BRUZZ editie 1969 (04-03-2026)

Programmeer eens punkrock voor een publiek van kinderen Schrijver Uschi Cop over femicide en feminisme

Drie meter onder de grond met een rioolwerker

K-POP

Brussel valt voor de charme van Koreaanse muziekbands

Energierenovatie Mag het wat meer zijn?

Toen de politieke experts van BRUZZ vorige week hun vragenuurtje op de radio hielden, was het de meest gestelde vraag: hoe zit dat nu eigenlijk met de renovatiepremies? Het eenvoudige antwoord: ze verdwijnen en de nieuwe ploeg wil ze vervangen door een systeem van renteloze leningen.

Die beslissing lijkt logisch voor een gewest dat tegen een begrotingstekort van ruim een miljard euro aankijkt. Waarom zou je tientallen miljoenen uittrekken om de renovatie van particuliere huizen te subsidiëren als je platzak bent? Dan zijn renteloze leningen beduidend minder duur.

Dossier gesloten? Niet echt. De afschaffing van de premies heeft immers ook een hoog kop-in-het-zandgehalte. Het Gewest behoudt immers de verplichting om alle woningen tegen 2033 minimaal tot op een energielabel E te brengen, een doel dat voortvloeit uit de Europese klimaatdoelstellingen.

“De afschaffing van de renovatiepremies heeft een hoog kop-in-hetzandgehalte”

Het aantal woningen dat daardoor getroffen wordt, is niet min: de labels F en G zijn vandaag goed voor 42 procent van alle EPB-certificaten in het gewest. Een kleine helft van de Brusselse woningeigenaars moet de volgende jaren dan ook – vaak diep – in de portemonnee tasten. Voor een doorsneehuis bedraagt de factuur al snel 50.000 tot 100.000 euro.

De hoogte van die bedragen verklaart deels waarom Brussel zelfs met het vorige premiesysteem niet meteen op weg was om de doelstelling te halen. De voorbije jaren was al te voorspellen dat een groot deel van de eigenaars niet op tijd aan zijn verplichtingen zou voldoen. Soms uit financiële nood, soms uit onwetendheid of door uitstelgedrag. Tegen pakweg 2031 stevenden we daardoor op een flessenhals af, waarbij mensen die nog snel willen renoveren daar ook niet meer genoeg vakpersoneel voor zouden vinden.

De vervanging van de premies door leningen maakt dat toekomstscenario alleen maar waarschijnlijker. Leningen zijn financieel nu eenmaal veel minder aantrekkelijk dan premies. Eigenlijk weten we daardoor nu al dat de volgende regeringsploeg de deadline van 2033 zal moeten uitstellen en Europese boetes dreigen. Zijn er dan alternatieven? Het bestaande beleid niet afzwakken, maar juist uitbreiden met nieuwe maatregelen. Een eerste stap kan zijn om zowel premies met voorafbetaling als renteloze leningen voor te stellen. Te duur? Niet per se. Het vorige premiestelsel deelde immers ook veel onnodig geld uit: er was steun voor pakweg een nieuwe trap en andere maatregelen die niets te maken hadden met energieprestaties. Ook eigenaars met een hoog inkomen konden ruim uit de subsidiepot putten. De combinatie van gerichte premies en renteloze leningen zou een begin zijn van een energiebeleid die naam waardig. Om het Brusselse woningbestand echt toekomstproof te maken zal meer nodig zijn. Omdat veel eigenaars helemaal niet weten wat ze moeten of kunnen doen, investeert het Gewest maar beter in veel meer individuele begeleiding. Een energieadviseur die de woning analyseert en haarfijn uitlegt wat zinvol is en hoeveel dat kost en welk steun er is, geeft houvast. Met name voor eigenaars met een bescheiden inkomen kan zo’n gids een verschil maken.

Het kan nog ambitieuzer. In plaats van de bal bij een individuele eigenaar te leggen kun je als overheid ook hele huizenblokken in één keer isoleren, met alle schaalvoordelen van dien. Zo’n aanpak maakt een combinatie met geothermie meteen ook rationeler.

Het beknopte regeerakkoord van de ploeg die al de ‘We zullen zien-coalitie’ wordt genoemd, blijft op de vlakte over het energiebeleid. We kunnen alleen hopen dat we de volgende jaren een beetje meer zullen zien, voor het klimaat en voor de energiefactuur van de Brusselaar.

Kris Hendrickx Redacteur

In het edito fileert de redactie de Brusselse actualiteit.

Lees meer Analyse: een onuitgegeven experiment met de CD&V, p.16, en Interview met Valentine Delwart, p.18

Zarissa Windzak Zarissa Windzak leest voor uit ‘Liever Niet’

compagnie barbarie GRATIS CHIPS

Workshop rond menstruatiearmoede i.s.m. BruZelle Verander de regels!

panelgesprek i.s.m. RoSa vzw Jongeren & consent

Workshop Prep the protest

BRONKS Met BRONKS naar de mars!

Inhoud

4 maart 2026

OP DE COVER

32 Muziek ‘K-pop is gemaakt om te blijven’

ACTUALITEIT

03 Vooraan Energierenovatie: mag het wat meer zijn?

06 Het gesprek Schrijver Uschi Cop gaat in Dodeman de strijd aan tegen femicide

10 Actueel Hogere lonen voor stagiairsarchitecten nekt stagekansen

12 Opinie ‘Ramadan verdient een volwaardig mediabudget’

13 Cartoon Delphine Frantzen

16 Analyse Een onuitgegeven experiment: CD&V zit tegelijk in en niet in de regering

18 Nieuwe regering Valentine Delwart werd geen minister-president: ‘Ik voel geen greintje teleurstelling’

22 Veiligheid Helpdeskfraudeurs viseren vaak oudere mensen

Podcast ‘Het regeerakkoord’

Wat betekent het nieuwe Brusselse regeerakkoord voor jou, de Brusselaar? Politiek journalisten Johan Baeten en Steven Van Garsse buigen zich over de vragen van lezers en luisteraars.

Luister op BRUZZ.be/podcast

Oproep: 10 jaar na de aanslagen

Waar was jij op het moment van de aanslagen op 22 maart 2016? Wat was de impact voor jou? BRUZZ is op zoek naar verhalen van Brusselaars.

Maria Iskariot laat koters punkrocken in de Ancienne Belgique 31

Deel jouw verhaal op BRUZZ.be/lezersoproep

COLOFON

VERHALEN

26 Vastgoed Johan Vandendriessche: ‘Brussel moet weer zijn grandeur krijgen’

ELKE WEEK

12 Stadsleven Bibliothekenronde

14 In beeld

14 In het nieuws

25 Botanisch Brussel Accolade, vroege bloeier in het Goede Herderpark

30 Column Ruiker

44 Hang-out Alice

46 Puzzelpagina

CULTUURGIDS

36 Shoptips

37 Eat & Drink 3 x authentiek Italiaans

38 Uittips

BRUZZ ging met rioolwerker Luca ondergronds. “Ik zie me dit mijn hele leven doen.”

39 Klein onderhoud Olivier Schrauwen

40 Uittips

43 Inzichten Peet

BRUZZ Flageyplein 18, 1050 Brussel, 02-650.10.65 ABONNEMENTEN Josiane De Troyer (abo@bruzz.be), 02-650.10.80 Gratis in Brussels Hoofdstedelijk Gewest. Rest van België: 29 euro per jaar; IBAN: BE98 3631 6044 3393 van Vlaams Brusselse Media vzw, een abonnement binnen Europa kost 119 euro per jaar, buiten Europa 139 euro per jaar OPLAGE 50.000 exemplaren ADVERTEREN? Angela Mngongo 02-650.10.81 angela.mngongo@brusselmedia.be DISTRIBUTIE Ute Otten, 02-650.10.63, ute.otten@bruzz.be KLACHTEN? klachten@bruzz.be - www.bruzz.be/klachten ALGEMENE DIRECTIE Johan Goossens ALGEMEEN HOOFDREDACTEUR Klaus Van Isacker COÖRDINATOR MAGAZINE Maarten Goethals ART DIRECTOR Heleen Rodiers VORMGEVING Maud Declerck EINDREDACTIE Karen De Becker WERKTEN MEE AAN DIT NUMMER Eva Christiaens, Kris Hendrickx, Bettina Hubo, Steven Van Garsse, Tom Zonderman (redacteurs); Michaël Bellon, Jasper Croonen, Emilia De Feyter, Charlotte Deprez, Andy Furniere, Niels Ruëll, Matisse Van der Haegen, Marie Van Loon, Lies Van Overschée, Bram Van Renterghem, Benthe Vermeulen (medewerkers) FOTOGRAFIE & ILLUSTRATIE Bart Dewaele, Tiene Carlier, Kim Duchateau, Delphine Frantzen, Ivan Put, Saskia Vanderstichele, Emiel Viellefont VERANTWOORDELIJKE UITGEVER Johan Goossens, Flageyplein 18, 1050 Elsene.

BRUZZ is een uitgave van de Vlaams Brusselse Media vzw wordt gedrukt bij Printing Partners Paal-Beringen en wordt gesubsidieerd door de Vlaamse Gemeenschap en de Vlaamse Gemeenschapscommissie

‘Ik mis de man vaak in de strijd tegen femicide’

Uschi Cop debuteert met ‘Dodeman’

Op 3 maart verschijnt Dodeman, de debuutroman van de Brusselse schrijver Uschi Cop. Een verhaal over tweelingzussen die elkaar na twintig jaar terugzien, over femicide en over de grenzen aan verzet. “De mannelijke personages hebben bewust geen naam gekregen.”

door Charlotte Deprez foto’s Emiel Viellefont

Tien jaar geleden verhuisde Uschi

Cop naar Brussel. Daar ontstond niet alleen haar feministische collectief Hyster‑x, maar ook het idee voor haar debuutroman.

Met Dodeman wil Cop verder gaan dan de kortstondige verontwaardiging die telkens oplaait na een nieuw slachtoffer van femicide. “Al is het geen pamflet”, benadrukt ze. “Ik noem het een ideeënroman.”

Die ideeën komen onder andere aan bod in de vergaderingen van een radicaal feministisch collectief, waar volop gediscus‑ sieerd wordt. Cop wil daarmee laten zien dat de feministische beweging allesbehalve uniform is. “Het boek is echt een oproep om zelf te denken, weg van slogans en leuzen.”

In Dodeman staan twee tweelingzussen centraal. Jij hebt zelf een identieke tweelingzus, Ilke, die de cover schilderde en je eerste lezer was. Hoe was het om een boek over zusterschap samen met haar vorm te geven?

USCHI COP: Dat was heel bijzonder. We hebben het ontwerp voor het schilderij samen geconcipieerd. Ilke heeft het boek al vier keer gelezen en wil er een vijfde keer aan beginnen. Het is heel fijn om zo’n eerste lezer te hebben, iemand die met zoveel zorg

en aandacht naar je werk kijkt en daar dan ook een eigen artistiek werk tegenover zet. Het boek is opgedragen aan haar, met heel mijn hart. Onder alle grote thema’s ligt immers ook de vraag hoe verhalen vormen wie iemand wordt. Bij een identieke tweeling is dat zo intens zichtbaar. Je leeft eigenlijk in een soort experiment: identiek in aanleg, en toch vorm je andere ideeën, een andere persoonlijkheid, andere hobby’s en keuzes. Hoe komt dat? En wat is die connectie die zo sterk is, die ik ook weten‑ schappelijk niet helemaal kan verklaren?

In het boek zijn er veel spiegelingen en echo’s. Een van de personages raakt de grens tussen haarzelf en haar zus kwijt. Wie heeft wat meegemaakt, welke herinnering is van wie? Als je dat niet meer weet, wie ben je dan? Het is een ode aan tweeling zijn, maar ook een schurende zoektocht naar wat het betekent om zo verbonden te zijn met iemand die in theorie eigenlijk jijzelf is.

Activisme speelt een grote rol in je boek, en in je leven. Moet literatuur maatschappelijk engagement tonen?

COP: In de literatuur mag alles bestaan, maar voor mezelf, als maker en als mens, voel ik de verantwoordelijkheid voor wat ik aan de

wereld toevoeg. Literatuur is bovendien nooit helemaal neutraal, ook als een auteur zegt geen standpunt in te nemen. Als je een boek schrijft met enkel mannelijke persona‑ ges, zeg je daarmee iets over wie de autoriteit krijgt om een verhaal te vertellen.

In Dodeman zijn alle personages vrouwelijk, transgender of non binair. De mannelijke personages hebben bewust geen naam gekregen. Dat deed ik niet om mannen te ontmenselijken, maar als reactie op hoe vrouwelijke personages historisch in boeken en films worden afgebeeld: vlak, stereotiep, met weinig persoonlijkheid of agency

Maar ik wilde vooral een roman schrij‑ ven: een verhaal dat meesleept, dat empa‑ thie oproept, dat iets menselijks toont. Het gaat over feminisme, zeker, maar uiteinde‑ lijk heb ik een boek geschreven over mensen. Het recht van een vrouw om als mens gezien te worden is daarin cruciaal. De hoop is dat dat ooit geen expliciet statement meer hoeft te zijn. Dat we het gewoon als een roman kunnen lezen.

Dodeman gaat ook over de morele grenzen aan verzet. Waar liggen die grenzen?

COP: Ik ben daar zelf nog heel hard naar op zoek. Theoretisch vind ik het idee van

geweld aan systemen wel een interessant gegeven. Niet aan mensen, maar aan infrastructuur, aan de financiële structuren van een onethische heersende klasse. Wie heeft kapitaal en bezit eigenlijk tot zo’n hoge ethische waarde verheven? Waarom staat dat boven alles? Als een fabriek kinderen schaadt, waarom zouden we die fabriek dan niet mogen opblazen? Die fabriek opblazen wordt als meer schadelijk gezien dan het geweld dat de kinderen wordt aangedaan. Eén zichtbare activistische daad weegt vaak zwaarder dan jaren van onzichtbare onrechtvaardigheid.

Zelfs bij vreedzame protesten, zoals een haven bezetten, wordt steeds strenger opgetreden. Terwijl het ons recht is om te protesteren. En dat protest is nodig in de strijd naar gelijkheid. Want alles wat we zien in de wereld – onze taal, ons rechtssysteem, onze democratie – zijn afspraken die wij als

“Ik hou van het woord ‘woke’: wakker worden is precies wat het is”

mensheid hebben gemaakt. We kunnen die dus ook veranderen.

Een van de centrale thema’s in Dodeman is femicide. Het is een term die al lang bestaat, maar pas de laatste jaren gangbaar lijkt te zijn. Hoe belangrijk vind je het om die term te gebruiken?

COP: Enorm belangrijk. Taal is hoe wij denken, hoe wij ons uitdrukken. Als er geen

woord voor is, bestaat het ook niet. Wat mij heel hard opvalt is de taal van de media. Tot voor kort – want het is echt veranderd, dat moeten we ook erkennen – werd zoiets een “familiedrama” genoemd, of een “passionele moord”, alsof dat iets positiefs is. “Hij hield zoveel van haar dat hij haar vermoordde.” Dat is niet de reden. Die taal verbergt heel veel. Taal die geweld verbloemt en wegwuift is zelf ook een vorm van geweld.

De eerste stap is het benoemen. In mijn boek noem ik de voornamen van de Belgische slachtoffers van femicide. Ik vind dat die vrouwen dat verdienen: in elkaars gezelschap genoemd te worden, erkend te worden in wat hen is overkomen.

Het begrip bestaat al lang, maar bij elke nieuwe moord lijkt het alsof we opnieuw moeten uitleggen wat femicide betekent. COP: Dat klopt, en ik denk dat dat heel menselijk is. Er gebeurt iets gruwelijks, dat triggert iets, het duikt even op in het collectieve bewustzijn en dan glijdt het weer weg. Maar het is ook precies waarom ik dit boek heb geschreven. Een roman is een traagwerkend iets. Met mijn boek hoop ik dat er iets duurzamer kan veranderen. Dat als mensen de systemen begrijpen, de onderliggende structuren, alle lijntjes beginnen te verbinden, er een blijvender collectief bewustzijn ontstaat over wat er gaande is en waar de oorzaak ligt.

Ik mis vaak die analyse van diepe oorzaken, van waarom mannen het gevoel krijgen dat ze bepaalde dingen kunnen doen. Dat is niet omdat mannen slechter zijn dan vrouwen of anders geboren worden. Het is een soort opvoeding waar we allemaal aan onderhevig zijn, ook vrouwen, al van jongs af aan.

Ik begrijp wel waarom mensen verward zijn door de term, vooral door de definitie: een vrouw die wordt vermoord omdat ze een vrouw is. Mensen begrijpen dat niet. Ze denken: die vrouw is toch niet vermoord omdat ze een vrouw is? Die man was jaloers, die man was kwaad. Maar dat is precies wat ik bedoel met de systemen die eronder liggen. Die vrouw is niet simpelweg vermoord omdat ze een vrouw is. Ze is vermoord door ingesleten ideeën over wat vrouw‑zijn en man‑zijn betekent.

Mijn boek zal niet ineens heel veel veranderen, maar als er voldoende boeken, series, films en gesprekken zijn die dieper gaan dan: “Er is een vrouw dood, erg”, dan kan er iets verschuiven.

Wat moet er concreet gebeuren om die shift te maken, en wie moet dat dan doen?

