РОК LXХI • ЧИСЛО 4 АПРИЛ •2018 ЦЕНА 100 ДИН
ФАРБЕНЄ ПИСАНКОХ У ВЕРБАШЕ З нагоди швета Велькей ноци школяре хтори ходза на годзини руского язика як виборного предмету у вербаских основних школох, зоз учительку Славицу Мали отримали роботню фарбеня писанкох у просторийох КПД „Карпати” у Вербаше. У роботнї були вецей як штерацецеро школяре рижних возростох зоз школох „Братство єдинство”, „Светозар Милетич” и „20. октобер”. После фарбеня дзеци пробовали чия писанка ма найтвардейшу шкарупину. Учителька орґанизовала и облїванє, понеже о тим народним обичаю учели у школи, а нє шицки знали як ше облїва. Драшко Перович, IV, Вербас
„БАМБИ-ФЕСТ” У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ Традицийни, уж 23. „Бамби-фест” хтори ше отримує з нагоди означованя Дня Предшколскей установи „Бамби” Кула, 29. марца того року мали и керестурски дзеци у своїм обєкту „Цицибан”. На велькей бини у Доме култури поприберани у прекрасних костимох рецитовали, шпивали и танцовали дзеци зоз воспитних ґрупох од обданїщового по предшколски возрост. Виховательки Ксения Вучкович, Даниєла Сопка, Блаженка Мецек, Оленка Русковски и Емилия Костич зоз сотруднїцу Марину Преґун за шветочну програму пририхтали найкрасше цо дзецом помогли понаучовац. По бини лєтали и пчолки, божи катички, квецики, балони, бегали и мищата, а коло огня танцовали скоро прави Африканци. Представели ше и дзеци у Музичней секциї у Младшей и Старшей ґрупи, зоз хторима роби Татяна Фейди. Як знаю приповедац, розчитовац и шпивац, указали дзеци хтори у „Цицибану” маю и Школи анґлийского язика зоз учительками Теодору Вранєш и Александру Надь. Програму водзели школяре, мали ґлумци Яна и Патрик Варґово, а костими и реквизити вєдно правели „Цицибаново” дзеци з виховательками, и вредни родичи. М. Римар
Фото: M. З. Г.
РЕЦИТАТОРЕ НА ЗОНСКЕЙ СМОТРИ Зонска смотра рецитаторох отримана у Бачу 17. и 18. марца, а на нєй участвовали и рецитаторе зоз Руского Керестура, Коцура, Нового Саду и Дюрдьова хтори рецитовали по руски. На Покраїнску смотру ше пласовали: у младшим возросту Иван Молнар зоз Дюрдьова, у штреднїм Ребека Семан и Валентина Новта зоз Руского Керестура и Милица Михальовски зоз Дюрдьова, а у старшим Марко Недич зоз Коцура, Йован Живкович з Нового Саду, и Тимеа Будински, Мирослав Малацко и Павлина Шепински зоз Руского Керстура. У Бачу ше змагали и Яна Варґа, Ема Живкович и Иван Планчак зоз Руского Керестура, Кристина Ковач з Нового Саду, Катарина Недич зоз Коцура и Ясмина Мудри, Кристина Дюранїн и Валентина Салаґ зоз Дюрдьова. М. Р.
^ASOPIS ZA DZECI
Direktor Martica Tama{ Odvi~atelqni redaktor Melaniy Rimar Vihodzi raz na me{ac u {kolskim roku • Vidava NVU “Ruske slovo” • Bulevar o{lwbodzeny 81/VII 21 000 Novi Sad, • Telefon (021) 6613-697 • @iro rahunok ~islo: 160-923244-82 • Ro~na predplata 1 000 dinari; za ino`emstvo 25 evra • Dizajn: Mariy Gudak Kompxterski obrobok: Mariy Gudak • Lektor: Martica Tama{ • Rukopisi {e nw vraca • Drukuw drukarny: “MAXIMA GRAF”, Петроварадин
Здраво, заградкаре! Препровадзели зме и ярнї розпуст, та нам остало потрошиц на ученє ище лєм кус вецей як два мешаци и вец помали почац трошиц длуги лєтни одпочивок. У тим єденац дньох ярнього оддиху од школи преславели сце Вельку ноц и по новим и по старим календаре, и верим же сце назберали моци и сцелосци потрудзиц ше посцигнуц цо лєпши успих на свою и на радосц своїм родичом. Верим и же сце дзбали о чуваню народного обичаю ходзеня по облїваню. Озда дахто опише як облївал и як бул обляти, та состав пошлє до „Заградки”, а хто ше учел фарбиц лєбо писац писанки, най и о тим „виприповеда” свойому часопису. Чекам и вистки о театралних представох за дзеци на Драмским мемориялу, а було аж шейсц, єдна красша од другей, та наисце маце о чим писац. Прешлого мешаца найвреднєйши були школяре зоз Руского Керестура, а найкрасшиу писню написала и достала награду Мая Ґайдош, школярка трецей класи основней школи зоз Коцура. Заслужели буц похвалєни и сотруднїки зоз Коцура и Дюрдьова, а приємне нєсподзиванє и рисунки з Ґосподїнцох и Савиного Села. Будзце совисни и вредни и верце же ше труд виплаци. Поздравя вас ваша редакторка
YU ISSN 0353-9938 E-mail: casopiszahradka@gmail.com Ilustraci>: Aleksandra Medw{i
CIP – Katalogizacija u publikaciji Biblioteka Matice srpske, Novi Sad 821-93 ZAGRADKA: ~asopis za dzeci / odvi~atelqni redaktor Melaniy Rimar. – Ro~. 50, ~. 1 (1991) – . – Novi Sad: Ruske slovo, 1991 –. – Ilustr. ; 24 cm Mese~no tokom {kolske godine. – Nastavak publikacije: Pionirska zahradka ISSN 0353-9938
На насловним боку: „Бамби-фест” у Руским Керестуре (Фото: М. Афич)
Михал СИМУНОВИЧ
БУЛ Ю ОБЛЇВАЦ Владко уж ноцами нє може спац. Пачи ше му Мая, нє може себе ради дац. Длуго роздумовал чи ше годна сподзивац же на Вельку ноц пойдзе ю облївац. Порихтал бициґлу, оквицел ю, вжал нови фармерки, ша на то падаю велї фраєрки. Анї ше нє барз скрила, лєм так, за дзвери. Як ше шицко добре скончело, сам себе нє вери. На одходзе достал и кантара. Можебуц то добри знак, будзе вона його пара. Од єй капурки та по дом шерцо му барз дуркало. Ланц на бициґли почал прескаковац, аж и колєсо почало ошивац. Алє яке важне, ша, бул ю облївац!
