Issuu

stel de stad een vraag

CATALOGUS TENTOONSTELLING

21/01/’17 – 05/03/’17

concept & copyright | ruimteCAESUUR 2017

Video still uit Oscar Wilde The Preface | Núria Búfarull|Spanje

short summary uitgangspunt stel de stad een vraag Núria Búfarull|Spanje | The Preface openingstekst 1ste tentoonstelling | 21/01/’17 beelden opening 21/01/’17 leon riekwell | Vermeende schoonheid of dictaat? Hoe kleurrijk mag je zijn? Elis Vermeulen | waar zijn mijn zusters? Ko de Jonge | kan hier een huis staan? en parkeerplaats ruimteCAESUUR | Wessel Couzijn terug in de stad? [ ! ] tentoonstellingsbeelden participants | deelnemers [ v/m ] colofon

ruimteCAESUUR open: elke vrijdag- en zaterdagmiddag 14 u. 00 – 17 u. 00 Lange Noordstraat 67 | 4331 CC Middelburg www.ruimtecaesuur.nu | www.caesuur-posethequestion.nl caesuur@zeelandnet.nl

p. 04 p. 06 p. 06 p. 12 p. 16 p. 18 p. 24 p. 30 p. 34 p. 40 p. 46 p. 49

short summary

From the first day ( 1995 ) Willy van Houtum and I started ruimteCAESUUR, we wanted to develop a program in the form of a triptych, with the aim to install artwork in the historic centre of Middelburg. The first part ( 1997 ) was simply donating artworks to Middelburg by 14 visual artists. The second part ( 2005 – ’06 ) was showing the city how artists partake the city mentally and physically. Thus adding another ‘map’ to the representation of the city. The third part, which is at hand now, is posing the city a number of questions which normally are not enquired.

The difference with the previous parts is that we invited people with a variety of intellectual professions: writers, photographers, poets, architects, graphic designers, visual & performance artists, musicians, etc. from Holland, Belgium, Germany, Brazil, Great Britain and Spain. At the same time a group of students from UCR – Philosophy and Art & Design Track – wants to take part in this third stage; either with the desire to make an autonomous proposal or to collaborate with one of the professionals. Click here for more context [ in English ]. Click here for all individual projects. The projects take place in the public space of Middelburg; the space of CAESUUR functions as a living archive in which the projects are re-presented. ‘Pose the question . . . ‘ opened with a video projection on the window of ruimtecAESUUR on the 1st .

of January 2017 at 00:00:01 by Núria Búfarull|Spain with parts of a highly controversial text by Oscar Wilde | The Preface. Click here for her video. Followed by the 1st exhibition that opened on Saturday January 21st . The projects that were displayed in this exhibition: Elis Vermeulen where are my sisters? Her question refers to what happened to the faded relationships between Middelburg and her twin cities: Nagasaki, Folkestone, Vilvoorde en Glogow; Ko de Jonge can there be a house here? and parking lot? deal with the almost-forgotten devastation in the historic city in favour of the car; leon riekwell Perceived beauty or dictate? How colourful are you allowed to be? questions the dictatorial colour policy of the municipality of Middelburg; teamCAESUUR Wessel Couzijn back in town? [!] is a serious and at the same time extremely naive attempt by Ko de Jonge and Hans Overvliet to let restore and reinstate the vandalized statue 'The Mill' by Couzijn, a famous Dutch sculptor. In total seven exhibitions will support ‘pose the question . . . ‘. The exhibition scheme of the complete program can be found here. March 2nd 2017 | Hans Overvliet

uitgangspunt stel de stad een vraag

Vanaf dag 1 dat Willy van Houtum en ik in 1995 ruimteCAESUUR startten wilde ik een thematisch drieluik maken met kunstwerken in de openbare ruimte van de historische binnenstad van Middelburg.

