Заградка 2 - 2020

РОК LXХIII • ЧИСЛО 2 • ФЕБРУАР • 2020 • ЦЕНА 100 ДИН

НАЦИОНАЛНЕ ШВЕТО РУСНАЦОХ ОЗНАЧЕЛИ И ШКОЛЯРЕ

У

У Коцуре у ОШ „Братство єдинство” школяром руских оддзелєньох учительки на годзинох приповедали о историї Руснацох и о народних обичайох, а перша годзина настави и у сербских оддзелєньох була пошвецена Националному швету Руснацох и ва- У Ґосподїнцох... жносци означованя того датума – 17. януара. Школяре направели и панои на хторих стари фотоґрафиї „бешедовали”о прешлосци нашей националней заєднїци. Прейґ розгласу шицки школяре на одпочивкох могли слухац руски народни и дзецински шпиванки. И програму котра отримана вечар у просторийох Руского дома збогацели и школяре руских оддзелєньох нїзших класох. Зоз своїма учительками пририхтали пригодни рецитациї, шпиванки и танци. На програми зоз писнями и танцами Националне швето численей публики повинчовали и школяре сербских оддзелєньох хтори уча руски язик зоз елементами националней култури. У Ґосподїнцох програма з нагоди Дня Руснацох отримана у шветочней сали Месней заєднїци, а вєдно зоз госцами, школярами зоз Дюрдьова, на шветочносци ше зоз рецитациями представели и домашнї, школяре ОШ „Жарко Зренянин” хтори маю и наставу руского язика зоз елементами националней култури. У Бачинцох Националне швето означене у ОШ „Бранко Радичевич”, дзе орґанизована и виборна настава руского язика. Окрем старших аматерох, на програми участвовали и дзеци хтори рецитовали по руски. Р-р

У Бачинцох...

Фото: В. Дїтко

У Руским Керестуре у Школи „Петро Кузмяк” шицки були уключени до означованя Дня Руснацох. Швето у Школи почало зоз отвераньом вистави У Коцуре... малюнкох зоз Подобовей колониї „Руски Керестур 2019”, а школяре з наставнїцу подобовей култури направели и панои инспировани зоз Националним шветом. Того дня у шицких оддзелєньох пречитани пригодни текст о Руснацох у Републики Сербиї. Старши школяре були и на вечаршей шветочней академиї отриманей у велькей сали Дома култури. Шветочно, 17. януара було и у Дзецинскей заградки „Цицибан”, ПУ„Бамби” Кула дзе шицки виховательки у своїх воспитних ґрупох приповедали дзецом о руских обичайох, култури, традициї и историї, а найстарша ґрупа була опатриц и музейну збирку у Замку.

Фото: С. Саламун

Фото: О. Русковски

ж тринасти рок Руснаци у Републики Сербиї 17. януар означую як свойо Националне швето. Централна преслава того року отримана у Шидзе, а у велїх местох у Бачкей и Сриме, дзе жию Руснаци, отримани локални шветочносци на хторих участвовали и школяре. Кажда почала зоз державну гимну „Боже правде” и шветочну писню Руснацох „Браца Русини”.

^ASOPIS ZA DZECI

Direktor dr Boris Var}a Odvi~atelqni redaktor Melaniy Rimar Vihodzi raz na me{ac u {kolskim roku • Vidava NVU “Ruske slovo” • Bulevar o{lwbodzeny 81/VII 21 000 Novi Sad, • Telefon (021) 6613-697 • @iro rahunok ~islo: 160-923244-82 • Ro~na predplata 1 000 dinari; za ino`emstvo 25 evra • Dizajn: Mariy Gudak Kompxterski obrobok: Mariy Gudak • Lektor: Bla`ena Homa-Cvetkovi~ • Rukopisi {e nw vraca • Drukuw drukarny: “SAJNOS DOO”, Нови Сад YU ISSN 0353-9938 E-mail: casopiszahradka@gmail.com Ilustraci>: Aleksandra Medw{i

CIP – Katalogizacija u publikaciji Biblioteka Matice srpske, Novi Sad 821-93 ZAGRADKA: ~asopis za dzeci / odvi~atelqni redaktor Melaniy Rimar. – Ro~. 50, ~. 1 (1991) – . – Novi Sad: Ruske slovo, 1991 –. – Ilustr. ; 24 cm Mese~no tokom {kolske godine. – Nastavak publikacije: Pionirska zahradka ISSN 0353-9938

На насловним боку: Дзеци у Дзецинскей заградки „Цицибан” у Руским Керестуре, ПУ „Бамби” Кула означели Националне швето Руснацох Фото: М. Афич

Здраво, заградкаре! Друге полроче ше розбегло, як кед би о два-три тижнї мало сцигнуц на циль. „Може, може”! – верим же скрича даєдни школяре. Е, нє може! Ище лєм фебруар, а таки пременлїви же нє мож знац ци наютре будзе швициц слунко як наяр, чи будзе нарабяц витор, чи ше подру шнїгово хмари, та нас завеє. Будзе як будзе, бо ище вше даяк було – гваря старши. За бавенє на пажици лєбо даґдзе у парку ище нє хвиля, алє нє хиба. Бавиц ше мож и нука. Поведзме, кед вам допиє бавиц бависка на компютеру, а пред тим сце шицко, алє наисце шицко научели за ютре и преверели чи точно виробени шицки задатки, можеце ше зоз сушедовима дзецми бавиц вєдно нєшка у вас, а наютре у нас. А кед ше уж крашнє позбераце у цеплей хижи, пробуйце вєдно написац писньочку лєбо состав, лєбо дацо нарисуйце, та пошлїце до „Заградки”. Школяре штвартей класи зоз Руского Керестура тото мешаца були найвреднєйши од шицких сотруднїкох. Хто будзе перши на лїстини идуцого мешаца, дозна ше у марцовским чишлє, а потамаль... будзце здрави и витирвали. Поздравя вас ваша редакторка

СЕРАФИНА МАКАЇ

И БЕЗ КРИДЛОХ МОЖ ЛЄЦИЦ И без кридлох мож лєциц, за кус хвильки швет облєциц, без ракети, сателита кажда це планета вита. Рушиш зоз Жеми ґу Нептуну, заобидзеш схопно Луну, прейдзеш ше по Млєчней драги оддихнєш на Кумовей слами, зайдзеш до Венери-дами, поопатраш цо на Марсу док ши ище у тим трансу. А вец почнї ше спущовац, кридла мриї: здогаднї ше дзе ти жиєш док о цалим швеце шнїєш.

