Issuu

РОК LXХIII • ЧИСЛО 3 • МАРЕЦ • 2020 • ЦЕНА 100 ДИН

Фото М. Римар Фото М. Римар

Школяре руских оддзелєньох висших класох у Дюрдьове на програми з нагоди Националного швета Руснацох

Фото: Лю. Дудаш

Предшколски дзеци у Дюрдьове на означованю Дня Руснацох

Наймладша публика на „Червеним пупчу” аж на бини

^ASOPIS ZA DZECI

Здраво, заградкаре! Прешол и примушуюци розпуст пре грожацу ґрипу и тераз треба поодрабяц потрацени школски годзини и чекац у тим школским року остатнї, ярнї лєбо вельконоцни розпуст. Жима нас поспреведала, бо шнїг пороздавала другим, та жимски числа „Заградки” остали ощербени за состави и писньочки о випиряцих пахулькох, о санканю и правеню Дїдох Шнїжнїкох. Алє, то нє вигварка же нєт о чим писац. Сцеце даскельо теми хтори би вас могли инспировац? Най ше пачи!

Direktor dr Boris Var}a Odvi~atelqni redaktor Melaniy Rimar Vihodzi raz na me{ac u {kolskim roku • Vidava NVU “Ruske slovo” • Bulevar o{lwbodzeny 81/VII 21 000 Novi Sad, • Telefon (021) 6613-697 • @iro rahunok ~islo: 160-923244-82 • Ro~na predplata 1 000 dinari; za ino`emstvo 25 evra • Dizajn: Mariy Gudak Kompxterski obrobok: Mariy Gudak • Lektor: Bla`ena Homa-Cvetkovi~ • Rukopisi {e nw vraca • Drukuw drukarny: “MAXIMA GRAF”, Петроварадин YU ISSN 0353-9938 E-mail: casopiszahradka@gmail.com Ilustraci>: Aleksandra Medw{i

CIP – Katalogizacija u publikaciji Biblioteka Matice srpske, Novi Sad 821-93 ZAGRADKA: ~asopis za dzeci / odvi~atelqni redaktor Melaniy Rimar. – Ro~. 50, ~. 1 (1991) – . – Novi Sad: Ruske slovo, 1991 –. – Ilustr. ; 24 cm Mese~no tokom {kolske godine. – Nastavak publikacije: Pionirska zahradka ISSN 0353-9938

На насловним боку: Багнїтку висликовал Любомир Дудаш Школяре у ОШ „Светозар Маркович Тоза” у Новим Садзе означели Дзень мацеринского язика (Фото: А. М. Рац)

Нє було лєгко, алє сом пребачел(а) Заджмурим очи и думам Дарунок без динара Даєдни школяре любя кед им учителька зада тему за писмени состав, и напише даскельо виреченя, а вони маю закончиц. Бавме ше же я учителька, та починам: Зробим наютре Читал(а) сом лектиру. Остали ми ище трицец боки. Почало ше ми дримац. Знал(а) сом же нє шмем лєгнуц, бо зашпим, та нє пречитам кнїжку. Вишол (вишла) сом на драгу дакус ше розбаториц у бавеню зоз сушедскима дзецми. Тото дакус тирвало до вечара. Нє мала сом дзеку вжац лектиру и закончиц домашню задачу. Ютре станєм скорей, та до поладня закончим. Алє... Ваша редакторка

МЕЛАНИЯ ПАВЛОВИЧ Фиґлї ше у бависку прави. Фиґля кед ци витор здує шапку з глави и вец пре шмеянє става ци диханє. Алє нє фиґля кед на годзини правиш з твару ґимнастику пре математику; писмени кед преписуєш од пари при тебе и вец, думаш себе, же то фиґля, же то штос. Нє, то нє фиґля и нє фиґляренє, алє напросто – нєученє.

ФИҐЛЇ

МИРОН БУДИНСКИ

ТАЙНА СТАРЕЙ КОШУЛЬКИ

о вельким вилїве, котри залапел валал дзе жили Гординка и дурни Шимко, потим як Шимко дал Гординки чудесни персценьчок цо знал предсказац будучносц, пришли два сарнї упрагнути до красного цифрованого коча на фейдерох и зоз фейдеровима шедзисками, та одвезли Шимка и його мацер до далєких крайох, до царства сарньох и єленьох. Коч мал позлацени колєса и сарнї нє цагали коч по жеми, алє дзешка гет понад хмари, лєм нє прето же би ше златни колєса нє забрудзели од блата, алє прето же би за нїма нє оставал шлїд, же би нєповолани людзе нє могли за нїма пойсц, а и же би ше Шимко и його мац нє знали назад врациц. Сарньочки нє сцели на тот способ Шимка и його мацер карац; сцели вони же би ше Шимко и його мац нє врацали назад медзи людзох цо их у живоце тельо квилєли. У царстве сарньох и єленьох жили уж велї добри людзе цо их, як и Шимка з мацеру, сарнї зоз рижних крайох швета привезли. Тоти добри людзе направели красну, шветлу хижку за Шимка и його мацер на єдним брещку при лєшику, кадзи прецекал поточок. У хижки була єдна посцель за мацер и посцелка за Шимка. Алє Шимко волєл спац з мацеру на велькей посцелї, притулїц ше. Вони то и у новим краю волали бочки-бочки, а тото слово, бочки, вигварене два раз було милше як

бочки-писня на йкрасшого соловея, милше як жуборенє поточка цо коло нїх цекол, милше як гоч цо, бо то було бочки-бочки. Алє сарнї нє любели же Шимко шпи коло мацери, бо вони сцели же би з нього вироснул моцни хлоп, котри их будзе чувац у лєше од дзивих жвирох. И мац Шимкова чувствовала же треба же би Шимко окреме у своєй посцелки спал, та го, кед при нєй твардо заспал, поцихи преложела на його посцелку. Було му барз добре у чистей посцелки спац, а и його мац ше добре одпочинула. Алє кед ше Шимко рано пребудзел, жалошнє плакал же чом го мац преложела, но вона го знала поцешиц: – То це нє я, сину, преложела. Вноци пришли два сарньочки та це преложели на твою посцелку. И Шимко ше през слизи зашмеял, поцешел ше, алє на вечар заш сцел спац бочки-бочки. Кед твардо заспал, мац го знова преложела, а рано Шимко знова плакал, алє уж нє так жалошнє як вчера. Мац го знова цешела: – То це нє я преложела. То два били голубки пришли и преложели це на твою посцелку. И вельораз ище звечара заспал при мацери бочки-бочки, а вец ше у своєй посцелки шмеял як черкотка. Роснул Шимко, поставал моцни, алє и чувствительни як соловейкова писня, як поточково цихе плющанє, як мацерино шерцо. Його мац ходзела чувац сарнї на єдну пажичку, а Шимко ше у лєше бавел з вивирку лєбо заячком, алє ше найволєл бавиц зоз малим сином гевтей сарньочки цо ше му у персценьчку зявйовала. Єй синови було мено Солко, а мацери Жолка. А Жолка любела и свойого сина и Шимка; любела и стрегла над нїма. У старим краю Гординков оцец вжал од Гординки персценьчок, бо ше бал же го Гординка страци, та го одложел до ормана. Гординки було шицко забранєне: и бавиц ше з дзецми, и скакац по ґарадичох, бо може ногу зламац, и вельо, вельо койцо друге. Могла ше бавиц лєм зоз служнїцу и зоз красним павуром, цо ше випирени преходзел по їх дворе, алє єдного дня павура задавел хорт и Гординка горко заплакала: – Чом ши ми, тату, вжал персценьчок? Кед би бул при мнє, я би могла напредок видзиц же павур у опасносци, та зме го могли чувац. Алє оцец єй толковал же персценьчок уж и так нїч нє указує, и дал єй го як безвредну ствар. А Гординка знала же персценьчок пове будучносц лєм теди кед ше го посцера зоз Шимкову стару кошульку, лєм о тим нїкому нє сцела повесц, бо би од нєй знова вжали и персценьчок и кошульку. Виривок зоз кнїжки „Воденїчка на стриберним потоку”