COP: Er is nog een zware strijd te voeren. Een strijd met gesprekken, woorden en ideeën en ik hoop dat zoveel mogelijk mannen zich daarbij aansluiten. Ik mis de man vaak in die strijd. Er wordt gezegd: not all men. Niet alle mannen zijn daders, dat klopt. Als echter één man een denigrerende opmerking maakt over een vrouw, drie mannen lachen mee, twee zwijgen, en één denkt: “Dat is niet oké”, maar zijn mond niet opendoet, dan zijn het toch all men

Dat geldt ook binnen de zogenaamd progressieve kringen. Ik denk dat veel mannen na een caféavond naar huis gaan, niet hebben meegedaan met de schunnige moppen, en tegen zichzelf zeggen dat ze aan de goede kant staan. Maar ze hebben zich niet uitgesproken, omdat dat zogezegd niets zou uithalen. Veel mensen geloven in gelijkheid en in vrouwenrechten, maar de wereld verandert pas door het uit te spreken, door ergens tegenin te gaan. Niet door te zwijgen.

We moeten ook meer onze eigen positie in vraag durven te stellen en ons bewust worden van onze privileges. Ik ben een witte vrouw met een opleiding, een netwerk, een familie. Dat vormt hoe ik de wereld zie, maar iemand met een andere achtergrond zal een ander wereldbeeld hebben.

Het is belangrijk daar oog voor te hebben, om woke te zijn. Ik hou van dat woord: wakker worden is precies wat het is. Ik voel echt dat ik wakker ben geworden vijf jaar geleden, terwijl ik ben opgevoed met gelijkheidsprincipes en een sterk rechtvaar‑ digheidsgevoel. Ik denk dat Brussel dat heeft aangewakkerd.

Hoezo?

COP: In Brussel is er zo’n enorme diversiteit aan perspectieven. Hier besefte ik pas echt hoeveel manieren er zijn om naar de wereld te kijken, en hoeveel onrechtvaardigheden er nog zijn. Gewoon in die stad zijn, doet al iets met je.

Ik heb veel mensen ontmoet die willen praten over die onrechtvaardigheden en uitdagingen in de maatschappij. Kunste‑ naars, academici, denkers, mensen die heel bewust nadenken over hoe ze willen leven en werken.

In een grote stad vinden mensen elkaar sneller om ideeën samen te ontwikkelen en zichzelf intellectueel verder te pushen. Het is niet toevallig dat ik in Brussel schrijver ben geworden.

Dodeman van Uschi Cop is verschenen op 3 maart, uitgegeven bij de Arbeiderspers, 24,99 euro

«

BIO

• geboren in 1988

• schrijver, literair curator en opiniemaker

• verhuist in 2014 naar Brussel

• behaalt in 2015 een doctoraat in de taalpsychologie aan de UGent

• schrijft columns voor De Morgen, opiniestukken voor NRC, de Standaard, Trouw en Knack

• richt begin 2021 Hyster-x op, een feministisch Belgisch schrijverscollectief voor vrouwen en non-binaire personen

LES HOMMES ME MANQUENT SOUVENT DANS LA LUTTE CONTRE LE FÉMINICIDE »

FR/ Uschi Cop fait ses débuts avec ‘Dodeman’, un roman qui veut aller au-delà de l’indignation passagère face au féminicide. Le livre met en scène deux sœurs jumelles et des membres d’un collectif féministe radical qui discutent de langage, de violence et de résistance. Cop mentionne explicitement des victimes belges de féminicide et souhaite ainsi sensibiliser le public aux structures sous-jacentes.

“I OFTEN MISS MEN IN THE FIGHT AGAINST FEMICIDE”

EN/ Ten years after moving to Brussels, Uschi Cop makes her debut with ‘Dodeman’, a novel that aims to go beyond fleeting outrage about femicide. The book centres on two twin sisters and members of a radical feminist collective discussing language, violence and resistance. Cop explicitly mentions Belgian victims of femicide in order to raise awareness of the underlying structures.

Hogere lonen voor stagiairarchitecten nekt stagekansen

De Orde van Architecten heeft het minimumuurloon voor zelfstandige stagiairs met ongeveer 10 euro verhoogd. Wat een sociale overwinning voor starters moest zijn, maakt de zoektocht naar een stageplek alleen maar moeilijker.

door Benthe Vermeulen

“Ik verdien 14 euro per uur onder een zelfstandigenstatuut. Maar door de verhoging van het minimumloon voor stagiairarchitecten ben ik plots 10 euro per uur duurder geworden”, zegt Marie, een startende architecte uit Brussel. “Daarom heeft mijn stagemeester besloten me te laten gaan. Ik kreeg te horen dat ik te duur ben voor iemand zonder ervaring.” Marie wil

liever niet met haar echte naam in BRUZZ, maar wil wel getuigen over de gevolgen van de nieuwe situatie.

De Vlaamse afdeling van de Orde van Architecten besliste om vanaf 1 maart het minimumuurloon voor stagiair­architecten met een zelfstandigenstatuut, nog altijd de norm, te verhogen. Het bedrag stijgt fors: van 14,76 euro naar 23,65 euro per uur. Voorheen steeg de vergoeding progressief; pas na achttien maanden had een stagiair recht op het volledige bedrag. Nu moet dat vanaf dag één.

Marie begon in het najaar van 2025 aan haar stage bij een klein architectenbureau in Brussel. “Ik mocht de eerste zes maanden van mijn stage wel afmaken, maar daarna moest ik op zoek naar een andere werkplek”, legt ze uit. Die zoektocht bleek een uitdaging: “Steeds kreeg ik hetzelfde antwoord: dat er momenteel te weinig werk is om een stagiair aan te nemen tegen het nieuwe

tarief.” Na veertig bureaus te hebben aangeschreven, kan ze eindelijk aan de slag.

Lage lonen

Het stelt de vraag op scherp: leidt de loonsverhoging, die op het eerste gezicht een goede zaak lijkt, tot een soort pervers effect waarbij de stagiair het net moeilijker krijgt?

Pierre Jadoul van Belgian Architects Unite (BAU), een belangenvereniging die de stem van de individuele architect vertegenwoordigt, blijft de maatregel verdedigen. “De vergoeding voor zelfstandigen wordt nu gelijkgetrokken met het wettelijke minimumloon voor bedienden in de sector. Volgens onze berekeningen liggen de loonkosten van een zelfstandige stagiairarchitect vanaf maart hoger dan die van een bediende. De stap naar een bediendestatuut wordt daardoor logischer.”

Steven Lannoo, voorzitter van het Netwerk Architecten Vlaanderen (NAV),

deelt dat optimisme iets minder. “De loonsverhoging is een goede zaak voor stagiairs, maar onvoldoende voor een sector waar de lonen algemeen laag liggen.”

Dat laatste punt blijkt ook uit een onderzoek uit 2025 van de KU Leuven, uitgevoerd op vraag van de Orde van Architecten, naar het loonbeleid. Zo bedraagt het gemiddelde nettoloon voor zelfstandigen 2.237 euro tegenover 2.783 euro voor bedienden. Gezien de gemiddelde werkweek van 44 uur verdienen zelfstandige architecten na hun stage vaak slechts 11 euro netto per uur.

Volgens Anton Draye, voorzitter van de Orde van Architecten, staat de hervorming van de stage hoog op de agenda: “Op het gebied van verloning waren architecten van alle leeftijden de verliezers, maar de stagiairs nog het meest. Dat we een slecht betalende sector zijn, betekent niet dat jonge mensen nóg minder moeten verdienen.”

Lannoo beschouwt de loonsverhoging echter niet als een structurele oplossing, voor het probleem “De Orde had beter een rechtstreekse link gelegd met de lonen uit het paritair comité voor bedienden. Die worden onderhandeld tussen vertegenwoordigers van werkgevers en werknemers, waarbij rekening wordt gehouden met de economische draagkracht van de kantoren.” Volgens Lannoo worden veel bureaus nu overvallen door de beslissing: “Architecten­

Omdat de aanpassing samenvalt met een moeilijke periode in de architectuursector mist de maatregel mogelijk zijn effect, meent Lannoo: “Hoe hoger de lonen, hoe meer mensen moeten opbrengen. Dat is lastig voor stagiairs die nog veel moeten leren. Het resultaat is dat er simpelweg minder jonge mensen worden aangeworven.”

“Dat de architectuur een slecht betalende sector is, betekent niet dat jonge mensen nóg minder moeten verdienen”

Anton Draye Voorzitter van de Orde van Architecten

bureaus werken met langetermijncontracten en moeten plots extra loonkosten verwerken, waarmee ze geen rekening hielden. Dat maakt het moeilijk om lopende opdrachten nog rendabel af te ronden.”

Laagconjunctuur

De loonsverhoging valt bovendien samen met de laagconjunctuur waarin de sector momenteel verkeert. Tijdens de Brusselse regeringsvorming schreef de Bouwmeester nauwelijks nieuwe opdrachten uit. Ook de besparingen op Vlaamse renovatiepremies zetten de markt verder onder druk, terwijl materiaalprijzen hoog blijven. “Bureaus die enkel inzetten op Brussel en Vlaanderen krijgen het heel moeilijk”, zegt Wes Degreef, medeoprichter van architectenbureau BC Architects.

Toch voelen niet alle bureaus de impact van de economische dip even sterk: “Wij zullen onze medewerkers niet minder betalen vanwege de laagconjunctuur. Als bureau moet je de balans bewaken door niet louter afhankelijk te zijn van Belgische opdrachten”, zegt Degreef. Mede daarom kan BC Architects zijn werknemers eerlijk verlonen.

Jadoul (BAU) erkent dat risico, maar blijft scherp in zijn analyse: “Er is momenteel sowieso weinig vraag naar architecten. Als bureaus over de kop gaan omdat ze het wettelijke minimumloon moeten betalen, dan deugt hun bedrijfsmodel niet. Een bureau mag niet afhankelijk zijn van goedkope werkkrachten.” Ook voorzitter Draye deelt die mening: “Bureaus die draaien op goedkope werkkrachten, dat is geen correct economisch model. Er moet voldoende spreiding zijn binnen de bureaus.”

Uitstroom

Ondertussen kampt de sector met een overaanbod aan werkkrachten, wat eveneens in het nadeel werkt van de vele stagiairs die werk zoeken. In 2024 behaalden 657 studenten hun diploma: het hoogste aantal sinds 2018. Voor dat probleem biedt de loonsverhoging geen soelaas, bevestigt ook voorzitter Draye: “Het zal tot gevolg hebben dat er minder stageplaatsen zijn. Daar zijn we ons zeer bewust van.”

De schaarste aan stageplaatsen dwingt starters tot alternatieven. “Ik heb na veertig sollicitaties besloten om als projectleider aan de slag te gaan”, vertelt Nils Wellens (24), die vorige zomer afstudeerde. “Bureaus hebben de financiële buffer niet om stagiairs aan te nemen als de projecten uitblijven. Ik werkte tijdens mijn studie voor een klein bureau, maar zij kunnen mij nu simpelweg niet meer betalen.”

De combinatie van de hoge druk en de lage lonen veroorzaakt een massale uitstroom. Uit datzelfde onderzoek van de KU Leuven blijkt dat één op de vijf architecten overweegt de sector te verlaten, hoewel 91 procent het werk wel inhoudelijk boeiend vindt.

Eén van hen is Pierre Jadoul zelf: “Rond je dertigste sta je voor de keuze tussen zekerheid of verdergaan. Architectuur bood mij onvoldoende stabiliteit.” Ook Marie twijfelt over haar toekomst: “Ik zie mezelf niets anders doen, maar op mijn stageplaats raden ervaren architecten me aan om na mijn stage iets anders te gaan doen. Met die vooruitzichten vrees ik soms dat ik straks geen andere keuze heb.”

‘Ramadan verdient een volwaardig mediabudget’

“Ramadan is dertig keer Kerstmis”, stelt Wahiba Yachou, oprichtster van etnomarketingagentschap Tissal. “Toch krijgt hij in marketingjaarplannen geen volwaardige plaats.”

Wahiba Yachou

Oprichtster van Tissal, culture-first marketing agency gespecialiseerd in multiculturele markten en de moslimconsument

Merken bouwen hun jaarplanning traditiegetrouw rond voorspelbare commerciële pieken, met Kerstmis als archetype. Er gaan maanden aan voorbereiding aan vooraf: budgetten worden vrijgemaakt, de mediaplanning staat vast en winkels worden volledig omgebouwd. Niemand stelt die investering in vraag. In België vindt er jaarlijks een cultureel moment plaats dat qua intensiteit vergelijkbaar is, maar qua duur zelfs groter: de ramadan. Waar Kerstmis zijn economische energie concentreert in één dag of week, strekt de ramadan zich uit over dertig opeenvolgende avonden. Dat betekent dertig dagen van samen eten, familiebezoek, extra aankopen, langere schermtijd, nachtelijke e-commerce, socialemedia-activiteit, herhaalde rituelen. In marketing is herhaling geen detail. Herhaling zorgt immers voor vertrouwdheid, en vertrouwdheid leidt tot

Stadsleven Bibliothekenronde door Cédric Suttels

Een jongetje, ik schat hem acht, ontleent zes kinderboeken. Ik herken er van mijn kindertijd. Het is maandagnamiddag en de Lakense bib bruist van het leven.

Zelf breng ik er één terug.

Mijn leerlingen moesten een verplicht boek lezen. Telkens vind ik het dan mijn beroepseer om in zoveel mogelijk Brusselse bibliotheken het exemplaar te ontlenen en in de klas ter beschikking te stellen. Een

voorkeur en marktaandeel. De ramadan is dan ook meer dan een symbool; het is een volwaardig ‘gedragsseizoen’. In België leeft een grote moslimgemeenschap volgens een jaarlijks ritme, waarin de ramadan een structurele rol speelt. Recent

intentie en ethiek. Bijna 30 procent ervaart ramadancampagnes als niet oprecht. De reden: merken zijn enkel zichtbaar tijdens de maand zelf. Dat betekent dat de markt onderscheid maakt tussen opportunisme en betrokkenheid.

“De vraag is niet of de ramadan commercieel relevant is, wel wanneer hij wordt geïntegreerd in jaarplanningen”

onderzoek rond etnisch consumeren in België met focus op de moslimconsument bevestigt wat strategen al langer weten. 62 procent vindt stereotypering in reclame storend. 77 procent leeft volgens een duidelijk waardepatroon geïnspireerd door islamitische principes zoals halal,

fietsronde die soms snel de twintig kilometer van Brussel overstijgt. Ik heb het ervoor over om eens klassikaal eenzelfde boek te analyseren. Bovendien: zo kom je nog eens ergens in onze grootstad. In Laken geen zelfscan, dat doet de bibliothecaris aan de balie, uitkijkend op de kinderboeken. Wanneer het aan mij is, geef ik hem

Tegelijk ligt er een duidelijke kans. Wanneer een merk consistent en authentiek aanwezig is, zou ongeveer 60 procent actief een merk, product of dienst aanbevelen binnen het eigen netwerk. Dat is communitygedreven groei. Dat is organische advocacy. Dat is een economische hefboom.

het boek. “Dat is in orde. De rest is van andere bibliotheken.” “Allemaal hetzelfde boek.” Hij kijkt naar zijn scherm en glimlacht. “Leerkracht,” onthul ik. “Een verplicht boek.” Hij knikt begrijpend, waarna ik hem bedank. Eén boek lichter fiets ik verder via Bib Molenbeek naar Muntpunt, met zijn inleverband. Het

boek wordt gescand, een luikje gaat open. Ik plaats het op de band. In orde. Zou het jongetje al aan het lezen zijn? vraag ik me onderweg naar Bib Joske af.

In Stadsleven vertellen redacteurs en lezers in maximaal 1000 tekens een verrassende anekdote over Brussel. Insturen kan via redactie@bruzz.be

Rituelen creëren economische stabiliteit. De kracht van de ramadan zit in voorspelbaar gedrag. Dertig avonden van koken, delen, cadeaus meebrengen, huiselijke sfeer creëren, beautyen selfcaremomenten, digitale consumptie en community-interactie. Dat is geen niche-impuls, maar een maandlange gedragsstructuur. Kerstmis is sterk, omdat het emotie en consumptie combineert. Ramadan doet dat ook, maar herhaaldelijk. Dertig keer.

De moslimconsument in België is geen homogeen blok, maar een waardencommunity. Marketing die enkel visueel inspeelt op symbolen zonder de waarden te begrijpen, wordt snel doorprikt. Vertrouwen ontstaat niet in één maand.

Ikea als voorbeeld

Wat betekent dat concreet voor een merk? Na eerdere kritiek op een beperkte en weinig herkenbare invulling van de ramadan koos Ikea België voor een structurele aanpak. Het merk ontwikkelde een specifieke iftarformule in zijn restaurants, communiceerde dat zichtbaar als een avondmaaltijd na zonsondergang, met gebruik van de juiste terminologie, zoals iftar in plaats van generieke bewoordingen. Het menu werd afgestemd op gedeelde eetmomenten, niet op individuele consumptie. Communicatie gebeurde niet enkel

extern, maar ook intern, met aandacht voor medewerkers.

Wat hier strategisch gebeurt, is relevant. Ikea vertaalt een cultureel ritueel naar de kern: samen thuis, samen aan tafel. Het merk claimt ramadan niet als een goedkoop marketinghaakje, maar koppelt het aan zijn bestaande merk-DNA rond huiselijkheid en samenzijn. De iftar-aanpak stimuleert avondbezoek, verlengt de verblijfsduur in de winkel, creëert extra restaurantomzet en genereert organische zichtbaarheid via sociale media doordat families hun iftarmoment delen.