МИКОЛА М. КОЧИШ
РАДОСЦ – Правим тротинет! – гварел єдного дня радосни Яни, школяр штвартей класи, своєй мацери. – Яки тротинет? – питала ше зачудована мац. – Красни, прави тротинет. Наставнїк ми указал як ше то роби. Знаш, мамо, ми у школи маме роботню, а у нєй можеш направиц цо лєм зажадаш. Ни-а, увидзиш мой тротинет о даскельо днї. – Знам, сину, алє тротинет муши правиц майстор. Як ти то зробиш? – Е, а як гевти зоз седмей класи. Можем и я. Мушим лєм однєсц деску и увидзиш. – А допущи ци наставнїк тото правиц? – Чом би нє. Як старшим допущи? Правя вони вшелїячину – и лампи на стол, и карсцелїки и... ни-а, опатри, колєса правя. Принєс сом ци єдно указац. – Яй, Яни, га ти го вжал без питаня, сиґурно! – Питал сом ше. Гевтот вельки Петро гвари: „То шкарт”, а я му гварим: „Дай го мнє”, и вон ми дал. Будзе воно добре за мой тротинет. Ти ми пополадню купиш ґуми за колєса, а я идзем до шопи найсц дески. Порихтай ми швидко полудзенок, бо пополадню идзем робиц. Пред вечаром, кед ше Яни врацел зоз школскей роботнї, мац ше питала: – Як напредує робота, Яни? – Одлично. Уж сом випилєл два дески за мою ладю. Ма буц права „Квин Мери”! – Яка ладя? Ти гварел же правиш тротинет! – Га, я сцел, алє ми Петро гвари: „Ти нє рапух же биш шкинтал на тротинету. Направ ти ладю”! А кед добре роздумам – ма право. Будзе то права ладя з мотором з ґуми. Указал ми Петро у кнїжки як то випатра. ДЮРА ПАПГАРГАЇ Ютре ми купиш ґуми за мотор. Агей, мамо? – Лєм ти справ ладю, та вєдно пойдземе купиц ґуми, бо я нє знам яки треба. О даскельо днї Яни пришол зоз школи, а твар ше му блїщи од задовольства. – Озда уж готова ладя? – питала ше нєсподзивано мац, Учим на циґончок живу хлїсту здзивац, бо вид зела же у торбички окрем кнїжки ище цошка вельке. кадзи муши вертко под дуґовом плївац. – Алє яка ладя? Нач ми ладя, поведз и сама. Лєм ше На терпеша учим пиялку штеловац будзеш старац чи сом ше змачкал або задавел у бари кед ю и аж за корово циґонь заруцовац. пойдзем пущац. И з ладю ше можем бавиц лєм влєце. Направел я цошка красше, патри! Кед заруцим плїтко, цвенкнє ми бодорка. Винял зоз торбички красни мали коч. Ма и колєска, и Я ю на здзиваче, а вона ми цморка. дручок, хибя ище лєм конї та би коч пишно почал вигравац по столє. Каращик кус глїбше цвенка як зоз франти – – Алє, Яни, то наисце ти направел? – чудує ше мац, а буду за мачата смачни оловранти. кочик ше єй пачи. – Га, ти прави майстор! – То ище нє шицко – швици ше од задовольста Яни – А кед пущим на дно – цвенкнє деверика, патри ти тото! – и винїма зоз торбички терховни авто. – лєм то ценка роба за юшку з котлїка. Патри, аж сом и шофера нарисовал! А патри шветла – Дакеди так таргнє аж ми шерцо скака, офарбени яґод же наисце швица. а вицагнєм жабу, школьку лєбо рака. – Яни, Яни, нїґда бим нє поведла же ти знаш таке дацо на пра виц. Га, то наисце красне! – щиро гвари одушевена Кед верим же пришла потька або чука, мац. якош ми вше цвенкнє – зацерпнута рука. – Ютре буду ище красши и коч и авто. Ошмирґлам их и офар бим, та вец увидзиш! Кед руши бабушка – одженє ме хмара, Пре задовольни Яни охабя свойо рукотворини до орманта змокню и ґачи на задку рибара. чика, а попри тим виноши мацери свойо плани: Иґлинац ме зеза, коляк пальци колє, – Оправим ци и пейґлу и решо кед ше погуби. Указал ми та ми место риби замешка на столє. наставнїк як ше то роби.
МАЙСТОР ЗА ЦИҐОНЧОК
ОБЛАЧОК ДО ШВЕТА Ксения Мучаї (дзивоцке Планчак) народзена у Руским
Керестуре 8. септембра 1940. року. У своїм валалє закончела основну школу, а школованє предлужела у Учительскей школи у Зомборе. Як просвитна роботнїца почала робиц у Руским Керестуре, алє нєодлуга пошла жиц до Бачкого Петровцу, дзе робела у просвити на словацким язику. Єден час була и директорка Предшколскей установи „Вчєлка” у тим словацким валалє. Робота з дзецми ю инспировала писац приповедки за нїх. Писала и по руски и по словацки, а перши приповедки єй обявени 1974. року у часописох „Пионирска заградка” и „Пионєри”. Кнїжка кратких приповедкох за наймладших „Гвиздочки ходза по жеми” друкована єй у НВП „Руске слово” 1978. року. Заступена є и у Зборнїку текстох за предшколски дзеци „Ластовичка 2” хтори видало Дружтво за руски язик, литературу и културу 2005. року. Єй супруг Павел Мучаї тиж бул писатель. Звладал руски язик так як вона словацки, та обидвойо писали и обявйовали на обидвох спомнутих язикох. Ксения Мучаї умарла 1. марца 2018. року.
ЖОВТИ МОТИЛЬЧОК Вилєцел жовти мотильчок вчас рано до загради. Почухал
себе поспани очи, осторожно погласкал фарби на криделкох и бул порихтани за танєц. Пооглядал ше на шицки боки, алє нїкого нє видзел. Ище шицки спали. – Ище нїкого нєт – подумал себе. – Шицки ище шпя. И квитки, и трава, и пайташе, и птици, и слунко ище шпи. Най, будзем ше бавиц сам. Такой почал подлєтовац по воздуху. Горе, долу, на право, на лїво, обрацал ше и видумовал вшелїяки фиґлї. – Но, пать, зобудзело ше и слунечко. Розшало зарї стриберних власох по загради и цалу ю з нїма прикрило. Зобудзела ше трава и квитки. Червени, били, жовти, мали, вельки... Нараз мотильчок попатрел долу и скричал: – Наисце прекрашнє! Но, гибайце. Вас волам, нє чуєце? – А дзе маме исц? – опитала ше марґарета. – Ша, видзице, до танцу – весело одвитовал мотильчок. И почали марґарети танцовац. – Прекрашнє! Жовти мотильчок и били марґарети! – кляпкали шицки доокола. З полнима погарами, так як то при танцу и швечи, приключели ше им и тулїпани. Потим прибегли зомбульки з велькима белавима очми и арвачки з краснима фартущками. Прилєцели и други мотильчки, червени, били и цифровани, та такой себе поглєдали пару до танцу. Лєм же найкрасша пара на танцу були жовти мотильчок з билу марґарету. Єй ше то так попачело же од теди свойо власки фарби лєм на жовто, а широки накрохмалєни сукенки вше єй до танцу порихтани.
ХРОБАЧОК НА ПОЛЇЧКИ У
коморки на полїчки шедзели єдно при другому яблука, грушки, орехи... и друга овоц. То себе Марча наскладала же би вжиме мала цо ношиц до школи. Єдного дня там пришол хробачок. Замодлєл их же би го прияли за жедляра, бо нє мал дзе бивац, а приблїжовала ше жима. Од велького страху яблуко ше скотуляло зоз полїчки и бухло на жем. Грушка сцекла за яблуком, а и орехи ше знємирели. Настал вельки лопот. Злєкол ше и хробачок, та ше скрил до кута. Стари павук швидко прибегнул и оплєтол го зоз павучиновим галовом так же ше нє могол анї рушиц. Яблука, грушки и орехи ше одшмелєли и знова ше врацели на полїчку. – Дзекуєме ци же ши нас виратовал – гварели шицки овоци павукови.