ОБЛАЧОК ДО ШВЕТА

ЯК ШЕ ТРОЙО ПРАШАТКА РИХТАЛИ ЗА ЖИМУ Концом прешлого року НВУ „Руске слово” видало ище єдну кнїжку на радосц наймладшим. То сликовнїца за дзеци „Як ше тройо прашатка рихтали за жиму”, у едициї „Заградка”. Авторка рисункох и тексту Любица Фа-Гарди.

ули раз тройо прашатка: Софронка, Онуфри и Петрик. Док була красна хвиля, Софронка и Онуфри попонагляли нашвидко справиц свойо хижки же би ше мали дзе склонїц од нєпогоди, и предлужели ше бавиц и вилєговац на слунечку. И Петрик ше любел бавиц и одпочивац, як и його пайташе, алє бул совиснєйши и вреднєйши, та красну хвилю вихасновал же би справел моцнєйшу и педантнєйшу хижку. Кед нєодлуга, дзешка зоз далєка докотуляли ше шиви хмари и настала велька... ...Буря! Моцни витор, збурени як гладни вовк, валял шицко пред собу. Тройо прашатка ше вєдно скрили до твардейшей справеней Петриковей хижки, котрей витор нє могол направиц вельку чкоду. Док чекали же би ше вонка розяшнєло, Софронка и Онуфри були глїбоко забриґовани цо маю тераз робиц кед витор їх хижки повалял. Накадзи ше слунечко почало пребивац през хмари, прашатка ше зоз вельку дзеку влапели до озбильней роботи. Од Петрика вельо научели о правеню хижкох. Шицки тройко вєдно черали идеї, здружели моци и справели за Софронку и Онуфрия тиж цепли и сиґурни дом, котрому жимски витри нє годни нїч. А потим шицки вєдно пошли на заслужени одпочивок.

Тота кнїжка видата з потримовку Городскей управи за културу Нови Сад.

ЛЇЛЯНА КРСТИЧ

КЕД ЯР ПРИДЗЕ ОСОБИ: Саня, Ана, Звонко, Мижо, Владо, наставнїца (На бини часц учальнї: два школски лавки, а у нїх шедза двоме хлапци и два дзивчата. На табли пише: ВЛАДО И МАЯ.) АНА: Хто тото написал на таблу? Най дахто швидко висцера! САНЯ: Надидзе наставнїца! МИЖО: Кед яр придзе, дахто ше залюби до билих варґочох... ЗВОНКО: Кед яр придзе, дахто покрадзме пише цидулки и рисує вельке шерцо... НАСТАВНЇЦА (уходзи зоз дньовнїком: Хто дежурни? Шицко у порядку? ЗВОНКО: Гей, шицко. Отворел сом облаки, одогнал прах, пополївал шептаня и пооберал чеканє. Висцерал сом страх, розвешелєл Миланову смутну твар. Позберал сом розруцани слова и нашол єден страцени ошмих. НАСТАВНЇЦА: Добре, добре, а шицки ту? ЗВОНКО: Владо нє ту. НАСТАВНЇЦА: Зна дахто дзе є? АНА: Чи є нє хори? НАСТАВНЇЦА: Хто тото написал на таблу? Чуєце як табла плаче? ШИЦКИ: Нєеее! НАСТАВНЇЦА: Плаче, бо сце буц чиста. А шпунджия була лєнїва и нє умила ю. Преспала вельки одпочивок. (Приходзи ґу столу и бере скруцену цидулку. На нєй шерцо преджобнуте зоз стрелку, и слова: ВЛАДО И МАЯ.) Добре, дзеци, цо то? Пре дачий приход, та гоч то и яр, ми нє можеме почал писац контролну вежбу! ШИЦКИ: Контролна вежба! ЗВОНКО: Наставнїцо, сцеме вас цошка замодлїц: пришла яр, та бизме могли увесц ярнї розпорядок годзинох. МИЖО: Уведзме! Шицки ше складаме! Уж зме го зложели! Ту є. НАСТАВНЇЦА: Яки ярнї розпорядок? О чим ви приповедаце?

АНА: Пондзелок: перша годзина – родзенє витра, друга годзина – фарбенє нєба на белаво, треца годзина – глєданє першей любичици. САНЯ: Вовторок: перша годзина – записованє птицовей писнї до кайданки, друга годзина – оберанє роси, треца годзина – мальованє слункових зарйох. МИЖО: Стреда: Вилєт, беганє по трави, оберанє пахох, беганє, оганянє аж до змерку. ЗВОНКО: Штварток и пияток: Школа у природи, друженє зоз мотилями, шмишканє на слунко, пресованє габзових квиткох... НАСТАВНЇЦА: И, цо ше учи зоз обераня роси? АНА: Учи ше... учи ше... о швижосци. НАСТАВНЇЦА: А зоз родзеня витра? САНЯ: Учи ше о нїжносци. А аж Школа у природи! Були бизме на чистим воздуху, бегали бизме и шицки би мали петици. Место дньовнїка мали бизме вельки гербариюм. НАСТАВНЇЦА: Наисце ме нєсподзивюєце! А школски план и програма? Заозбильце ше, дзеци! Правда же пришла яр, алє... (Хтошка дурка до дзверох) НАСТАВНЇЦА: Шлєбодно! ВЛАДО: Добри дзень! (З кишенки му випадла цидулка) ШИЦКИ: Аааа! НАСТАВНЇЦА: Цихо! Прецо ши запожнєл? ВЛАДО: Знаце... наставнїцо, заспал сом... Вноци ми було нєдобре... НАСТАВНЇЦА: Нє бул ши, случайно у Южним парку на лавочки? Нє чекал ши дакого на пол дзевятей? Тераз дзевец годзин. Дзвига зоз жеми цидулку.) А тото твойо? ВЛАДО (розкруца цидулку, чита и вец ю запиха под триков. Полугласно: Значи же нє достала мойо писмо. Прето єй нє було у Южним парку). НАСТАВНЇЦА: (Пише на таблу тему КЕД ЯР ПРИДЗЕ): То тема вашого задатку. Пишце поцихи най чуєме ярнє шептанє витра и звук птицових кридлох у далєкосци. Най чуєме як нам април маха при облаку.