Dit is geen symbolische actie. Het is retailplanning, trafficmanagement en assortimentskeuze. Het is contentstrategie afgestemd op nachtelijke piekmomenten. Het is merkconsistentie gekoppeld aan cultureel begrip. De vergelijking ‘30 keer Kerstmis’ is geen culturele provocatie, maar een economische analyse. Voor Belgische merken is de vraag niet langer of de ramadan commercieel relevant is. De vraag is wanneer hij wordt geïntegreerd in jaarplanningen, wanneer hij een volwaardig mediabudget krijgt en wanneer hij strategisch wordt voorbereid, zoals Kerstmis. De kalender ligt vast, de gedragingen zijn voorspelbaar. Het concurrentievoordeel ligt bij wie dat begrijpt en ernaar handelt.

Reageren of zelf een opiniestuk insturen? Mail naar redactie@bruzz.be

Quote

Eric Jacob, directeur van de federale gerechtelijke politie in Brussel, vergelijkt de werkwijze van de Albanese maffia met de daders in Brussel, die eerder in het rond schieten, met alle gevaren voor de bevolking van dien

”Als Albanese criminelen schieten, is het vaak een chirurgische ingreep, direct dodelijk”

schieten, is het vaak een

De Morgen, 28 februari 2026

In het nieuws

02/03 | Britse onderzoeker niet welkom aan VUB. De VUB ziet af van de geplande aanstelling van de omstreden pro-Palestijnse Britse onderzoeker Harry Pettit. “Uitspraken die aanzetten tot haat of geweld

overschrijden niet alleen wettelijke grenzen, maar ook normen en waarden die binnen de universitaire gemeenschap gelden”, laat de instelling weten. Pettit, een sociaalgeograaf, vergeleek de gedode ayatollah Khamenei met

de paus. Eerder noemde hij de terreuraanslagen van Hamas op 7 oktober 2023 in Israël op X “een wettige daad van verzet” die “in bepaald opzicht geniaal” zouden zijn.

28/02 | Restaurants naar Raad van State tegen fastfoodtaks in Anderlecht. Na Oudergem voerde de Anderlecht eind

vorig jaar ook een taks op fastfood in. Grote ketens moeten twaalfduizend euro neertellen voor de opening van een filiaal. Dat bedrag wordt jaarlijks geïndexeerd. Oneerlijk, vindt Bemora, de vereniging van gestructureerde restaurantketens. Ze tekende vorige week beroep aan bij de Raad van State. “Het doel is niet

om de gemeentekas te stijven, maar om tot een beter commercieel evenwicht te komen”, zegt Handelsschepen Halina Benmrah (MR) in een reactie.

27/02 | Gevangenis Sint-Gillis blijft open tot 2035. De gevangenis van Sint-Gillis blijft open tot uiterlijk 2035. Dat staat in

Overvol

Brussel, 26 februari, Muntplein, 18 uur. Met die vier begrippen kondigde de Brussels popster Angèle eerder deze week de voorstelling van haar nieuwste single ‘What You Want’ aan in een story op haar Instagram. De nieuwe single is een samenwerking van het Brusselse popicoon met Franse elektro-duo Justice.

“Angèle heeft ervoor gekozen om in België haar nieuwe single en clip in wereldpremière te onthullen”, zo klinkt het bij haar entourage.

Afgelopen donderdag was ze dan ook kort aanwezig op het Muntplein om haar clip te projecteren op de gevel van De Munt. De zangeres, die al jaren in Frankrijk woont, is Brussel duidelijk

niet vergeten. Er kwamen uiteindelijk zo’n 10.000 fans opdagen. Het Muntplein raakte al snel overvol.

De eerste echte zonnige dag van het jaar een dag eerder lokte Brussel meteen naar buiten. Na weken van grijs weer en regen stroomden terrassen, parken en pleinen op woensdag 25 februari ook opvallend snel vol, zoals het terras van Bar Beton in de Antoine Dansaertstraat. KMI-weerman David Dehenauw meldde op het socialemediaplatform X dat rond 17 uur de temperatuur piekte op 19,8 graden. “Dat is het nieuwe dagrecord in Ukkel”, schreef hij. Ruim een graad meer dan het vorige dagrecord.

een geactualiseerde versie van het Masterplan Infrastructuur van minister van Justitie Annelies Verlinden (CD&V) en haar collega Vanessa Matz (Les Engagés), bevoegd voor de Regie der Gebouwen. De regionale vakbondsvoorzitter wijst echter op de staat van de gevangenis, waar al jaren ernstige problemen worden

vastgesteld op het vlak van gebouwen, hygiëne en veiligheid. “Zonder substantiële investeringen in renovatie en onderhoud is het moeilijk voorstelbaar dat deze inrichting nog tot 2035 kan functioneren.”

27/02 | Bijna helft van de voormalige Audi-werknemers heeft nieuwe job. Ongeveer een jaar na de

sluiting van Audi Brussels vond ongeveer 49 procent van de ex-werknemers intussen een nieuwe job of volgen ze een opleiding. Dat blijkt uit cijfers die de tewerkstellingscel vorige week meedeelde. Twee derde van de mensen die een job vonden, doet dat met een contract van onbepaalde duur. “Dat wijst op een duurzame

herinschakeling van die profielen op de arbeidsmarkt”, klinkt het bij de Brusselse arbeidsbemiddelaar Actiris.

27/02 | Nog geen LEZ-boetes uitgeschreven voor auto’s die sinds begin 2026 verboden zijn. Er zijn nog geen boetes uitgeschreven aan dieselwagens Euro 5 of

benzinewagens Euro 2, die sinds januari niet meer in het gewest mogen rijden door de strengere LEZ-wetgeving. Dat heeft Brussels minister van Financiën Dirk De Smedt (Anders) vrijdag tijdens het vragenuurtje geantwoord aan Gilles Verstraeten (N-VA), die te horen had gekregen dat er wel al boetes verstuurd werden.

Een onuitgegeven experiment met de CD&V

Partij tegelijk in en uit de regering-Dilliès

CD&V zit in Brussel in een weinig benijdenswaardige positie: de partij maakt deel uit van de meerderheid, maar zit niet in de regering. Een unieke situatie in onze vaderlandse geschiedenis. De tijd zal uitmaken of die positie houdbaar is of niet.

door Steven Van Garsse

Het is een anekdote, maar ze is wel kenmerkend. Minister-president Boris Dilliès (MR) was in zijn State of the Union vorige week in het parlement helemaal vergeten om CD&V te vernoemen, terwijl hij naar alle andere meerderheidspartijen bloemetjes had gegooid. Dilliès zou zich er de dag nadien bij Benjamin Dalle (CD&V) voor excuseren.

Die vergetelheid van Dilliès toont meteen in wat voor precaire positie de partij zich vandaag bevindt: CD&V maakt weliswaar deel uit van de meerderheid, samen met MR, PS, Les Engagés, Groen, Anders en Vooruit, maar dan zonder zitje in de regering. Dus rijst al snel de vraag hoeveel de partij nog zal kunnen wegen op het beleid.

Wie niet te spreken is over hoe CD&V in die situatie verzeild is geraakt, is Walter Vandenbossche, ere-ondervoorzitter van het Brussels parlement voor CD&V en parlementslid voor die partij tot in 2014. “CD&V heeft zich de voorbije maanden stilletjes verscholen in de hoop een

mandaatje binnen te halen”, zo schrijft hij aan BRUZZ. “De partij ging onderhandelen zonder partijmandaat, en werd finaal stijlvol in de gracht gereden door de échte onderhandelaars. Met één enkel mandaatje als magere troostprijs is CD&V voor jaren monddood. En dreigen met een tegenstem betekent het politieke vuurpeloton.”

Harde taal bij een oudgediende. Maar klopt dat ook? “Wat ik vooral opvallend vind”, zegt politoloog Dave Sinardet (VUB), “is hoe de CD&V vandaag precies dezelfde meerderheid steunt die in de zomer van 2024 op tafel lag. Toen wou CD&V niet ‘depanneren’. Mocht ze dat wel gedaan hebben, dan had ze wellicht meer in de wacht gesleept dan vandaag. En had Brussel die vreselijke zeshonderd dagen zonder regering niet moeten meemaken.”

CD&V heeft al van bij de start van het conclaaf enkele weken geleden onder leiding van formateur Georges-Louis Bouchez (MR) beseft dat er op het vlak van regeringsdeelname niet veel meer in zat. PS en MR zaten weer op één lijn, Anders had de N-VA laten vallen, en verzette zich niet meer tegen de CD&V. Het allerlaatste puzzelstukje was nog de CD&V zelf.

Waakhond

De partij, met amper een zetel in het parlement, kon onmogelijk haar deelname koppelen aan een post in de regering, zeker omdat ze enkele maanden voordien, bij de centrumlinkse poging van Yvan Verougstraete (Les Engagés), al gedoogsteun had toegezegd. De deur dan dichtdoen bij

Bouchez, na meer dan zeshonderd dagen, dat zou niemand begrijpen.

Nu de situatie is wat ze is, stippelt CD&V alvast haar strategie uit om hier het beste van te maken: invloed uitoefenen, bij gebrek aan directe beslissingsmacht. In de raad van de VGC, waarvan parlementslid Benjamin Dalle voorzitter wordt, kan CD&V een meer ceremoniële rol vervullen, en zo toch proberen te wegen op onderwijs, cultuur, en welzijn. En in het Brussels parlement kan CD&V dan de waakhond van het regeerakkoord zijn, de luis in de pels, met dank aan de extra kennis die CD&V als lid van de meerderheid ter beschikking zal hebben.

Is dat echter niet wat al te pover, om hiermee in 2029 weer naar de kiezer te trekken? Heeft CD&V niet gegokt en verloren door zo lang het been stijf te houden? “Dat CD&V hier bekaaid vanaf komt, klopt eigenlijk niet”, zegt een lid van de meerderheid ter verdediging van CD&V. “Ik ken weinig partijen met één zetel die ooit zo

“Ik ken weinig partijen met één zetel die ooit zo hebben kunnen wegen op het regeerakkoord”

Bron binnen de meerderheid

hebben kunnen wegen op het regeerakkoord.”

CD&V noemt zelf het hoofdstuk over het taalbeleid, de aanstelling van een drugscommissaris en hoofdstukken over werk en economie de belangrijkste wapenfeiten in de onderhandelingen. “We zijn dan ook heel tevreden met dit regeerakkoord”, klinkt het bij CD&V. “We hebben dat echt mee kunnen onderhandelen. En je kunt het ook omdraaien. Dankzij de toegift van CD&V is er nu tenminste een regering.”

Dave Sinardet betwijfelt dan weer of dit laatste over drie jaar – als de campagne zal losbarsten voor de verkiezingen van 2029

– nog vers genoeg in het geheugen zal zitten van de Brusselaar. Hij gelooft dan ook dat CD&V – “Toch een bestuurspartij bij uitstek” – hier wel degelijk met een probleem zit.

Toch staat CD&V niet helemaal aan de zijlijn. Zo is het voor de Nederlandstalige partijen cruciaal dat CD&V aan boord blijft. Want als CD&V zich terugtrekt uit de meerderheid, is er geen Nederlandstalige meerderheid meer, en daar heeft ook de regering-Dilliès niet veel bij te winnen. De begroting van de Gemeenschappelijke Gemeenschapscommissie (GGC) bijvoorbeeld heeft een dubbele meerderheid nodig. De regeringspartijen hebben bijgevolg

afgesproken dat CD&V inspraak krijgt, “voor dossiers die belangrijk zijn voor CD&V”. Dalle krijgt daar een soort van droit de regard. Hij zal als waarnemer de ministerraden kunnen bijwonen, maar zonder echt mee te kunnen beslissen.

Hoe dat precies in zijn werk zal gaan, is niet duidelijk. Een draaiboek bestaat daar niet voor. Er rijst ook een vraag over de scheiding der machten: een parlementslid (van de wetgevende macht) uitnodigen op een ministerraad (de uitvoerende macht), dat wringt. Dus moet er geschipperd worden. Dalle was bijvoorbeeld vorige week al aanwezig bij de begrotingsbesprekingen, maar op een moment dat beslist moet worden, is hij er dan (formeel) niet bij.

Er is echter meer. Voor CD&V, dat beseft de partij maar al te goed, is er niet alleen het regeerakkoord, maar ook en vooral alles wat niet in het regeerakkoord staat. Omdat er nog heel veel losse eindjes zijn, maar ook omdat er in de loop van de legislatuur altijd wel onvoorziene vraagstukken opduiken, die binnen de ministerraad bevochten zullen moeten worden. En daar riskeert CD&V wel degelijk aan het kortste eind te trekken.

‘We zullen zien’-coalitie

Waarnemers gaan er dan ook vanuit dat CD&V, hoe dichter de verkiezingen naderen, zich steeds meer vrijheid zal gunnen om kritiek te leveren op de regering-Dilliès, en dan zeker als het imago van de regering – die door de oppositie nu al de ‘we zullen zien’-coalitie wordt genoemd – er snel op achteruitgaat. Dat gelooft ook Dave Sinardet. “CD&V zal zich dan zo een profiel kunnen aanmeten in aanloop naar de verkiezingen.”

Hoe dan ook ligt in die verkiezingen van 2029 misschien nog de grootste uitdaging voor CD&V. Wie naar de cijfers kijkt, ziet een fors dalend electoraat. CD&V kon in de begindagen van het Gewest, toen Jos Chabert de nummer één was, bijna dertig procent van de Nederlandstaligen bekoren. Vandaag is dat nog zes procent. Als die tendens zich voortzet, verdwijnt CD&V simpelweg uit het parlement. Er staat dus wel wat op het spel.

Voor Walter Vandenbossche moet CD&V het daarom over een andere boeg gooien. Hij pleit voor een herbronning. “Wij bestaan als CD&V niet meer”, zegt hij. “Het hele top-downbeleid heeft gefaald, gemis aan kennis en ervaring met de Brusselse bevolking zijn daar de oorzaak van. De toekomst kan alleen lopen over een nieuwe Brusselse CD&V die met de Brusselaars wordt uitgebouwd. Met een terugkeer naar het basiswerk en een lokale verankering.”

‘Ik voel geen greintje teleurstelling’

Valentine Delwart (MR) werd geen Brussels minister-president

Een paar weken geleden werd ze nog getipt als ministerpresident, nu is ze kersvers burgemeester van Ukkel. Ze gunt

Boris Dilliès zijn minister-presidentschap. “Hij kan beter dan ik grenzen trekken als hij niet akkoord gaat.”

door Bram Van Renterghem foto Bart Dewaele

Wie vanuit haar kabinet naar het spoorviaduct van Stalle kijkt, waant zich zo in Marche-enFamenne, maar Valentine Delwart is sinds half februari wel degelijk burgemeester van Ukkel. Dat de minzame politica plots de schoenen van partijgenoot Boris Dilliès moest vullen, was ook voor haar, zo zegt ze, “een totale verrassing”. Dilliès werd minister-president, terwijl Delwart de onderhandelingen voor MR had geleid. Én wekenlang als topkandidaat werd genoemd.

Was u ontgoocheld dat u geen minister-president werd?

VALENTINE DELWART: Absoluut niet. Ik koesterde die persoonlijke ambitie niet en voelde dan ook geen greintje teleurstelling. Ik onderhandelde met maar één doel: een

akkoord. Dat we daarin geslaagd zijn, en dan nog met een ambitieus project, stemde me alleen maar blij. Dat Boris Dilliès dit project draagt, maakt me nog blijer.

Waarom heeft men voor Dilliès gekozen? Wat heeft hij dat u niet heeft?

DELWART: Meer ervaring en een meer uitgesproken persoonlijkheid. Ik zoek altijd naar gemeenschappelijke punten. Hij doet dat ook, maar kan beter grenzen trekken als hij niet akkoord gaat. Als burgemeester heeft hij zich al bewezen in zaken zoals netheid, veiligheid en mobiliteit: thema’s die essentieel zijn in het regeerakkoord.

Dat regeerakkoord kwam vreemd tot stand. Eerst gebeurde er zeshonderd dagen niks. Vervolgens volstond een conclaaf van enkele dagen om een regering te vormen. Hoe kan dat?

DELWART: Het klopt niet dat er al die tijd niks gebeurd is. Ik herinner me vooral de herfst van 2025, toen de partijen met formateur David Leisterh in de Solvaybibliotheek samenkwamen. Toen werden de rode lijnen, dossiers en budgettaire kaders grondig besproken. Veel lag al op tafel maar tot een akkoord kwam het niet. Door die rode lijnen.

Wat is er sindsdien veranderd?

DELWART: De wil van de zeven benodigde partijen om tot een akkoord komen.

Waarom was die er nu wel en eerder niet?

DELWART: Door de toegenomen druk. Vanuit de burgers, maar ook budgettair. Zonder begroting zouden we terugvallen op voorlopige twaalfden, waardoor het altijd moeilijker zou worden om kredietlijnen te vinden, met rentevoeten die veel hoger zouden uitvallen.

Ik wil ook mijn waardering uitspreken voor de CD&V, die het akkoord steunt zonder ministerpost. Dat was voorheen niet mogelijk geweest. Ik denk dat die 600 dagen daar zeker een rol in hebben gespeeld.