МАРИЯ С. ГОРНЯК
НА ПОЙДЗЕ На дїдовим пойдзе єст вшелїячини, виша там колбаси, шунки и сланїни. Полни мехи муки, на громади жита, и бабова кудзель зоз прахом закрита. Лада цифрована, а у нєй шицкого, пожовкнути кнїжки и вельо койчого. Клюмпи, та бочкори цо их дїдо ношел, кед вон дараз давно з косу жито кошел. Єст ту стари коршов и калап сламяни, єст ту єден лампаш, кантички глїняни. Ту жохтар, ту збущок, и вельо старого, любим буц на пойдзе прадїда мойого.
ВЕЛЬКА НОЦ ПО РУСКИ Медзи найзначнєйшима шветами при християнох трима ше Велька ноц. И по народним дакеди давно, пред християнством, радосц же ше пребудзела природа було вельке швето. Вироятно прето на Вельку ноц єст вельо таки поступки хтори ше у народзе дзечнє пестує. По тих поступкох видно же ґу якей традицийней култури народ припада. А то тиж єдна з националних прикметох. Од малючка каждому Руснакови познате як то на Вельку ноц: фарби ше писанки, вари ше шунки и колбаси, прави ше сирец, ноши ше єдзенє до церкви на пошвецанє, ходзи ше по облїваню. Єст и паска, били-билючки хлєб з украшеньом на верху. На Вельку ноц руски дзеци доставали нови шмати. Паска то було швето найкрасше пооблєканих дзецох у церковней порти. На други швета ше тиж ходзи у найновших шмаох, алє на Паску – шмати и обуй мушели буц нови-новучки. Радосци нє було конца, а дарунки од бабох, нинох и андьох звекшовали торжество пребудзеного живота. Правда, дакеди писанки були найвекши и наймилши дарунок. Потим пришли и таки часи же ше дзелєло помаранчата. Нєшка велї достаню чоколадне вайцо, популаре „киндер вайцо”. Давало ше и пенєжи, алє писанка и помаранче векши, драгоцинши знак любови. Любомир Медєши (обявене у „Заградки” у марцу 1991. року)
СТАРИ РУСКИ БАВИСКА
НА ФУРИКИ На фурики то хлапцовске бависко, а так ше могли бавиц лєм по двоме хлапци. Єден хлапец бул „фурик”, та клєкнул и положел руки на жем – станул оштвернож, а други хлапец станул споза нього, влапел го за ноги, и подзвигнул го до висини свойого пасу. „Фурик”почал ходзиц на рукох, та випатрало же го други хлапец, хтори му притримовал ноги, дрилял у жаданим напряме: напредок, назадок, круцел з бока на бок и то шицко з намиру звалїц го зоз рукох. Теди кед ше то случело, хлапци пременєли улоги и предлужели зоз бависком. Мария Хома
СТРАЦЕНИ ГУШАТА ВЛАДИМИР ДУДАШ
К
онєчно прешла и тота длуга, допита жима. Спочатку така любена, алє зме ше єй швидко нарадовали. З мокрима и замарзнутима ногами мушели зме шедзиц при рускому пецу, сушиц ботоши и грац ше. Вецей зме були нука як вонка, та нач нам така жима? Вец пришла, яр. Брунданя при пецу престали. Почали зме ше шмеяц, квичац, радовац ше, бегац по нашим Ярашу и других пажичкох... и жиц „з полнима плюцами”. Як кед би нам виросли криделка. Праве уживанє. Єдного рана, док зме фриштиковали, мац гварела: – Якиме, ти по фриштику оджень гуски з гушатми на Яраш на пашу. Меркуй, нє сцекнї до лєшика, як ти знаш, алє чувай гушата. – Мамо, мамо, кеди ми пойдземе на Яраш? – скричали зме з Ґеном, злєкнути же останєме дома. – Док дакус огреє пойдзеце ґу братови, алє накадзи задзвонї поладнє, маце понагляц дому з гусками и гушатми. Меркуйце чи там шицки дванацецеро, позначени з червену фарбу на хрибце – гварела мац.
Кед тото чул, Яким ше зморщел, викривел главу, алє нїч нє гуторел. Випатра ше злєкол же му погубиме плани. Бежали зме з братом по драже же бизме цо скорей були на Ярашу. Кед зме сцигли, мали зме цо видзиц. Цали Яраш жовцел ше од гушатох.. – Яааай! Хтори же нашо? Хто их препозна медзи телїма гусками и гушатми? – прешло ми през главу. Патрим, алє Якима нїґдзе нє видзим, а анї його пайташох. Гуски ше чуваю сами. – Сиґурно пошли до лєшика. Идзме и ми – прегварел сом нагнївано и рушел просто гу лєшику, розплашуюци чупор гускох. – Нє, нє пойдземе! Знаш же Яким нє люби кед за нїм ходзиме „як хвосцики”. Лєпше будзе кед найдземе нашо гушатка. Мушиме ше чувац од ґунарох хтори барз сича на нас, бо браня гушатка. Даєден нас аж и уджубнул. Нашли зме красни жовти гушатка як скубаю желєну траву, як мали косачки. – Бим-бам, бим-бам – учули зме дзвон. Видвоєли зме зоз велького чупору нашо гуски, та зме помали рушели дому. Ґено бежал напредок отвориц капурку. Мац их угнала до другого двора. – Дзеци, ви пригнали лєм дзешецеро гушатка. Двойо сце страцели. Так то, кед нє меркуєце на нїх – гварела мац. Попатрели зме з братом єден на другого, сцисли зме з плєцами, чувствуюци ше виновати. У тей хвильки зявел ше Яким, тримаюци у рукох двойо гушатка. – Знова маме дванацецеро! Я их нашол! – скричал, шмишкаюци ше на нас двох так гунцутски и пущел их до кармичка. Правел ше важни пред мацеру, а ми з Ґеном остали виновати. Анї нєшка ми нє ясне. Як Яким знал же двойо гушатка були страцени? Можебуц их ношел зоз собу до лєшика, же би нас пред мацеру поганьбел.
СЛАВКА ПЕТКОВИЧ ҐРУЇЧИЧ
У ВАЛАЛЄ
М
арко часто жимски и лєтни розпуст препровадзовал у баби и дїда у валалє. З радосцу памета гевти часи. Лїпа опрез дїдовей хижи була сладка як замачана до шлаґу. Бабову и дїдову хижу закрил били шнїгови паплан, а на нашим будинку нїґда сом нє видзел шнїг. Кажди дзень сом ше санкал. Було прекрашнє, алє пришла по мнє мац. Док зме чекали автобус, врацаюци ше дому, припатрал сом ше на два пшички як бегаю по шнїгу и охабяю на нїм шлїди од лабох. И я зоз своїма чижмами правел шлїди на шнїгу, алє нє були таки красни. Їх шлїди були як длуги ланцущок виплєцени зоз квеца. Подумал сом як би тот ланцущок швечел бабовей лїпи. Мац ме опоминала най ше нє змочим, бо ше прехладзим. Теди сом подумал як то же ше пшички нє прехладза кед нє маю чижмочки. Уходзаци до городу, видзел сом улїци на хторих бул одруцани шнїг. Похопел сом же кед соль поє шнїг, улїци оставаю брудни. Заджмурел сом очи и пригадал себе бабов чисти валал. Кед зме знова пошли до баби, була яр. Була Велька ноц. Баба ми теди потолковала цо то Велька ноц, як ше слави и шицко цо ше збуло зоз Исусом Христом, указуюци ми образ хтори ше вола Тайна вечера. Вельки, били, розквитнути овоци були як джиновски груди шнїгу. Трава пахла, пчоли бринєли. Бабово розширени руки облапели нєбо. Любел бим жиц у валалє. Кед би у нїм бул и шпиталь, там би моя мац могла робиц. Кед би у валалє була ґалерия, мой оцец би у нєй мальовал и викладал свойо малюнки. И цо найважнєйше, кед би у валалє було вельо дзеци, шицки вєдно бизме ходзели до школи. Тераз лєто, та дїдо и я шпиме на шену. Як вельки хлопи. Шено пахнє, а дїдо ми приповеда як дараз було. Шнїл сом як ми баба толкує шицко о вири и Богу, и о любови медзи людзми. Преложела М. Р.