ДОБРЕ ШЕ З ДОБРИМ ВРАЦА

леминґ бул худобни шкотски фармер. Єдного дня, док робел на полю, чул як хтошка вола до помоци з нєдалєкого мочару. Руцел алат и одбегнул блїжей. А там, по пас у чарней мутлянки, стал престрашени хлапец. Врещал и таргал ше, алє нїяк нє могол висц зоз блата. Фармер шмело виратовал хлапца зоз того страшного места. Идуцого дня до двора скромней фармеровей хижи вошол розкошни коч. З нього вишол крашнє облєчени млади пан и представел ше як оцец хлапца хторого фармер дзень пред тим виратовал у мочару. – Сцел бим вас наградзиц – гварел пан. – Виратовали сце мойого сина. – Нє, нє треба! Я то нє можем прияц... – одвитовал скромни фармер. У тим ше фармеров син зявел на дзверох. – То ваш син? – питал ше пан. – Гей – одвитовал фармер. – Мам предкладанє – предлужел богати пан. – Допущце ми най вашому синови обезпечим школованє, таке як цо будзе мац и мой син. Кед є на свойого оца, вирошнє з нього чловек з хторим ше будземе обидвоме цешиц. Пан сполнєл обецанє. Фармеров син ходзел до найлєпших школох, та начас дипломовал на Медицинскей академиї Сент Мери у Лондону. Постал познати ширцом швета як сер Александер Флеминґ, чловек хтори пренашол пеницилин, лїк процив числених хоротох. Роками потим, син того пана барз охорел на плюца, а за тото теди нє було лїка. Тото цо му виратовало живот бул праве пеницилин. За свой пренаходок Александер Флеминґ (1881–1955) достал Нобелову награду за медицину 1945. року. Познєйше є преглашени за єдного од сто найпознатших людзох 20. вику на швеце. Тот богати пан бул Лорд Рандолф Черчил. А його син бул познєйше познати як сер Винстон Черчил (1874–1965), британски премиєр, державнїк хтори мал значну улогу у борби процив фашизма у Другей шветовей войни. Правдива приповедка Пририхтал: Юлиян Пап

МИХАЛ РАМАЧ

ВАЛАЛСКЕ КИНО, ПРЕД 60 РОКАМИ Внєдзелю пополадню два годзини ту у цмей сали чуда ше ставаю: ратує нас оаза у пустинї, идземе з Марком Полом до Китаю.

Ту Чарли Чаплин, Джон Вейн, Ґари Купер, Мерилин Монро и София Лорен. Ту научели зме цо значи «супер», «о-кей», «ґуд бай» «ай лав ю» и «аморе».

На чолє войска крача маршал Тито, фашистох победзую партизанє. Ту анї пол минутки нє допито: раз Спартак дзвига рабох на повстанє,

Ту раз до тижня вельки швет пред нами: Китайски мур, нюйоркски булевари и пирамиди и индийски храми, вулкани, моря, Лондон, Рим и Париз.

вец Дейви Крокет водзи каравани, збойнїцку банду лапа шмели шериф. Ту Тарзан красну Джейн од жвирох бранї, забива Самсон лєва у пещери.

У филмох кривду правда вше надвлада. Вше конєц таки як ше дзецом пачи. Хто добри бул припада му награда, та любя кино – скоро як колачи.

Дакеди, правда, зна буц и досц йойку, а зна ше и цо може буц причина: хто бул нєдобри, або достал двойку – тот на нєдзелю нє пойдзе до кина.

ПРИПОВЕДКА БАРОНА ПАСКВАЛАТИЯ О БЕТОВЕНОВИХ СЕЛЇДБОХ

барон Пасквалати, єден з ридких Бетовенових приятельох хторому нє завадзали його надзераня док ше купал, та анї нєшор яки за собу охабял. Мою валалску хижу вше сом му охабял на розполаганю. Тот леґинь ми бул мили. Похопел сом такой же вон на валалє глєда страцени дзецински рай. Гей, бул веселе дзецко! А було ми жаль же траци слух, и повязал сом тоту його любов ґу валалу як сцеканє од любопитлївцох и од ситуацийох дзе би ше його глухосц нємилосердно обачовала! Так, каждей яри моя валалска хижа мала важного госца. Кед би ше случело же нє придзе до мнє, пошол би до даєдного селяна у сушедстве. Исти тот ше ми хвалєл як за вельки пенєж предал облаки якомушик Анґлийцови, бо тот, кед видзел як облаки попрекривани зоз драгоцинима автоґрамами Бетовенових приятельох, нє питал ше кельо коштаю облаки.

Так, можем повесц, перши виснїк яри бул Лудвиґ ван Бетовен. Зоз першу желєну траву, дакеди и по плюти, сциговал валалски коч хтори цагали штири конї. На кочу бул цали його маєток. Найчежши були кнїжки и його музична сермия. Накадзи ше уселєл, одходзел и годзинами ше сам шпацирал у природи. Радзели зме шицких хтори би го стретли, най ше нє оздзиваю и нє прериваю му думки. Вон драгом мумлал свойо мелодиї, и тактовал махаюци з руками. За нїм ишол витор, даєден валалски любопитлїви пес лєбо ранша мешачкова шветлосц. Єдного року „случело ше же, шицок обняти з ярню радосцу, забул же ше селї, та до позней ноци блукал по лукох и гайох. Гладни, смиядни и вистати конєчно сцигол до нового квартелю. Квартель бул празни. Нїґдзе нє видзел коч и кочияша. Ґазда му гварел же их вообще нє видзел. Возбудзени, почал глєдац и вец на площи нашол свой маєток. Крашнє поскладани, стал на тротоару,

ЛЮБИВОЄ РШУМОВИЧ

БАБА ЗОЗ ДЇДОМ ШЕДЗИ Баба зоз дїдом шедзи На калемеґданскей лавки И гуторя же сходи любовни Лєм за дурнїсти главки А АЖ ТОТО ЦО РОБИ НЄШКАЙШИ ПОДРОСТОК ТО НАИСЦЕ СКАНДАЛ И ТО ДЗЕВЯТИ ПРИПАДОК ДЗЕЦИ ТРЕБА ОБЛЄКАЦ И ДАРАЗ ИМ ДАЦ ХЛЄБА А ТОТИ ЛЮБОВНИ СХОДИ ЗАБРАНЇЦ ВШЕЛЇЯК ТРЕБА Баба з дїдом шедзи На калемеґданскей лавки А яр уж пука у лїпи И пупча отвераю главки Прешпивала М. Римар

ВЕСНА АЛЕКСИЧ

а громада хлапцох там направела розбойнїцку пещеру. Кочияша напредок виплацел, алє му нє гварел анї свойо мено, анї число хижи до хторей мал одвесц ствари. Так кочияш годзинами чекал же би ше зявел власнїк, а вец, понеже го нє дочекал, познїмал ствари з коча же би до ноци сцигол дому. Бетовен ше перше барз нагнївал, алє вец му подїя випатрала шмишна. Перше ше окрипел у карчми, а потим запратал валалских леґиньох и так ше уселєл до нового квартелю под мешачковим шветлом.” Зоз кнїжки „Лудвиґ ван Моцарт” Преложела М. Р.