Tussen MR en PS zat het lang niet goed, met eerst persoonlijke beledigingen en later radiostilte. De spons erover?

DELWART: Ook in privékringen gaat dat soms zo. We winden ons op, maar als de gemoederen bedaren, lukt het ons wel om te horen wat de ander zegt. Wij beseften ook dat een akkoord zonder de PS niet mogelijk was.

Welke toegevingen hebt u aan de PS gedaan die eerder onbespreekbaar waren?

DELWART: Wat de zaken heeft gedeblokkeerd, was het inzicht dat een begrotingsevenwicht in 2029 mogelijk was zonder aan sociale huisvesting of steun aan de gemeen-

ten te raken – twee zaken die voor de PS heel belangrijk zijn. Niet dat we hun thema’s per se wilden aanvallen, maar dat begrotingsdoel was voor ons wel prioritair. Doordat minister van Begroting Dirk De Smedt (Anders) met pragmatische oplossingen kwam, kunnen we dat doel halen. Althans op papier, de realiteit moet volgen.

Ans Persoons (Vooruit) en Elke Van den Brandt (Groen) vonden het naar verluidt erg jammer dat u niet in de regering bent gestapt.

DELWART: Dat zijn betrokken politici die zich voluit inzetten voor hun gewest. Ze kennen hun dossiers door en door, en ik heb erg van onze discussies genoten. Ik had graag met hen samengewerkt.

Door het vertrek van David Leisterh zoekt de MR nog altijd een voorzitter voor de afdeling. Bent u kandidaat? U bent al vicevoorzitter.

DELWART: Ik denk erover na. In mijn afweging speelt het wel mee dat de minister-president al uit Ukkel komt. De verkiezingen worden binnenkort opgestart.

U bent ook nog secretaris-generaal van de partij?

DELWART: Sinds december niet meer. Ik heb dat vijftien jaar gedaan, het was tijd om het stokje door te geven.

In 2024 was er ophef over de verloning van die functie. Het parket seponeerde de zaak, omdat er van een strafbaar feit geen sprake was. Maar tegen Claude Archer, die de beschuldigingen uitte, diende u een klacht in wegens laster en eerroof.

DELWART: Ik ben helemaal voor de vrijheid van meningsuiting, maar dit kon ik niet laten passeren. De uitspraken waren grof en lasterlijk, en schaadden mijn reputatie.

Terwijl alles juist volgens de regels is verlopen. De klacht is in behandeling, we zullen zien.

Bent u nog actief aan de top van de MR?

DELWART: Als politiek secretaris ben ik nu verantwoordelijk voor de politieke coördinatie van de kabinetten. Ik zit dus nog in het partijbureau, maar met minder zware verantwoordelijkheden. Dat laat me wat meer tijd voor het burgemeesterschap.

Ik hoorde eens dat de directe lijn met de korpschef – dag en nacht – het lastigste is aan het burgemeesterschap.

DELWART: Inderdaad. Ik heb het geluk erg goed te slapen. Mijn nieuwste angst is dat ik mijn telefoon ‘s nachts niet zal horen rinkelen (lacht).

Zult u als burgemeester de fusie van de politiezones steunen?

DELWART: Ja, het staat ook zo in het Brusselse regeerakkoord. Ik ben voorstander van de fusie. Wel moeten we erover waken dat die het hele gewest ten goede komt. Het kan niet de bedoeling zijn dat de veiligheid in de Ukkelse wijken erop achteruitgaat. Daar zal ik over waken.

Zijn uw collega-burgemeesters mee in het verhaal?

DELWART: Ik begrijp hun bezorgdheid. Burgemeesters staan nu aan het hoofd van hun eigen zone. Met één grote zone zal hun invloed verkleinen, wat frustrerend kan zijn. Ik zal dat amper gekend hebben. Daarom is het voor mij wellicht makkelijker om me in die nieuwe dynamiek in te schakelen. Maar in het algemeen denk ik dat de fusie voor Brussel een goede zaak is.

Over naar Ukkel dan. U hebt in interviews al aangegeven dat u grotendeels op dezelfde lijn zit als Dilliès. Zijn er desondanks toch zaken die u anders wil aanpakken?

DELWART: De grootste verandering is dat we nu een gewestregering hebben die, voor het eerst in 22 jaar, aansluit bij wat wij in Ukkel willen doen. Ik hoop dat we hierdoor enkele mooie, belangrijke projecten kunnen verwezenlijken.

Zoals?

DELWART: De overstapparking van Stalle. Die is nu in catastrofale staat. Er zijn plannen om een parkeergarage te bouwen ...

Die plannen zijn toch al tien jaar oud?

DELWART: Klopt, maar ze zijn nog niet gerealiseerd. Die garage zou de mobiliteit in

“Ik ben voorstander van de fusie van de Brusselse politiezones”

Ukkel én in heel Brussel ten goede komen. Een ander project is het station van Kalevoet. Daar lopen nu nauwe tunneltjes onder, die onveilig aanvoelen en moeilijk proper te houden zijn. Met steun van Beliris komt daar een brede passage.

Wat wil u nog veranderd zien?

DELWART: Sommige handelskernen zijn op zoek naar een nieuw elan. Ze kampen met leegstand, bruisen wat minder. We moeten die wijken blijven ondersteunen. Het is een van de redenen waarom ik als burgemeester mijn bevoegdheid voor economie en handel behouden heb.

U hebt de onroerende voorheffing moeten verhogen om het OCMW te kunnen blijven betalen. Staat u nog achter de strengere federale regels voor de werkloosheidsuitkering, waardoor meer mensen bij het OMCW aankloppen?

DELWART: We hebben de impact van die maatregelen geëvalueerd en die blijkt beheersbaar. Het heeft veel meer te maken met een toename van het aantal mensen in armoede. Ukkel heeft de wat karikaturale reputatie een rijke gemeente zijn. In realiteit is de gemeente erg divers. Bovendien vangt Ukkel heel wat Oekraïense vluchtelingen op. Het is belangrijk dat het OCMW al die mensen kan bijstaan. Daarom konden we niet anders dan de belastingen verhogen.

Geldt dat ook niet voor het federale niveau? Ook daar is misschien geen andere keuze dan bijvoorbeeld de btw te verhogen, iets waar

MR-voorzitter Georges-Louis Bouchez zich hevig tegen verzet.

DELWART: Dat is ook wat we in Ukkel gedaan hebben. Verder besparen ging echter niet meer zonder diensten te schrappen die we als onmisbaar beschouwen: de loketten, dienst stedenbouw, de scholen, de sportzalen ... Mochten we die zaken sluiten, ondermijnen we de sociale cohesie en een zekere levenskwaliteit.

U had het al een paar keer over sociaal weefsel. Mag ik daaruit afleiden dat u een sociaal liberaal bent?

DELWART: (Lacht geheimzinnig) In elk geval besef ik dat je, om vrij te kunnen zijn, bepaalde zaken nodig hebt, zoals goed onderwijs en voldoende financiële middelen. Daarom wil ik werken aan gelijke kansen. Maatregelen zoals huiswerkklassen zijn al heel mijn politieke carrière belangrijk geweest.

Ook voor pakweg Les Engagés zijn huiswerkklassen belangrijk. Waarom bent u dan bij de MR gegaan?

DELWART: Al die steun en begeleiding kunnen maar bestaan met een gewaarborgde veiligheid en een solide begroting. En ik geloof ook dat economische groei de beste manier is om rijkdom te herverdelen. Vooruitgang komt er door mensen kansen te bieden. Maar ik ben me ervan bewust dat niet iedereen dezelfde kansen krijgt in het leven. En dat de samenleving ervoor moet zorgen dat iedereen zijn eigen leven in handen kán nemen.

« JE NE RESSENS AUCUNE DÉCEPTION »

FR/ Valentine Delwart (MR) est maire d’Uccle depuis février, succédant à son collègue Boris Dilliès. Elle se dit peu déçue que M. Dilliès soit devenu ministre-président, car il a plus d’expérience. Elle attribue la difficulté à former un gouvernement à des lignes rouges figées, qui n’ont été franchies que sous la pression politique et budgétaire.

“I DON’T FEEL THE SLIGHTEST BIT DISAPPOINTED’’

EN/ Valentine Delwart (MR) has been mayor of Uccle since February, succeeding her party colleague Boris Dilliès. She says she is not disappointed that Dilliès became head of the Brussels government, because he has more experience. She attributes the difficult formation of the government to entrenched red lines, which were only broken under political and budgetary pressure.

kunSttekoop!

expoSitie

expoSition

@clubhouseBrussels

Schrijfhoekje coinécriture receptie réception

artàvendre ! voorStelling atelierS - clubhouSe préSentation

I nfo brusselsclubhouse @ gmaIl . com - www . clubhouse . brussels w aar - o ù c lubhouse b russels , K oolmIjnenKaaI 34, 1080 b russel

Persoonlijk advies nodig? We ontvangen u graag in onze kantoren te Brussel, Gent, Kortrijk, Sint-Niklaas en Oostende.

ClubhouseBrussels

GOUD. DÉSLIMMEBELEGGING.

Helpdeskfraudeurs viseren vaak oudere mensen

Brussels parket stelt forse toename vast van ‘vishing’

Steeds meer Brusselaars worden gecontacteerd door valse bankof Card Stop-medewerkers, die erop uit zijn om de rekening van hun slachtoffer te plunderen. Dat merkt het Brussels parket, dat ook ziet hoe vooral vermogende, maar kwetsbare burgers ten prooi vallen aan de fraude.

door Kris Hendrickx

Misschien herkent u het scenario wel: plots krijgt u een telefoontje, vaak van een onzichtbaar privénummer. Vervolgens levert een automatisch voicesysteem een boodschap af, die ongeveer zo klinkt: “Dit is Card Stop, er is een verdachte transactie van 934 euro gedetecteerd op uw rekening. Druk 2 om de transactie te controleren.”

Veel mensen vinden de telefonische demarche en het privénummer verdacht en haken meteen in. Maar wie ingaat op het verzoek komt uiteindelijk bij een echte persoon uit, die zich voordoet als een medewerker van – in dit geval – Card Stop. De valse medewerker vertelt de rekeninghouder dat zijn rekening een risico loopt en extra beveiliging vraagt. De fraudeur, die vaak erg professioneel overkomt, overtuigt het slachtoffer vervolgens om het geld van zijn of haar rekening over te schrijven naar een zogenaamde beveiligde rekening.

Inhaken en overgaan tot de orde van de dag wordt op dat moment vaak een stuk moeilijker. Zelfs als het slachtoffer twijfelt aan de echtheid van de persoon aan de andere kant van de lijn, houdt hij of zij vaak ook rekening met het scenario dat de valse medewerker schetst: dat er straks een grote som van de rekening zal verdwijnen, tenzij

er stante pede actie wordt ondernomen. Maar net die actie – een bevestiging via Itsme bijvoorbeeld – blijkt er dan toe te leiden dat de rekening wordt leeggemaakt en het geld onvindbaar is.

Het bovenstaande scenario is maar één variant van een praktijk die de voorbije jaren steeds populairder wordt onder criminelen: helpdeskfraude of vishing. Dat laatste woord is een variatie op phishing, de algemene praktijk waarbij fraudeurs proberen om hun slachtoffers gegevens te ontfutselen, vaak online. In het geval van vishing gebeurt dat ook, maar dan via de telefoon (vishing met de v van voice).

De daders doen zich soms voor als bankdirecteurs of –medewerkers, politieagenten of een telecomoperator. Soms is het meteen een echte persoon die belt, maar dikwijls gaat het in eerste instantie om een stemrobot. Door artificiële intelligentie

Sint-Pieters-Woluwe/Sint-LambrechtsWoluwe) werden in 2025 120 feiten vastgesteld. De praktijk blijkt daarmee het courantst in het rijkere zuiden en oosten van het gewest. In het kader van die feiten werden zes personen onder aanhoudingsmandaat geplaatst.

Juwelen in bewaring

Afgelopen oktober werden vijf mannen nog veroordeeld tot maximaal veertig maanden cel en een geldboete voor dergelijke feiten. De vijf hadden zich als bankmedewerkers voorgedaan en waren er uiteindelijk in geslaagd om bankkaarten met pincodes ook fysiek te ontfutselen van hun oudere slachtoffers. Fraudeurs schrikken er immers niet voor terug om mensen thuis op te zoeken en hun kaart ‘in bewaring te nemen’. Het gebeurt dat ze dan in een moeite ook juwelen meenemen, om die te ‘beveiligen’.

De praktijk blijkt het courantst in de politiezones Marlow en Montgomery, in het rijkere zuiden en oosten van het gewest

klinken ook artificiële stemmen tegenwoordig steeds natuurlijker. Daders kunnen tegenwoordig zelfs een laagdrempelige ‘phishingkit’ huren, waardoor criminelen geen technische expert meer nodig hebben om van start te gaan.

Het afgelopen jaar stelde het Brussels parket een forse toename vast van die praktijk. Exacte cijfers voor het hele gewest zijn er niet, maar alleen al in de politiezones Marlow (Ukkel/Watermaal-Bosvoorde/ Oudergem) en Montgomery (Etterbeek/

Het verhaal dat de daders in dit concrete dossier opdisten, was er een over frauduleuze transacties op de rekeningen van de slachtoffers.

Met de bankkaarten in kwestie hadden de daders meteen luxeaankopen gedaan en cryptomunten gekocht. In een aantal gevallen probeerden ze de slachtoffers er zelfs van te overtuigen om speciale software te installeren, waarmee de fraudeurs dan de geviseerde computer van op afstand konden bedienen.

© SHUTTERSTOCK

Dat het bij de slachtoffers om oudere mensen ging, blijkt een patroon. Vaak zijn die immers vermogend, maar minder thuis in wat al dan niet verdacht is inzake digitaal bankieren of veiligheidsprocedures.

Van drugs naar helpdeskfraude

Het Brussels parket benadrukt dat het zwaar tilt aan dergelijke feiten. Op elke klacht volgt een strafrechtelijk antwoord. Vaak wordt ook een onderzoeksrechter gevorderd, die kan overgaan tot huiszoekingen of aanhoudingsbevelen. De onderzoeken worden wel bemoeilijkt doordat een aantal kopstukken van fraudeursbendes vanuit het buitenland opereert.

Opmerkelijk: een aantal van de fraudeurs was vroeger actief in de drugshandel. Brussels procureur Julien Moinil, die onlangs zelf geviseerd werd door een

helpdeskfraudeur, houdt rekening met een verschuiving: de hogere druk op de drugshandel in het gewest brengt sommige criminelen er mogelijk toe om minder risicovolle, maar wel erg lucratieve activiteiten te kiezen.

Hoe herken je vishing-fraudeurs? Het parket benadrukt dat echte banken of Card Stop nooit gegevens zullen opvragen via de telefoon. Wie gebeld wordt door zijn bank, haakt best meteen in, en belt vervolgens zelf naar het officiële nummer van die bank om te kijken of er iets aan de hand is.

Ook Febelfin, de Belgische federatie van financiële instellingen, waarschuwde onlangs nog voor vishing. De organisatie drukt erop dat een echte bank of Card Stop-medewerker nooit om een pincode, een goedkeuring via Itsme of de installatie van afstandssoftware zal vragen.

Wie toch slachtoffer wordt van vishing of phishing kan proberen om het geld terug te krijgen van de bank. Behalve bij ‘grove nalatigheid’ van de klant is die bank in principe verplicht om klanten terug te betalen. In de praktijk blijkt zo’n vraag over terugbetaling echter vaak uit te monden in een discussie met de bank over wat nu precies ‘grove nalatigheid’ betekent.

Afkoelingsperiode

Op Europees niveau wordt ondertussen getimmerd aan extra maatregelen tegen phishing. Tussen het verhogen van een daglimiet en het overschrijven van dat hogere bedrag komt er vanaf 2027 wellicht een afkoelingsperiode van enkele uren. Die moet klanten die onder tijdsdruk handelen, maar tegelijk onraad ruiken, behoeden voor al te grote schade.

Accolade Vroege bloeier in nieuwe boomgaard van het Goede Herderpark

In het Goede Herderpark in Evere staat sinds kort een nieuwe boomgaard, met onder meer de sierkers ‘Accolade’ die binnenkort al zou moeten bloeien en zo de lente inleiden.

door Andy Furniere

Het Goede Herderpark kan bogen op een bewogen geschiedenis. Ooit maakte het deel uit van een moerasgebied waarvan naburig natuurreservaat het Moeraske nog een overblijfsel is. Zoals de religieus geïnspireerde naam suggereert, stond op de plek een klooster, dat tijdens de Tweede Wereldoorlog tegen de grond ging. De site werd een tijd gebruikt als stortplaats en toenmalige politici hadden plannen om er een autosnelweg aan te leggen – plannen die uiteindelijk niet doorgingen.

In de jaren 1970 werd het opnieuw een park, dat intussen al bijna tien jaar wordt beheerd door Leefmilieu Brussel. Met een oppervlakte van 14 hectare is het een van de grootste parken van Brussel, met verschillende soorten ruimten: beboste gebieden, grasland, afgesloten verwilderde zones, speeltuinen, sportterreinen … Er wonen een honderdtal vogelsoorten, een tiental amfibieënsoorten, meer dan vijfhonderd insectensoorten en dertig vlindersoorten.

Ondanks al die troeven is het toch een park dat velen passeren zonder het werkelijk op te merken. “Dat is een van de redenen waarom een nieuwe boomgaard werd aangelegd in de weide”, zegt Juliette Leboulleux, parkbeheerder bij Leefmilieu Brussel. “Die moet de blik van mensen eerst aantrekken en zo via een dreef het park binnenleiden.”

