Иван Катона зоз Нового Саду и Иван Сеґеди зоз Вербасу 3. Наталия Жирош зоз Кули Седма и осма класа 1. Каролина Гарди зоз Нового Саду 2. Боґларка Ґере зоз Бачкей Тополї, Ана Чизмар зоз Вербасу и Анастасия Джуджар зоз Кули 3. Михаило Пап зоз Нового Саду
Дзевяте Медзиокружне змаганє з руского язика и язичней култури отримане 28. априла того року у Основней школи „Йован Йованович Змай” у Дюрдьове. Змагали ше 49-еро школяре од пиятей по осму класу. Зоз порядней настави по руски учствовали 33-ойо школяре: 12-еро зоз Руского Керестура, 14-еро зоз Коцура и 7-еро зоз Дюрдьова, а зоз школох дзе ше руски язик учи як виборни предмет, 16-еро школяре. Зоз Нового Саду ше змагали 5-еро, зоз Вербасу 3-ойо, зоз Кули 2-ойо, зоз Бачкей Тополї и Нового Орахова 3-ойо и зоз Савиного Села и Сримскей Митровици по 1 школяр. Шицки учашнїки од Дружтва за руски язик, литературу и културу, хторе було и орґанизатор Медзиокружного змаганя, достали подзекованя, а наградзеним подарована и по єдна руска кнїжка за дзеци. Наставнїцом уручени Словнїки руского народного язика и по три сликовнїци хтори видало Дружтво за руски язик. Змаганє отримане у рамикох означованя 90. рочнїци од народзеня нашого писателя и линґвисти Миколи М. Кочиша и 45. рочнїци од його шмерци. На Републичне змаганє ше пласовали 13-еро школяре седмих и осмих класох зоз порядней, и 8-ро зоз виборней настави хтори на Медзиокружним завжали перше, друге лєбо треце место.
РЕПУБЛИЧНЕ ЗМАГАНЄ ЗОЗ СЕРБСКОГО ЯК НЄМАЦЕРИНСКОГО ЯЗИКА Ювилейне, 20. Републичне змаганє зоз сербского як нємацеринского язика отримане 21. априла у Основней школи „Петро Кузмяк” у Руским Керестуре. На шветочним отвераню шицких учашнїкох змаганя привитала директорка домашнєй школи Хелена Пашо Павлович, и Ядранка Коїч зоз Школскей управи у Зомборе. Зоз музичнима точками по руски и по сербски змагательом пожадала успишне ришованє тестох дзивоцка ґрупа ґимназиялкох зоз руского оддзелєня трецей класи, а на отвераню змаганя ше представела и рецитаторка Яна Настасич. На змаганю участвовали 86-еро школяре зоз 35 школох хторим мацерински язик словацки, мадярски, румунски, горватски, чарногорски лєбо руски. Медзи змагателями були и седмеро школяре зоз Руского Керестура хторих пририхтала наставнїца Мария Балїнт, и тройо зоз Коцура хторих пририхтала наставнїца Снежана Шанта. НАГРАДЗЕНИ ШКОЛЯРЕ Осма класа II место: Леонтий Сивч зоз Руского Керестура и Татяна Буила и Даниєла Горняк зоз Коцура III место: Леон Юрич и Алексей Мудри зоз Руского Керестура, и Дарина Михняк зоз Коцура Седма класа III место: Виолета Чизмар У тей катеґориї ше змагали и Марина Джуджар, Мая Ерделї и Лука Иличич зоз Руского Керестура. М. Афич
ГУМАНИТАРНИ АКЦИЇ ЗА НАТАШУ Кед ше розширела вистка же у транспортним нєщесцу у Коцуре у януару того року барз чежко покалїчена Наташа Ґайдош, млада дзивка зоз Коцура, такой велї людзе почали орґанизовац рижни гуманитарни програми же би на тот способ зберали помоц нєобходну за Наташово лїченє. Окрем у єй Коцуре, дзе концерти отримали аматере КУД „Жатва” и КУД „Завичайно врело”, Основна школа „Братство єдинство” у Коцуре и велї поєдинци, до гуманитарней акциї ше уключела и Штредня фахова школа „4. юлий” у Вербаше дзе Наташа школярка, Ґимназия „Жарко Зренянин” у Вербаше, Школа „Петро Кузмяк” и млади аматере у Руским Керестуре, виронаучни дзеци у коцурских церквох, спортисти и велї други хтори були на змаганьох, тренинґох, молитвених сходох и индзей дзе ше зоз своїм присуством и добродзечним прилогом могло помогнуц Наташи. Наташа була и вредна сотруднїца Заградки, та єй терашнї читаче жадаю швидке виздравенє. Р-р
РОЗЛАМКИ
ЦО НЄ СПАДА ТУ Ту написани єденац поняца, а єдно нє спада ту. Хторе и чом? ГРАЩОК, МАСЛО, МЕСО, МИДЛО, МЛЄКО, ОГУРКА, ПАПРИҐА, ПОПЕР, СОЛЬ, ЦУКЕР, ШМЕТАНКА Напиш кельо часци каждого розламку офарбени (два трецини, пейц осмини, єдна штварцина...).