З НАУКОВЕЙ ФАНТАСТИКИ

ТОЧКИ ХТОРИ БЕШЕДУЮ

ЗОРАН ПЕНЕВСКИ

елена патрела през облак як ше круца барз дробни пахульки. Даєдни ишли горе-долу, даєдни ше бавели на шуґи, даєдни лєцели по пари, а були и таки цо блукали по воздуху, и лєм єдна часц падала на жем, гоч шицки гуторели же шнїг муши дотхнуц жем. „То якаш друга стварносц, якиш иншаки швет у хторим нє важи лєм єдно правило, алє тоти хтори жию у швеце пахулькох, сами вибераю по хторим закону буду жиц”, подумало дзивче. Длуго ше припатрала на танєц дробних билих єствох и задумовала як би вона плївала по нєбе. Розширела руки и пущела най ю витор гласка по твари. Теди ше почало змеркац и били хмари доставали оловношиви брухи. Одразу на єдней цмей часци белавого зводу було видно фалат шветлого круга. Мешац мирно патрел на Селену, и вона на ньго. Як кед би ше скло на облакох одразу претворело до жвератка. Дзивче шедзело при столє и провадзело як будинки поставаю вше цмейши. Вец цошка було чуц. Якеш дробне бульканє и дурканє, як кед би дахто боси бегал по паркету, лєбо як кед беганє у школским дворе слуха дахто зоз двацец штвартого поверху. Селена ше напла и привидзело ше єй же чує и гласи. Точнєйше, глащки. Пооглядала ше коло себе и попатрела долу, алє нїч нє видзела. И далєй ю дотикали нєартикуловани рухи. Обрацела ше и попатрела на карсцель. Була запрепасцена з тим цо видзела. Ценка чарна линия пререзовала хижу од посцелї по мур на хтори бул опарти єй роботни стол. Прецизнєйше поведзено, була поцагнута зоз пражнїни под посцелю ґу лайсном на другим концу. Алє тей линиї первей нє було! Селена ше зогла, бо ше єй видзело же ше у тей линиї цошка руша. Линия була жива! Брамушки! Цала колона брамушкох. Селена клєкла. Нє сцела швициц же би их нє настрашела, алє лєм у полуцмоти провадзела рушанє малих єствох. Одразу ше Селена злєкла. Нє були то брамушки! Були... якиш мали людзе. Мали руки, ноги и глави, и мали копиї. Ходзели у колони, подскаковали и цошка доруцовали єдни другим. Даєдни, стройни за войну, дзвигали копиї. Нєчуйни крики! Дзивче дзвигло руку и преруцело власи зоз чола, а кед дробни людзе видзели вельки цинь, розбегли ше. Єй цинь розгарнул линию як кед би ю поляла з воду.

Селена швидко випросцела руку и влапела єдного. Вон ше почал з руками одбивац од брещкох на єй дланї, та сцисла пальци же би ше нє прецагнул помедзи нїх. – Нє бой ше, модлїм це, нє бой ше – шепла му. – Нїч ци нє зробим. Сцем ше лєм упознац з тобу. Я Селена. Мали чарни чловечок заслупнул, поуцерал зной зоз чола и кружел з поглядом же би лєпше видзел єй твар. Вец цошка скричал нарату. Селена го притулєла ґу свойому уху же би го чула. Вон станул, позберал дланї коло устох и скричала кельо мал моци. – Я Цмотоєд – чуло дзивче. – А хто ви? Даяки людзе-брамушки? – Нє, ми Мали ноцни народ! – Цмотоєд оддихнул, бо страцел вельо моци, а потим знова почал кричац. – Там дзе цмота, там ми! – Ви жиєце у цмоти? – Гей, алє точнєйше поведзено, ми жиєме ОД цмоти. Ми єме цмоту. Ми Цмотоєди, лєбо Цмотождери. Таманїме цмоту! – Як то? Нїґда сом нє чула же ше дахто карми зоз цмоту. То лєм цинї и нїч инше. Цмотоєд махнул з главу хтора була мала як главкова ґомбошка... Виривок зоз кнїжки „Селена ше будзи” Преложела М. Р.

НАУКА ЗА КАЖДЕ ДЗЕЦКО

СВЯТЕ ПИСМО НА РУСКИМ ЯЗИКУ

юнию 2019. року видруковане Святе писмо на руским язику. За нас, Руснацох, то барз велька, историйна подїя. Тераз и ми медзи велїма велькима и малима народами хтори тоту Кнїжку над кнїжками, тот драгоказ за каждого християна и каждого чловека маю на своїм мацеринским язику. По тераз Святе писмо преложене на 2 377 язики, а на тельо язики нє преложена анї єдна кнїжка на швеце. Святе писмо лєбо Библия кнїжка двох релиґийох: Єврейох - шлїдбенїкох Мойсейового закону (Стари завит) и християнох (Стари и Нови Завит). Слово „Библия” походзи зоз реческого язика и значи „кнїжки”. То зборнїк кнїжкох (46 Старого Завиту и 27 Нового Завиту. Авторе Библиї людзе надихнути од Бога, хторих водзел Дух Святи. Прето автор сам Бог, а чловек-писатель бул лєм Божи инструмент. Прето гвариме же то Слово Боже, же то драгоказ и школа любови ґу Богу и ґу ближньому. Кнїжки Старого Завиту написани на жидовским (єврейским), а кнїжки Нового Завиту на греческим язику. Святе Писмо на руским язику найвекша наша кнїжка. Ма аж 1 700 боки. Най би була и найважнєйша и найчитанша у каждим руским обисцу. „Святе Писмо то Боже слово, слово живота, написане под водзеньом Святого Духа. З тим прекладом Бог нам прегварел на нашим власним язику. Библия нам драгоказ кадзи исц, то правило моралноо справованя...” – гварел на промоциї тей драгоциней кнїжки наш епарх кир Георгий Джуджар. Святе Писмо зоз жридлового старогреческого язика на наш мацерински, руски язик преложели браца др Янко и Михал Рамачово, а видруковал у друкарнї „Maxima graf” у Петроварадину Ярослав Пап. Святе Писмо Старого и Нового Завиту видала Епархия святого Миколая.

ИЛУСТРОВАНА БИБЛИЯ МЛАДИХ Зоз закладаньом владики кир Славомира Микловша 1989. року вишла „Илустрована Библия младих” хтору на руски язик преложел тедишнї богослов Михайло Малацко.

СВЯТЕ ПИСМО НОВИ ЗАВИТ Апостолски еґзархат за грекокатолїкох у Сербиї и Чарней Гори 2006. року видал Святе Писмо – Нови Завит хтори зоз жридлового греческого на руски язик преложели др Тадей Войнович, и Михал Рамач и др Янко Рамач.