ҐОРДАНА МАЛЕТИЧ
ЦУКРОВКИ
М
ойо двойо нїжни приятелє ноша шиве, мегке вичесане пирє. Маю прекрасни шивкасти, дакус скруцени джубки и цми пацерки коло шиї. Найкрасши им очи – кафово, бистри, а мудри и добри. Розуми ше, очи жвератко души, а цукровки племенїти, швидки птици. Каждого дня, кед перши зарї слунка припутую до моєй хижи – ниа, ту и птици. Перше злєтнє єдна, а вец и друга. Закукую през скла до хижи, глєдаю ме. Кед облак отворени, войду нука и през сон чуєм дурканє їх дробних ножкох. Алє, нє ставам ище, спала бим. Вони вец нєодлучно стоя на облаку, та одлєтню. Зобудзи ме пирханє кридлох и пищаци звук лєценя. Вец ше знова враца. Дакеди, кед барз длуго шпим, усудза ше зобудзиц ме – почню гуркотац, а мнє ше у розоспаних ухох видзи же нєпреповедзени галайк. Такой ставам. Поправдзе, нє чекаю вони каждого рана лєм мнє. Нє сиґурна сом же би так поряднє приходзели лєм ми поздравкац. Вони сцу свой фриштик хтори ту, у дунцу на моїм столє. Треба ше лєм кус нагнуц, та дробни, округляви зарна проса почню чуриц по плеху под облаком. Знова ше врацам на посцель и уж чуєм дробне дурканє як кед би млаточок забивал гвоздики до бабкового орманчика – то цукровки швидко понукаю єдна другу, джубкаю, пущаюци тащки най ше и вони погосца.
Понагляю, бо знаю же ше нєодлуга з висинох згарню голуби, вельки, галави, моцни, та им однєю фриштик. Так наисце и було. Прицагнути з тим истим дурканьом з млаточком, просом, звикнуцом, и хто зна зоз чим ище, голуби сцигую, дриляю цукровки и єдза, кед ше нє побию. Алє, хтошка муши бранїц слабих, та знова ставам, приходзим ґу облаку и одганям голуби з тим цо ми перше под руку: з дунчиком од помади, з новинами, пиджаму лєбо з ботошами. Голуби сцекню, направя єден круг, та ше враца. И так даскельо раз, док ми нє допию и нє пойдзем робиц свою роботу, охабяюци их най ше обраховюю як знаю. Цукровки и я ше барз почитуєме – я их любим и кармим, а вони ме прето ценя. И вше достанєм награду за свой труд – можем ше на нїх мирно припатрац и уживац у їх племенїтей краси. Задовольно думам на ґенерациї младих птицох хтори ше научели лєциц праве з того облака. Преложела М. Р.
СЛАВКО ЯНЕВСКИ
ОЗЕРСКА ПРИПОВЕДКА
Н
а єдним боку озера ше пресцера гора Ґаличица, а на другим Мокра. Кед би млада чайка з верху Мокрей одлєцелана госцину до своєй куми у стинох под Ґаличицу вистала би и спадла до белавих водох Охридского озера. На чамцу би драга тирвала – нє знам кельо, алє вам виприповедам о Крстови котри тоту драгу сцел прейсц на чамцу. Чул Крсто же з другого боку озера на вербох рошню готови пищалки, же там жридла з лимунади, же ше на верхох Мокрей гори нє билєє шнїг алє сладоляд и хто зна цо ище, та ришел пойсц до тей жеми блаженства, бо там и квитки були зоз пестрого цукру. Ажи цернє. Станул вчас, пришол ґу побрежю озера, вошол до цудзого рибарского чамца и завеслал. Вода була циха, слунко огривало, а Крсто дакус веслал, дакус ше одпочивал, потамаль док витрик нє пирхнул прейґ води и знємирел ю. Здалєка доплївала молга и прекрила Ґаличицу, а на озеро ше спущела густа чарна хмара. Чайки ґравчаци одлєцели. Чамчик нападли спенєти габи, вон ше закивал и затанцовал. На його дну ше почала зберац вода, та ше могло шицко случиц и – случело ше... Крсто ше злєкнул. Знал же го буря може однєсц на дно озера и пробовал веслац. Алє бул пребарз слабеньки же би ше борел з витром. Почал волац до помоци. Нїхто го нє чул од гирмотаня и нєсподзиваного запору. Нїч нє видзел, анї слунко, анї чайки: велька спенєта габа прекрила и чамец и дзецко, а воно вецей нє знало – чи нє шнїє шицко тото.. Ґу чамцу ше котурбичала нова габа. Здабала на пса, вец на лебеда.
Нацагнул руку прекриту з водовима травами и поцагнул дзецко ґу дну. Бидни Крсто нє могол анї скричац. Старик прицагнул дзецко ґу єдней желєней твердинї зоз трави и кориткох и прежубротал: – Клєкнї. Будзе ци ше судзиц. Зоз твердинї виплївала велька пеструшка з блїщацу коруну на глави, розширела стрибернїсти пирка и гвари: – Так. Будзе ци ше судзиц. Озерова царица затрепецела зоз хвостом, а єй червени пеги заблїсли як мали червени слунечка. – Хто обвинює тото дзецко? – опитала ше риба-царица. – Я – цошка зашкрипало, а Крсто ше огляднул и видзел чудо, та заслупнул; за нїм стал чамец, мал и очи, и уста, и руки и ноги и два древени ґузловати весла. – Я го обвинюєм – зашкрипал чамец. – Крсто ме украднул, принєсол ме на озеро и преврацел. Нїґда вецей нє будзем плївац и слухац чайки. Я створени же бим бул над, а нє под воду. Царица пеструшка розширела пирка, мудро затрепецела зоз хвостом и гвари: – За шицки нєдїла котри Крсто зробел осудзуєм го най останє на дну и най кажде рано, од рана до вечара, шкрабе воденякови талпи. – Мнє най викса чижми – гвари рак. – Мнє най колїше – гвари коритко. – Мнє най шпива – гвари клєн. – Мнє най чеше – гвари жаба. Мудра царица, гоч нїґда нє видзела од коруни котра єй падала на очи анї рака, анї коритко, анї клєна, анї жабу, гварела: – Най так будзе – и заварла ше до своєй желєней твердинї. Преложел Я. Р.