НАЙДЗ СКРИТИ ПРЕДМЕТИ
ГОДЗИНИ
До каждей годзини нарисуй мунтатови хтори укажу кельо годзин (задати час пише под годзину).
Найдз на слики поскривани предмети и офарб их.
СЛАДКИ МЕНОВНЇК - Яки то меновнїк мед? – пита ше учителька на годзини мацериского язика. - То сладки меновнїк! – одвитує школярка. ГАЛОВ
СКРИВАЦИ ВИРЕЧЕНЯ У каждим зоз тих виреченьох криє ше по єден музични инструмент. Попробуй их найсц. 1. Цвикла виросла як нїґда по тераз. 2. Одведз зоз собу Ґнипового Яника, бо ше увредзи. 3. Вишол на драгу шляпкац по баркох. 4. Погар Моника розбила, а вину здрилєла на мнє. 5. Там ци кифла у ташки за пияц. 6. Котру батерию ши положела до нового гайзибанчка? 7. Бедуїн мал добру ґамилу. 8. Спровиц ше витром, бо нас однєшу.
- Зоз чого направени рибарски галов? - Зоз барз вельо дзирох котри медзи собу повязани зоз моцну шпарґу. ЄДИНКА - Дарку, як ци ше могло случиц же ши нєшка знова достал єдинку зоз биолоґиї? – пита ше нагнївани оцец синови. - Га, так. Наставнїк ше ми знова питал тото исте цо и вчера – гвари Дарко.
ЛАВИРИНТ
Помогнї космонавтови найсц у тим лавиринту дражку хтора го одведзе ґу вселенскей ладї.
За майске число часописа до Редакциї сцигли 25 роботи од вредних сотруднїкох зоз трох наших школох. Коцур: Катарина Штефанко, Мария Сакач, Тамара Салонтаї, Дарко Колєсар, Матия Макша (I). Вєдно 10 роботи. Руски Керестур: Мая Надь, Кристина Сопка, Миа Чордаш, Патрик Варґа, Тадей Виславски, Тони Орос, Исак Новта, Звонко Мудри (I). Вєдно 8 роботи. Дюрдьов: Елеонора Винаї, Стефан Ґнип, Иван Молнар, Давид Такач, Арсен Станкович, Никола Йованов (II). Вєдно 6 роботи. Нови Сад: Михайло Ковач (V) послал єдну роботу. Фиона Грубеня, VI, Нови Сад
ЧОМУ НАС УЧА СКАЗКИ Дараз давно, ище скорей як настал телевизор, интернет, компютер и телефон, людзе любели видумовац сказки. Мацери их найчастейше приповедали дзецом кед их укладали спац. Пре тото дзеци розвивали мрию и мали приклад як треба жиц же би постали добри людзе. Сказки барз важна часц дзецинства за шицки дзеци. Читанє сказкох ма вельке значенє, бо розвива мрию и креативносц при дзецох. Тиж так дзеци на тот способ розвиваю любов ґу кнїжки и читаню. Сказки Братох Ґрим и Ганса Кристияна Андерсена освоєли шерца людзох ширцом швета и нєшка су найпопуларнєйши. Сказки нас уча же бизме були добри, чесни, щири, же бизме нє циґанєли, нє були себични, завидни и зли. У сказкох єст часто видумани подоби як цо русалки, патульки, босорки, дзеци хтори лєца и подобне. Характеристичне за кажду сказку же єй конєц щешлїви. Позитивни подоби на концу буду найщешлївши, а зли буду покарани. Важносц сказкох праве у тим же нам вони приповедаю о правих вредносцох.