ВАСИЛЬ МУДРИ

ВИСНЇК ЯРИ Цо за дзвони тераз дзвоня при поточку, там у травки? Чийо же то викукую доокола били главки? ЯКИМ ОЛЕЯР

СЛУНЕЧКО Заблїшнї, слунечко, на дїдово брадлочко, на бабову заградочку, на желєну капусточку. Зашвиц на квиточки, на красни дзивочки, на малих хлапчикох, вшадзи по пажичкох. Шицки це чекаю и цепло витаю.

Гей, то рано вєдно з росу вишли перши подшнїжнїки, та з радосцу сцу нам повесц же су чогошик виснїки. Ми уж знаме цо то значи: будзе квитнуц рижне квеце, птички буду лєтац, шпивац... Яр приходзи – чи чуєце?

АНА МАЄРОВА

ЗРОБ САМ

За родзени дзень достал сом живи дарунок: папаґая Карола, хтори знал повесц даскельо слова. „Як добре же сом го достал! Будземе єден другого розвешельовац и будзе ми приємнєйше кед останєм сам дома” – подумал сом. Клїтку зоз Каролом обешел сом на мур. Ровно сом ше ґу ньому озивал. Шацовал сом його цифроване пирє, гласкал сом го... Алє мой Каролко бул престрашени. Або пишни? Нє знам точно, бо нїч нє гуторел. Таки цихи бул лєм на мой родзени дзень. Тераз Каролко иншаки. Спревед сом ше у нїм.

Место же би гуторел дацо красне, почал ми загорчовац живот. Почало так: – Мамо, направ ми лимунаду! – весело сом ше озвал ґу мами. – Зррроб то сам, зрррроб то сам! – зоз захрипнутим гласом зґравчал Карол. Мац ше лєм ошмихла, злєгла з плєцами и лимунаду сом себе мушел направиц сам. Потим сом ше на Карола цали дзень гнївал. Другого дня сом ше рихтал до предавальнї. Мушел сом обуц чижми. – Бабо, обуйце ме – замодлєл сом бабу. – Зррроб то сам, зррроб то сам! – ище раз ми зґравчал Карол. „Най це чорт бере!” – подумал сом, и сам сом обул чижми.

СИЛВЕСТЕР Д. МАКАЇ

У ЄДНЕЙ ПАЛАТИ У єдней палати єдло ше шалати. Зоз шпинатом гольти велї людзох там кармели. Желєняву єдли, млєко пили; длуго, длуго людзе жили.

Трецого дня сом ше сцел пойсц вожиц на бициґли. „Тато, винєш ми бициґлочку на двор!” – Зррроб то сам, зррроб то сам! – викриковал Карол. Злєгнул сом з плєцами, ошмихнул сом ше на тату, потим на Каролка, та сом сам винєсол бициґлочку. Та, цо робиц зоз тим папаґайом? Шицко себе ррробим сам. Озда ми нє будзе надпоминац єден папаґай!

КВИЗ ЗА НАЙМЛА ДШИХ

О МАРЦУ

У марцу чекаме: 1. Початок яри 2. Ламачку кукурици 3. Конєц лєтованя

У марцу славиме: 1. Дзецински тидзень 2. Дзень женох 3. Имени дзень Краля Бобаля У марцу рихтаме: 1. Жимнїцу 2. Новорочни пакецики 3. Ярню обуй и облєчиво

У марцу квитню: 1. Зомбульки и кичкириджи 2. Бундави и слунечнїки 3. Печени ґестинї

Заокруж точни одвити и зоз стрелку их повяж зоз одвитуюцима илустрациями.

Мирослав Бесерминї, 6 роки Коцур

Андрей Горняк, 6 роки Коцур

Матей Сакач, 6 роки Коцур

Елена Варґа, 6 роки Руски Керестур Сара Сеґеди, I класа Вербас

МОЯ ФАМЕЛИЯ Моя фамелия ма пейц членох. То мама, тато, мойо два шестри и я. Старшей шестри мено Кяра, а младшей Зара. Родичи ше занїмаю зоз польопривреду и зоз статкарством. Тато роби на полю, а мама дої крави. Любим з татом ходзиц на польо. Указує ми як ше гонї трактор и як ше оре. У обисцу любим помагац мами помивац и уцерац судзину, и кед ме учи вариц. Знам сама пражиц палачинки, а родичом дакеди варим кафу. Зоз шестричками ше часто вєдно бавиме. Кед мама дої крави, я чувам Зару, а чува ю и Кяра. Любим кед ше шицки вєдно дружиме, кед даґдзе идземе и кед влєце путуєме на морйо. Влєце ходзиме и на порту, бо там маме овоцнїк, та збераме овоц. Маме вельо кайси, яблука и грушки. Садзиме и паприґу. Любим родичом помагац преберац паприґу, а дакеди и предавам. Кед сом вредна, даю ми динари. Барз любим свою фамелию. Хана Будински, IV Руски Керестур

Петар Штефанко, II, Коцур

Валентина Фаркаш, IV, Руски Керестур

ШНЇЄМ О... Кажди чловек роздумує о своїх снох и жада их у будучносци реализовац. Мойо жаданє победзиц на Олимпийских бавискох у каратеу. У тим сну сом познати каратиста. Мам вельо награди и медалї. Путуєм по цалим швеце и освоюєм рижни шветово змаганя. Сон каждого спортисти же би ше пласовал на Олимпийски бависка и же би там победзел. Находзим ше на борилїщу у финалу Олимпийских бавискох у Токию. Стоїм на своїм месце и видзим лєм процивнїка. Провадзи нас барз числена публика, a Телевизия шицко знїма. Публика навия за мойого процивнїка, а мнє тото барз прициска, алє сом подумал на свою фамелию хтора ме дома провадзи и потримує прейґ телевизиї. У думкох ми мамово слова хтори ми часто гутори: „Сину, лєм напредок и правилно. Роздумуй!” Судия ше нам питал чи зме порихтани. Кед зме ше почали бориц, процивнїк рушел швидше, та освоєл перши поен. Другу рунду сом почал без поенох. Єден, два, три контакти було медзи нами, а судия запискал до пищка и дал поен мойому процивнїкови. Питал сом спортску павзу. Змирел сом ше и здогаднул сом ше мамових словох. Тота хвилька ми дала моци у остатнїх двох рундох. На початку трецей рунди перши сом вдерел процивнїка и видзел сом же можем победзиц. Вельо раз сом го вдерел, та спаднул, а судия ми дал три поени. Обидвоме зме мали по три поени. У штвартей рунди сом видзел же вон вичерпанши одо мнє. Тота рунда була найдлугша. Обидвоме зме ше барз бранєли. Верел сом же го можем победзиц, та сом шицку силу дал до остатнього поцагу и ту було ришене. Судия запискал, влапел ми руку и подзвигнул ю. То бул знак же сом победзел. Достал сом златну медалю. Цали швет видзел же я побиднїк. Любим карате и жадам же би ше мойо сни виполнєли. Иґор Чордаш, Коцур