ҐРАДИМИР СТОЙКОВИЧ

ПИЯТЕ ДЗИВЧЕ

Р

аз я так ходзел до штвартей класи и шицко би було як и скорей. як кед сом ходзел до трецей класи, другей лєбо першей, док ше ми нє случело цошка цо ше нїкому у моєй штвартей класи нє случело. У тей моєй штвартей класи були осемцме хлапци и двацец два дзивчата. Вец нам, на початку тей штвартей класи пришли ище два дзивчата. Каждому хто зна раховац, лєгко подзелїц двацец и штири зоз осем и вираховац: три дзивчата на єдного хлапца! Модлїм крашнє. Хто тото витрима? Кед треба одредзиц хто з ким у лавки, ми, хлапци, мушиме шедзиц з даєдним дзивчецом. Кед маме физичне, нє можеме бавиц фодбал, алє ше бавиме помедзи штири огнї. Кед пишеме писмени зоз мацеринского, учителька нам зада теми: Цо бим любела постац, Мала сом таке дожице, Бешедуєм з мою бабку... Найгорше од шицких хлапцох я прешол. Учителька гварела же будзем шедзиц зоз Марту, у трецей лавки. Опрез нас шедзели Ивана и Таня, а за нами Наста и Лена, и шицки штири, два опрез и два за нами, такой ше залюбели до мнє. А я анї до єдней. Аж анї до Марти хтора ше нє залюбела до мнє. Патрел сом свою роботу, а вони штири ше хпали до моєй роботи. Наприклад, кед ше закончела школа, вони ме дочековали, най им правим дружтво по дом. – Нє можем. Идзем ше бавиц на мали ґоли – гварим им крашнє и културно, та рушам зоз Далетом на терен. Лєбо, наприклад, отвори Бане пикслу коли, а я му гварим: – Дай лїґнуц! Такой ше ту ухпа Ивана: – Вежнї мою колулайт, без цукру. – Вежнї мою миринду – дриля ше Наста. – Кола нє добра за печинку. – То за селянох – улєцує и Лена. – Най ше пачи, севенап. Шицко ше ми зґадзи, та идзем напиц ше чистей чесменки. Лєбо, наприклад, забудзем написац домашню задачу зоз математики, та крашнє замодлїм Цалета най ми да преписац з його теки. Сце Цале, вон прави цимбора. Алє – нє вредзи. Перше ше ми заквачи Лена:

– Ту ци моя тека. Шицко сом виробела точно. – Вежнї мою – дриля ми под нос теку Наста. – Я шоровше написала. А мнє такой прейдзе дзека преписовац домашнї, та сцекам зоз Цалетом одбавиц єден главомет. На годзини математики препатрела учителька теки. Винял и я теку, отворел сом ю и праве сом сцел повесц же сом нє написал домашню задачу, кед – задача написана! Препатрела учителька и похвалєла ме: – Браво, браво! Видзим, постал ши шорови. Крашнє! Видзим и я же красне, алє задаток у моєй теки нє мой. – Цихо будз! – шепта ми Марта. – Я ци написала. Марта ме нє нападала най єй правим дружтво по дом. Нє давала ми насилу пикслу. Нє понукала ми свою теку. И так Марта и я почали вєдно ходзиц дому, вєдно пиєме пепсимакс з єдней пиксли и вєдно робиме домашнї задатки, раз у нїх, раз у нас. Вона ше нє залюбела до мнє, а анї я ше нє залюбел до нєй, гоч нам ше гевти штири почали видрижньовац: – Леґинь и дзивка, ардзава покривка! Марта моя пара з лавки. Наисце. Преложела М. Р.

ОБЛАЧОК ДО ШВЕТА ЮЛИЯН ТАМАШ народзени 4. авґуста 1950. року у Вербаше. Поета, романописатель и доктор литературних наукох. През роботни вик бул професор рускей и українскей литератури на Филозофским факултету у Новим Садзе. Обявел 55 кнїжки и вецей як тисяч студиї и статї о шицких славянских литературох. Два кнїжки му преложени на українски язик, а дзешец на сербски и єдна на нємецки. Українски и войводянски академик. У кнїжки Їжик голик поуки за дзеци и старших, нє лєм унук учи од дїда моралному справованю, алє и дїдо, писатель, учи од унука о спреводзки старших хтори часто єдно думаю, друге гуторя, а треце робя. Прето Їжик голик обрацел игелки нє спрам швета, алє до самого себе.

*** Поносує ми ше унук Павле же го у оводи набила пайташка Сандра. – Яки ти хлоп, Павле, кед ши єй то дошлєбодзел – гандруєм го. – Алє, дїду, ша вона дзивче. Сам ши ми гварел же жени ганьба биц, же их треба любиц и нє брац озбильно. Та цо най вец робим... – Знаш цо, Павлику, лєм ти ю дакус поскуб за власи, поведз єй же най вецей ше нє лапа до це, бо забудзеш же є дзивче, а кед ше розплаче, ти ю побочкай, та престанє плакац. Ютредзень ше питам Павлови: – Но, поробел ши як зме ше порадзели? – Поробел сом, дїду. – Та вец цо було? – питам ше. – Нє гнїва ше вецей, алє вше кед зме сами сце ме побочкац. Цо будземе тераз? *** Док рачковал, з Павлом нє було бриґи. Могол лєм рачкуюци назадок заглобиц ше под кавч лєбо карсцель. Дочекали зме и же Павле „достал колєса”, почал перше ходзиц, а вец бежац. Цо му колєса баржей рошню, дїдо ше баржей цеши! Павле нагло уганя бициґлочку до двора, уфарадловани и нагнївани опера ю на слуп и ґестикулуюци з руками обраца ше дїдови: – Пать, дїду, яки ми тоти шруби на бициґли поардзавени, ланц ми спадує, з колєнами тлучем до корманя, а колєса ми мали, та ме кум Марко вше обегнє! Сушед Миланко ме зеза же колєса на моєй бициґли менши и од колєсох на бабовим „фордичу”. Аж и мами тато купел нову бициґлу, а нє знам нач єй кед вше бере авто. Лєм я вожим тоту стару дереґлю. То нє фер! Видзим кадзи дїда водза, та пробуєм улагоїц унука:

– Воно, кед добре опатриш, Павле, тота твоя бициґла анї нє такой така стара. Влонї зме ю купели. Воно, правда, прероснул ши ю, а и Маркова векша. Єй треба лєм векши колєса. – Ти, дїду, справди постал ментол. Ша дзе ши видзел же на малу бициґлу мож класц вельки колєса. З колєсами идзе други, векши рам. То нє рисовани филм. То живот, стварносц, дїду. Цо тебе, придз ґу себе. Конєчно, най це здогаднєм же по дзецинским праву я мам право роснуц и розвивац ше. Час за векши колєса! – Добре, Павле, кельо же то будзе дїда коштац? – Ша так повесц задармо, промотивна цена сто „евричи”. Там су ци у прибору за єдзенє. И так идзе Велька ноц, та най ми заяц приженє тоту бициґлочку! *** Дїду, закончуєме першу класу. Вецей зме нє огурки, як нас волали старши класи! – Крашнє, Павле, лєм цо сце научели през рок... – Шицко найважнєйше, дїду. Писац, читац, раховац, швет коло нас „розбивам”, анґлийски ми без акцента. Найлєпши сом медзи хлапцами, а Фемичка медзи дзивчатми! – А яка же тота Фемичка, лєм мудра, чи є и красна... – Найкрасша, дїду! – Е, то вец за нашо обисце! А нє повадзени ши з ню, можебуц. – Та дзе, я гварим же ми на слики велька глава, а вона гвари же є анї нє велька, а найважнєйше же ми є нє празна. Ми супер! – Е, Павле, то дїдо люби чуц. Знаш, кед ци жена чи дзивче и шумне и мудре то таке як монструм, цошка нєприродне, та ше вец ми хлопи од таких злєкнєме. Вец найлєпше крашнє коло нїх, препущиц ше до їх рукох, та вони вец шицко поконча и за себе и за це, кед це любя. – Тото ци добре, дїду, обачел сом то и сам, алє „руц петака”!