Het eerste luik (het nissenproject | 1997) was eenvoudigweg het schenken van hun kunstwerken door 14 kunstenaars [ v/m ] aan Middelburg. Een aantal daarvan siert nog steeds de stad. In het tweede luik ( terloopsMiddelburg | 2005 – ’06 ) gaven kunstenaars, schrijvers, poëten, filosofen, etc. een beeld van wat de rol van de stad Middelburg speelt in hun oeuvre. Zo doende voegden zij een nieuwe ‘kaart’ toe aan de stad. Dit derde luik dat loopt van 1 januari tot en met 31 december 2017 stelt vanuit diverse disciplines vragen aan de stad. Vragen die normaal gesproken niet worden gesteld. Ook aan dit thematische luik stel de stad een vraag doen weer professionals uit diverse vakgebieden mee: schrijvers, fotografes, dichters, architekten, grafisch ontwerpsters, beeldend kunstenaars, musici, etc. uit Nederland, België, Duitsland, Spanje, Engeland, Brazilië, etc. Ook een groep studenten van U.C.R. [ Philosophy and Art & Design Tracks] neemt deel met autonome projecten of in samenwerking met de professionals. Om maximale autonomie te garanderen hebben we maar twee ‘eisen’ aan het werk: het moet een plek hebben in de openbare ruimte van Middelburg en we vragen niemand toestemming om het werk uit te voeren. Tenzij dat onderdeel is van het werk zelf, zoals dat van b.v. leon riekwell.

Uiteraard informeren we inwoonsters van het gebied waar het werk zich afspeelt over inhoud en vorm. We staan open voor samenwerking met de ander. Zo zijn we kennispartner van het Metamorfose Lokaal van U.C.R. / Sophie Krier, werken we samen en worden we financieel ondersteund door Middelburg800, geven we ruimte aan initiatieven van b.v. the Amnesty International Studentgroup, music@caesuur, de KinderKunstWeek, het C.B.K., de Drvkkery, etc. en hebben we liasons met diverse op Middelburg gerichte Facebookplatforms,etc. Waar aan de orde worden er in ruimteCAESUUR exposities / presentaties / weerslagen gemaakt van de uitgevoerde projecten in de openbare ruimte. Naast de website van ruimteCAESUUR [ www.caesur.nu ] hebben we een nieuwe, aparte website ingericht: www.caesuur-posethequestion.nl die functioneert als planning-, verslag- en communicatie-instrument. De besloten groep op Facebook poogt de onderlinge communicatie op gang te houden. Klik hier voor de Engelstalige catalogus met het overzicht, de context en de deelnemers [ v/m ] van het drieluik. Middelburg | 2 maart 2016 â€“ 28 februari 2017 | Hans Overvliet stel de stad een vraag | concept & copyright | ruimteCAESUUR

Núria Búfarull|Spanje Oscar Wilde | The Preface videoprojectie op de ruiten van CAESUUR vanaf 01/01/’17 00:00:01 klik hier voor de video

THE PREFACE The artist is the creator of beautiful things. To reveal art and conceal the artist is art's aim. The critic is he who can translate into another manner or a new material his impression of beautiful things. The highest as the lowest form of criticism is a mode of autobiography. Those who find ugly meanings in beautiful things are corrupt without being charming. This is a fault. Those who find beautiful meanings in beautiful things are the cultivated. For these there is hope. They are the elect to whom beautiful things mean only beauty. There is no such thing as a moral or an immoral book. Books are well written, or badly written. That is all. (...) All art is quite useless.

Oscar Wilde | The Preface A preface to The Picture of Dorian Gray, Fortnightly Review, March 1 (1891). London: Chapman & Hall. The Picture of Dorian Gray verscheen voor de eerste keer als novelle in de uitgave van Lippincott's Monthly Magazine op 20 juni 1890.

01/01/â€™17 | 00:00:01 10

openingstekst 1ste tentoonstelling

Welkom op de eerste tentoonstelling van stel de stad een vraag, mede namens Willy van Houtum, Giel Louws en Dani Ploeger.