МОЙО ЛЮБИМЦИ Барз любим моїх любимцох. Красни су и любя ше бавиц. Перше сом достал кандура. Мено му Ґандалф, по єдному чаривнїкови зоз филму. Ма шиву шерсц и желєни очи. Старши є од мойого пса и од другого кандура. Барз ше люби бавиц и вше ме, як и пес, чека опрез дзверох. Познєйше сом достал кандурика хтори ше нє люби бавиц. Шерсц му помаранчецова и била, а очи жовто-желєни. И вон, як и Ґандалф, барз добре лапа миши. Мено му Келш, а так го наволала моя шестра. Ма ище єдного брата и два шестри. Дала нам го кума. Вше кед є гладни, мявчи: „Мяу, мяааау, мяу!” Кед тото чуєм, шмеєм ше. Гей, мам и пса. Вон язавичар, чарно-кафовей фарби. Випатра як хот-доґ. Наймладши є и найактивнєйши. Найчастейше ше бави. На концу, най повем же мам и штири птички, два самички и двох самцох. Барз су манди и сладки. Мено им Лила, Мина, Борис и Нори. Любя ше бавиц вєдно. Любим своїх любимцох. Мал сом ище даскельо животиньки, алє ми наймилши тоти хтори тераз мам. Марко Ґецан, IV, Руски Керестур

ШНЇЛО ШЕ МИ Вечар сом ше длуго бавел з товаришами. Потим сом вистати лєгнул спац и такой сом почал шнїц. Шнїло ше ми же мой товариш Сава и якишик нєпознати людзе вошли до моєй хижи. Вец Сава вишол вонка, бо почал падац шнїг, а, задумайце, було лєто. И я вишол за нїм. Нє було ми жимно, бо слунко швицело як моцна жирячка. Барз зме ше крашнє бавели. Потим пришол наш товариш Даниєл. Бежал, та ше пошлїснул и спаднул до шнїгу. Шицки зме ше шмеяли. И вон ше шмеял, бо го нїч нє болєло. Попатрел на якушик чудну ладу хтору принєсли нєпознати людзе. Отворели зме ю, а нука були тройо красни щенята. Унєсли зме их нука, та зме ше з нїма бавели. Дали зме им аж и мена: Нюшкица, Ґепи и Дино. Тото красне бависко ше претаргло, бо сом учул познати глас. Мац ме рано будзела до школи. Матия Макша, III, Коцур

Иван Киш, IV, Вербас

МОЯ МИЛА ЖИВОТИНЯ Наймилша животиня ми мачка. Мено єй Белка. Ма билу шерсц. Барз є швидка. Часто ю кармим и давам єй води. Бавим ше зоз ню так же ю гласкам. Барз є добре, прето ми наша мачка мила. Михаел Дротар, II, Коцур

Алек Чапко, IV, Руски Керестур

РОДЗЕНИ ДЗЕНЬ Мой дзешати родзени дзень бул тринастого януара того року. Преславйовал сом го дома, а була у нас шицка наша родзина. Од дзецох бул лєм мой младши братняк. Бул сом барз щешлїви же ми пришли тельо госци. Мац напекла вельо слани и сладки лакотки, и торту. Зоз братняком зме ше барз крашнє бавели. Перше зме ше скривали, вец зме правели хижку зоз чарнима и мегкима заглавками, а потим зме ше бавели на компютеру. Потим зме шицки вишли вонка припатрац ше на огньомет. Мал вшелїяки фарби и бул барз красни. Кед зме вошли нука, уж було цма, та госци почали одходзиц дому. Бул сом щешлїви же сом наполнєл дзешец роки и же сом достал вельо красни дарунки. Ваня Роман, IV Дюрдьов

ДОК Я БУДЗЕМ ВЕЛЬКА Лєдво чекам же бим була велька, прето же сцем буц фризерка. Любела бим правиц красни фризури хтори ше буду пачиц и мнє и другим. Док вирошнєм, любела бим ше вожиц на авиону и вельо путовац по цалим швеце. Док я будзем велька, любела бим мац вельо товаришки. Емилия Уйфалуши, II, Коцур

БРАМУШКА Мнє интересантна животиня брамушка. Вона интересантна по своєй збудови цела. Мала є и ма шейсц ноги, а ми людзе вельки, а маме лєм два ноги. Брамушка ма ище вельо особни прикмети як цо дзека, роботносц, витирвалосц. Постоя вецей файти брамушкох, як, наприклад, червена брамушка. Кед вас вона укуши, знаце як вас будзе печиц? Мнє ше раз таке случело. Так барз пекло же ме три днї нє могло прейсц. Брамушки знаю буц барз опасни. Постоя и гевти отровни. Вони барз опасна файта. Кед дакого укуша, муши пойсц до дохтора. Єст и гевти безопасни котри вас лєм знаю висекирац зоз шпацираньом по вашей хижи. Думам же нас вше будзе цикавиц чи наисце постої гевта файта брамушкох котра би вам оможлївела „супер” моци. Зна ше, шицки би любели мац „супер” моци од єдней од найвреднєйших животинькох на швеце. Филип Илич IV, Руски Керестур

Катарина Штефанко, III, Коцур

Теа Сабадош, I, Руски Керестур

РУСКИ ЯЗИК У ҐОСПОДЇНЦОХ У Основней школи „Жарко Зренянин” у Ґосподїнцох школяре маю можлївосц ходзиц и на годзини руского язика з елементами националней култури як виборного предмету. Гоч их у тим валалє нєт вельо, вше ше приявя тельо же мож формовац єдну лєбо два ґрупи. У тим школским року професорка

ЧУВАМЕ МАЦЕРИНСКИ ЯЗИК Дзень мацеринского язика означує ше 21. фебруара. Того року праве у тим чаше, єден тидзень бул нєплановани розпуст пре епидемию ґрипи, алє то нє значи же означованє Медзинародного дня виостало. Програми отримани дакус познєйше. У Основней школи „Светозар Маркович Тоза” у Новим Садзе на годзини руского язика як виборного предмету ходза школяре подзелєни до двох ґрупох. Вєдно их єст коло петнацецеро од першей по осму класу. Професорка Ана-Мария Рац помогла младшим школяром направиц красну презентацию и указац яке важне знац приповедац, читац и писац перше на мацеринским язику, а кажди други язик ше вец лєгчейше учи. Р-р