СЛОБОДАН ВУКАНОВИЧ

ТЕРАЗ ШИ НАША ТОВАРИШКА ОСОБИ: Геленка (5-рочне дзивче), Мац, Мая (бабка), Телевизор, Лабда, Карсцель, Банана Геленка лєжи на посцелї. Ма горучку. МАЦ: Геленко, хора ши, нє ставай з посцелї. Я ше дораз врацим. Попий цеплу лимунаду, а поєдз и киви. ГЕЛЕНКА: О, мамо, знаш же нє любим киви. МАЦ: Бачи дохтор гварел же лимунада и киви найлєпши лїки процив натхи. Потим поєдз и банану. Виберай, киви лєбо инекцию. ГЕЛЕНКА: Мамо, боїм ше од инекциї. МАЦ: Идзем купиц хлєба, млєка и йоґурту. Врацим ше о пейц минути, а ти потамаль попий лимунаду и поєдз киви. ГЕЛЕНКА: Попробуєм. (Мац одходзи) ГЕЛЕНКА (морщи ше): Барз нє любим киви. Будзем ше бавиц з бабками док ше мац нє враци. МАЯ (бабка): Я ше нє сцем бавиц. ГЕЛЕНКА: Чом нє сцеш? МАЯ: Прето же нє сцеш попиц лимунаду и поєсц киви. Вецей ши ми нє товаришка. ГЕЛЕНКА: Нє бриґа ми! Уключим телевизор, та будзем патриц рисовани филм. ТЕЛЕВИЗОР: Я рисовани филми давам лєм послухним дзецом. Бачи майстор ми гварел же ше погубим кед будзем указовац филми нєпослухним дзецом. Я вше слухам майстра. Будзем длужей жиц. ГЕЛЕНКА: Правиш ше важни! Я ше будзем бавиц з лабду. ЛАБДА: Нє будзе нїч! ГЕЛЕНКА: Цо? И ти ше правиш важна? Шеднєм на карсцель и поєм банану. КАРСЦЕЛЬ: На мнє нє шеднєш. Перше попий лимунаду. БАНАНА: Перше киви, а вец я. ГЕЛЕНКА: Нє можем! Нє, нє, нє! Прецо шицки процив мнє? Яки сце нєдобри! Найчастейше ше з вами бавим, а ви тераз...

МАЯ: Попий дакус, кущичко... Иншак нам нє будзеш товаришка. КАРСЦЕЛЬ: Пробуй. ГЕЛЕНКА (роздумує): Алє лєм кущик. ЛАБДА: Яка ти шмела! БАНАНА: И послухна. Гайде, тераз... КАРСЦЕЛЬ: Тераз! Пий! ГЕЛЕНКА (бере лимунаду и пиє) МАЯ: Браво! ШИЦКИ: Тераз ши наша товаришка. ТЕЛЕВИЗОР: Яка ши шмела! Повем Попайови, Оливи, Бетменови, Бананменови, Микийови и Гоґарови яка то була битка и авантура. Упознам це зоз Пипи Длугу Ботошу, Томом Соєром, Гаклбери Фином. Будземе ше вєдно бавиц. ГЕЛЕНКА: Наисце? ТЕЛЕВИЗОР: Наисце. Так ми слики! Так ми тона и музики! Я мам на тисячи юнакох, приятельох, дожица зоз рижних жемох и зоз вселени. МАЦ (уходзи): Швидко сом пришла, агей! ГЕЛЕНКА: Мамо, телевизор ме упозна зоз Пипи Длугу Ботошу, а знаш як ю барз любим патриц. МАЦ: А я любим и тебе, и ю. После кивия и банани ти будзеш здравша и шмелша. Ти моя Пипи Киви Длуга Банана! ГЕЛЕНКА: Мамо, ти моя найлєпша товаришка, лєм кед биш була менша! Преложела М. Р.

СИЛВЕСТЕР Д. МАКАЇ

РЕЦЕПТ ЗА ТЛУСТИХ Одри кромплю за паприґаш; нє єдз вельо най нє ригаш. Зареж тикву, єдз єй месо, будзеш бежац як колєсо. Добра мархва и петрушка, „супер” здрава зоз нїх юшка. И колбаси кили знєю, лєм их попраж на олєю.

ДЇДО ЗОЗ ШНЇГУ

В

чера док зме ше санкали, мойо ме пайташе ошмеяли. Справели зоз шнїгу Дїда ‒ а бул вельки, бида! Очи му зоз огорену чутку справели, а место носа червену паприґу положели. До рукох му стару метлу дали, а до устох мал пипку достац, алє ю нє мали. Я кед пришол, вон уж бул справени, а стал таки голи як древени. Я думал же му жимно кед є нє облєчени. Знял сом кожущок же го на Дїда заруцим, алє кожущок бул мали. Кед ше я огляднул ‒ шицки ше шмеяли. Ище ми и пригваряли тоти дурни глави: – Нє давай Дїдови кожущок, бо ше розпущи од горучави... Другого вечара я мал знова параду. Лєм тераз нє з Дїдом, алє на ляду. Стретнул ме наш качур Ґеґаль Дюра, та ми гвари: – Чуєш ти, Яни, товаришу стари! Чом же би ше и ми дакус нє шлїзкали? Тот качуров предклад шицки зме одразу прияли, та док ши з оком клїпнул, уж зме шицки ґу бари понагляли. Напредок ишла Марципаня кура, а за ню такой Ґеґаль Дюра. Вец ишол Микола кандур, зоз дзвигнутим хвостом, як з пушку бандур. За Миколом ишол Ферко, а за Ферком Бурко пшиско, зоз хвостом як одрубане пориско. Же би було шицко у порядку, я ишол на остатку.

МИХАЙЛО КОВАЧ Так зме ше тому шлїзканю радовали же зме през цалу драгу шпивали. Ферко и курка шпивали о сакайтове кукурици, цо стої у коморки на полїци. Качур Дюра шпивал о малих рибчатох и ище о менших жабчатох, а Микола себе под нос мурчал о мищатох и голубчатох. Я и Бурко за нїма бруґовали дотля док зме ше при бари нє позастановйовали. Накеди писня уцихла, шицки зме ше влапели до дїла. Алє, мамо моя мила, таку параду сце озда нїґда нє видзели яку зме дожили я и мойо товарише весели. Бурко ше перши залєцел, та ше нараз на хвосце почал шмикац так же Ферко од страху почал кукурикац. Марципаня ше плянтала, розчаковала, кодкодакала, и як шалєна врещала. Ґеґаль ше як зайда котулял по ляду, а я зарил до ньго з носом и зоз браду. За мну на лядзе таке як даяка гвизда остала, а пре тоту гвизду мнє гиря на чолє остала. Анї нос ми нє остал цали, так же зо мну аж и домашнї роботу мали. Микола нє барз шмели. Нє мал ципели, та стал на побрежю таки за нас шицких застарани. Мац ми дома аж так гварела: – Чом же и ти, сину, нє таки як тот наш Микола мудри и роздумани?