ПОП Д. ДЮРДЄВ
ПРИПОВЕДКА ЗОЗ ЖИВОТА ДИЖДЖОВИХ ХЛЇСТОХ Була раз єдна хлїста. Дижджова, розуми ше, бо сушни хлїсти нєт. Пребувала углавним у жеми, бо ю иножемство нє интересовало. Як даяки кичкиридж, була достаточна сама себе, алє з помоцу такого истого кичкириджа пощесцело ше єй народзиц дзеци. Подмирела их зоз шицким цо им було нєобходне за самостойни живот, та єдного дня гварела: – Тераз мирней души можем пойсц лапац риби. И пошла. Преложела М. Р.
НАУКА ЗА КАЖДЕ ДЗЕЦКО
ВЕЛЬКА НОЦ – ПАСХА Велька ноц – Исусово воскресенє найвекше християнске швето. То спомин на централну подїю у историї чловечества. На тот дзень Исус воскреснул зоз мертвих. Победзел шмерц, алє пред тим прецерпел вишмейованє, понїжованє, осудзованє и боль розпинаня на криж. Же бизме лєгчейше похопели славенє Велькей ноци односно Пасхи, мушиме перше знац цо у Старим завиту значело швето Пасха. Слово „пасха” - „песах” значи преход, ошлєбодзенє. Старозавитна пасха була спомин и благодаренє – дзекованє Богу за ошлєбодзенє израїлского народу зоз єгипетского рабства и їх уводзенє до шлєбоди и уход до обецаней жеми у Палестини. Тото ошлєбодзенє було на яр, вноци, кед ше на нєбе наполнєл перши ярнї мешац. Израїлци ше каждого року на тот дзень здогадовали на свойо ошлєбодзенє. Так ше и ми, християнє, преславююци Вельку ноц здогадуєме на нашо одкупенє, на ошлєбодзенє зоз дияволского рабства – гриху. Исусово воскресенє то побида над Злом, над дияволом. Прето то найвекше швето хторе славиме з вельку радосцу.
ВЕРИМ ЖЕ ИСУС ЖИЄ Кед ше Исус указал апостолом, Томови котри теди нє бул присутни, гварел: „Блажени котри нє видзели, а веря!” Док ше апостоли злєкнути модлєли у хижи Тайней вечери, Исус уходзи ґу нїм през замкнути дзвери. Гутори им: „Мир вам” и указує им свойо рани. Теди шицки поверели же Исус наисце живи. Медзи нїма теди нє бул присутни лєм апостол Тома. Вон виявел же нє повери док нє положи свой палєц до Його ранох. Кед ше им воскреснути Исус ознова зявел, дошлєбодзел Томови же би ше уверел зоз дотиканьом Його ранох.
Илустрация Любомира Сопки зоз учебнїка за грекокатолїцку виронауку „Исус нас водзи ґу нашому Оцови Нєбесному”
Молитва Мили Исусе, я верим же ши воскреснул, и же и ми воскрешнєме. Дзекуєм Ци за тоту виру!
ИСУС ДАРЕМНО УМАР КЕД ЗМЕ ШЕ ОД НЬОГО НЄ НАУЧЕЛИ ЖЕ У НАШИМ ЖИВОЦЕ МУШИ ПАНОВАЦ ВИЧНИ ЗАКОН ЛЮБОВИ Махатма Ґанди
ЯКИМ ОЛЕЯР
ЯР Лєца мали ластовички по валалє и пажички, у загради при шалати три шлїмаки, а рогати. Шицки поля уж зашати прескакує тот ухати. Ґовлї яґод да ше боя, та на верх комина стоя. На ярашу полно, полно квеца, а дробнючки пчоли лєца. У загради мотильки весели праве коло заводзели. Док слунечко цепле греє и рихта ше за госцину, та ше пита, та ше шмеє: – Хто нам придзе, чи знаш, сину?
ИРИНА ГАРДИ КОВАЧЕВИЧ
ГОСЦ АБО УНУК
Л
юби Олекса присц до баби и дїда, лєм ше часто случи же ше з дїдом прегвари. Дїдо вимага даяки правила справованя о хторих ше їх думанє розликує. Так вчера прибегнул з мацеру и такой з дзверох, зобуваюци ше, розказал: – Бабо, нє маме кеди, та охаб шицко и праж ми палачинки. – Кельо же ци треба палачинки – пита ше баба и уж вяже фартух. – Думам же ми будзе досц дванац – порихтал одвит Олекса и уж отвера фрижидер, бере три вайца, винїма судзину и сце розтрепац вайца, та так помогнуц баби затрепац цесто за палачинки. – Овго! За кого же тельо? – пита ше баба и винїма муку, млєко и цукер. – Мнє два, мами два, тебе и дїдови по два, а гевти однєшеме дому. – Чекай, чекай! Анї ши нє поздравкал як швет, анї ши ше нє питал чи можеш, лєм такой розказуєш – умишал ше дїдо. – Дїду, я нє у люцкого, алє у баби и дїда. Ми свойо власни и я у вас як дома! Я ваш унук, а нє даяки там госц!
МЕЛАНИЯ РИМАР
НАЙ ДЇДО НЄ ЧУЄ Єден, два, три, по хижи прейдз ти, най дїдо нє чує, бо це вигандрує. При пецу дриме, та ше боїме: кед го зорвеме, шицки збереме.
МАРИЯ С. ГОРНЯК
ВРЕДНИ ПЧОЛКИ Шицки дзеци любя сладкого медзику, алє чи познаю медову фабрику? Хто то у нєй роби? И хто меду прави? Знайце же нє людзе, алє пчолки мали. На яр кед слунечко цепле нам зашвици, пчолки меду правя у своєй кошнїци. Вони з дробних квиткох пращок позбераю, у малих фабрикох вец го прерабяю.
МЕЛАНИЯ ПАВЛОВИЧ
ЗАГАДКИ Швидки, вредни, сцели, роботу робели. Зоз своїма продуктами живот нам сладзели. (пчоли) Перши ярнї вистнїк то били подшнїжнїк. А хто други вистнїк? Прилєци з далєка до лоньского гнїздочка, лєта долу-горе, по лукох, по дворе, украшує нєбо и дзецински очка. (ластовка)
Ерик Русковски 5 роки, Руски Керестур
Андрей Балїнт, 6 роки Дюрдьов
Ника Дудаш, 5 роки Руски Керестур
Адрияна Штранґар 5 роки, Руски Керестур Анамария Орос, 6 роки Дюрдьов
НАШ ЧАМЕЦ Мой тато ма чамец на нїм мотор Тохацу. Кед вон го запалї, сушеди ше обрацаю аж ше им глави закруцаю. Вон рипе як шалєни а вец ми пущиме дрон а вец пойдзе на побрежє лєци, чувайце ше дзеци. На чамцу дзира без превозки зме остали. Наша викендица жовта, мала, душу дава. Кед вилїв придзе шицка вода до нєй войдзе док вилїв нє пойдзе. Плївайце дзеци и глєдайце чамец. Дзе ше нам превозка зачирела?
Андрей Рац, I, Бачинци
Николина Ґойкович, II, Бачинци
НАШ ДОМ У нашим доме, на дворе єст барз вельо конї. Наш вельки конь Джони прескочел ограду влонї. Унашим доме, на дворе кури на слами шедза, а кед су барз гладни, кукурицу єдза.
