Vrijdag 4 juli 2025 2e Jaargang 3e druk No. 1
pagina 1.
-ZUIDERZEEWERKEN AL 100 JAAR NOG 100 JAAR-
NIEUWS- EN ADVERTENTIEBLAD VOOR zuiderzeegemeenten en hollands kroon uitgever:
V ERSC HI J N T E L KE N
Gemeente Hollands Kroon
DINS DAG en VR I J DAG
A DVE R T E N T I Ë N :
Van 1– 5 re ge ls I e d e re re ge l me e r
€ 0,50. € 0,10.
BUR E AU:
Hip p o lyt ush o ef – Wier ingen . T EL. INT ERCOMM. No . 22
C O R R E SP O N D E N T I E :
Gemeent e Ho llandsch K r o o n Bur gemeest er Mijnlieffst r aat - A nna Paulowna
Zuiderzeewerken, gemaakt door mensen voor mensen Sinds mensenheugenis werd Nederland geteisterd door water. Waren het de rivieren niet die buiten hun oevers traden, dan was het de zee wel die het land overspoelde. Land werd gewonnen en land ging bijna even zo snel weer verloren. Lang was er sprake van een ongelijke strijd, waarin het water onmiskenbaar de bovenliggende partij was. Al sinds 1667 bedacht Hendrik Stevin, zoon van de beroemde wiskundige Simon Stevin, een plan om de kustverdediging voor eens en voor goed altijd op orde te brengen. Het was daarvoor absolute noodzaak de Zuiderzee te temmen. De tijd bleek echter nog niet rijp voor zijn ambitieuze plannen. De stand van de waterbouwkundige kennis was simpelweg niet toereikend. Daarnaast was Holland nog niet eendrachtig en welvarend genoeg om de financiële middelen bij elkaar te sprokkelen. In het midden van de negentiende eeuw veranderde dat. De periode werd opnieuw gekenmerkt door omvangrijke watersnoden. Daarnaast was er door de toenemende welvaart en de daarmee samenhangende bevolkingsgroei een behoorlijke vraag naar landbouwgrond. De stand van de waterbouw was inmiddels, mede door de ontwikkeling van windmolens en gemalen, op een niveau dat kustverdediging een serieuze optie werd. Vele plannen passeerden de revue, het ene nog ambitieuzer
dan het andere. In vogelvlucht: Het plan-Kloppenburg en Faddegon (1848), het plan-Van Diggelen (1849), het plan-Beijerinck (1866), het plan-Stieltjes (aangepaste versie van plan Beijerink), het plan Leemans (1877). Het was uiteindelijk het plan dat later de naam plan Lely kreeg dat in 1887 met steun van de regering en onder auspiciën van de speciaal voor dit doel opgerichte Zuiderzeevereniging serieus werd onderzocht. Het plan behelsde waterbouwkundige werken, inclusief de aanleg van de Afsluitdijk, ter waarde van tweehonderd miljoen gulden. Dat was destijds evenveel als de gehele staatsbegroting van een jaar. Al in 1892 werd door de staatscommissie geadviseerd om het plan goed te keuren. Het duurde echter nog tot na de watersnood van 1916 voor de ‘Wet tot afsluiting en droogmaking van de Zuiderzee’ werd aangenomen. Op 29 juni 1920 werd een begin gemaakt met de aanleg van de Amsteldiepdijk, de dijk die het eiland Wieringen zou verbinden met het vaste land. Het was de eerste stap in het grootste waterbouwkundige project dat ooit werd uitgevoerd. Ruim vijfenzeventig jaar is er aan de Zuiderzeewerken gewerkt. De Wieringermeer werd drooggelegd, de IJsselmeerpolders volgden. Kroon op het werk was de aanleg van de Afsluitdijk. Na vijfenzeventig jaar was het klaar. Maar is zo’n enorm werk ooit echt klaar? In deze krant wordt een beeld geschetst van