Eigenschappen

• Japanse sierkers die tot 8 meter hoog kan worden

De nieuwe boomgaard bestaat uit elf bloesembomen en bomen met kleine vruchten: drie appelbomen, twee sierkersen en zes sierperenbomen. “Het fruit is niet bedoeld voor mensen, voor wie de specifieke vruchten te bitter zullen smaken, maar voor de vogels”, zegt Leboulleux. “De selectie van

• Een vroege en overvloedige bloeier met bloemen in hangende trossen

• Uit roze bloemknoppen verschijnen in het voorjaar grote lichtroze, geurende bloemen

soorten geeft het hele jaar door voedsel. Ook in de winter zal er fruit aan de takken hangen.”

Bijen zullen binnen enkele weken al kunnen profiteren van de bloei van de prunus ‘Accolade’, een Japanse sierkers die in het voorjaar bedekt is met roze bloemen. “Ook voor de bezoekers van het park zou de bloei van de ‘Accolade’ de lente visueel moeten inleiden.” Later in het voorjaar krijgt de andere sierkers – de ‘Sunset Boulevard’ – witroze bloemen, die bovendien in de herfst prachtig verkleuren met geel-oranje-rode tinten.

Behalve de aanleg van de boomgaard, wordt ook de Franse tuin uit de jaren 1960 in het park grondig opgefrist komende lente.

Leboulleux: “We steken vóór de zomer meer dan zesduizend planten in de grond, dat wordt een enorme operatie voor de tuiniers. Door een slimme keuze van de plantensoorten zullen er heel het jaar zoveel mogelijk bloemen te zien zijn in de tuin, zoals nieskruid, peperboompjes, anemonen en wolfsmelk.”

Daarnaast zal Leefmilieu Brussel de hagen verlagen, om een meer open gevoel te creëren in de alkoven, en de zitbanken vervangen. Ten slotte wordt ook de ondergrond aangepakt voor het einde van het jaar.

Reeks nalezen?

Lees de hele reeks op BRUZZ.be/dossier/botanisch-brussel

Johan Vandendriessche, ontwikkelaar van historische gebouwen

‘Brussel moet opnieuw zijn grandeur krijgen’

De West-Vlaamse zakenman Johan Vandendriessche, ontwikkelaar van onder meer The Dome aan de Beurs, wil zijn tanden zetten in het vroegere Postmuseum op de Zavel. Hij heeft al een huurder voor het gebouw, de Franse luxegroep Hermès, maar die komt alleen als de vergunning rondgeraakt. “En dat is een lijdensweg in Brussel.”

Johan Vandendriessche is niet meteen een klinkende naam in Brussel. Nochtans is de WestVlaming – hij is geboren in Kortrijk, woont in het Gentse en werkt vanuit Brugge – al aan zijn vierde grote vastgoedproject in de hoofdstad toe.

Zijn bedrijf, VDD Project Development, is bezig met de transformatie van het vroegere Actiris­gebouw aan de Beurs tot The Dome. Het wordt een combinatie van een gigantische Italiaanse delicatessensupermarkt, Eataly, met op de hogere verdiepingen kantoren en cohousing­appartementen.

In Elsene, vlak bij het Tenboschpark, herstelt Vandendriessche het voormalige stadspaleis van de familie De Mérode in zijn oude glorie en bouwt er aan weerszijden een nieuwbouw aan. Het geheel wordt opgedeeld in luxueuze koopappartementen.

Voorts is de bouwpromotor actief op de Gesù­site in Sint-Joost, die leegstaat sinds 2004 en jarenlang een stadskanker was. Hij kocht een flink stuk van het kloostercomplex over van de vorige promotor en maakt er winkels en koopappartementen.

En dan is er nu Grand Sablon 40, het restauratieproject op de Grote Zavel.

Eigenlijk is de 78­jarige Vandendriessche nog maar goed tien jaar bezig met projectontwikkeling. In de jaren tachtig en negentig van de vorige eeuw zette hij als franchisenemer de Italiaanse kledingketen Benetton op de kaart in de Benelux. Daarna herhaalde hij dat succes nog eens met de winkels van het Spaanse Massimo Dutti.

Nadat hij zijn hele franchisebusiness verkocht had, vestigde hij zijn kantoor in Hof De Gros, een 18e­eeuwse herenwoning in Brugge, die hij restaureerde en waar hij ook appartementen inrichtte. “Die appartementen raakten in een mum van tijd verkocht”, vertelt Vandendriessche in een onbijtcafé op de Zavel, vlak bij het gebouw dat hij wil restaureren. “Mensen wilden blijkbaar graag wonen in zo’n schitterend oud pand midden in de stad. Ik zag een gat in de markt.”

U investeert in vier grote projecten in Brussel. Wat is uw band met de hoofdstad?

JOHAN VANDENDRIESSCHE: Ik ken Brussel vrij goed. Ik ben hier altijd veel gekomen voor

concerten, de opera en, zeker in deze buurt, voor kunst en antiek. Maar de stad is in verval, je voelt je onveilig. Ik zou willen dat Brussel opnieuw zijn grandeur krijgt, zijn lettres de noblesse. Ik geef een nieuwe toekomst aan historische gebouwen en hoop daarmee anderen te inspireren om iets moois te maken. Maar de Brusselse overheden moeten ook bijdragen en de stad weer veilig maken.

Als ontwikkelaar van historisch vastgoed vindt u hier natuurlijk ook tal van opportuniteiten.

VANDENDRIESSCHE: Absoluut. Ik was zelfs geïnteresseerd om het Justitiepaleis te kopen of in erfpacht te nemen. Ik heb daar zeer grootste ideeën over. Maar bon, men gaat er andere dingen mee doen.

Het stond ook niet te koop, toch?

VANDENDRIESSCHE: Nee, maar er zijn veel gebouwen die niet te koop zijn en waarvan ik toch de eigenaars contacteer. Wij zijn constant in contact met kloosterordes, met eigenaars van monumenten, met overheden die een stuk van hun patrimonium willen verkopen omdat ze geld nodig hebben.

Aan welke criteria moet een gebouw beantwoorden om uw interesse te wekken?

VANDENDRIESSCHE: Het moet historisch of op een bepaalde manier iconisch zijn. En het moet op een toplocatie liggen. Anders kunnen wij het geld dat wij erin steken voor de restauratie niet recupereren bij de verkoop. Restauratie kost een fortuin. Ook moet het pand mij een coup de foudre geven. Ik kan niet leren iets graag te zien. Ik moet een wauw­gevoel krijgen.

Nieuwbouw zegt u niets?

Johan Vandendriessche

kocht de oude bontmanufactuur, die later Postmuseum werd, in 2023. “Ik ben altijd verliefd geweest op dat gebouw.”

VANDENDRIESSCHE: Soms wordt een stukje nieuwbouw toegevoegd aan een historisch project, maar een banale nieuwbouwtoren neerzetten zal ik niet doen. Ik heb een passie voor historische gebouwen. Ik woon zelf in een oud fort van 1614. Ik kan niet in een nieuw huis wonen, dat gaat niet. Voor mij zit daar geen ziel in.

In Brussel heb je de traditionele grote vastgoedspelers als Atenor en Immobel. Was het makkelijk om daartussen te komen als nieuwkomer uit Brugge?

VANDENDRIESSCHE: Nee, maar het is ons toch gelukt. Voor de aanbesteding van het Actiris­gebouw waren we met zestien ontwikkelaars, alle grote jongens deden mee. Wij hebben het gehaald omdat ons project het beste was. We hadden natuurlijk als troef de Eataly, waarvoor ik de franchise heb voor België en Luxemburg.

Het project The Dome kende behoorlijk wat vertraging. Wanneer gaat Eataly open?

VANDENDRIESSCHE: In de lente volgend jaar.

Het imago van Brussel is niet te best bij ondernemers. Hoge taksen, mobiliteitsproblemen, het lange wachten op vergunningen. U laat er zich niet door afschrikken?

VANDENDRIESSCHE: Het is niet makkelijk. Neem de taksen. Tijdens de duur van de werf van The Dome is de taks voor inname openbare domein, die je betaalt omdat je een stuk van de openbare weg inpalmt, gestegen van 0,2 naar 2,5 procent. Voor ons meerkosten van 2 miljoen euro.

Idem met de leegstandstaks. Wij kopen het gebouw van Actiris, van de overheid dus, en de dag nadat het verkocht is, heffen ze leegstandstaks. Waanzin. Je wordt hier echt leeggezogen. Om die taks te vermijden laten we een gebouw dat we kopen nu tijdelijk gebruiken door artiesten en creatievelingen.

En er is de duur van de vergunningsprocedure.

VANDENDRIESSCHE: (Zucht diep) Voor projecten als de onze wacht je in Brussel zes, zeven jaar op de vergunning. Jan en alleman kan bezwaar indienen. En als de vergunning wordt verleend, kunnen de tegenstanders nog naar de Raad van State, hop, weer makkelijk twee jaar erbij. Bij een erfgoedproject moet je bovendien niet alleen bij de dienst stedenbouw passeren, maar ook bij monumenten en landschappen. En die hebben een disproportionele macht.

Vandendriessche wil naar buiten, naar het hoekpand op de Zavel waar hij het project Grand Sablon 40 wil realiseren en waarvoor hij een bouwvergunning heeft aangevraagd. We lopen langs het plein, waar de wagens kriskras door elkaar staan. “Afschuwelijk. Net een autokerkhof”, moppert Vandendriessche wiens Rolls met chauffeur ergens in de buurt wacht. Voor hem mag het plein autovrij worden. “Maak van de Sablon iets unieks. Er zijn genoeg parkings in de buurt.”

Het gebouw op nummer 40 is een monumentaal pand in beaux­artsstijl. R. Mallien Fourrures staat er in grote letters op het fronton. Raymond Mallien liet het in 1920 bouwen als bontmanufactuur met beneden een chique winkel en boven de ateliers. Toen de firma er in 1971 mee stopte, nam het Museum voor Post en Telecommunicatie er voor meer dan dertig jaar zijn intrek. Daarna had het bekende Franse veilinghuis Pierre Bergé er enige tijd een vestiging.

Vandendriessche kocht het grotendeels beschermde pand in 2023 nadat de vorige

“Ik had zelfs interesse om het Justitiepaleis te kopen”

Johan Vandendriessche Vastgoedontwikkelaar

eigenaar was overleden. “Ik ben altijd verliefd geweest op dat gebouw,” vertelt hij.

Door de grote ramen en de elegante glazen inkomdeur is van buiten al te zien hoe schitterend het historische verkoopsalon gedecoreerd is: vergulde sierlijsten, spiegels, glas­in­lood, mooi parket en rondom fresco’s van dames in bontjas en pelsdieren. Vandaag staan er in het salon designobjecten van galerie Objects with Narratives, die hier tijdelijk haar stek heeft.

Aanvankelijk wilde Vandendriessche van het gebouw een soort deftige ledenclub naar Brits model maken. Dat plan liet hij varen en hij ging op zoek naar een huurder voor het gehele, vijf verdiepingen tellende gebouw. Uiteindelijk – na meer dan een jaar onderhandelen – kon hij het Franse modehuis Hermès overtuigen om te verhuizen. Het prestigieuze merk, dat nu op de Waterloolaan zit, wil hier een grote winkel openen, met achteraan een tentoonstellingsruimte voor hedendaagse kunst. Boven zouden de kantoren voor de Benelux en de Scandinavische landen komen.

Het luxebedrijf formuleerde wel een aantal specifieke eisen. Vandendriessche wil het pand daarom niet alleen restaureren, maar ook een aantal ingrepen doen om het aan te passen aan de huidige normen en de nieuwe bestemming. Hij wijst naar de stalen ramen en inkomdeur met enkel glas. Die wil hij vervangen. ”Je krijgt het moeilijk verwarmd binnen”, zegt hij. “en één tik op het glas of een steentje en je zit erdoor.”

Voorts wil hij de benedenverdieping meer openmaken. Nu moet je door een smalle deur om vanuit de winkel de traphal en de achterliggende ruimtes te bereiken. “Met zo’n klein openingske heb je geen doorstroming.” Ook zouden de spiegeldeuren van de paskamers omgevormd worden tot vitrines. Vandendriessche kreeg zopas het – bindend – advies van de Koninklijke Commissie voor Monumenten en Landschappen. En die gaat niet zomaar akkoord met alle gevraagde ingrepen. “Maar als er niets veranderd mag worden, zal Hermès niet komen. Het is een akkoord onder voorbehoud”, zegt Vandendriessche. “En wij kunnen de peperdure restauratie niet doen als we geen kapitaalkrachtige huurder voor het hele gebouw hebben. We willen hier 45 miljoen insteken.”

De nieuwe regering belooft de procedures te versnellen en wil het bindend karakter van het advies van de Koninklijke Commissie voor Monumenten en Landschappen afschaffen.

VANDENDRIESSCHE: Er zijn lichtpuntjes, ja. Wij zitten er helaas nog mee. We zullen wellicht in beroep moeten gaan bij de regering.

Is het in Vlaanderen makkelijker om historische panden te ontwikkelen?

VANDENDRIESSCHE: Daar denken ze constructief mee. Je moet het totale plaatje zien. Dit project zal een positieve impact hebben op heel de Zavel. Bovendien, als een waardevol gebouw niet wordt benut, gaat het in verval. Om het een nieuwe bestemming te geven, moet je bepaalde aanpassingen doen. In een klooster zullen geen nonnekes meer wonen, in een kazerne geen soldaten.

Volgend jaar wordt u tachtig. Waar haalt u de energie vandaan om deze lange, ingewikkelde projecten te blijven trekken?

VANDENDRIESSCHE: Ik ben gepassioneerd door die gebouwen en de passie haalt het van de rede. Ik heb niet de indruk dat ik werk: het is een hobby. Een van mijn hobby’s. Ik ga over heel de wereld naar toprestaurants, topmusea, topverzamelaars en topconcerten. Veel liever dan ergens in de zon liggen.

« BRUXELLES DOIT RETROUVER SA GRANDEUR »

FR/ L’homme d’affaires ouest-flamand Johan Vandendriessche, promoteur immobilier notamment du projet The Dome sur la Place de la Bourse, souhaite restaurer l’ancien Musée de la Poste situé sur la Grand-Place du Sablon. Il a déjà trouvé un locataire pour le bâtiment, le groupe de luxe français Hermès. Mais celui-ci ne s’installera que si le permis est accordé. « Et c’est un véritable calvaire à Bruxelles. »

“BRUSSELS

MUST REGAIN ITS GRANDEUR’’

EN/ The West Flemish businessman Johan Vandendriessche, developer of among others The Dome on the Place de la Bourse, wants to restore the former Post Museum on the Grand Sablon. He already has a tenant for the building, the French luxury group Hermès. But they will only move in if the permit is granted. “And that is an ordeal in Brussels.”

City jobs

Column Lies Van Overschée

Lies Van Overschée is centrumverantwoordelijke van De Platoo. In haar column onderzoekt ze de spanning tussen Brussel als publieke ruimte en het leven achter gesloten gordijnen.

Ruiker

Elke laatste dinsdag van de maand krijg ik bloemen van mijn lief. Dat gaat zo omdat dinsdag de dag was waarop we elkaar voor het eerst zagen. Je kent het wel, van die kleine verhaaltjes die tussen twee mensen bestaan, omdat ze het geluk hadden elkaar ooit zomaar tegen het lijf te lopen. Niemand die die verhaaltjes kent, al moet ik zelf mijn best doen om ze niet telkens weer boven te halen.

Mijn buren hebben een gelijkaardige gewoonte. Elke eerste vrijdag van de maand verschijnen de kleurrijkste boeketten achter het raam, van roze lelies tot witte pioenrozen. Een beetje schreeuwerig vind ik ze soms, maar wat zou ik uitspraken doen over wat er zich achter een andere voordeur bevindt. “Ieder het zijne is maar juist goed genoeg”, zei mijn oma altijd, en bovendien kan de liefde niet genoeg gevierd. Ik ben blij voor de buren en kijk uit naar dinsdag.

Het ruikt vanochtend naar oranjebloesem. Ik stap de trein in en rijd naar de plek waar ik opgroeide. Een aaneenschakeling van velden, nu en dan een boom. Het lijkt alsof het contrast met de stad niet groter kan. Als ik het huis uit mijn kindertijd nader, merk ik, als was ik er voor het eerst, dat de voorkant maar heel kleine ramen heeft. Perfect om pottenkijkers buiten te houden. Wat er binnenskamers gebeurde, werd aan het zicht onttrokken. Ik herinner me hoe ik er de stilstand verafschuwde. De enige manier waarop alles in beweging gebracht werd, was met een zoveelste storm. Of leek dat alleen maar een storm? Als niemand het zag, bestond het dan wel?

Ik heb zin in iets zoets, maar ruik de scherpe geur van anijs. Sinds enkele maanden ligt het ritme van de buren overhoop. Ik zie niet alleen op vrijdag een verse ruiker bloemen, maar nu en dan ook op maandag, of op donderdag. Het lijkt alsof er vaker iets te vieren valt. Een nakend huwelijk? Een kindje op komst? Ik kijk in gedachten al uit naar het gehuil van een baby. Intussen strompelt mijn jongste zoon de trap af en vraagt of zijn kamer slecht geïsoleerd is. “Er is de laatste tijd veel gestommel bij de buren. Gebonk op de muur. Erna volgt gesnik. Een lange stilte. Vroeger gebeurde dat nu en dan, tegenwoordig gaat het er vaker hard aan toe. Nu ja, je wordt het gewoon hoor.” De bloemen aan het raam hangen verwelkt in hun vaasje.