РАЗ СОМ ШЕ НАШАЛЄЛ Франти єст вшелїяки. Дараз спреведнєш дакого, а дараз и сам себе спреведнєш. Таке ше и мнє случело. Було то єдного лєта кед сом ше научел гонїц бициґлу. Вожел сом ше на нєй по цалим дню. Надумал сом ше нашалїц з товаришами же знам без рукох гонїц бициґлу. Вони ми нє верели, а я их сцел прешвечиц же наисце знам. Шеднул сом на сиц и дзвигнул сом з корманя обидва руки. Одразу ме бициґла престала слухац. Спаднул сом на жем, а моя бициґла на мнє. Вдерел сом руку и колєно. Дзецом було шмишне. То та моя фран та бу ла барз бо ля ца. Нє будзем ше вецей на таки способ шалїц. Давид Такач, II, Дюрдьов
Михайло Ковач, V, Нови Сад
ВИПРАВКА У априлским чишлє „Заградки” у тексту о театралней представи „Дзивчатко и жобрак” хтору пририхтал Етно клуб „Одняте од забуца” у Коцуре, режирали Таня Бркич и Моника Гарди, а хтора виведзена на Драмским мемориялу Петра Ризнича Дядї у Руским Керестуре, погришно обявени мена троїх ґлумцох и улоги хтори вони бавели, та ту обявюєме школярох – одличних ґлумцох и їх улоги у тей представи. Ребека Гарди (лїшка), Катарина Ґайдош (шлїмак), Михайло Буша (жобрак). Пребачце!
Матеа Джуджар, VII, Руски Керестур
ВЕЛЬКИ КРАЛЬОВЕ НА КАРТОХ
УРАН НАЙЖИМНЄЙША ПЛАНЕТА Уран седма планета Слунковей системи. Одкрил ю 13. марца 1781. року астроном аматер Вилям Герсел з телескопом хтори сам конструовал. То найжимнєйша планета чия температура минус 2240Ц. Там лєто тирва 1 дзень, лєбо 42 жемски роки. Дзень тирва коло 17 годзини, алє нагнуце Урана таке же єден пол унапрямени ґу Слунку. То значи же єден дзень, поведзме, на сиверним полу Урана тирва половку Уранового рока, а то 84 жемски роки. Значи, кед на сиверним полу Урана видзице виход Слунка, на його заходзенє будзеце мушиц чекац 42 роки. Од Слунка по Уран єст коло 2,88 милиярди километери. Уран ма 27 сателити.
Сиґурно сце чули же штирме кральове у шпилу картох за бавенє представяю штирох вельких кральох зоз историї: Пик – краля Давида, изрїлского краля (10. вик п.н.е.) хтори забил Ґолията з паридю; Треф – Александра Велького (356-323 п.н.е.), познатого мaкедонского краля и освойовача. Вон створел царство хторе ше пресцерало од Греческей по Индию; Герц – Карла Велького (742-814), познатого франацкого краля хтори бул коруновани 800. року; Каро – Юлия Цезара (100-44 п.н.е.), римского войсководителя, конзула и диктатора. Звичайни шпил у хторим єст 52 карти и нєшка ше хаснує, а походзи од французких картох зоз 15. вику. Коло 1480. року карти зоз штирома знаками (бетелїна, лїсце, ромб и шерцо, односно треф, пик, каро и герц) почали ше хасновац у цалей Европи.
УХА МЕСТО ПЕРИНКИ Же би могли нормално жиц, и животиньом потребни добри сон. Спанє обезпечує же би час одпочивку прешол у цо векшим мире. Нє шицки животинї єднак твардо шпя, а глїбина сна завиши од того як су защицени од нєприятельох. Даєдни би на месце були забити кед би ше, нападнути, зместа нє зорвали зоз сна и нє почали сцекац лєбо ше бранїц. Даєдни ше любя аж и закриц кед лєгаю спац, нє прето же им жимно, алє прето же маю барз чувствительни уха, та их преруца на себе, най нє реаґую на кажди звук з вонкашнього швета. Длугоухи пергач, америцки опосум лєбо африцки лемур, можу преврациц свойо длугоки уха, та так виключиц нєжадани звуки зоз окруженя и на мире ше виспац.
Сара Бесерминї, VI Коцур
Александар Папуґа, II Коцур
Єлена Мандич, III Вербас Уна Шеремет, III Шид