Stel de stad een vraag is het laatste deel van een drieluik: het eerste luik - het nissenproject in 1997 – was een cadeau aan de stad: 14 kunstenaars [ m/v ] schonken eenvoudigweg hun kunstwerken aan de stad. Het tweede luik ( terloopsMiddelburg | 2005 – ’06 ) toonde wat de stad voor een 17-tal kunstenaars, schrijfsters, designers, performsters, poëten, musici, etc. in hun werk betekende. Zodoende voegden ze een nieuwe ‘kaart’ toe. Nu zou ik naadloos naar het derde luik moeten overstappen. Maar ik kan er niet omheen dat dit deel zich in nogal andere tijden afspeelt dan het eerste in 1997. Voor de goede orde: dit is geen tekst die ik uitspreek namens de deelneemsters en deelnemers van stel de stad een vraag, noch namens teamCAESUUR; ze is strik persoonlijk. We hebben er met z’n allen in de tussentijd woelige tijden van gemaakt. Daarmee neem ik stelling tegen iedereen die meent dat het woelige tijden zijn. Of dat de wereld snel verandert; het betreft hier geen natuurfenomeen als een orkaan, wij veranderen de wereld naar ons beeld met onze ideeën; actief. We hebben er dus met z’n allen woelige tijden van gemaakt. Een man die zich oriënteert op een denkbeeldige samenleving met louter akelige kenmerken waarin men beslist niet zou willen leven, is gisteren ingezworen als hoofd van één van de machtigste landen op deze planeet. Hij kent overal de prijs, maar nergens de waarde van.

Waarbij hij belooft dat dromen uit kunnen komen - maar vergeet te vermelden dat nachtmerries ook dromen zijn – om Oscar Wilde te citeren. We leven in een tijdperk waarin de grootste woorden niet groot genoeg zijn - hij durft het toch maar te zeggen - waarin het verwijzen naar intrinsiek waarde niet meer van deze tijd is, want vervangen door markt, waarin elk materieel verlangen hier en nu moet worden bevredigd; natuurlijk door de ander. Waarin we de leugen tot nieuwe werkelijkheid hebben verklaard, waarbij het volume van de kreet het waarheidsgehalte bepaalt, waarin beledigen tot een grondwettelijk recht moet worden verstold, waarin intimidatie wordt verward met overtuigen, waarin het paradijselijke Lesbos is veranderd in een hel voor mensen zonder het juiste paspoort, waarin het vergaren van kennis is vervangen door de algoritme, waarin het opgepoetste virtuele onze sociale relaties bepaalt, waarin de tweet – liefst in 140 tekens met woorden van maximaal twee lettergrepen - als geniale strategie wordt betiteld, waarin het uitsluitende statement de inclusieve vraag overstemt, waarin ‘kunst’ meer en meer een onverstaanbare, en kennelijk ook suspecte factor aan het worden is. Niet voor niets was gisteren één van de eerste presidentiële decreten van bovengeschetste heer het inzetten van een proces tot het afschaffen van de federale subsidies op alle kunstvormen – weliswaar 0,0016 % van de begroting, maar toch. Waar hebben we dat meer gehoord en meegemaakt? Wat zet je daar in hemelsnaam tegenover als welwillend individu, als welwillende gemeenschap, als welwillende plek?

Wellicht de meest naïeve strategie die je kunt bedenken: vanuit je nieuwsgierigheid een vraag stellen. Mensen die mij kennen, weten dat het citaat van Marcel Proust uit Op zoek naar de verloren tijd, specifiek uit De hervonden tijd , mij min of meer begeleidt in mijn denken en handelen: De grootheid van de ware kunst daarentegen (…) bestond in het terugvinden, terugwinnen, kenbaar maken van die werkelijkheid waar wij zover buiten staan, waar wij ons meer en meer van afwenden hoe meer dichtheid en ondoordringbaarheid de conventionele kennis krijgt die wij ervoor in de plaats stellen, die werkelijkheid die wij grote kans lopen tot onze dood niet te hebben gekend, en die heel gewoon ons leven is. Dus: in 2017 stellen in laten we zeggen in ‘CAESUURverband’ meer dan 30 makers en maaksters uit binnen- & buitenland een aantal vragen aan de stad Middelburg die normaal gesproken niet [ meer ] gesteld worden. De openbare ruimte van de stad is ons werkgebied, de ruimte van CAESUUR het levend archief. Dat archief zal worden verrijkt met kunstwerken in de openbare ruimte, echoënd in nog zes tentoonstellingen als deze. Wellicht kan de vorm waarin wij de antwoorden gieten – dus niet nog meer dichtheid en ondoordringbaarheid van conventionele kennis ons een poëtisch perspectief geven. Als introductie op stel de stad een vraag maakte de in Barcelona werkende en studerende Núria Bofarull in augustus 2016 op ons verzoek een werk. Het werd een video met een nogal ambigue tekst van Oscar Wilde, The Preface, gepubliceerd in 1891, die we vanaf 1 januari, 1 seconde over twaalf op de ruit projecteerden.