Familie Bosker maakt naam en fortuin op Wieringen Sommige familienamen klinken op Wieringen al sinds mensenheugenis. Denk aan de namen Lont, Koorn of Rotgans bijvoorbeeld. De familie Bosker kwam pas halverwege de negentiende eeuw op het, toen nog net, eiland wonen. Op het nieuwe gedeelte, de polder Waard-Nieuwland, dat dan weer wel. ,,Jan Bosker is hier meer dan anderhalve eeuw geleden naartoe gekomen”, aldus Marijn Jongsma, achterkleinkind van de pionier op Wieringen. ,,Dat was een boer, uit Groningen. Oorspronkelijk een boer dan, want hier op Wieringen bleken zijn zonen meer ondernemers dan agrariërs. In 1912 stond mijn opa Cornelis Bosker aan de wieg van de lokale krant, de Wieringer Courant.” Het drukken van die krant
gebeurde oorspronkelijk in een schuurtje achter een huis in de Elft, waar later zijn jongere zus Grietje Bosker tot op hoge leeftijd woonde. ,,Dat was een heikele onderneming, want dat schuurtje was natuurlijk niet gebouwd voor een zware drukpers. Het verhaal gaat dat je nog steeds de reparaties van de scheuren in de muren kunt ontdekken als je goed zoekt”, vertelt Jongsma. ,,Later verhuisde het bedrijf naar de Hoofdstraat. Wieringers van nu herinneren zich dat pand misschien doordat er na ons jarenlang een Wereldwinkel in heeft gezeten. De drukkerij achter dat huis werd wel speciaal voor de Wieringer Courant gebouwd trouwens.” Okko, de oudere broer van Cornelis, was actief in de aannemerij. Hij ontpopte zich mede door de Zuiderzeewerken als
4 juli 5 juli 6 juli 27 juli 18 juli 24 juli 2 juli 10 juli
de veranderingen die de dijk teweeg heeft gebracht. Het doel, veiligheid en landwinning, werd bereikt. Maar worden die doelen nog steeds op dezelfde manier nagestreefd? Recent zijn de dijken op hoogte gebracht voor de nieuw te verwachten waterstanden. Het belang van de natuur stond bij aanleg van de Zuiderzeewerken niet bepaald voorop. Tegenwoordig is dat wel anders. Maar hoe wordt zo’n dijk nou opgenomen in de natuur? Vooral voor de mens veranderde er veel. Wieringen was niet langer een eiland, de postboot verdween en er kwamen steeds meer buitenstaanders die op het voormalige eiland bleven wonen. De hele wereld had natuurlijk te maken met veranderende omstandigheden, maar voor de Wieringers ging er letterlijk een wereld open. succesvol zakenman en leverde veel van de materialen die voor de aanleg van de Afsluitdijk werden gebruikt. ,,De naam Bosker is door de inspanningen van die twee wel nauw met het eiland verbonden.” Er was trouwens nog een lid van de familie Bosker die in de geschiedenis van Wieringen vaak genoemd wordt. ,,Mijn oudtante Grietje was de eerste vrouw die de Afsluitdijk in 1932 overstak. Ze deed dat trouwens op eigen initiatief en niet op uitnodiging of zo. De beelden haalden het bioscoopjournaal en overschaduwden de officiële opening. Ze is daardoor zelfs een min of meer bekende Nederlandse geworden. Nou Ja, in ieder geval een bekende Wieringse. Ik meen dat het bij het vijftig jarig bestaan van de Afsluitdijk was dat ze op televisie kwam bij Sonja Barend. Tijdens de herdenking op de afsluitdijk zelf heeft ze ook nog met prins Claus en koningin Beatrix gesproken. De Wieringer Courant en de Wieringermeerbode
ABONNEMENTSPRIJS: Per 3 maanden € 0,85.