МАЛИ ШНЇЖНЇК ҐОРДАНА МАЛЕТИЧ

С

ҐОРАН НОВАКОВ

КРАШНЄ ЖИЄ МИША У БИОСКОПУ Опрез уходу до биоскопу филмофили порихтаю слунечнїку, кикирики, пукани маґочки. Зоз шицкого по тристо ґрами, вец штаницлу з пуканками и ище плус ґу шицкому литру и пол соку и вшелїяки лакотки за єдну-два стотки. Кажде на своїм карсцелю дзе лагодне шедзенє накадзи почнє проєкция начина смачне єдзенє. Дробни отрушини около як диждж падаю, праву музику поспаней миши граю. Кед шицки пойду, вона теди хруста як житко под шопу – крашнє жиє миша у биоскопу.

Прешпивала М. Римар

тал мали, нашмеяни Дїдо Шнїжнїк на чисцини медзи будинками. Мал очи зоз угля, место носа мал мархву и прави, вельки ґомбички на билим капуцику. Место метли, под пазуху тримал нєвельки конар, а на глави мал шапку зоз ляду, бо дзеци нє нашли стари гарчок за калап. Стал так Шнїжнїк цали цалючки и цалком задовольни. Преходзели днї, а вон ше нє менял, як кед би нє старел, окрем же дакус пошивел, бо бул городски Дїдо Шнїжнїк. Дзеци и людзе ставали и припатрали ше на ньго. Вон бул цихо и шмишкал ше. А вец ше одразу зявел мали пес. Бул мишани, мал жовту шерсц, и шлєбодни и полєтни дух. Бегаюци и нюхаюци доокола, сцигол и ґу Шнїжнїкови. Опатрел го, та ше озвал: – Кеди ши пришол? Нє видзел сом це скорей. – Нїодкадз сом нє пришол. Направели ме дзеци пред даскельома днями. – И тераз ту стоїш? – Гей. – Допито ци? – Нє. – Я би ошалєл кед бим нєпреривно стал у месце. Знаш ти цо я шицко видзим у єдним дню? Пребегнєм пол городу, набавим ше з дзецми и наоганям ше за мачками. Нє знаш цо препущуєш. – Чом би дахто оганял мачки? – Пре задовольство. Ниа, гибай зо мну най ци укажем околїско. Двоїм веселше. – Мнє цалком добре и так. Стоїм и роздумуєм. – О чим роздумуєш? – опитал ше пшичок. – О тим як ту крашнє. Вноци шицко мирне, лєм нєбо трепеци засипане зоз гвиздами. Я стоїм на стражи и слухам ноцну цихосц. А коло мнє шицко белаве. И капуцик ми побелави. – Я любим вноци бегац з дружтвом. Єст забави кельо сцеш. А, ти любиш завивац на мешачок? – Цо мам завивац? Я ше на ньго припатрам. Думам же крашнє швици вноци. – Ти нє розумиш. На мешац треба завивац, або голєм брехац, а нє ужерац ше до ньго. – Я нє знам завивац – гварел безпомоцно Шнїжнїк. – Я це научим – предложел пес и почал завивац. – Добре, добре, чул сом. Барз гласно и звучно – злєкнуто гварел Шнїжнїк. – То нїч. Можем я и лєпше. – Нє, модлїм це – гварел Шнїжнїк запрепасцени. – Гайде, тераз ти – розказал пес. – Можем я зробиц дацо инше? – опитал ше злєкнути Шнїжнїк. – Нє сцеш анї попробовац? – Нєшка нє можем, наисце. Наютре. Болї ме гарло од жими. – Прето же лєм стоїш на єдним месце. Чудни ти сват – заключел пес. – Нє оганяш мачки, нє завиваш, стоїш... Старам ше за тебе. – Нє старай ше. Дахто люби бегац, а дахто стац и роздумовац... Идз тераз. Страцел ши вельо часу. Чекаю це мачки. – Добре гвариш – послухал пес и розбегнул ше до новей авантури, а Шнїжнїк остал стац на стражи на чисцини медзи будинками. Преложела М. Р.

З НАУКОВЕЙ ФАНТАСТИКИ

СОКОЛОВА ПЛАНЕТА

ЛЮБИЦА СИКИМИЧ

Б

ула цепла, лєтня, гвиздова ноц. Мешац по нєбе помали плївал и Жем зоз свою благу шветлосцу ошвицовал. Його змирююце шветло ношело мир и скокойносц до цалого живого швета на жеми. Далєки и нєрухоми гвизди трепецели на нєбе як мали украсни швичочки на новорочним ядловцу. У такей ноци, кед почина тота приповедка, мешац и гвизди унєсли мир и поукладали шицко живе. Полноцни мир пановал и на Велькей гори, бо ше його числени жителє одпочивали и рихтали ше за нови дзень. Лєм єден житель нє заспал. Стал на стини опрез свойого гнїзда запатрени до нєбеских висинох. Бул то вельки и моцни шиви сокол, зоз оштрим видом, найшвидши ловар на дробну дзивину. У долїни под нїм ше нє случовало нїч, та його увагу прицагнул вельки огньови блїск на нєбе. Бул то блїск єдней гвизди, хтора ше по теди нї по чим нє розликовала од других гвиздох. Одразу сокол обачел же шветлосц почина меняц фарбу, так як огень на жеми кед ше поступнє розбовчує, пука и руца искри, а вец ше поступнє почина гашиц. Блїщацосц гвизди, а вец и огньомет фарбох у тей шветлосци зобудзел у соколовим шерцу жаданє дзвигнуц ше до нєбеских висинох и видзиц цо ше збува з тоту гвизду, та подумал: „Яка велїчествено красна тота нєбеска лампа, хтору сом по нєшкайшу ноц нґда нє видзел. Векша є и красша од шицких гвиздох и будзем ю волац – моя Велька гвизда.” Док на ню патрел, нє клїпкаюци, нє знал же ше почала гашиц. Нє могол знац же єй шветлосц будзе длуго умерац. Уживал патраци як ше єй червени одблїски зарясто розпирскую. У тей хвильки гвизда му послала єдну зарю хтора го дзвигала зоз його гори и зоз планети Жеми. Нє махал зоз кридлами и чувствовал як кед би страцел чежину. Лєцел швидко и лєгко. Його лєценє сцерало простор и час, а рушанє одредзовала якаш нєвидлїва сила хторей ше цалком придал. На своєй драги сокол видзел нєзвичайно красни цали ґалакциї составени зоз милионох и милиярдох гвиздох, алє його погляд бул обрацени ґу застрашуюцим збуваньом коло гвизди ґу хторей лєцел. Видзел як ше зоз єй штредку до простору коло нєй ширели густи, кружни цеплотни габи. На своєй драги розбивали и розпущовали шицки менши гвизди и планети. У каждим збиваню, после блїскавкового блїску, зявйовали ше цми тевчирасти бездни. И соколова гвизда прицаговала, уцицовала и жарла шицко цо ше од нєбеских целох приблїжовало ґу нєй. Кед би сокол могол швидше сцигнуц ґу нєй, и його би озда знашла иста судьба. Алє, на щесце, йому Космос одредзел же би як перше єство зоз планети Жеми сцигнул живи и здрави теди, кед ше Велька гвизда цалком охладзи и кед годзен на ню злєциц. Так красни шиви сокол далєй лєцел по Космосу ошлєбодзени од шицких препреченьох и опасносцох