Алексей Роман, III Руски Керестур
МАЦЕРОВ ОШМИХ Вона ма красни желєни очи и вше є нашмеяна. Шицких нас барз люби, помогнуц вше є порихтана. Тоту особу найволїм на цалим швеце. Вона ми рано варґочи виплєце. Цепли ошмих на твари ма и каждого поцешиц зна. Червени лїчка ми побочка, бо то моя мамочка. Теодора Ґайдош, III Коцур
КВЕЦЕ И ПЧОЛИ Матия Макша, I, Коцур
Квет крашнє пахнє, так и випатра, та вредни пчоли прицагує. Їх брунєнє вшадзи ше чує. Вец у кошнїци направя мед, гвари бачи, мой бочни сушед. Кажди квиток пчоли люби, бо го опращкую. Красне квеце, пах и фарби пчоли доволує. Хасну шицки маю: квитки би без нашеня остали, а пчоли би без квеца сладкогомеду нє мали. Александар Девич, III, Шид
Мартина Еделински, III, Руски Керестур
МОЯ МАМОЧКА Вона ме до школи рихта и власи ми розчесує. – Уч ше, дзецко мойо! Так ми наказує. Єй цепли слова вше ме гласкаю, а нїжни руки мнє облапяю.
Шарлота Стоїлькович, II, Вербас
НА ДВОРЕ
Мая Ґайдош, III Коцур
БОГАТСТВО ТО ЗНАНЄ И ПРИЯТЕЛЄ, А НЄ ПЕНЄЖИ Богатство то нє пенєжи, алє цали наш живот. Найвекше богатство то знанє и прави приятелє. Знанє нє можеме здобуц зоз пенєжом, алє зоз ученьом. Без знаня бизме нє могли нїч посцигнуц. Кажде муши мац приятеля котри го будзе потримовац и помагац му. Анї приятеля нє можеме найсц зоз пенєжом. Дакеди стретнєме особу котра барз богата, а нє ма правих приятельох. Нє барз мудре пишиц ше зоз своїм богатством, бо це теди нїхто нє будзе любиц. Ище вше сом нє нашла особу котра ми постала прави приятель, алє ше наздавам же ю у будучносци найдзем. Мнє найвекше богатство моя фамелия. Вона ме найбаржей потримує. Можеме ми мац и барз вельо приятельох котри нас любя, алє заш лєм фамелия на першим месце. Постоя на швеце барз богати людзе котри зоз вельким пенєжом можу шицко купиц, алє питанє чи су щешлїви. Найщешлївши ши теди кед коло себе маш особу котра будзе при тебе цали живот. Мушиме буц задовольни з тим цо маме, а нє глєдац вше вецей и вецей. Правда же без пенєжу нє мож жиц, алє нє точне же з нїм мож шицко цо ше пожада. За мнє богатство наймилши особи котри ме любя и потримую. Богатство нє лєм велька хижа и драги авто, алє цали наш живот. Мушиме буц подзековни же жиєме и же видзиме тот нєшкайши швет. Милица Пап, II, Бачинци
Ясмина Будински, VII Дюрдьов
Мачка ше слункує, пес ше єй видрижнює. Качка викукує, квока вислухує цо ше на дворе тераз случує. Лана Штранґар, III Руски Керестур
ПОМОГЛА СОМ ЄДНЕЙ БАБИ Кед сом ишла до школи, видзела сом єдну бабу хторей ше з ташки висипали яблука и помаранчата. Пошла сом єй помогнуц позберац овоц. Подзековала ми же сом єй так дзечнє помогла. Кед сом ше врацала зоз школи, тота баба ме чекала на драже. Дала ми чоколаду и ище раз ми подзековала за помоц. Барз сом ше крашнє и приємно чувствовала. Була сом радосна же сом могла и сцела помогнуц. Ребека Сабадош, III Руски Керестур
ВИТРОВА ПИСНЯ Кажди дзень по улїчкох мойого малого валала витор грає свою елеґантну писню. Нє вше є нїжни и префинєни. Часто зна буц нємилосердни. Раз сом шедзела под пахняцим, розквитнутим древом. Читала сом кнїжку и упивала сом приємни пахи природи. Слухала сом и чаривне шпиванє витра. Бавел ше зоз моїма ценкима власами. Дорушовал желєни травки, гойсал розкошне розквитнуте квеце у мамовей заградки. Як кед би ше задзерал до нїх, танцуюци танґо. Други раз, дзе лєм пойдзе, охабя за собу нємир. Знїма людзом з главох шапки и калапи, кед ше найду на його драги. Бетелїну хтора випатрала жалошнє, розвешелєл и розбавел ше з ню. По чистих улїцох розношел паперики и друге шмеце, гоч знал же вредни и шорови людзе шицко позаметали. Розбавени тащки ше поскривало под стреху, до своїх цеплих гнїздочкох. Отамаль слухали витрову музику. Найволїм ярню писню котру витор грає. Нє лєм писню, алє и запах котри витор розноши. Милица Авакумович, VII, Бачинци
ПЕКАР Мой сушед пекар. Вон барз вчас рано става и такой понагля до пекарнї робиц. Перше замиши цесто и охаби го най кишнє. Кед є викиснуте, зоз розвалку го розганя и прави хлєб, кифли, переци, поґачи, бурек, лепинї, празни лєбо полнєни поґачики... Вец зогрива пец и кед є горуци, кладзе до ньго печиц шицко цо порихтал. Упечене порозклада по файтох и так предава. Алекса Сопка, II, Руски Керестур Патриция Будински, IV, Коцур
ПЕРШИ ЗАРОБЕНИ ПЕНЄЖ Перши пенєж сом заробел кед сом зоз бачиком оправял машину за садзенє кукурици. Пошол сом до ньго, вигнал сом трактор на штред двора, та зме почали робиц. Познїмал сом зоз шеячки шкатули. Мушел сом их очисциц, бо були барз брудни од старих червених зарнох кукурици. Длуго сом робел, бо зарна були поглобени у машини. Познєйше сом познїмал вельки и мали ланци зоз машинових колєсох. Требало их подмасциц. Зоз бачиковей роботнї сом винєсол черево и масц за подмасцованє машинох. Мушел сом на руки надзац рукавици же бим ше нє понамасцал. Бачи ше уцагнул под трактор и шеячку, та шицко поподмасцовал. Кед шицко було порихтане, пошли зме на польо садзиц. Бачи цагал приколицу зоз нашеньом, а я цагал шеячку. Сцигли зме на нашо найвекше польо. Бачи цали мех зарна посипал до штирох шкатулох на машини. Почал сом шац. Шицко добре ишло. Кед робота була готова, бачи ме похвалєл и дал ми пенєжи. Любим робиц и помагац старшим, бо вельо научим, похваля ме, а дакеди достанєм и пенєжи за свою вредну роботу. Анастасия Петрович, III, Руски Керестур
Кристиян Будински, V, Дюрдьов
ПРЕДСТАВИ ЗА ДЗЕЦИ НА ДРАМСКИМ
ДЗИВЧАТКО И ЖОБРАК Першу театралну представу за дзеци на ювилейним, 50. Драмским мемориялу Петра Ризнича Дядї у Руским Керестуре виведли дзеци зоз Етно клубу „Одняте од забуца” у Коцуре. Текст „Дзивчатко и жобрак” написала Людмила Шандалова зоз Републики Словацкей, адаптовали го Аранка Медєши и Моника Гарди, а режирали Таня Бркич и Моника Гарди. У представи ґлумели: Сара Гарди (Ганча), Силвия Маґоч (Ганчова мачоха), Павле Бесерминї (Ганчов оцец), Павле Бесерминї (жобрак), Алберт Мади (кральович), Матия Русковски (краль), Исидора Бркич (заяц), Катарина Ґайдош (лїшка), Душица Бркич (лїще), Катарина Недич (сова), Марина Медєши (жаба), Филип Медєши (вовк) и Марко Медєши (медведзик).