Een tekst die eindigt met het schurende ‘alle kunst is volstrekt nutteloos’. Deze eerste tentoonstelling wordt bevolkt door Elis Vermeulen waar zijn mijn zusters? Een vraag die onder meer verwijst naar de opgegeven zustersteden van Middelburg; Ko de Jonge hier kan een huis staan? en parkeerplaats? handelen over een bijna-vergeten verwoesting in de stad ten gunste van de auto; leon riekwell Vermeende schoonheid of dictaat? Hoe kleurrijk mag je zijn? stelt vragen bij het dictatoriale kleurbeleid van de gemeente Middelburg; teamCAESUUR Wessel Couzijn terug in de stad? [!] is een serieuze en tegelijkertijd uiterst naïeve poging van Ko de Jonge en mij om het vernielde beeld ‘De Molen’ van Couzijn te laten restaureren en te herplaatsen. We hopen jullie dit jaar vaak te mogen ontmoeten bij de werken in de openbare ruimte en in ruimteCAESUUR.

Hans Overvliet | 21/01/’17

opening â€˜stel de stad een vraag â€˜ | zaterdag 21 januari 2017

leon riekwell [Underdogburo | Vlissingen] Vermeende schoonheid of dictaat? Hoe kleurrijk mag je zijn? Geplaatst op 09/03/â€™17 Klik hier voor de catalogus over het gehele proces.

De Faam | woensdag 26 oktober 2016

Bijlage brief College B&W Middelburg 20-08-2016 Betreft: Flitsvergunning kleine gevelvoorziening. Kunst-Project : Stel de stad een vraag Organisator: Caesuur – Lange Noordstraat 67 Middelburg Hans Overvliet. KUNSTWERK: 800 jaar Middelburg. In dit werk Stel de stad een vraag is het uitgangspunt het kleurgebruik voor monumentenpanden waarbij de vormgeving en vraagstelling vanuit de kunst is geformuleerd. 6 panelen ( 30x40x4 cm) lood op hout constructie – voorzien van industriële lak – RAL kleuren gemeente Middelburg ( donkergroen/beige) – Constructivistische en organische vormentaal. Het geheel wordt op de gevel gemonteerd met 6 schroeven en pluggen 6 mm en hoekverbinding siliconekit. NB- een vergelijkbaar project met 25 werken is succesvol gerealiseerd in Gorinchem in het kader van Symposion 2015. Uitvoering Leon Riekwell beeldend vormgever Vrijdomweg 18 4382 BB Vlissingen. E underdog@zeelandnet.nl GSM 06 53 555 219. Bijlagen: 3 x artists impression locatie en werk.

datum plaatsing: 09/03/â€™17 | 15:00 u.

Elis Vermeulen waar zijn mijn zusters?

Naar aanleiding van “Pose a question’ keek ik naar verbindingen en zustersteden. Nagasaki, Folkestone, Vilvoorde en Glogow omdat ik me afvroeg wat er van ze geworden was. Ze zijn er niet meer die zustersteden, nou ze zijn er nog wel maar niet meer als zusterstad, de raad had besloten dat er eigenlijk geen verbindingen waren. Het deed me denken aan hoe land uitgehold wordt, onze geschiedenis. We doorbreken dijken, maken oude paden ontoegankelijk enz. Een verlies van persoonlijke verbinding. De boom waar je onderstond, het pad waar je liep, de school, de weide. Het gevaar van geschiedenis ligt er natuurlijk in dat het geschiedenis is, dat is de tendens een beetje. Maar goed, Nagasaki, Folkestone, Vilvoorde en Glogow. Uiteindelijk waren ze niet zo belangrijk en geld hadden we er ook niet voor. Dat hebben we ook niet voor kunst. Of behoud van landschap. Bomen Geschiedenis. Chōrō / Elder / Vlier / Bez czarny In de overlevering werd de Vlier op graven gezet