на драги. Час його лєценя нє мож било мерац зоз виками анї милиони роками, алє зоз милиярди роками. У тим длугоким чаше народзовали ше и нєставали велї ґенерациї людзох, а кажда сцела дочекац подполне гашенє гвизди. Людзе зоз моцними телескопами провадзели соколов лєт и о нїм правели леґенди... На концу пришол час кед ше дакеди розжирячена гвизда охладзела и постала планета зоз благу климу, на хторей ше почал розвивац живи швет. Сокол ше помали спущовал на нову планету, чия поверхносц була белаво-желєна. У лєту почувствовал як му витор приноши пахи рошлїнох хторих нє було на Жеми. Возбудзени, ище дакус кружел над нєпознату гору глєдаюци на нєй знаки живота. На концу, за свойо злєцованє вибрал єдну стину досц високу же би зоз нєй могол мац добри видогляд на шицки штири боки нового швета.Почувствовал як ше до його цела и кридлох враца моц. Нодлуга блага клима и вельке випарйованє зоз рошлїнох створело вельо молги и хмари, зоз хторих почали падац благородни диждж. Почали чечиц потоки и рики, формовали ше вельки бари, озера и моря. У нїх ше розмножовал рижнородни животиньски швет, та нова планета ожила од паху рошлїнох и гласох птицох и животиньох. Пришол час же и людзе зоз планети Жеми злєцели на нову планету На велькей медзипланетарней вселенскей ладї спущели ше коло високей гори, на чиєй стини такой збачели шивого сокола – перше єство зоз планети Жеми. На каменей плочи под соколовим гнїздом урезали соколову подобу. Бул то перши памятнїк на новей планети. Дали єй мено Соколова планета. Виривок зоз кнїжки „Златна клїтка”

НАУКА ЗА КАЖДЕ ДЗЕЦКО

ЗВИКНУЦА ЩЕШЛЇВИХ

Нєшка пошвецим дзешец минути свойого часу доброму читаню; так як пожива потребна за живот цела, так и добре читанє потребне за живот души.

ИСУСОВ ЖИВОТ ПО КРЕСЦЕНЮ

Духовна приповедка

По кресценю на рики Йордан, Исус ше нє врацел до Назарету, алє пошол до пустинї, дзе штерацец днї посцел. По штерацец дньох посту, Исус почал людзох научовац о Богу и вири, о вичним живоце и безсмертней души, и о вичних правдох... Научовал вшадзи: на гори, у пустинї, у обисцу або у храме, и то так крашнє же го шицки розумели, аж и мали дзеци. Вон нє лєм наказовал, алє и робел добри дїла. Ґу ньому приходзели хори, а вон их виздравйовал. Лєм гварел: „стань з посцелї”, „препатри”, „видз зоз гроба”... Лїчел нє лєм цело, алє и душу – кед пребачовал грихи. Так до Исуса велї поверели. Медзи нїма було бидних и богатих, учених и нєуких, хлопох и жени, малих и вельких. Спомедзи тих хтори до Исуса верели, вибрал дванац хлопох хтори ше волаю апостоли (ученїки). Нє могли шицки людзе кажди дзень ходзиц за Исусом, алє тоти дванацме вибрани пошли за нїм и три роки шицко видзели и чули цо научовал и творел. Бог ше остарал же би нас прейґ Исуса поучел о вирских правдох по хторих маме жиц.

ЗОЗ КИМ ШЕ ТРИМАШ ЗА РУКИ

Катакиз „Моя вира”

Рабин Гаролд Кушнер ше припатрал як дзеци на побрежю моря правя твердиню зоз писку. Кед закончели задуману твердиню, за хтору потрошели вельо часу и сцерпеня, надишла велька габа и зровнала ю зоз жему. Рабин обчековал гнїв и слизи. Алє, дзеци пошедали, полапали ше за руки и почали ше шмеяц. Дакус познєйше почали будовац нову твердиню. Вон гварел: – Од дзецох сом научел барз важну животну лекцию: шицки ствари у нашим живоце хтори твориме длуго и з вельку енерґию, створени у писку. Тирваци лєм нашо одношеня з людзми. Скорей лєбо познєйше придзе габа и однєше шицко тото цо зме збудовали з таким трудом. Кед ше тото случи, годни ше шмеяц лєм тоти, хтори ше маю з ким тримац за руки. Зоз кнїжки „Приповедки од хторих ше рошнє”, Здруженє за потримовку и помоц фамелийом дзецох зоз почежкосцами у розвою

Кажду композицию хтору написал, славни нємецки композитор Йохан Себастиян Бах подписовал зоз „Soli Deo Gloria” („Лєм Богу слава припада”).

МЕЛАНИЯ РИМАР

ЧЕКАМЕ ШНЇГ Ножки мали по баркох чупкали, док шнїг били на драже чекали. Жима нам, яґбачу, дзешка затрацена, а ми би шнїгу аж по колєна.

ЯКИМ ОЛЕЯР

ПОЛЯ ВЖИМЕ Поля напущени, лєси пошивели, нєт орачох и копачох, шицки их забули. Лєм чарнючки врани по польох кракаю, а бидни заячки добре ше скриваю. То жима жимує, по польох дулує, и кеди-нєкеди з шнїгом засипує.

ОСЕМ ШАПКИ Пришол раз до шапкара чловек, принєс баранчецову бундичку, та гвари: – Майстор, ушийце ми з тей бундички шапку. – Добре, ушиєм – гвари майстор. Вишол чловек од шапкара и роздумує: „Тота бундичка досц велька. Чи би з нєй нє вишли два шапки?” Кус подумал, врацел ше до шапкара и пита ше: – Поведзце ми, майстор, могли бисце ми з тей бундички ушиц два шапки? – Як бим нє мог? Можем – гвари майстор. – Кед так, ушийце ми вец два шапки – гварел чловек и пошол. Нє одишол вон далєко, думал цошка и знова ше врацел до шапкара, та го замодлєл: – Майстор, а ушили бисце ми з тей бундички три шапки? – Чом бим нє ушил? Ушиєм и три – гвари шапкар. Зрадовал ше чловек и пита ше: – А могли бисце ушиц штири? – Ушиєм и штири – гвари майстор. – А пейц?