Er is niets spannends aan geweld. Het is banaal, het wordt zelfs voorspelbaar. En het wordt gemaskeerd. Soms met bloemen, soms met een extra vleugje vanille. Wat er maar nodig is om te verbergen wat niemand mag zien. De leugen als waarheid. Geen bloemen, maar mensen die verwelken.

Ik kom thuis van de markt met brood en eieren, met een vers pakje tulpen. Voor ik het goed en wel weet, bel ik aan bij de buren. Ik sta plots achter hun voordeur en ik maak van ieder het zijne zo mee het mijne. Omdat ook wat je niet meteen ziet, soms wel bestaat. En dan hoef je niet te wachten op een uitnodiging.

‘Gassen zijn het gevaarlijkst’

Als er weer eens een riolering instort, is Luca Costanza (21) vaak een van de eersten ter plaatse. BRUZZ daalde met de rioolwerker van Vivaqua af naar een nauwe pijp, drie meter onder de grond. “Als je iemand de wc hoort doorspoelen, heb je nog een paar seconden om opzij te gaan.”

door Kris Hendrickx foto Ivan Put

In de Marie-Josélaan in Sint-Lambrechts-Woluwe staat midden op de weg een stalen driepoot, boven een rond gat in de weg. De constructie draagt een touwladder, waarmee we samen met Luca naar beneden klauteren, gehuld in een oranje fluopak, met helm en hoofdlamp. Een goeie drie meter lager gaat het de rioolbuis in. Hurkend, want met een hoogte van 1,20 meter is dit het kleinste model dat toegankelijk is voor mensen.

“Zie je die aansluitingsbuis naar een huis daar?” Luca wijst naar een smalle buis die de riool inkomt, een vijftal meter van de touwladder. “Onze onderaannemers hebben die gerepareerd na een kleine instorting. Ik ga daar nu sneldrogende mortel rond aanbrengen als afdichting.”

Terwijl Luca werkt, geeft zijn mentor, de ervaren Engin, instructies. “Prima, en nu daar

nog wat glad strijken. Zachtjes, zoals een meisje.”

Luca is intussen een dik jaar aan de slag bij Vivaqua, na een opleiding en wat werkervaring als loodgieter en verwarmingsinstallateur. “Rioolwerker ligt me meer. Je hebt meer afwisseling, geen enkele dag lijkt op de vorige, en de sfeer in de groep is goed.” En de verloning? Het bedrijf geeft een richtcijfer mee: een beginnend rioolwerker start met circa 2.800 euro bruto.

Luca maakt deel uit van een interventieploeg. “We gaan bijvoorbeeld als eerste ter plaatse bij een instorting om een diagnose te stellen. We filmen en meten alles op, zodat de reparatieploeg weet wat haar te wachten staat. Als we ergens niet zelf bij raken, kunnen we er een camera op wieltjes naartoe sturen.”

Een interventie, dat kan evengoed betekenen dat de

ploeg de oorzaak van geurhinder zoekt. “Gassen kunnen gevaarlijk en onvoorspelbaar zijn.

Soms lijkt er niets aan de hand, tot je op een plek met afval trapt waar gas onder zit. Zodra ons detectietoestel alarm slaat, is het wegwezen naar boven.”

Amper geurhinder

Onder de grond is er tijd om rond te kijken, in een eivormige riool, met een smalle onderkant. “De riool is daardoor grotendeels zelfreinigend omdat het water sneller stroomt”, legt de jonge rekruut uit. “Voor mijn tijd als rioolwerker dacht ik dat je in een smerige wereld zou terechtkomen, maar meestal klopt dat niet. Hier is er bijvoorbeeld amper geurhinder en nauwelijks afval op de bodem.”

Terwijl Luca werkt, stroomt er water uit de aansluiting, wellicht van een bewoner die een douche neemt. Maar wat als

“Voor mijn tijd als rioolwerker dacht ik dat je in een smerige wereld zou terechtkomen, maar meestal klopt dat niet”

Luca Rioolwerker

een wc wordt doorgetrokken?

Engin haalt de schouders op. “Je hoort dat en hebt dan nog een paar seconden om opzij te gaan.”

Werk is er genoeg voor Luca en zijn 1.300 collega’s bij het waterbedrijf. Het Brusselse rioleringsnetwerk is immers in barslechte staat: liefst 219 kilometer moet dringend gerenoveerd worden, een afstand waarvan Vivaqua jaarlijks vijftien kilometer afknabbelt.

“Tot de jaren 2000 beheerden de gemeenten de riolering”, legt

Kim Steyvoort van de communicatiedienst uit. “Die investeerden echter niet allemaal evenveel, riolen zijn nu eenmaal onzichtbaar.” Het afbrokkelende rioleringsnet, dat vaak nog uit de 19e eeuw stamt, is een van de redenen waarom Vivaqua intussen een schuldenlast van ruim een miljard euro torst.

Hoe bouwvallig het netwerk is, is goed te zien onder de Marie-Josélaan. Op veel plaatsen verdwijnen de voegen tussen het metselwerk. “Als dat te erg wordt, kun je dat niet allemaal manueel hervoegen”, vertelt Luca. “Dan schuiven andere diensten er een soort binnenkoker in die we zelf maken in onze werkplaats. Of we maken gebruik van een zogenoemde ‘sok’, een synthetische vloeibare massa die op de binnenwanden van de riolen wordt aangebracht, als een soort nieuwe voeg.”

Het werk zit erop en we klauteren weer naar de bovengrondse wereld, waar nieuwe opdrachten op Luca wachten. De jongeman kijkt even op zijn planning. “Een verstopte rioolput en geurhinder die om een onderzoekje vragen. Morgen zal het wel weer iets anders zijn. Echt waar, ik zie me dit mijn hele leven doen.”

In City jobs toont BRUZZ de mens achter typische en minder typische stadsjobs

‘K-pop is er om te blijven’

K-popband BTS treedt in juli op in het Koning Boudewijnstadion

K-drama, K-beauty, K-barbecue en volgende week een bijna uitverkochte K-poptributeshow in de Brusselse ING Arena: alles waar het voorvoegsel K- voor prijkt, lijkt te veranderen in goud. Waarin schuilt de aantrekkingskracht van het catchy Koreaanse muziekgenre?

“Je vindt het leuk of niet leuk, maar iedereen kent het wel.”

door Marie Van Loon

Op 1 en 2 juli staat de Koreaanse boyband BTS voor een uitverkocht Koning Boudewijnstadion. Wie geen tickets kon scoren, kan dat nog doen voor K-pop Forever!, een K-poptributeshow op 7 maart in de Brusselse ING Arena, waar hits van onder meer K-popsuccesbands Blackpink en BTS de revue zullen passeren. De kans is groot dat ook die show uitverkoopt, ook al zal er geen enkele echte K-popster aanwezig zijn.

K-pop is al enkele jaren booming business. Het succes van de Koreaanse boyband BTS, waarvan de leden net terugkeren van hun verplichte legerdienst, is al jaren aan een stuk ontegensprekelijk. Ook Rosé, een van de leden van de populaire girlband Blackpink, scoorde in 2024 nog een monsterhit met Bruno Mars getiteld ‘APT’, een nummer dat maar liefst 39 weken in de ultratop 50 stond. Wie vandaag ‘golden’ intikt in de Google-zoekbalk, zal geen foto’s van gouden trouwringen zien verschijnen, maar wel een video van de nummer 1-hit ‘Golden’ van de fictieve meidengroep uit de Netflixfilm Kpop Demon Hunters

Sofie van den Broek (35) begon in 2013 met de K-Pop Belgium Society, een vzw waarmee ze events en meet-ups organiseer-

de voor K-popfans, om te luisteren naar albums, samen concerten mee te pikken of fotokaarten te ruilen. “Ik wou graag gelijkgestemde mensen ontmoeten, wat destijds niet evident was. K-pop was toen nog eerder onbekend in Europa.”

Na enkele jaren kwamen steeds meer mensen naar de bijeenkomsten die Van den Broek organiseerde. “Helemaal in het begin ging het om dertig fans. In 2016 ging de bal aan het rollen door vooral het succes van BTS. Sindsdien organiseerde de vzw ook festivals, waar duizend tot tweeduizend mensen op afkwamen.”

In 2023 liep het verhaal van K-Pop Society Belgium af, maar Van den Broek startte niet lang erna al een nieuwe vzw, Korean Culture Events, waarmee ze zich blijft inzetten voor de K-popcommunity. Zo organiseerde ze al een event in Brussel in de bubble tea-shop Cocotea, om virale Koreaanse skincareproducten uit te testen.

Slavencontracten

Ondertussen zijn er een heleboel Europese superfans van alles waar de magische letter K voor staat. Waarom is dat genre zo aantrekkelijk geworden? De K-popsterren worden van jongs af aan opgeleid tot de perfectie bereikt wordt – in tegenstelling tot

bijvoorbeeld een Justin Bieber die, op het hoogtepunt van zijn populariteit, op fans spuwde en hen amper tijd gunde tijdens meet-and-greets. Het management van K-popartiesten houdt hen daarentegen strak aan de lijn, met schriftelijke overeenkomsten die soms wel slavencontracten worden genoemd. Daar worden terecht veel vraagtekens bij geplaatst, maar dat maakt alle K-popsterren ook ongelooflijk likeable: ze kennen als het ware geen slechte dag.

K-popzangers zijn niet zomaar artiesten – het zijn idolen. Bovendien zingen ze niet alleen, ze kunnen ongelooflijk goed dansen, maken regelmatig verschijningen in tv-shows en series (uiteraard K-drama genoemd) en zijn grappig – zoek maar eens op YouTube naar ‘BTS funny moments’. Voor veel fans bieden ze het totaalplaatje.

“Er wordt bovendien enorm veel content geproduceerd, op een heel consistente basis”, zegt Van den Broek. “Als er een nieuwe song verschijnt van een K-popband, weet je al op voorhand dat je binnen de maand ook een behind-the-scenes krijgt van de videoclip, het maakproces van de song, een dansclip, een passage in een talkshow ... Je kunt er bijna niet aan ontsnappen.”

K-popartiesten moeten bereikbaar voelen, alsof je ze persoonlijk kent. En ook al

Hoewel er geen echte K-popsterren optreden, blijkt ook de K-pop Forever! tributeshow op 7 maart in de ING Arena een voltreffer.

weet Van den Broek dat zoiets een illusie is, het werkt wel voor haar. “Door hen continu op je beeldscherm te zien, hecht je je makkelijker aan die artiesten. Je kunt je favoriete ster elke dag live meevolgen via sociale media. Als je het vergelijkt met sommige bekende Amerikaanse zangers: die laten soms jaren niets van zich laten horen. Dan vergeet je ze sneller.”

K-popsterren komen bovendien per zes, zeven of zelfs per vijftien: het zijn bijna altijd veelkoppige girl- of boybands. Als je Bieber niet kunt uitstaan, stopt het daar. Maar wie Jin in de groep BTS niet leuk vindt, kan nog altijd vallen voor de charmes van V, Hope, Jimin, Suga, RM én Jungkook. Keuze genoeg dus, en grote kans dat er wel één knappe Koreaan tussen zit die in de smaak valt.

Gewiekste merchandising

De 30-jarige Juliette Heri Caste woont in Brussel en geeft K-pop-danslessen in Studio Vibes in Sint-Gillis, waar ze choreografieën van K-popmuziekvideo’s aanleert aan jonge dansers en fans. “Voor populaire songs worden door de K-bands verschillende choreo’s gemaakt. Er is dus superveel te leren. Ik werk met verschillende lessen: één voor alle niveaus op donderdag, en de andere uitsluitend voor gevorderden”, zegt Caste. Af en toe maakt de dansleerkracht uit Brussel haar eigen choreo’s op K-popmuziek.

“Toen ikzelf K-pop voor het eerst ontdekte, werd ik verliefd op het dans-

universum”, zegt Caste. “Voor elk nummer zijn er verschillende choreografieën, en elke muziekvideo is als een kleine film op zichzelf. De dansjes en video’s zijn bouncy en kleurrijk: het plezier spat van het scherm. Als tiener is dat een gevoel van fun waar je naar op zoek bent. Het hoeft helemaal niet zo diep te zijn.”

“Wat het verder verschillend maakt van Amerikaanse muziek is de uitgebreide merchandising: de fotokaarten van bandleden, verschillende edities van albums, kledij ... Mijn slaapkamer was vroeger tot aan de nok behangen met posters. Ik hing al hun namen en interesses op, om alles vanbuiten te leren.”

De catchy muziek en dansjes trekken veel fans binnen in het universum, maar wat hen daar houdt, is de hechte community die rond het K-fandom is ontstaan. “Veel van mijn oudste vrienden heb ik leren kennen op K-popevents”, zegt Caste. “Ik denk niet dat er een groter en fanatieker fandom bestaat dan die van K-pop. Ook vandaag zie ik in de danslessen dat ik geef dat jonge mensen – steeds vaker jongeren van twaalf à dertien jaar – connecteren met elkaar door hun liefde voor de Koreaanse cultuur.”

Korea in Brussel

Door dat K-succes duiken steeds meer Koreaanse winkels en restaurants op in de hoofdstad. K-pop werd zo’n grote hit dat het niet enkel de muziek naar Europa bracht, maar ook de bredere Koreaanse cultuur.

“De absolute perfectie van K-pop is voor velen net aantrekkelijk, zeker voor jonge fans”

Sofie

van den

Broek K-Pop Belgium Society

In Elsene bevindt zich de Hallyu Concept Store, een kruidenier met uitsluitend Koreaanse producten. In dit deel van de stad vind je ondertussen ook een handvol adresjes waar je je kunt laven aan de Koreaanse keuken. Zo ook Hana, een Koreaans restaurant in de Sint-Bonifaasstraat, al bestaat dat al langer dan de trend.

“We zijn hier al bijna twintig jaar, maar sinds tien jaar komt er aanzienlijk meer volk over de vloer”, zegt de eigenaar. “Sommige klanten vragen specifiek naar gerechten die ze kennen uit K-drama. Een van onze klassiekers is bibimbap, een bowl rijst met verse groenten. Ook kimchi is een typisch Koreaans ingrediënt dat veel gegeten wordt.”

Rosé (tweede van rechts), een van de leden van de girlband Blackpink, scoorde in 2024 met ‘ATP’ een hit met Bruno Mars.

Rond het Sint-Katelijneplein in het centrum ben je eveneens aan het juiste adres als Korea je bestemming is. Het populaire Koreaanse fusionrestaurant Gyojasang nestelde zich in 2024 in de Sint-Katelijnestraat, en ook Gogi Korean Barbecue blijkt een nieuwe Koreaanse hotspot. De vaste waarde voor fans van manga, Pokemon en K-popverzamelitems, Super Dragon Toys, bevindt zich slechts enkele huizen verder van Gyojasang.

Het Koreaans Cultureel Centrum in Brussel zag de voorbije jaren dankzij het succes van K-pop een grote stijging in de interesse voor Koreaanse cultuur. “We organiseerden gedurende een vijftal jaar de K-popacademy, waar professionele dansers werden uitgenodigd om workshops te geven. We moesten de inschrijvingen limiteren tot honderd, omdat de vraag te groot was”, zegt Haetal Chung, woordvoerder van het centrum.

Chung ziet vooral een jong en vrouwelijk publiek langskomen. “Ze zijn niet enkel fan van de muziek, maar komen ook andere culturele elementen ontdekken, zoals Koreaanse kalligrafie en de traditionele kledij. Tegenwoordig komen zelfs grootouders langs, op aanraden van hun kleinkinderen.”

“Toen in 2012 ‘Gangnam style’ van de Koreaanse zanger Psy een hit werd, dacht ik dat de interesse tijdelijk zou zijn”, blikt Chung terug. “Maar toen kwam BTS, en later ook het succes van andere bands zoals

Rond het Zuid-Koreaanse/Amerikaanse zangtrio Huntrix werd de Netflixserie ‘KPop Demon Hunters’ gemaakt. Het is een fictieve groep, maar ze scoorde met ‘Golden’ wel een nummer 1-hit.

Blackpink ... Toen besefte ik: K-pop is er om te blijven. Nu is K-pop zelfs een genre op zich geworden: je vindt het leuk of niet leuk, maar iedereen kent het wel.”

Plastische chirurgie

Ondanks de immense populariteit krijgt K-pop regelmatig het verwijt artificieel en kunstmatig geproduceerd te zijn. De mogelijk slaafse behandeling van de potentiële supersterren en de trainingskampen die al beginnen op tienjarige leeftijd, maken onderdeel uit van een berekende industrie, waarin de Koreaanse knapperds vooral veel geld moeten opbrengen.

De sterren ondergaan vaak plastische chirurgie om volledig binnen de schoonheidsidealen te passen, en mogen van hun management niet schelden of hun mening uiten over controversiële onderwerpen. Bloomberg berekende in 2018 dat er jaarlijks zo’n 4 miljard euro in de K-popindustrie omgaat.