Godin Hel (zuster van Fenrir en Jormungand) leeft in haar. â€˜Zij die bedekt en die het dodenrijk beschermt.â€™ De vliermoeder beschermt het huis en werd van oudsher aan de rand van een erf aangeplant en je haalde het niet in je hoofd haar om te hakken. Het is een geneeskrachtige plant.* Mijn uitgangspunten werden dan de zustersteden met name Nagasaki, de zuster moederplant en de vraag wat ik hierin, in dit initiatief, te bieden heb en ik koos voor een combinatie met woorden als beginpunt. Reparatie van kleding. Boro. Spijt bij verspilling- Mottainai. Herstellen met gouden verbinding.- Kintsugi Aanplanten - Uetsukeru Het 1ste deel bestaat uit Uetsukeru en is illegaal en anoniem. Het 2de deel bestaat Boro, uit het repareren van kleding (onder andere met gouddraad.) Dat ik hiervoor, na een oproep voor oude spijkerbroeken, de oude broeken van Peter van Liere kreeg was toeval maar dat maakte tegelijk de verbinding met oud en nu en herstel en dood. En een 3de deel, gaat over herstellen van contact waar ik nog wat lef voor nodig heb. Kintsugi. Maar misschien is het uiteindelijk besef over het verloren contact met de zustersteden hiervoor voldoende. ..

*(tekst bewerkt uit Flora’s kus) Dat de vlier gezond is hebben we aan vrouw Holle te danken. Lang geleden was ze in de kersttijd op weg naar de mensen. Ze liep over een met sneeuw bedekte heide en hoorde de dieren slapen en het sap in de planten stromen. Ze voelde het voorjaar. Toen kwam ze een houterige kale struik tegen, de vlier, die klaagde tegen vrouw Holle dat ze zich zo nutteloos voelde, zelfs als brandhout wilden de mensen Haar niet gebruiken. Vrouwe Holle raakte ontroerd door de klacht en zei; vanaf nu ben je mijn struik. Vlier zul je heten en de mensen zullen mij kennen als vliermoeder. Vervolgens gaf ze de struik een genezende bast, sneeuwwitte bloesem en bloedrood vruchtensap. De mensen ontdekten al deze eigenschappen en plantten de Vlier in hun tuinen op erven. In elk dorp groeide er een bij de bakoven. De zieken dronken het sap, de kinderen speelde in de schaduw en de bloesem geurde zoet. Mottainai – Spijt bij verspilling, t is zonde Wabi sabi. – Onvolmaaktheid, vergankelijkheid, rust, eenvoud Wabi – rust/verlangen Sabi – nostalgie, vluchtigheid der dingen Kintsugi – gouden verbinding / repareren of beter maken met goud. Boro boro – lap, vod, versleten kleding, hersteld Elis Vermeulen

Ko de Jonge kan hier een huis staan?

Op de ruimte van het Damplein was de eerste bebouwing en bewoning van de stad te vinden. Middelburg koos er in de jaren 60 voor om dit stadsgebied te verlaten en er auto’s te parkeren. Het belangrijkste argument: als we één deel van de straat afbreken, hebben we een mooier zicht op het andere deel en ontstaat er een mooi plein. Bij een consequente uitvoering was de halve stad vernietigd. Na een halve eeuw wil ik de stad op de volgende wijze een vraag stellen: Op de randen van het plein worden op de plaatsen waar huizen stonden door middel van een sticker een vraag/teken met de tekst “kan hier een huis staan” aangebracht. De ongeveer 30 papieren stickers zullen vervagen en oplossen zoals vele vragen die aan een gemeenschap worden gesteld. Individuen zullen staande tussen voertuigen antwoorden en mogelijk nieuwe vragen formuleren. Vraagtekens Damplein Tot in de jaren ’60 kenden we in Middelburg de Lange Giststraat en de Korte Delft. Dat was het gebied waar de stad naast de Abdij is ontstaan.