– Ушиєм и пейц! – Но, вец ми ушийце пейц шапки! Пошол чловек, алє ше з пол драги знова врацел и пита ше: – Майстор, а могло би шейсц шапки? – Може и шейсц! – А седем, або аж осем шапки? – Може и осем! – одвитує майстор. – Е, ушийце ми вец осем шапки! – Добре, ушиєм осем. Придзце по нїх дас о тидзень. Кед прешол тидзень, пришол чловек до майстра и пита ше: – Готови мойо шапки? – Готови – гвари майстор. Поволал вон свойого помоцнїка и гвари: – Идз и принєш гевти осем шапки. Помоцнїк такой принєс осем мали шапочки – ушити нє на главу, алє на яблуко! Чловек попатрел, зачудовал ше и опитал: – Цо то за робота? – То шапки хтори сце наручели – одвитовал шапкар. – Ей, майстор! А чом тоти шапки таки мали? – А ви роздумайце сами! – одвитовал шапкар. Вжал чловек осем мали шапочки, пошол и нє мог ше начудовац: „Прецо же тоти шапки випадли таки малючки? Прецо?...” Єрменска народна приповедка

КВИЗ ЗА НАЙМЛА ДШИХ

О МЕШАЦУ ФЕБРУАРУ Фебруар: 1. Перши мешац у року 2. Найкратши мешац у року 3. Найдлугши мешац у року

У фебруару означуєме: 1. Дзень мацеринского язика 2. Початок єшенї 3. Родзени дзень папаґайох

У фебруару ше бавиме: 1. У цеплей хижи 2. На морскей плажи 3. На дильове при нашим полю

У фебруару квитню: 1. Ґереґи и динї 2. Орґони 3. Подшнїжнїки

Заокруж точни одвити и зоз стрелку их повяж зоз одвитуюцима илустрациями.

Владимир Сабадош, 5,5 роки Дюрдьов

Андрей Ґнип, 6 роки Дюрдьов

Лара Рац, 6 роки Руски Керестур

Тамара Тиркайла, 5,5 роки Дюрдьов

Кира Пап, 6 роки Руски Керестур

ЖИМСКИ ОДПОЧИВОК Жимски одпочивок сом барз крашнє препровадзел. Зоз фамелию зме преславели Крачун и дочекали Нови рок. Найкрасше дожице тей жими було кед зме були у Новим Садзе у Лядовим лєше на шлїзкалїщу. Корчоляли зме ше и вожела сом ше на заяцу зоз свою шестру. Потим сом пошла до кругу ґу другим дзецом хтори ше шлїзкали, а вец зме ше дакус шпацирали по Лядовим лєше. Видзели зме барз крашнє оквецени хижки. Сликовали зме ше при нїх. През жимски розпуст ходзела сом до Каритасу дружиц ше у Дзецинским куцику. Єден вечар зме правели наруквици, други вечар бул квиз, а треци вечар зме були детективи. На штварти вечар Дзецинского куцика бул поволани мадїоничар. Указовал нам барз интересантни трики. Потим зме мали маскенбал, а на концу вибрани и наградзени найкрасши маски. Барз ше ми пачело друженє у Каритасу. Ана Мария Сопка, II Руски Керестур

Патрик Варґа, III, Руски Керестур

МИЛА ЖИВОТИНЯ Животиня хтору барз любим то пес. Мено му Жучко. Вон ма жолту шерсц, вельки хвост и длуги баюси. Старам ше о нїм. Кед є гладни, давам му хлєба и води. Бавим ше зоз нїм так же му гуторим най шеднє, лєбо най лєгнє. Жучко ми мили прето же є добри и же ме вше послуха. Емилия Мученски, II Коцур

ЖИМСКИ ДОЖИЦА Моя наймилша рочна часц то жима. Любим ю кед єст вельо шнїгу. Скоро каждей жими зоз фамелию правиме койяки фиґури у шнїгу. Раз сом правел диносауруси, вец замок, а обовязно правиме и Дїда Шнїжнїка. Любим правиц и ангелчки у шнїгу. Случело ше же кед сом правел ангелчка, мой пшичок прибегнул, почал ме прескаковац и лїзал ме. Дакеди ше идземе шпацирац, а брата цагаме на санкох. Вон ше теди барз радує. Даскельо раз сом ше и оруцовал з татом, алє го барз чежко потрафиц зоз шнїгову груду. Прешлей жими сом зоз свою сушеду пробовал направиц спущовалку, алє ше нам цали час губела и нє удало ше нам. Вец ми мама и тато направели добру спущовалку. Вельо раз сом спаднул кед сом ше шлїзкал док зме ше шпацирали. Жима ми интересантна и прето же теди радосни швета – Крачун и Нови рок. Крашнє препровадзуєм кажду жиму, та вше нєсцерпезлїво чекам тоту рочну часц. Даниел Иванкович, IV Руски Керестур

Сара Еделински, III, Руски Керестур

СЛУНКО Слунко ше ошмихло, а мешац ше виступел з драги, шицки дзеци ше бавя, док слунечко на нїх патри. Фини били хмари, коло слунка танцую. а влєце ше шмишка и греє, та ше шицки радую. Зогрива нам базени, аж и моря и рики. Дарує красни вилєти, та з нїм весели слики. Йована Фаршанґ, III, Руски Керестур

ЖИМА

Мартина Фейди, IV Нови Сад

ДОЖИЦА НА ЖИМСКИМ ОДПОЧИВКУ

Кед сом ше рано зобудзел и попатрел през облак, видзел сом же пада шнїг. Барз сом ше зрадовал першим пахульком. Нафриштиковал сом ше, та сом предложел же бизме унєсли ядловец и квецели го. И мойо браца го украшовали. Помагали нам и родичи Вец сом ше питал родичом чи можем пойсц вонка. Пущели ме, алє гварели же нє шмем остац длуго. Накадзи сом вишол, поволал сом пайташох зоз хторима ше вше вєдно бавиме. Оруцовали зме ше зоз шнїгом, скакали зме и по нїм ше валяли. Найчастейше зме були на Ярашу. Кед други раз падал шнїг, змагали зме ше хто налапа вецей пахульки. Я скоро нїґда нє победзел, алє нам було крашнє. Кед сом замарзнул, пошол сом дому, до цеплей хижи и лєгнул сом спац.

Жимски одпочивок сом барз крашнє препровадзела. З родичами зме дома преславели Крачун и Нови рок. Найкрасши ми бул дочек, бо зме ше картали. Пачело ше ми и кед зме були у Новим Садзе у Лядовим лєше. Корчоляли зме ше. Сликовала сом ше при вельким ядловцу хтори бул барз крашнє оквецени. Жимски одпочивок барз швидко прешол, алє найкрасши дожица длуго будзем паметац.