Ана-Мария Рац, хтора там, як и у новосадских сновних школох, трима наставу руского язика, ма два ґрупи. У єдней школяре од першей по штварту, а у другей школяре од пиятей по осму класу. На годзинох хасную шицки три учебнїки за виборну наставу руского язика автора др Якова Кишюгаса, алє и други кнїжки од старших ґенерацийох. Любя читац и „Заградку” и радую ше кед дакому з нїх у тим часопису обявени рисунки, лєбо кед ше препознаю на даєдней фотоґрафиї. Школяре хтори знаю приповедац, читац и писац по руски, участвую на Окружним, а найлєпши и на Републичним змаганю зоз руского язика. Зоз посцигнутима успихами цеша ше и вони, и професорка Ана-Мария, як и цала школа. Влонї були на Драмским мемориялу Петра Ризнича Дядї у Руским Керестуре патриц єдну театралну представу за дзеци, а були и на Стретнуцох руских школох. Тиж каждого лєта участвую на Подобовей колониї за дзеци „Стретнуце у Боднарова” у своєй школи, а зоз рисунками участвовали и на Конкурсу „Микола М. Кочиш” хтори розписує Дружтво за руски язик. литературу и културу. Одходза и на Осмомарцовски концерт до КУД „Тарас Шевченко” до Дюрдьова, а того року ше даскельо школяре представели зоз рецитациями по руски на шветочносци з нагоди означованя Националного швета Руснацох у своїм валалє. Р-р

ҐОЛФ – РЕКРЕАЦИЯ, СПОРТ, УЖИВАНЄ У ПРИРОДИ Ґолф дараз бул спорт лєм за углядних и богатих людзох. Нєшка є доступни шицким класом и расом, и хлопом и женом. То єдини спорт дзе нєт беганя, дриляня, стресу, зноєня. Од других спортох ше розликує по тим же нє огранїчени час за бавенє, и же нєт публики хтора би викриковала кед бавяч нє потрафи лабдочку до дзири. То бависко зоз палїцу и лабдочками на трави. Бави ше го виками, од старого Риму прейґ штредньовиковней Французкей и Голандиї, гоч Шкоти твердза же ґолф настал у Шкотскей у 14. вику, дзе ше пастире, док чували овци, почали бавиц з лабдочку, и же му тота жем єдина оцовщина. Правда же Шкоти розвили бависко, одредзели випатрунок терену, прибор, поставели стандарди и правила бависка. Вироятно же перши ґолф клуб бул основани 1744. року у Единбурґу. Ґолф клуб у Беоґрадзе єден з найстарших у Кральовини Югославиї. Шветочно є отворени на Русадля 1936. року. Терен нє ма ясно одредзени гранїци, алє муши буц совершено ушорени, поряднє отримовани, а трава вше муши буц покошена. На швеце нєт два єднаки ґолф терени. Розпорядок дзирох ше меня, та нїґда нє мож навежбац на єдним терену, и вец буц успишни на каждим.

Гоч випатра єдноставни, тот спорт барз зложени. Бавяч ше намага зоз цо менєй вдеренями з палїцу уруциц лабдочку до дзири. Стандард у ґолфу 9 дзири, а професийни ґолф терен ма 18 дзири. Лабдочка ма вецей як 400 углїбеня-дзирки, цо оможлївює же би по воздуху лєцела далєй и простейше. Же бисце могли бавиц, мушице мац желєни картон. То файта ґолферскей дипломи хтору ше достала после 12 годзинох обуки, а хто ю достанє, може бавиц на каждим ґолф терену на швеце. За тот рекреативни спорт, окрем лабдочки, нєобходни и палїци, древени лєбо метални, и окремне облєчиво: маїца запасана до панталонох, ремень, и ґолфски ципели. Кажди пияти Американєц и кажди други Японєц бавя ґолф, а у Сербиї єст коло 300 ґолферох. У другей половки 19. вику уведзена нова спортска дисциплина – миниятурни, односно мини ґолф. Єдна шведска компания уж поставела вецей як 1 700 таки терени у Европи, Азиї, Америки и Африки.

ИНТЕРЕСАНТНОСЦ И О ҐОЛФУ • Ґолф нє лєм за старших, алє и за дзеци, уж од дванацрочних. • У тим спорту, рекреативно лєбо професийно, ужива найвекше число жительох нашей планети. • Бавенє на 18 дзири тирва 4-5 годзини. • Мож бавиц сам, лєбо у ґрупи зоз штверома бавячами. • Дзеци и старши можу бавиц вєдно. • Озбильни змаганя тирваю и по 4 днї, а кажди дзень ше бави коло 5 годзини и прейдзе ше коло 12 километери. • Лабдочка за ґолф кошта 2–3 еври. • У Сербиї єст два ґолф терени, у Беоґрадзе на Ади Циґанлиї, и при Жаблю.

ЛАВИРИНТ

АНАҐРАМ Анаґрам то загадка дзе шицки букви єдного слова оставаю исти, алє ше их иншак посклада: попремесцаю ше медзи собу, та достанєме нове слово. Поведзме: Марко - морка; глава - влага; колаж – ложка;

Славка – ...... роги – .... Дарио – ..... рис – ... рука – .... Ту понукнути пейц слова. З каждого направ штири нови слова. Прейдз по лавиринту зоз шицкима трома лабдами.

Автор Нела Таталович

СИМЕТРИЯ

Прерисуй симетрично нарисовану половку лїсца, а потим офарб рисунок.

КАМПОВАНЄ

Автор Нела Таталович

Найдз и заокруж предмети означени зоз числами под рисунком.

Автор Нела Таталович

СЕДЕМ РОЗЛИКИ

Найдз и заокруж седем розлики на сликох 1 и 2.

Narodna biblioteka “Stoyn Trumi~” Titel Smotra kirili~nej pismenosci “^itaj kra{nw pi{” 2020. розписує

ОСЕМНАСТИ KONKURS За марцовске число „Заградки” до Редакциї сцигли 57 школярски роботи. Руски Керестур: Елена Варґа, Кира Пап, Лара Рац (овода); Хана Будински, Сара Надь, Хана Семан, Ива Сабо, Матей Макаї, Алекса Сопка, Неманя Будински (IV); Мартина Еделински, Сташа Малинович, Тияна Бучко, Марґарета Чизмар, Филип Илич (V); Валентина Олеяр, Йована Вилянац, (VII); Яна Настасич, Дарко Провчи (VIII). Вєдно 19 роботи. Коцур: Николина Копчански, Яна Тимко, Мирослав Бесерминї, Иван Тимко, Матей Сакач, Андрей Горняк, Виктор Кулич (овода); Емилия Уйфалуши, Юлияна Бесерминї, Емилия Мученски, Павле Тимко, Петар Штефанко, Павле Штефанко, Михаел Дротар (II). Вєдно 15 роботи. Дюрдьов: Елеонора Винаї, Стефан Ґнип, Иван Молнар, Ваня Роман, Никола Йованов, Арсен Станкович. Вєдно 12 роботи. Нови Сад: Николина Ґркович, Лана Вучинович (I); Кристина Ковач, Ана Митошевич, Соня Надрлянски (IV). Вєдно 6 роботи. Шид: Василия Бульчик (II); Нина Башич (IV). Вєдно 5 роботи.