“Die absolute perfectie is voor velen net aantrekkelijk, zeker voor jonge fans”, zegt de oprichter van Korean Culture Events, Sofie van den Broek. “Als je ouder wordt, begin je wel beter te beseffen dat niet alles aan K-pop glittert en glanst. Je weet nooit honderd procent zeker wat echt is en wat niet. Het is absoluut een groot marketingverhaal.”

“Uiteindelijk komt het neer op smaak”, vindt Van den Broek. “Sommigen houden van het afgeborstelde, anderen niet. Maar ik durf niet te beweren dat de chille, losse attitude van sommige Hollywoodsterren wel helemaal authentiek is.”

De K-popband BTS treedt op 1 en 2/7 op in het Koning Boudewijnstadion. De concerten zijn uitverkocht, maar er is een wachtlijst: info via ticketmaster.be

Voor de K-pop Forever! Tribute op 7/3 in de ING Arena zijn er wel nog tickets: info via ing.arena.brussels

LA K-POP CONQUIERT BRUXELLES

FR/ La K-pop continue de faire fureur à Bruxelles, avec des concerts à guichets fermés de BTS les 1er et 2 juillet, et un grand concert hommage à l’ING Arena. Le mélange d’idoles parfaitement entraînées, de contenu constant et d’une communauté de fans soudée explique ce succès. Malgré les critiques sur l’industrie impitoyable qui se cache derrière, la K-pop semble désormais incontournable.

K-POP CONQUERS BRUSSELS

EN/ K-pop is also a lasting hype in Brussels, with sold-out shows by BTS on 1 and 2 July, and a big tribute show at the ING Arena. The mix of perfectly trained idols, constant content and a close-knit fan community explains its success. Despite criticism of the harsh industry behind it, K-pop seems here to stay.

Cultuurgids Shop Made in Brussels

Piratendrank

Op 7 en 8 maart strijkt het Brussels Rhum Festival neer in Thurn & Taxis om het piraterigste aller drankjes te vieren: rum. Het vuurwater uit suikerriet, verwierf zijn reputatie in de 17e en 18e eeuw, toen Engelse kapers hem gretig buitmaakten langs de Caraïbische kusten van het Spaanse rijk. Intussen bestaat er een Brusselse, op eikenhout gerijpte variant van Brussels Distillery. Proeven kan op het festival, maar voor een baco’tje moet je elders zijn. (MVDH)

BRUSSELS RUM 33 euro, brusselsdistillery.be

GREAT JEANS

Een magische jeans, dat leek vroeger iets voor The Sisterhood of the Travelling Pants, maar ook in Anderlecht belooft styliste Dominique Junne een vleugje magie met haar handgemaakte jeansbroeken. Kies de stof, kleur en model en koop zo een stuk kleding dat alledaags én heel persoonlijk is. Junne is juriste: ze werkte jarenlang voor Brusselse administraties, de MIVB en als hoofd van modecentrum MAD Brussels. Haar merk Bxnofa betekent een tweede carrière, op maat van uw billen. (EC) RACKHAM JEANS vanaf 190 euro, bxnofa.com

Alle dagen traag

Riep daar iemand hygge? Bij het Brusselse interieurmerk Millimètres vind je huisgemaakt kaarsen, houten snijplanken en linnen huistextiel, van keukenschorten tot toilet- en boodschappentassen. Makers Marta en Adam proberen in hun thuisgemeente Oudergem vooral een trager leven te leiden. Hop on de huifkar, want wij willen mee genieten. (EC)

KEUKENPLANK VAN ZWART GEBEITST ESSENHOUT 33 euro, millimetres.be

Jouw Brussels product op deze pagina? Mail naar shop@bruzz.be

LA MAMMA

KWALITEIT •••••

AANBOD •••••

Restaurant 3 x authentiek Italiaans

AUTHENTICITEIT •••••

INFO

Sint-Joostplein 9, Sint-Joost-ten-Node mamma-resto.be

De Italiaanse keuken dreigt door overaanbod en de drang om succesformules eindeloos te kopiëren te vervlakken. Gelukkig zijn er nog enkele zaken die zich niet laten verleiden door marketing en uiterlijk vertoon.

Mamma Roma, Big Mamma ... in Brussel schieten de ‘mamma’s’ als paddenstoelen uit de grond. Onder die namen, die allemaal bedacht lijken door oud-studenten handelswetenschappen, schuilt weinig originaliteit: overal borden vol burrata, fotogenieke decors en ervaringen die zijn afgestemd op sociale media. Gelukkig is er in de hoofdstad nog plaats voor enkele eetgelegenheden die zich verzetten tegen die uniformisering.

Een daarvan bevindt zich op het Sint-Joostplein, achter een met klimop begroeide gevel op de hoek. De naam? La Mamma, inderdaad. Aan het fornuis staat Pepino Capezzuto, afkomstig uit Lazio, met 48 jaar keukenervaring op de teller. Hij en

alleen hij bepaalt het ritme van het restaurant: met vaste hand, een beproefd receptenboek, trouw aan de basisprincipes. ‘s Middags runt Pepino als een echte duizendpoot de keuken, geholpen door slechts één iemand in de zaal; ‘s avonds zijn ze met z’n drieën om de bediening te verzorgen. Reserveren is om die reden aangewezen.

Het charmante interieur strekt zich uit over twee met hout beklede verdiepingen. Wat rommelig misschien, maar warm: terracottakleurige muren en flessen die uit alle windstreken van de Laars zijn meegebracht. Op een krijtbord staat de selectie van het moment, van Sicilië tot Toscane, per glas (6,80 tot 7,80 euro) of per fles (33 tot 39 euro). Het menu wisselt naargelang de voorraad producten die rechtstreeks uit Italië worden ingevoerd. Altijd is er een vegetarische optie, al is dit geen uitgesproken veggie-adres. Op de kaart: stevige voorgerechten (polpo alla diavola, parmigiana, carpaccio … 18 tot 22 euro) en een reeks pastagerechten (puttanesca, amatriciana, alla norma … 20 tot 28 euro), aangevuld met klassiekers als carbonara of cacio e pepe, die niet op de kaart staan, maar altijd verkrijgbaar zijn. Absolute topper? De paccheri al ragù (20 euro), perfect al dente en geserveerd in de pan, met een heerlijke tomatensaus met venkelworst. Formidabel – net als de onberispelijke sabayon. MICHEL VERLINDEN

Spiga d’Oro

Ernesto Bastianelli is de meest misantrope kruidenier van Brussel. Deze zestiger heeft alles weg van een typische bistro-uitbater uit Lyon: als je hem niet aanstaat, lig je er zo weer uit. Je kunt er naast meeneemsandwiches gewoon aan tafel eten, maar daarvoor moet je hem eerst zien te paaien. Dat loont de moeite, want hij bereidt met gevoel gerechten met de producten die hij rechtstreeks uit Italië invoert. Elsensesteenweg 310, Elsene

La Caneva

Ruggero Zanon waakt met de ernst van een paus over de zaal van La Caneva. Onder zijn leiding serveert dit sobere restaurant een eerlijke Venetiaanse keuken. Op het menu: lang gestoofde ossobuco met ingekookte jus, perfect gebonden risotto’s, vers bereide pasta’s met rijke sauzen. Op de borden vlezige, royale en correct bereide gerechten die de smaak centraal zetten.

Lievevrouwbroersstraat 9, Brussel, lacaneva.be

Pop & Jazz

Klassiek

Sinfonía de Tango

PVA leerde de kneepjes van het vak in de vermaarde Windmill-club in Londen, waar ook voortvarende postpunkbands als Black Midi, Squid en Black Country, New Road voor heel wat deining zorgden. Op zijn tweede album schaafde het Britse trio de sturm-und-drang van zijn begindagen weg, waarna afgekloven elektronica en een postroes-clubgevoel bloot kwamen te liggen. Postpunk voor avonturiers.

→ 10/3, Botanique

Borokov Borokov

Borokov Borokov oogde lang als een losgeslagen projectiel, maar het intussen tot de tweespan Noah Melis-Boris Van den Eynden herleidde Antwerpse elektropopproject lijkt steeds meer vaste vorm te krijgen. Nu, ja, op zijn nieuwe album World war too wordt die vorm opgerekt met fraaie, uiteenlopende gastbijdragen van onder meer Tim Vanhamel, Porcelain ID en Emma Hessels.

→ 12/3, Ancienne Belgique

Nyron Higor

Wie de lentezon al kan ruiken, heeft vast trek in een bijbehorende soundtrack. Die kan geleverd worden door Nyron Higor, een Braziliaanse multi-instrumentalist die goed geluisterd heeft naar iconen als Arthur Verocai en Milton Nascimento. Op zijn debuut Fio de Lâmina en zijn titelloze opvolger rijgt hij jazz, tropicalia, ambient en wufte melodieën aan elkaar als kralen aan een ketting.

→ 11/3, Botanique

En ook

De Amerikaanse hype Sombr komt bewijzen of hij fake dan wel fantastisch is (6/3, Ancienne Belgique)

Geese maakt gitaarrock ook handzaam voor gen Z’ers (8/3, Botanique)

De Canadese jazzsaxofonist Ben Wendel omringt zich met vier vibrafonisten (12/3, Bozar)

Het Brusselse ensemble Sonico is een autoriteit op het vlak van de Argentijnse tango. Astor Piazzolla mag van dat genre de posterboy zijn, in zijn lange schaduw is er nog heel wat meer zwoel schurende muziek geschreven. Samen met muzikanten van het Brussels Philharmonic toont het gezelschap de Argentijnse dans in al zijn symfonische grootsheid. → 7/3, Bozar

Idomeneo, Re di Creta

We kennen Wolfgang misschien vooral van zijn kwinkslagerij in Die Zauberflöte of Cosí fan tutte, maar de doorbraakopera van Mozart was een serieuzere bedoening. In Idomeneo, re di Creta moet de Trojaanse held – het lijkt wel Bijbels – zijn eigen zoon offeren aan de zeegod Neptunus. Dat drama is meteen ook een Munt-debuut voor de gelauwerde regisseur Calixto Bieito.

→ 10/3, De Munt

Nadia Boulanger

De impact van Nadia Boulanger op het 20e-eeuwse muziekleven valt niet te overschatten. Een schare toppers liep voor lessen de deur bij haar plat: Aaron Copland, Grażyna Bacewicz, Quincy Jones, Astor Piazzolla en nog zo’n 250 andere namen. Op Internationale Vrouwendag staat Boulangers eigen muziek naast die van haar pupillen op de pupiter.

→ 8/3, Bozar

En ook

Speel zelf de hoofdrol in Michel van der Aas VR-opera From dust (> 19/3, Bozar)

Een nieuw Brussels koor is geboren! Ze zingen onder meer Lux aeterna (7/3, Sint-Jan-Berchmanskerk)

Duo Plasma doet het oude instrument de serpent sidderen op moderne elektronica (11/3, Erasmushuis)

Gouaches & Sculptures

Sol LeWitt

Sol LeWitt, gestorven in 2007, was een echte baanbreker. De Amerikaan was een van de grondleggers van conceptuele kunst, waarbij het idee belangrijker is dan de uitvoering, en een pionier van het minimalisme. Deze expo geeft een beeld van zijn evolutie van de jaren 1970 tot rond de eeuwwisseling, met verschillende sculpturen en een twintigtal gouaches.

→ 6/3 > 2/5, Mulier Mulier Gallery

Collectible

Galerieën, designstudio’s en architecten blazen weer verzamelen voor de topbeurs met hedendaags design van over de hele wereld, netjes opgedeeld in secties als ‘Main’, ‘Bespoke’, ‘New Garde’ en ‘Curated’. Nieuw is de afdeling ‘Tablescapes’, vol creatief gedekte tafels met uitgekiende selecties van onder meer glaswerk, borden en kandelaars.

→ 12/3 > 15/3, Vanderborghtgebouw

Trames

Paul Cox

Paul Cox maakt ‘geschilderde tekeningen’ als een spel, waarbij elke laag de volgende bepaalt. Zijn techniek doet aan weven denken, geïnspireerd door historische wandtapijten. Contouren van vormen rafelen uit tot sfeervolle beelden en kleuren ontstaan door vermenging van achtergronden en rasters.

→ 9/3 > 25/4, Le Salon d’Art

En ook

Gevonden materialen inspireren Robert Motherwell en Erik Lindman (11/3 > 18/4, Almine Rech)

Lila Farget en Paul Gees spreken verschillende materiaaltalen (7/3 > 6/6, Atelier 34zero Muzeum)

Reinier Vrancken en The LetterS pace Department vieren het ongrijpbare (12/3 > 28/3, Affiliate)

The Bride!

Regie: Maggie Gyllenhaal, met: Jessie Buckley, Christian Bale, Annette Bening

Een eenzame Frankenstein en een wetenschapper wekken in het Chicago van de jaren 1930 een vermoorde jonge vrouw weer tot leven. Maggie Gyllenhaal volgt het uitstekende

The lost daughter op met een eigentijdse variatie op Bride of Frankenstein, de 90 jaar oude horrorklassieker van James Whale.

→ In de bioscoop

Bandes d’hystériques

Regie: Kita Bauchet

De MeToobeweging heeft illustere voorlopers. Een voorbeeld is het internationaal tribunaal voor misdaden tegen vrouwen dat 50 jaar geleden plaatsvond in Brussel. De documentaire blikt terug op de toenmalige feministische strijd, acties zoals de sabotage van Miss België en verwezenlijkingen zoals de oprichting van de eerste opvangcentra voor vrouwen.

→ In de bioscoop

Pillion

Regie: Harry Lighton, met: Alexander Skarsgård, Harry Melling

Een verlegen parkeerwachter geniet ervan om achterop mee te rijden met een charismatische, viriele motorrijder. Harry Melling en Alexander Skarsgård maken indruk in deze kinky debuutfilm van Harry Lighton. Het drietal verkent een meester-slaafrelatie zonder ongepaste schaamte, wel met veel humor, finesse en ontwapenende oprechtheid.

→ In de bioscoop

En ook

Jumpers is ongebruikelijk zot, druk en grappig voor een animatiefilm van Pixar

Urchin, het sociaal-realistische regiedebuut van Harris Dickinson (Babygirl), is vakwerk

Rose Byrne kan een Oscar winnen met haar hoofdrol in If I had legs I’d kick you

Klein onderhoud Stripmaker Olivier Schrauwen

Bijna twintig jaar lang bouwde Olivier Schrauwen aan zijn avontuurlijke oeuvre in Berlijn, tot zijn recente verhuizing naar Brussel. Met een expo in VROOM en een gesprek in Passa Porta maakt de stripmaker de balans op van zijn jaren in Duitsland.

“Je wordt ouder en begint het contact met het thuisfront te verliezen, voor Ada (kunstenares Ada Van Hoorebeke, red.) en mij was dat het signaal om terug te keren naar België”, vertelt Olivier Schrauwen vanuit zijn nieuwe stek in het Brusselse centrum. “Berlijn is door gentrificatie sterk veranderd. Voor veel inwoners is het ook maar een tussenstop, wat op den duur leeg aanvoelt.”

In plaats van het kleine Brugge, waar beiden opgroeiden, kozen ze weer voor de chaos van de grootstad. Eerder studeerde Schrauwen aan ESA Saint-Luc in Brussel en hij woonde er ook tijdens een residentie van Van Hoorebeke bij Wiels. “Deze rare, multiculturele lappendeken past goed bij ons. Het is ook fijn om Belgische collega’s zoals Judith Vanistendael gewoon op straat tegen te komen, of met hen te kunnen afspreken op café.”

In Berlijn was Johanna Maierski, stichter van uitgeverij Colorama, een van zijn belangrijkste klankborden.

“We blijven samenwerken, maar de tijd van babbelen in Berlijnse volkstuintjes is wel voorbij.” Samen kijken ze terug op die periode met de dubbeltentoonstelling From here to there–Imperfection in VROOM, het Anderlechtse kunsthuis voor experimentele strips, en tijdens een gesprek in Passa Porta.

Het is de eerste keer dat Schrauwen zijn werk zo presenteert in België, een unieke kans om achter de scènes van zijn experimentele, speelse en soms anarchistische stripboeken te gluren. Zijn gedurfde aanpak leverde hem internationaal veel aanzien op, met zijn laatste boek Zondag als uitschieter. Daarin verbeeldt hij met veel zin voor ironie en absurditeit in bijna vijfhonderd pagina’s een enkele dag uit het leven van zijn (vermeende) neef

“Deze rare lappendeken past goed bij ons”

Thibault. Postmodernist Schrauwen laat vaak alter ego’s van zichzelf en zogenaamde familieleden opdraven.

Terwijl het decor van Zondag een tussenvorm van Gent en Berlijn is, doet Brussel deels als achtergrond dienst voor zijn nieuwe boek, waarvan een eerste deel dit jaar uitkomt. “Aangezien ik altijd zaken uit mijn leven verwerk in mijn strips, spreekt het vanzelf dat Brussel er een rol in speelt.” Het nieuwe werk wordt een soort dagboek in een alternatief heden, met beelden die zogezegd met AI zijn toegevoegd aan de intieme ontboezemingen. Het hoofdpersonage is dit keer geen neef maar “een veel verder familielid”.

ANDY FURNIERE

De expo From here to there-Imperfection loopt van 6 tot 15/3 in VROOM, vroomspace.com, Olivier Schrauwen is te gast in Passa Porta op 7/3, passaporta.be

In mijn wijk Podium

This is not a dance

Nastaran Razawi Khorasani

Het islamitische regime in Iran verbiedt dansen: sinds de islamitische revolutie hebben alle dansgezelschappen moeten sluiten. In dit artistieke resultaat van een documentaire zoektocht van de bekroonde Nastaran Razawi Khorasani is te zien hoe choreografen en dansers in Iran en in de diaspora omgaan met dat verbod.