Aan de eeuwenlange bewoning van dit stadsgedeelte komt in 1969 een einde. De auto eist de ruimte op: het Damplein. De vraag is of dat verstandig was. De vraag is of de auto daar manifest moet blijven. De vraag is of het opnieuw woongebied kan worden. De vraag is â€Śâ€Ś.. of we er nog eens over willen nadenken.

Langs de randen van het Damplein, op de plaatsen waar huizen stonden, zal ik stickers plakken met een vraagteken. De automobilist die een parkeerplaats in bezit neemt, zal het vraagteken zien en bij nadere beschouwing de vraag kunnen lezen.

ruimteCAESUUR Wessel Couzijn terug in de stad? [ ! ]

From: ko de jonge Sent: Saturday, January 14, 2017 7:34 PM To: hans overvliet Subject: vragen

Hans, Ik had voor de stad nog een pijnlijke vraag. Die is afgedrukt in De Wete, "club"-blad van de Heemkundige Kring Walcheren. Groet, Ko = = = = = ha ko, ik weet niet precies hoe, maar wat als caesuur die vraag nou eens adopteert? de stichting heeft wellicht zelf ook het recht om haar vragen te stellen. ik ga even broeden en laat je dan wat zien via de nieuwe site. warme groet hans

From: curiositas@zeelandnet.nl Sent: Sunday, January 15, 2017 8:46 AM To: ko de jonge Subject: Re: vragen

ha ko, beetje zitten knutselen: http://www.caesuurposethequestion.nl/?p=479 de vraag moet – natuurlijk ? – beter worden geformuleerd: dwingender, korter, wellicht vragend naar proces en eindresultaat. wanneer jij het een goed idee vindt, denk dan mee over de vraag. want ik meen het serieus dat ‘caesuur’ ook mogelijkheden heeft iets te mobiliseren. ‘t lijkt me tof samen verder te werken aan een strategie. ik hoor van je warme groet hans

Het bestuur van Middelburg800 heeft mede als ambitie genomen dat de doorwerking van de festiviteiten minimaal 1% van het 800-jarig bestaan van Middelburg gaat bedragen, dus acht jaar. teamCAESUUR stelt een vraag aan de stad die – wanneer die juist wordt beantwoord – de ambitie van M800 met een factor 10 vergroot: plaatsen we het beeld van Wessel Couzijn | De Molen, een kunstwerk dat er in alle opzichten echt toe doet in 2017 terug op een prominente plek in de stad? Klik hier voor het artikel van Ko de Jonge in ‘De Wete’.

Wessel Couzijn | 1980 17 juni 1912 | 16 mei 1984

Om enige context aan een kunstwerk dat er in alle opzichten echt toe doet te geven:

Corporate Entity, voorstudie Wessel Couzijn | 1959 Frans Hals Museum | Haarlem

Corporate Entity Wessel Couzijn | 1963 Weena | Rotterdam

tentoonstellingsbeelden

participants ‘pose the question’ deelnemers [ m/v ] ‘stel de stad een vraag stand van zaken maart 2017

met dank aan de vrolijke aandeelhouders & dito vrienden van CAESUUR de gemeente Middelburg Middelburg800 lijstenmakerij INDIGO las & constructiebedrijf J. Louws Lab4Arch studio ZagaZ belettering Kattendijke / Drucker Stichting Familiefonds Hurgronje kennispartner van het Metamorfose Lokaal | UCR in samenwerking met Amnesty International Student Group Middelburg music@caesuur C.B.K. Zeeland De Drvkkery

teamCAESUUR 2017 Willy van Houtum | Hans Overvliet Giel Louws | Dani Ploeger ‘rondje’ achterplat Rinus Roepman catalogus tekst

Voordat je teksten en/of foto’s deelt, neem eerst even contact op met caesuur@zeelandnet.nl

stel de stad een vraag

CATALOGUS 1

21/01/’17 – 05/03/’17

Lange Noordstraat 67 | 4331 CC Middelburg www.caesuur.nu | www.caesuur-posethequestion.nl caesuur@zeelandnet.nl