Алекса Бокан, школяр трецей класи ОШ „Коста Трифкович” у Новим Садзе поряднє ходзи на годзини руского язика. Нєдавно до „Заградки” послал свою подобову роботу – транспортни знаки.

za najlwp{i {kolski pismeni zadatok u {kolskim 2019/20. roku napisani na сербским, bolgarskim, makedonskim, ruskim, ukra<nskim и русийским язику za najkras{i rukopis u pismenim zadatku i za kirili~nu kali}rafix (krasnopis) U s l o v i y: 1. Na konkursu max pravo u~astvovac {kolyre osnovnih, {tredn<h {koloh i }imnazijoh u Serbi< i okruènx. 2. îslo калиґрафских роботох зоз єдней {koli nw ogran<~ene. Писмени задатки посилац до 10 у єдней катеґориї. 3. Zadatki i kaliґrafski roboti mu{a buc zoz togo {kolskogo roku. 4. Za najlwp{i pismeni zadatki konkuruw {e u kate}orijoh mlad{i vozrost (3-4 klasa), {tredn> vozrost (5-6 klasa), i star{i vozrost (7–8 klasa) osnovnej {koli i {kolyre {tredn<h {koloh ({icki klasi), a za najkras{i rukopis u pismenim zadatku {icki klasi osnovnej {koli i {icki klasi {trednwj {koli ka`di u svo<m vozrostu. 5. Posila {e ori}inalni ve`banki zoz ozna~enim zadatkom za konkurs abo fotokopix pismenogo zadatku ~ix virodostojnosc overxw {kola. 6. Za kirili~nu kali}rafix (krasnopis) konkurux {kolyre osnovnih (1-4) и (5-8) i {tredn<h {koloh u kate}orijoh {vidkopis – zukosi, umetn<cki, stilizovani pisani bukvi; tradicijne pismo –postoyci stilizovani bukvi, poznata tipolo}iy; ori}inalna kali}rafiy – novi, `ridlogo formi znakoh; podobova kreaciy – podobovo zbogaceni pregl<beni postoyci lwbo novi bukvovo znaki; инициял – украшена велька буква (зоз хтору почина пасус лєбо слово); моноґрам – початни букви – мена и презвиска у окреме стилизованей форми: и найинвентивнєйши слоґан. 7. Kali}rafski roboti moù buc z ruku formovani i obrobeni na паперу, лєбо даєдним другим материялу по шлєбодним виборе. 8. Kali}rafskа robotа, окрем при инициялох и моноґрамох, муши мац цалу азбуку и прилог (слоґан лєбо кратке виреченє) написане на язику и писму школяра зоз знаками (буквами) у уж прилапеней лєбо новоформованей кириличней типолоґиї. 9. Na ve`banki, odnosno, fotokopi< zadatku i kaliґrafskej roboti mu{i buc meno i prezvisko {kolyra i nastavn<ka, klasa, nazva {koli i mesto, adresa i e-adresa {koli и телефон. 10. Roboti posilac дo 7. май 2020. на аdresu: Narodna biblioteka “Stoyn Trumi~”, za (Smotru), 21240 Titelq, Glavna улїца 10-12 11. Za dodatni informaci< navolac ~islo telefona 021/2960-185, 2960-409, lwbo na mejl: bibliotekatitel@eunet.rs 12. Dodzelqovanw nagradoh i pripoznanqoh budze 25. may (пондзелок) 2020. roku. Додатни информациї буду на сайту: wwwbibliotekastojantrumic.org.rs. директор Горан Попович

НАЙСТАРША КОЛЕКЦИЯ МЕТЕОРИТОХ Глєдаюци векши количества метеоритох на єдним месце, же би утвердзели як часто злєтую, члени тиму виглєдовачох одкрили богату и добре зачувану збирку за хтору ше предпоставя же є найстарша на Жеми. Члени тиму твердза же ше вельки процент метеоритох хтори спадли на Жем, находзи на Антарктику и у горуцих пустиньох, алє же медзи нїма нєт барз стари прикладнїки. Прето за свою дестинацию вибрали пустиню Атакама у Чилеу, хтора стара вецей як 10 милиони роки. На тим месце нашли 388 метеорити, а анализовали 54 прикладнїки. Твердза же найстарши медзи нїма маю коло два милиони роки. Друга ґрупа виглєдовачох нашла у Ґрутфонтейу у Намибиї нашла метеорит длугоки 2,75 метери, составени зоз желєза. Чежки є 59 тони, а то вам тельо кельо чежки осем викармени слони. Кед у новембру 1954. року у Алабами (ЗАД) падал штирикилови метеорит, прелєцел през закрице и єдней жени покалїчел руку. А у єгипетским месце Нахла 1911. року єден метеорит спаднул на пса и забил го. Алє, нє бойце ше! На нашо хотари таки вельки фалати вселенских стинох нє падаю.

ЗЛАТНА РИБКА – САМЕЦ ЧИ САМИЧКА Нє знаме чи потьки виполнюю людзом жаданя, алє у фамелиї тих сладководних рибох жию и златни рибки хтори, знаме зоз сказкох, дакому сцу виполнїц аж три жаданя, єдно од другого красше. Златни караши перше насельовали води у Кореї, Китаю и Япону, а у половки 18. вику, плїваюци, сцигли и до Европи. Од 19. вику успишно ше розмножую и у аквариюмох. Ми их лєм там, у склєняних дунцох, лєбо як би тоти рибки поведли, у гарештох можеме видзиц. У аквариюмох лєм єдзеня маю кельо сцу, а оксиґену и шлєбоди нїґда тельо кельо би сцели, та „загарештовани” у склу можу жиц лєм 6-8 роки, под условийом же у води одвитуюци пречисцовачи, лєбо воздушни пумпочки. У чистей природи, медзи свою родзину златни рибки жию и даскельо дзешатки роки. Интересантне же розлики медзи полами златних рибкох минимални, та анї искусни акваристи нє вше сиґурни чи маю самца, лєбо самичку. Аж кед су старши, по форми брухох и пиркох мож розликовац рибку Дарку и рибку Дарка.

ПРАВА ХИЖА НА ДРЕВЕ Цо ище нє видумаю людзе чия фантазия безгранїчна? У Вашинґтону (ЗАД) єдна фамелия надумала жиц на високей ноги, та себе направела хижу на нєзвичайним месце – на древе. Хижа на два поверхи розширела ше на седем стеблох. Хто надума пойсц нащивиц ґазду и ґаздиню, нє муши зоз собу ношиц драбину. До хижи ше уходзи по красних древених ґарадичох на платформу дзе луксузно опремена спальня, дньова хижа, кухня и купальня. Вонка и велька тераса, а на нєй колїмбачка заквачена на грубих конарох. У хижи уведзена струя и зогриванє. Правенє хижи було барз драге, коло 225.000 долари, та анї нє пробуйце оца цагац за рукав и нагваряц го най вам справи даяку таку за бавенє. Гибаль пристанє справиц голєм лавочку даґдзе на конєц загради на старим ореху, та ше на нєй годно шнїц гевту праву америцку хижу на древе. Пририхтала Р. Ґ. П.

Валентина Олеяр, VII, Руски Керестур

Александар Девич, V, Шид

Йована Вилянац, VIII, Руски Керестур

Никола Йованов, IV, Дюрдьов