ЛЄНЇВА МАРЧА
Зоз Етно клубу „Одняте од забуца” и Месного одбору Рускей матки у Коцуре на Мемориялу виведзена и представа „Лєнїва Марча” за хтору текст написал Михал Няради, присподобела го Аранка Медєши, а режирала Таня Бркич. Лєнїву Марчу ґлумела Сара Гарди, а зоз ню у тим театралним фалаце були и ґлумци: Силвия Маґоч (мац и царица у „Царстве лєнївих”), Михайло Буша (цар у „Царстве лєнївих”), Катарина Недич (Леонка), Исидора Бркич (Маґда), Павле Бесерминї (министер) и Алберт Мади (послужитель).
НЄЛАПШНИ АЛИБАБА И ЗБОЙНЇКИ Найвецей патрачох було на представи „Нєлапшни алибаба и збойнїки” малих ґлумцох КПД „Дюра Киш” зоз Шиду, бо орґанизовано пришли коло 200 школяре зоз Кули, Вербасу, Савиного Села, Коцура, Нового Орахова, Бачкей Тополї, Нового Саду, Ґосподїнцох и Дюрдьова. Автор тексту Тоде Николетич, режисер Цветин Аничич, а ґлумци: Давид Гирйоватий (Алибаба), Милан Гарвильчак (Носати), Никола Гнатки (Главати), Митар Боцко (Буздовань), Ема Штефанчик (шабля), Сашка Ящур (Алимама), Александар Девич (збойнїк), Дарко Бучко (принц Нар), Йован Радакович (Аладин зоз чаривней лампи). Зарабровани принцези були: Срна Аничич (Ена), Уна Шеремет (Теа) и Николина Горняк (Нара). Режисерови помагали реализовац представу по руски наставнїци Златка Сивч Здравич и Вера Дупало, потим Далибор Болдиш и Наташа и о. Владимир Еделински Миколка.
МЕМОРИЯЛУ ПЕТРА РИЗНИЧА ДЯДЇ
КУДЛИК ПУДЛИК ЧЕКА ҐАЗДУ Дзеци у драмскей секциї КУД „Жатва” у Коцуре того року пририхтали и на Мемориялу виведли представу „Кудлик пудлик чека ґазду”. По мотивох приповедки Штефана Гудака текст написал и режирал театрални фалат Микола Шанта, а ґлумели: Марина Медєши (Кудлик пудлик), Марко Стрибер (одруцени пшичок Звишко), Матия Макша (манди пшичок), Ален Мученски (одруцени кандурик Мишко), Теодора Ґайдош (врана), Атила Байор (папаґай), Весна Бильня (страка), Мая Ґайдош (Павлинка), Сара Горняк (мац), Роберт Макаї (оцец), и Микола Шанта (стари одруцени пес Єднооки). Члени танєчней ґрупи були школярки: Сара Ґайдош, Катарина Ґайдош, Мая Ґайдош, Сара Горняк и Анастасия Ґойков, хторих пририхтала Силвия Маґоч. За сценоґрафию була задлужена Єлена Дудаш, а за шептанє Силвия Маґоч.
ПЛАНЕТА НОРИМ
ЦИФРОВАНИ ЯБЛУКА Члени дзецинскей ґрупи Драмского студия „Арт” Дома култури Руски Керестур за ювилейни Драмски мемориял пририхтали представу „Цифровани яблука” за хтору текст по мотивох приповедки Драґана Лукича „Яблуко” написала Ивана Деспотович, а режирала Ксения Бодянец. У представи ґлумели:Емина Бики, Яна Варґа, Емина Няради, Сташа Малинович, Юлияна Бодянєц, Матея Папуґа, Ема Живкович, Аня Симич, Сара Боцка, Мартина Еделински, Анита Чизмар, Ана Ґовля, Андреа Рац, Алексей Роман, Филип Илич, Филип Ноґо, Дарио Кишюгас и Патрик Варґа. Инспициєнтки и суфлерки були Ивана Планчак и Марина Надь. Як и у шицких представох за дзеци, так и у тей, коло сценоґрафиї, костимох, маскох, музики, шветла... дзечнє помагали и старши.
Члени Дзецинскей драмскей секциї КУД „Тарас Шевченко” у Дюрдьове за тогорочну театралну сезону пририхтали представу „Планета Норим”. Текст написал Мирон Канюх, а режирал Яким Чапко. Ґлумци у тей представи були школяре: Дария Такач (Геленка), Мария Горняк (мали желєни Норимец Амис), Иван Хромиш (лилови краль Иким), Єлена Мудри (лилова кралїца Икимица), Лука Кухар (Страшенє), Желяна Такач (Сплєтанє) и Елеонора Винаї (Жаданє). Тексти и фотоґрафиї: М. Афич, М. Джуджар, М. З. Гарди, М. Римар
РОЗЛИКИ
Автор Нела Таталович
ЄДНАКИ ЗАЯЧКИ
Найдз 8 розлики на тих двох рисункох.
Медзи тима дванац заячками лєм два цалком єднаки. Найдз их и заокруж.
ЧОМУ НЄ МЕСТО ТУ Медзи тима єденац поняцами єдно ухпане, а нє место му ту. Прецо?
БЕЗПЛАТНИ СОВИТ
ДИНАР, ДОЛАР, ЕВРО, ЗЛОТ, КУНА, ЛИРА, ЛАТКА, ТОЛАР, ФОРИНТ, ФРАНК, ФУНТА.
Кирил стретнул на улїци лїкара. Рахуюци же го задармо посовитує, пациєнт ше му питал: - Пан лїкар, цо робице кед сце прехладзени и гарло вам барз запалєне? - Кашлєм – одвитовал лїкар.
ЛАВИРИНТ
ШВИДКО ВИСТАНЄ - Иринко, барз ши спомалшена – гвари учителька школярки хтора знова запожнєла до школи. – Помали ходзиш, помали учиш, помали одвитуєш, помали пишеш... Чи ци ше дацо збува швидко? - Гей, швидко вистанєм.
РИБА З КОСЦАМИ
Автор Нела Таталович
Сандра ше врацела з вилєту, а мац ше єй пита: – Цо вам дали єсц у ресторану? – Риби – одвитує Сандра. – А зоз чим була риба? – випитує ше далєй мац. – Зоз косцами – гвари дзивче.
По хторей драги комби сцигнє на паркинґ?
ПОВЯЖ ЧИСЛА
Повяж числа од 1 по 49 и офарб рисунок.