Адриан Гарди, IV Руски Керестур

Доротеа Рамач, II Руски Керестур

МОЯ МИЛА ЖИВОТИНЯ Мнє наймилша животиня пес. Мено му Боби. Ма кандрасту шерсц, кафово очи и мали уха. Кед видзем вонка, маха зоз своїм длугоким, чарним хвостом. Кажди дзень го кармим и давам му води. Люби кед го гласкам по мегкей, округлей глави и кед вєдно бегаме по дворе. Боби ме чува, та є прето моя наймилша животиня. Юлияна Бесерминї, II Коцур

МОЙО НАЙМИЛШЕ БАВИСКО Мойо наймилше бависко то лабда. Достал сом ю од брата. Округла є, и ма на себе два фарби. Найволїм ше лабдац з пайташом Иґором. Додаваме єден другому лабду, а кед нас єст вецей, бавиме фодбал. Найволїм тото бависко прето же скакаме, бегаме, та вец лєпше шпиме. Павле Тимко, II, Коцур

ЧАРИВНА ПАЛЇЧКА Кед бим мал чаривну палїчку, направел бим город до хторого би ходзели шицки людзе. Направел бим и нєобични авион, роботох и фабрики. На древох би росли чоколади и бонбони. Моя школа би була намурована зоз вшелїяких лакоткох. Кед би даєдно дзецко дацо поєдло, на тим месце би ше такой створела нова лакотка. Школа би була барз сладка и дзеци би ю барз любели. Алє, я нє мам чаривну палїчку. Будзем ю глєдац, та кед ю найдзем, шицко тото з ню понаправям. Дарко Колєсар, III, Коцур

Арсен Станкович, IV, Дюрдьов

БИЛИ ШНЇЩОК Пада били шнїщок, красни яґод мищок. Нападал по колєна там дзе трава желєна. Дїдо Шнїжнїк пишно стої, од слунка ше нє бої. Пахульки з нєба злєтую, ище єден дзень привитую. Иван Будински, III Руски Керестур

Милица Милановски, IV, Вербас

ШКОЛСКА СЛАВА У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ И У КОЦУРЕ У шицких школох у Републики Сербиї 27. януара отримани пригодни програми з нагоди Школскей слави Святи Сава, а обовязна часц тих шветочносцох вшадзи була святосавска гимна и обрядне ламанє славского колача.

СВЯТИ САВА – ШКОЛСКА СЛАВА Святосавска академия у ОШ „Йован Йованович Змай” у Дюрдьове отримана на Швето Святого Сави, 27. януара. Участвовали школяре од першей по осму класу. Перше паноцец пошвецел славски хлєб и колїво, а вец школяре нїзших класох одшпивали прекрасну шпиванку. Потим старши, школяре пиятей и шестей класи, бешедовали о живоце Святого Сави и о тим цо хасновите робел за нас и за будуци поколєня, а академия закончена зоз гимну, хтору одшпивали школяре. По законченю програми шицки присутни були понукнути зоз славским хлєбом и колївом. Кристина Дюранїн и Ксения Вереш, VII Дюрдьов

У Основней и штреднєй школи „Петро Кузмяк” у Руским Керестуре швето Святого Сави школяром и занятим повинчовала директорка Хелена Пашо Павлович, а потим школяре виведли програму пририхтану з наставнїцами. По руски и по сербски пречитани тексти и народни леґенди о тому велькому сербскому просвитительови и основоположнїкови просвити при сербскому народу. Представел ше и хор Основней школи, хтори одшпивал и святосавску гимну. Православни священїки зоз Кули окончели обряд ламаня славского колача. У Основней школи „Братство єдинство” у Коцуре Школска слава тиж означена зоз пригодну школярску програму, а Швето преславене и у Велькей сали Дома култури. Почало зоз святосавску гимну, а потим ше зменьовали рецитаторе, шпиваче, ґлумци и танєчнїки. Числена публика мала нагоду послухац и пригодну бешеду о Святому Савови хтори вельо допринєсол у розвою школства у Сербиї. Шветочносц предлужена у просторийох Школи, дзе парох православней церкви у Коцуре пошвецел школу и славски колач. М. А и О. Р.

ҐЛОРИЯН УСПИШНИ КАРАТИСТА И ОДЛИЧНИ ШКОЛЯР

К

ед почал ходзиц до школи, Ґлориян Штранґар ше почал пренаходзиц у даєдней спортскей дисциплини. Дакус бавел фодбал, алє видзел же то нє прави вибор, та уж у другей класи почал тренирац карате, перше рекреативно, а у трецей класи участвовал и на першим змаганю у Бачу. Тренер му бул Михал Орос. Полюбел тот спорт, а барз му вельо значело же го родичи од початку барз потримовали. У Керестуре нє мал партнера, бо шицки хлапци хтори теди тренирали вєдно з нїм, були од нього нїзши и прето нє могол напредовац. Уключел ше до Карате клубу „Гайдук” у Кули. Там ше змага поєдинєчно и екипно у катеґориї кадетох (то хлапци народзени 2006. року). Змага ше у борбох, а там важни успих. У сезони ше змаганя отримую каждей соботи лєбо нєдзелї. После змаганя у Бачу 2014. року, дзе бул други, бул на змаганьох у Оджаку, Новим Садзе, Деспотовцу, Беочину, Смедереве и даскельо раз у Беоґрадзе. У новембру 2019. року Ґлориян бул у Смедереве на Купу Сербиї за пионирох, дзе ше

змагал екипно у конкуренциї хлопски надїї. Завжали треце место, вон освоєл медалю и у поєдинєчней конкуренциї. Лєм тидзень после того успиху, Ґлориян бул на традицийним медзинародним турнире „Трофей Раковици 2019” и екипно, у конкуренциї кадетох завжали перше место, а у катеґориї хлопски надїї, треце место. Такой у децембру прешлого року Карате клуб „Гайдук” участвовал на Медзинародним турнире „Nippon top ten” у Беоґрадзе зоз двацец штирома змагателями. Ґлориян у екипней катеґориї освоєл стриберну, а у поєдинєчней катеґориї бронзову медалю. На тим турнире ше змагали коло 600 каратисти зоз пейцох державох, а КК „Гайдук” достал шейсц златни медалї. Одлични школяр седмей класи, Ґлориян люби физику, информатику и математику, а прихильни є и ґу язиком. Окреме люби ґраматику и правопис. У пиятей и шестей класи на Окружних змаганьох зоз руского язика бул перши, а зоз физики други. На Окружним змаганю зоз транспорту завжал

друге место, а достал награду и за писмени состав на Смотри славянскей писменосци у Тителю. Тото року ше рихта на змаганє зоз руского, и зоз сербского як нємацеринского язика. Планує ше уписац до керестурскей Ґимназиї, а понеже го интересую компютери, роботика, видео бависка и шицко вязане за технолоґию, школованє би любел предлужиц у тим напряме. У Клубу „Гайдук” будзе и далєй тренирац, а вец би любел положиц испит за тренера и достац лиценцу. М. Римар

ЗАНЇМАНЄ Наставнїца: – Мирку, до хторей штреднєй школи ше сцеш уписац? Мирко: – До музичней, напрям, аґрономия. Наставнїца: – Нє чула сом же єст таки напрям. Цо будзеш робиц док закончиш? Мирко: Будзем чувац овци и грац на пищалки.