h 73 h 73 h 53 h 64
11:38 l -78 12:45 l -72 01:03 l -66 02:03 l -60
06:43 07:30 08:19 08:11
MAANDSTANDEN Laatste kwartier Nieuwe maan Eerste kwartier Volle maan
De laatste Ronde: Een historische vaartocht rond het eiland Wieringen in 1920 Op 29 juni 1920 wordt de eerste bak met specie gestort in het Amsteldiep voor de afsluiting van de Zuiderzee. Na vier jaar, op 31 juli 1924, wordt de Amsteldiepdijk gesloten en is Wieringen definitief geen eiland meer. De mogelijkheid om rond het eiland te varen behoort vanaf dat moment voor goed tot het verleden. Dat kan natuurlijk niet ongemerkt gebeuren. Watersportliefhebbers smeedden het plan om nog één keer een tocht per motorboot rond het eiland te maken.
waren een lang leven beschoren en verschenen zelfs in de 21e eeuw nog bijna 20 jaar. ,,De krant heeft mijn vader Gerrit Jongsma, die via mijn moeder Tieny Bosker in ‘ de zaak ‘ kwam, uiteindelijk ruimschoots overleefd, al was hij de laatste jaren wel nog de baas maar niet meer de eigenaar. Hij heeft als uitgever en schrijvend journalist jarenlang een stempel gedrukt op het Wieringer Nieuws. Dat was uiteraard vaak lokaal nieuws, maar ook nationaal en zelfs internationaal nieuws werd, indien van belang voor Wieringen, in de kolommen opgenomen.” ,,Ik denk dat je het belang van de krant in die tijd niet moet onderschatten. Natuurlijk werd er veel geschreven over landbouw en visserij, onderwerpen die lokaal van belang waren. Maar ook het gemeentebestuur werd bijvoorbeeld nauwlettend in de gaten gehouden. Dat was, en is, zowel voor het bestuur als voor de betrokken burger van belang.”
Zo gezegd, zo gedaan. Begin juli vertrekt een stoer scheepje vanuit de haven in Nieuwediep. Door de schaarste aan petroleum, een gevolg van de eerste wereldoorlog, kon de tocht niet eerder worden gemaakt. Voor een leek op het water, niet bekend met de vele zandbanken en de daar tussendoor lopende geulen en slenken in het vaargebied rond Wieringen, lijkt het, alsof Wieringen helemaal het doel niet is van deze tocht. LEES VERDER OP PAGINA 2.
Jongsma, zelf journalist, zette zijn eerst schreden op het journalistieke pad bij de krant van zijn vader. In de nabezorging wel te verstaan. ,,We regelden eigenlijk het hele proces zelf, dus ook de bezorging. Met als gevolg dat als mensen dan geen krant hadden gehad, ze naar ons huis belden. Het kwam voor dat ik dan op de fiets stapte om de krant na te leveren.” Ook als schrijver maakte Jongsma zijn debuut bij de Wieringer Courant. ,,Op maandagavond zong mijn vader bij een koor in Den Helder. De woensdageditie verscheen op dinsdagmiddag laat, en vrij kort voor het ter perse gaan werd het weerbericht aangeleverd. Ik werd dan maandagavond doorgebeld door een meteoroloog uit Den Helder. Hij vertelde me de weersvoorspelling en die schreef ik vervolgens keurig op een papiertje. Mijn vader leverde dat de volgende ochtend aan bij de zetters.”
lente tijd rond de dijkaanleg. Die had ingrijpende gevolgen voor de samenleving. Dat was een zegen voor een krantenuitgever/journalist want er was in ieder geval genoeg om over te schrijven. Al was het alleen maar omdat de bevolking en de economie groeiden. Voor een journalist binnen een hechte gemeenschap was het soms wel spitsroeden lopen. Dat bleef het trouwens na de aanleg van de Zuiderzeewerken ook hoor. Terugkijkend geloof ik dat de Wieringer samenleving tamelijk egalitair is. Er zijn niet veel verschillen in rangen of standen, en ook niet tussen arm of rijk. We hebben het nieuws altijd redelijk ongestoord kunnen verslaan.”
’Mijn familie nam allerlei initiatieven in de bijzonder turbu-
Grietje Bosker, de eerste vrouw die het sluitgat van de Afsluitdijk overstak.