За априлске число до Редакциї „Заградки” сцигли 193 роботи аж зоз 11 местох. Руски Керестур: Адрияна Штранґар, Николина Олеар, Лара Рац, Теа Сабадош, Ванеса Няради, Стефан Ковачевич и заєднїцки малюнок младшей яшельковей ґрупи (овода); Саня Кандрач, Лана Шомодї, Хана Семан, Аня Колошняї, Сара Харди, Кристина Русковски, Марияна Сивч, Ивана Цифрич, Дуня Апро, Валентина Фаркаш, Каролина Пап, Станислава Новакович, Ема Живкович, Александра Ґлишич, Емилия Мудри, Анастасия Няради, Алекса Сопка, Матей Макаї, Даниел Иванкович, Андрей Провчи, Иван Фейди, Теодор Штранґар, Адриан Гарди (II); Мартина Еделински, Аня Симич, Матеа Югик, Ребека Сабадош, Емина Няради, Анастасия Петрович, Дарийо Кишюгас, Дарко Колошняї, Иґор Фейди, Филип Илич (III). Вєдно 65 роботи. Дюрдьов: Анамария Орос, Милана Йованов, Валентина Пушкаш, Стефан Михальовски, Марко Станкович, Андрей Балїнт (овода); Елеонора Винаї, Ваня Роман, Давид Такач, Иван Молнар, Арсен Станкович, Никола Йованов, Стефан Ґнип (II); Наталия Нота (III); Ясмина Мудри, Кристина Дюранїн, Марина Барна, Ксения Вереш, Борис Тиркайла, Валентино Пушкаш, Кристиян Будински, Никола Орос, Михал Хромиш (V); Златка Канюх, Желяна Такач, Ясмина Будински (VII). Вєдно 48 роботи. Коцур: Мария Сакач, Тамара Салонтаї, Катарина Штефанко, Матия Макша, Дарко Колєсар, Александар Папуґа (II); Сара Горняк, Мая Ґайдош, Весна Бильня, Теодора Ґайдош (III); Мартина Уйфалуши, Михаела Ґубаш, Ана Папуґа, Патриция Будински, Андрей Русковски, Томислав Бесерминї, Стефан Буила (IV); Марина Медєши, Сара Ґайдош (V); Сара Бесерминї, Катарина Ґайдош, Марко Буила (VI). Вєдно 26 роботи. Вербас: Николина Кошарко (I); Саша Ґайдош, Надя Дюрдєвац, Милица Милановски, Оленка Контра, Андєла Бубаня (II); Мила Мандич, Миа Мандич, Єлена Мандич, Леонора Ґайдош, Андєлина Виславски Дабич, Оґнєн Сабадош, Дамян Косич (III); Єлена Ґайдош, Драшко Перович (IV); Драґана Оґризович (V); Иван Сеґеди (VI). Вєдно 19 роботи. Шид: Емилия Ждиняк (II); Уна Шеремет, Александар Девич (III); Ирена Новак, Мила Євтич, Марина Симанович, Милан Гарвилчак (VI); Милица Авакумович (VII); Тамара Симанович (VIII). Вєдно 12 роботи. Кула: Дуня Вукелич (III); Лара Сопка, Исидора Петричич (IV); Мария Жирош, Дарко Вукелич (V); Янко Рац. Вєдно 10 роботи. Бачинци: Антония Рац (4 роки); Андреа Андрич, Андрей Рац (I); Ружица Андрич (III). Вєдно 5 роботи. Савине Село: Йована Кишрацик, Бояна Малобович (I). Вєдно 3 роботи. Ґосподїнци: Мария Ждрня (II); Йована Ждрня (IV). Вєдно 2 роботи. Бикич Дол: Емилия Миїч, Ема Штефанчик (VI). Вєдно 2 роботи. Нови Сад: Ана Монар (VII) послала 1 роботу.
Марко Стрибер, VI, Коцур
БУЛИ ЗМЕ НА ДРАМСКИМ МЕМОРИЯЛУ Шицки руски оддзелєня, алє и школяре хтори руски язик виучую як виборни предмет у Основней школи „Йован Йованович Змай” у Дюрдьове, 22. марца були у Руским Керестуре патриц представу за дзеци хтору на Драмским мемориялу Петра Ризнича Дядї бавели школяре зоз Шиду. „Нєлапшни Алибаба и збойнїки” ше шицким барз пачели, а у сали Дома култури було барз вельо дзеци зоз шицких наших местох. После представи домашнї, нашо парняки зоз Руского Керестура пририхтали красну програму, а вец зме шицки вєдно пошли до Школи. Наша пайташка Яна нам указала їх школу. Там зме достали смачну закуску. Дакус зме ше дружели при столох у єдальнї, а потим зме вишли до школского двора дзе зме бегали, бавели зме фодбал, кошарку... Бавенє нє тирвало длуго, бо зме ше мушели рушиц дому. Поуходзели зме до автобуса, алє зме нє ишли просто до Дюрдьова, бо требало перше одвесц даєдних школярох до Савиного Села, Коцура, Вербасу, Нового Орахова, Нового Саду и до Ґосподїнцох. З нами путовала и наставнїца руского язика, учителька и наставнїк технїчного. Шицко було барз крашнє орґанизоване, а найважнєйше же ше дзеци поупознавали и здобули нови товаришства. Дома зме родичом приповедали як зме крашнє препровадзели тот дзень. Марина Барна и Ксения Вереш, V Дюрдьов
ДЖИН СИВЕРНОГО МОРЯ
КРЕЙДА – ЖИВОТИНЯ ЗА ПИСАНЄ
У безчислених учальньох ширцом
швета школяре виходза ґу табли и пишу по нєй з крейду. А чи знаце зоз чого ше прави крейду? У морскей води жию вельо барз дробенки рошлїни и животинї. Медзи нїма и єдноклїтинкова жвиринка наволана „фораминифера”, чия шкарупина составена зоз вапна. Кед тота животинька загинє, єй шкарупинка спаднє на дно моря. З часом ше з тих фалаточкох формує грубе пасмо, алє муша прейсц милиони роки. Тото пасмо ше стварднє и збиє до мегкого вапнянїку хтори воламе крейда. Рижни поремеценя у Жемовей скори часто вируцовали на поверхносц часц тла хторе дакеди лєжало на дну моря. Так вируцени и пасма крейди. Же би ше нє трушела, крейду ше миша з якуш материю. Найлєпши школски крейди маю у себе 95% чистей крейди. З додаваньом фарби достава ше крейди у фарбох.
С
иверни кит, лєбо шлєбодни кит на Ґренланду ма збите цело, велїки писки, длугоки и до 6, а широки 3 метери. З горнєй видлїци спущую ше 600 до 700 зуби, длугоки 3 до 4 метери. Тот морски цицар може вироснуц длугоки и вецей як 20 метери. Очи му, у одношеню на цело, барз мали. У прешлим вику сиверни кит бул скоро витаманєни, алє го од 1935. року щици медзинародни закон. Нєшка их єст даскельо тисячи, а жию медзи плїваюцима кригами Сиверного лядового моря.
ГОТЕЛ ЗА ПСИ Драгоцина посцель з мегкима заглавками, вельки телевизор з
ровним екраном, терховня и єдла хтори вари познати кухар, шицко тото чека госцох у луксузним готелу за пси у Нюйорку. Готел на Менхетну пресцера ше на 900 метерох квадратних. Псом понука таки исти третман и квалитет як и людзом. У терховньох домашнїм любимцом на розполаганю приватни тренере, а у готелу єст и три терени за бавенє. Власнїки своїм псом можу вимагац и шпациранє по варошу, а у готелох заняти и педикир, и „гиґиєничар” хтори задлужени купац госцох – пси. Кед власнїк нє може свойого любимца привесц до готелу, роботнїк пойдзе по ньго до обисца. Роботнїки у готелу барз задовольни и гваря же им нїґда нє чежко вислуговац псом. Ноцованє у готелу кошта од 79 по 200 долари. Pririhtala R. ]. Petrovi~
Ана Монар, VII Нови Сад
Йована Кишрацик, I Савине Село Дуня Вукелич, III Кула
Стефан Буила, IV Коцур
Исидора Петричич, IV Кула
Даница Ґойкович, III Бачинци