СИМЕТРИЯ

Автор Нела Таталович

ШИЦКО МОЖЛЇВЕ – Оцец, паметаш кед ши ми гварел же гевтот авзлоґ на робней хижи зоз такого грубого скла, же го нє мож розбиц? – Паметам. Та цо? – Нє мач ши право. Я ше прешвечел же шицко мож. та аж и розбиц грубе скло. Прерисуй симетрично другу половку глави и офарб рисунок.

Лїшка би сцела пойсц ґу їжови, алє кадзи, кед єст шнїгу вшадзи. Помогнї єй найсц драгу у завятим лавиринту.

Автор Нела Таталович

ЛАВИРИНТ

Автор Нела Таталович

ОФАРБ РИСУНОК

Ту нарисовани аж 36 пакецики, а медзи нїма лєм два цалком єднаки. Найдз их и заокруж.

Автор Нела Таталович

ПАКЕЦИКИ

За фебруарске число „Заградки” вредни сотруднїки послали 82 литературни и подобово роботи. Руски Керестур: Доротеа Рамач, Николая Рац, Лара Папуґа, Ана Мария Сопка, Клара Джуджар, Лена Зелич, Матия Чапко (II): Сара Еделински, Мая Надь, Йована Фаршанґ, Тияна Сабадош, Ксения Катрина, Иван Будински, Мартин Рац, Патрик Варґа, Тони Орос, Кристиян Сас, Урош Плавшич, Исак Новта, Марко Драґутинович (III); Марияна Сивч, Ивана Цифрич, Емилия Мудри, Кристина Русковски, Каролина Пап, Сара Гарди, Валентина Фаркаш, Александра Ґлишич, Дуня Апро, Алек Чапко, Теодор Штранґар, Марко Ґецан, Лука Фа, Марко Колошняї, Даниел Иванкович, Андрей Провчи, Максим Катона, Адриан Гарди, Иван Фейди, Вукашин Илич (IV). Вєдно 59 роботи. Дюрдьов: Тамара Тиркайла, Андрей Ґнип, Владимир Сабадош, Ален Балоґ, Ваня Балїнт, Йован Нота (овода); Ясмина Мудри, Ксения Вереш, Кристина Дюранїн, Марина Барна, Кристиян Будински, Вслентино Пушкаш, Никола Орос и єдна робота нєподписана. Вєдно 15 роботи. Кула: Ана Микита, Петар Чордаш, Филип Црнянски (II); Матия Грубеня, Михайло Грубеня (IV); Минеа Тадич (V). Вєдно 6 роботи. Нови Сад: Мартина Фейди (IV) послала єдну роботу. Сримска Каменїца: Настася Сакач (II) послала єдну роботу.

ДЗЕНЬ РУСНАЦОХ У ШКОЛИ Дзень Руснацох, 17. януар, означени и у Школи „Йован Йованович Змай” у Дюрдьове. Шветочну програму пририхтали школяре од першей по седму класу, зоз своїма учительками и наставнїцами. Мали зме и госцох, дзеци зоз оводи, хтори указали як крашнє научели рецитовац по руски. Школяре першей класи одтанцовали руски танєц, а старши, школяре з руских оддзелєньох штвартей и седмей класи, шпивали нашо народни писнї. Потим отримани квиз о историї Руснацох, о народним облєчиве, обичайох и традицийних єдлох. После школскей програми пошли зме вонка дзе ше опрез Месней заєднїци, Музею и КПД „Тарас Шевченко” кладло застави и шпивало гимни. У Матки тиж отримана пригодна програма и пририхтана закуска – традицийни руски єдла. Ясмина Мудри, Марина Барна и Кристиян Будински, VII, Дюрдьов

ЖИМСКИ ОДПОЧИВОК Жимски одпочивок сом барз крашнє препровадзела. Дома зме вєдно славели Крачун и Нови рок. Зоз татом сом була у Оджаку у його фирми по новорочни пакецик. Барз ше ми пачело же ме одведол патриц театралну представу за дзеци. Интересантне ми було и же сом путовала на автобусу. Под час жимского одпочивку була сом у баби и дїда, у кумових, у нини и у пайташкох. Набавела сом ше, а дакус сом и вежбала за школу. Клара Джуджар, II Руски Керестур

Лео Йованович, I, Руски Керестур

ПЕРШИ БАВИСКА Нїґдзе нє записане кеди направене перше бависко, алє одкеди швет-шветом, дзеци росли з бависками, та гоч то були лєм фалатки древа, каменьча лєбо кульки, лабдочки зоз блата. И давно ше беби укладало лєбо улагойовало зоз черкотками, а перши таки бависочка, хтори голєм кущик здабали на черкотки, були зоз печеней глїни, а нука були каменьча лєбо даяки зарна хтори черкали. Перши археолоґийни находи бавискох походза зоз каменого часу (неолит), а то було пред 7-8 тисячи роками. Були то фиґурки животиньох: птица, буяк, качка, коритнявка, сова, риба... зоз печеней глїни. Перши бабки ше правело зоз древа. Нє мали анї руки анї ноги, а кед фалаток древа мал на верху ґузел, то представяло главу. Нєшка ше бависка прави зоз найрижнороднєйших материялох: платна, волни, металу, скла, пластики, ґуми, а барз богати родичи своїм дзецом купую драгоциносци – бависка зоз злата и стрибла.

ДОМИНИ Домини у давних часох були древени, а тераз ше их прави найчастейше зоз пластики. Тото бависко популарне виками. Походзи зоз Китаю, а перши домини там направени коло 1120. року. Медзитим, у Каирским музею ше находуи єгипетски сет доминох за хтори ше предпоставя же походза зоз часу Тутанкамона, коло 1355. року. Даґдзе домини правени и зоз слоновей косци. Масовно ше почало бавиц домини у 14. вику у Китаю, до Европи сцигли аж у 18. вику, перше до Италиї, а потим до Французкей. Нєшка ше домини бави на шицких континентох. У держави Алабами од 1976. року отримує ше шветове першенство у бавеню з доминами, а у Голандиї од 1986. року єст манифестация „Валянє доминох”, под назву „Дзень доминох”.

КАМЕНИ ТРАКТОРЧОК Археолоґове у Мардину (Турска) нашли бависко направене з каменя, и твердза же ма коло 7.500 роки. Барз здабе на тракторчок. Чуваю го у Музею Мардин и гваря же то найстарше бависко на швеце. У тим Музею ше чува и камени бабки и пищки хтори походза зоз часу пред 5-6 тисячи роками. Пищки ище вше функционую – пискаю як нови. И теди, барз, барз давно, хлапци ше бавели з авточками и тракторчками, а хто видумал и направел таке бависко, кед ше прави трактори нїкому анї нє шнїли... раз одкриєме. Пририхтала Р. Ґ. П.

Анастасия Няради, IV, Коцур

Стефан Арва, I, Руски Керестур

Стефан Ґнип, IV, Дюрдьов

Александар Папуґа, IV, Коцур