→12 & 13/3, Beursschouwburg

Internationale vrouwendag

8 maart is Internationale vrouwendag. Ook het theater voor een jong publiek BRONKS vestigt de aandacht op de strijd voor gendergelijkheid. Leer op zaterdag 7 maart hoe je best ‘Liever niet’ (4+) zegt tijdens de voorleessessie door Zarissa Windzak, fris je feminisme op tijdens GRATIS CHIPS! (5+) van Compagnie Barbarie, meng je in het debat van RoSa vzw of neem met BRONKS deel aan de vrouwenmars.

→7 & 8/3, BRONKS

Maria Magdalena

Carme Portaceli & Michael De Cock

Maria Magdalena komt voor in het Nieuwe Testament als een van de vrouwen die Jezus bijstond. Achteraf werd van haar een berouwvolle vrouw van lichte zeden gemaakt. De theatermakers die eerder al Virginia Woolfs Mrs Dalloway en Flauberts Madame Bovary in eer herstelden, kunnen dus weer aan de slag.

→11 & 12/3, KVS

En ook

De Franse choreograaf Boris Charmatz brengt zijn eigen solo Somnole (10 & 11/3 Bozar)

Er vallen weer (en al tien jaar) klappen tijdens het worstelfestijn Recycatch (6/3, Recyclart)

Guy Dermul stelt zijn tweede roman De voetganger voor (12/3, Brussels Ouderenplatform BOp)

Thelma & Louise

Regie: Ridley Scott, met: Susan Sarandon, Geena Davis, Brad Pitt

Met Thelma & Louise toonde Ridley Scott (Alien, Blade runner) dat hij ook een feministische roadmovie in de vingers had. Susan Sarandon en Geena Davis scheuren er met hun Ford Thunderbird Convertible 1966 vandoor, weg van de sleur, maar hun uitje loopt uit de hand. Amerikaanser maken ze films niet.

→11/3, Burgercafé Conscience, Evere

De buurttafel met Slager Geert

In de Buurttafel kunnen de bewoners van Ganshoren en omgeving wekelijks terecht voor een portie gezelligheid en een lekkere, betaalbare maaltijd. Slager Geert roert in de potten en zorgt voor stevige, huisgemaakte kost, met oog voor smaak én budget. Iedereen is welkom: jong of oud, alleen of met het hele gezin. Aan tafel ontstaan gesprekken vanzelf en leren buren elkaar beter kennen.

→11/3, De Zeyp, Ganshoren

Kartonfeest!

Eén keer per maand kunnen ouders en hun koters in het Play-Café samen aan de slag tijdens een leuke workshop. Deze keer mogen ze zich op een zaal vol kartonnen dozen storten. Torens bouwen, huisjes versieren, een doolhof maken of zelf iets totaal nieuws verzinnen: met karton kan alles. Verwacht veel fantasie, kleine handjes die druk in de weer zijn en trots op zelfgemaakte constructies.

→7/3, De Maalbeek, Etterbeek, 0 > 4 jaar

En ook

De docu Put your soul on your hand and walk toont het lot van een Palestijnse fotografe (7/3, De Plattoo)

Black History Month gaat unplugged met Primavera en Arno Sacco (11/3, De Vaartkapoen)

Worldkitchen verkent de culinaire wereld van het geteisterde Iran (12/3, Elzenhof)

Uitgelicht

Maria Iskariot laat koters punkrocken in de Ancienne Belgique

‘Kinderen kunnen meer aan dan je denkt’

Crowdsurfende kids, pogoënde peuters? Moet kunnen, vinden ze onder meer bij de Botanique en de Ancienne Belgique, waar pop- en rockshows voor het kleine grut een grote hit zijn. Of dat mag de Gentse punkband Maria Iskariot alvast deze zondag bewijzen, met zijn KETCLUB-show in het kader van Punk 50. “Het moet niet altijd K3 zijn.”

door Tom Zonderman

Ik weet wat het beste is, zegt de vader tegen zijn kind, geen cultuur zonder slavernij, en alleen de heerser wint”: zondagnamiddag kunnen ouders samen met hun kroost die snedige lyrics uit de song ‘Lief klein kind’ van Maria Iskariot meebrullen. De Gentse punkband speelt dan in de AB een KETCLUB, een ‘volwassen concert op kindermaat’.

De AB is niet de enige zaal die al enige tijd de gemiddelde leeftijd van haar publiek naar beneden haalt. In de Beursschouwburg vond al een Bonkers Kidsrave plaats, een nomadische clubervaring voor kinderen van 5 tot 11 jaar met eurodance, gabber en dub. De Munt programmeert deze week Salt ice, een opera voor zevenplussers. En met Bota Kids laat ook de Botanique koters kennismaken met de magie van de concertzaal.

“Tijdens corona hebben we gebrainstormd over alternatieve concertvormen”, zegt Olivier Vanhalst, programmator bij de Botanique. “We wilden allang pop- en rockmuziek ontsluiten voor kinderen en jongeren, en hebben toen de tijd genomen om dat concreet uit te werken. Daaruit zijn Bota Kids en Premiers Live voortgekomen. Met dat laatste bieden we scholieren uit de buurt een eerste concertervaring.”

Aanvankelijk zag Vanhalst op de Bota Kids-shows voornamelijk middenklassengezinnen, die vaak de Botanique al kenden. “Maar dat begint te veranderen.” Wat vooral werkt, is dat de ouders eens geen babysit moeten vragen om naar een concert te gaan van een artiest die ze zelf ook goed vinden.

“Door het succes van Bota Kids krijgen we nu regelmatig verzoeken voor kindermuziekvoorstellingen, maar daar zeggen we altijd nee op, want dat druist net in tegen het idee dat kinderen en volwassenen van dezelfde muziek kunnen genieten.”

Pixies voor peuters

De Bota Kids- en KETCLUB-shows vinden enkel het weekend plaats, op een moment dat kinderen niet naar school moeten. Doorgaans gaat het om Belgische artiesten die al een show ’s avonds spelen, en er overdag nog eentje bij doen. Die aanpak past ook in het 24/7-verhaal dat de AB uitbouwt: een huis waar je op elk moment van de dag kunt binnenwandelen en muziek beleven.

“Qua productionele opzet brengt die tweede show weinig extra inspanning mee”, zegt Jens Van den Wyngaert, persverantwoordelijke bij de AB die mee het concept bedacht. “De eerste KETCLUBS vonden plaats in de Grote Zaal, met onder meer Girls In Hawaii en het Gaza-benefiet Start Making

Sense, maar nu doen we er ook in de Club. Dat geeft meer mogelijkheden, waardoor de KETCLUBS nu ook frequenter worden.”

Onder meer Yevgueni en Johannes Is Zijn Naam speelden al een KETCLUB. Wat die artiesten bindt is dat ze muziek maken die niet per se voor kinderen is bedoeld. “Kinderen kunnen best veel aan”, zegt Van den Wyngaert, die zijn eigen dochter ook de muziek waar hij zelf naar luistert voorschotelt. “Ouders nemen hun kinderen ook graag mee in hun eigen verhaal. We vragen de artiesten enkel om hun set in te korten, want de aandachtsspanne van kinderen is korter. En het volume moet naar beneden.”

Ook Cazaerck is ervan overtuigd dat kids meer aankunnen dan we denken. “Ik denk dat het goed is voor kinderen om te zien dat het niet allemaal afgelikt moet zijn. Dat muziek ook gewoon de uitdrukking kan zijn van een energie die je in je voelt. In de volwassen wereld staat probleemoplossend denken voorop. Kinderen zijn nog niet zo rationeel gedreven, ze staan intuïtiever in het leven. Hun geest is nog open voor nieuwe dingen. Voor mij zijn ze de hoop van de maatschappij. Dat ze Maria Iskariot goed vinden, is dus vooral een compliment.”

Cazaerck was als kind fan van XINK en Yasmine, later schakelde ze over op Nirvana

“Door de kortere aandachtsspanne van kinderen is de set korter. En het volume moet naar beneden”

Jens Van den Wyngaert Persverantwoordelijke AB

Ook de rauwe punk van Stakattak en Maria Iskariot, die deze zondag een dubbele KETCLUB spelen, is geen muziek voor tere oortjes. “En toch hebben we veel jonge fans”, zegt Helena Cazaerck van Maria Iskariot. “Op familiefestivals, of in kleinere gemeenten, komen er vaak kinderen mee met hun ouders. Ze zingen dan luid ‘Lief klein kind’ of ‘Dat vind ik lekker’ mee. We hebben dat niet gepland, dat is vanzelf zo gelopen. Het moet niet altijd K3 of Pommelien Thijs zijn.”

en de Pixies. “Ik vond het heel vervelend als volwassenen tegen mij zeiden dat ik ‘het later wel zou begrijpen.’ Alsof mijn visie op de wereld minderwaardig zou zijn, terwijl net die frisse, onbevangen blik waardevol is. Maar in onze maatschappij is alles strak georganiseerd en je moet daarin leren functioneren. Via je ouders en school word je gevormd om je aan te passen aan het systeem. Alles wat niet in dat kader past, wordt weggefilterd. Dat is jammer.”

Maria Iskariot speelt in de AB een set op kindermaat. “Ik denk dat het goed is voor kinderen om te zien dat het niet allemaal afgelikt moet zijn”, zegt Helena Cazaerck.

Maria Iskariot speelde pas nog een withete Hallo Kroket!-sessie op KetNet, waar ze de Pixies-cover ‘Tijm’ brachten. Binnenkort treden ze ook op in enkele lagere scholen. Voor zijn KETCLUB-show zal de groep zijn setlist niet drastisch aanpassen, of nummers uitleggen, zegt Cazaerck. “Ik denk dat er al genoeg aan kinderen wordt uitgelegd, het is gewoon leuk als er een connectie is.” En het is fijn om hun reacties te zien, want die zijn vaak onbevangener en directer dan bij volwassenen. “Laatst klom er een gastje enthousiast het podium op, maar daarna stond hij bang met zijn Lilo & Stitch-knuffel voor zich uit te staren.” (Lacht)

Collectieve ervaring

De kidsconcerten zijn soms sneller uitverkocht dan de avondshows. Dat ligt vast aan de democratische prijzen, maar ook aan het enthousiasme voor het concept. “Artiesten moeten het niet doen voor een extra gage, maar omdat ze het echt willen”, zegt Olivier Vanhalst. “Sommigen voelen zich meteen op hun gemak, andere twijfelen eerst. Maar achteraf zijn ze altijd heel tevreden.”

Muziek beleven in een concertzaal, met lichten, visuals en een ruimte vol mensen, is totaal anders dan thuis luisteren, benadrukt Jens Van den Wyngaert. “Het gaat niet alleen om de muziek zelf, maar om de sfeer, de spanning, de gedeelde energie in de zaal. Kinderen voelen dat, volwassenen ook. Die collectieve ervaring maakt het voor kinderen én volwassenen echt bijzonder.”

De Ketclub Punk 50 met Maria Iskariot en Stakattak vindt plaats op 8/3 in de Ancienne Belgique, abconcerts.be

Inzichten

Wat weet rapper Peet van het leven?

Welke misvatting bestaat over jou?

Mijn vrienden kennen me best goed, dus wat ze zeggen is waar.

Wat kun jij dat de meeste anderen niet kunnen?

Hard schieten met mijn linkervoet. Ik heb twee goede voeten bij het voetbal. Welke fout maak je keer op keer tijdens het creatieve proces?

Ik ben niet altijd goed georganiseerd. Als ik na een sessie op Logic Pro of Ableton wat tracks naar mijn geluidsingenieur stuur, vergeet ik er meestal bij te schrijven wat op welk spoor staat.

Welk cliché over Brussel stoort je?

Niet alleen over Brusselaars, maar over Franstalige Belgen in het algemeen denken de Fransen blijkbaar dat wij op het einde van een zin altijd ‘une fois’ zeggen.

Doe je iets speciaals op je verjaardag?

Verjaardagen kunnen me niets schelen, maar als ik dan helemaal niets doe, ben ik ook wel een beetje triest.

Waarop trakteer je jezelf af en toe?

Spelletjes voor PlayStation. Welke kooktruc moet iedereen kennen?

Om een spiegelei niet in je inox pan te laten plakken, verhit je een bodempje water tot er bubbels ontstaan. Dan vervang je het water door wat olie en zet je het vuur af als de eieren erin liggen. Zijn die bijna gekookt, dan voeg je weer een beetje water toe en zet je er nog even een deksel op.

Welk citaat gebruik je graag?

Gracias a la Pachamama. Bedankt Moeder Natuur. Mooi woord Pachamama - geleerd toen ik in Zuid-Amerika was.

Wat was het beste nieuws van de afgelopen weken?

De bekendmaking van mijn concerten in de AB op 6 november en zeker in L’Olympia in Parijs op 28 november. Naar waar zou je willen verhuizen? Griekenland. Mijn vriendin is Griekse en we gaan er elk jaar naartoe. Prachtig land. Leuke mensen. Geweldig eten. Wie is de bekendste persoon die je ooit sprak?

Dat moet koning Filip zijn, toen ik door Axelle Red werd uitgenodigd om op te treden op de Nationale Feestdag. Ik denk niet dat hij mij echt kende.

Bij welke historische gebeurtenis was je graag aanwezig geweest?

• Rapper Peet werd in 1992 geboren als Pierre Mignon. Hij studeerde voor geluidsingenieur en volgde de filmopleiding aan Narafi

• Hij vormde de rapcrew Le 77, en is dikke vriendjes met Roméo Elvis, Zwangere Guy en Blu Samu

• Na Mignon, Todo bien en À demain heeft hij alweer een nieuwe plaat klaar met Joyboy. Een knipoog naar de manga One piece

Woodstock. Als toeschouwer is al genoeg. Je hebt het idee dat al die hippies heel cool waren. Dat zou ik even willen checken.

Welke wet zou je meteen afschaffen? Ik ken niets van wetten. Ik sta buiten de wet. (Lacht).

Wat was er vroeger beter?

Dat mensen meer communiceerden met elkaar. Handig die telefoons, maar ook een beetje een kwaal.

Waarom zou je met de loterij spelen?

Eventueel om huizen te kopen voor mij en mijn familie. En een boerderij in Costa Rica.

Welke wijsheid wordt onderschat?

De kracht van vriendelijkheid.

Welke wijsheid wordt overschat?

L’habit ne fait pas le moine. Soms maken de kleren wel de man.

Bestaat er een God?

Ik ben niet gelovig, maar ik laat de mogelijkheid open. MICHAËL BELLON

Het album Joyboy van Peet is nu uit

Ontspannen in het Zoniënwoud

Elke week toont een Brusselse ket zijn of haar favoriete plek. Alice (11) uit Watermaal-Bosvoorde woont vlak bij het Zoniënwoud: “Als ik moe ben van huiswerk, geeft het bos weer energie.”

Je woont vlak bij het Zoniënwoud. Wat betekent die plek voor jou?

Dat is echt een van mijn favoriete plekken. We gaan vaak wandelen, meestal één of twee keer per week.

In de herfst neem ik mijn fototoestel mee om foto’s te maken van paddenstoelen. Ik vind het interessant om te zien hoe verschillend ze eruitzien en hoe sommige zich beschermen. Zie je daar ook dieren?

Ja, vooral vogels. Ik heb al spechten, uilen en roodborstjes gezien. Je hoort altijd vogeltjes fluiten.

Wat voel je als je naar het bos gaat?

Dan vliegt de tijd voorbij. Als ik moe ben van mijn huiswerk, gaan we soms even wandelen in het bos.

Daarna heb ik weer energie.

Wat vind je ervan om hier te wonen?

Ik vind het rustig. Je kunt goed slapen en je hoort de vogels. Er is een Delhaize dichtbij, dat is handig.

Het enige wat ik minder leuk vind, is dat het in het bos vaak modderig is als het regent. Dan worden mijn schoenen vuil.

Wat doe je het liefst op school?

Kunst. Dat hebben we vaak op vrijdag in de namiddag. Dan doen we creatieve dingen zoals knutselen, zingen of dansen. We hebben eens een bodyclap (waarbij je je eigen lichaam als instrument gebruikt, red.) gedaan, dat vond ik echt tof.

Ben je buiten school creatief bezig?

Ja. Ik ga naar de kunstacademie op vrijdag. Daarnaast doe ik artistieke gymnastiek op maandag en donderdag, en theater op dinsdag. Wat zou je later graag worden?

Misschien psychologe. Mijn mama zegt dat ik daar goed in zou zijn. Ik help graag mensen en zoek samen naar oplossingen. Maar ik wil ook iets met kunst doen. Misschien iets waar psychologie en creativiteit samenkomen. EMILIA DE FEYTER

Wil jij ook je favoriete plek tonen? Stuur een mailtje naar ket@bruzz.be.

CULTUUR

Fubuki

Vul de cijfers 1 tot en met 9 in het rooster in, zodat het resultaat van de sommen klopt met de cijfers rechts en onderaan de kolommen. Elk getal mag maar één keer voorkomen. Het niveau van de puzzel kan variëren per editie.

Rekenpuzzel

Vul de witte vakjes met positieve gehele getallen zodat elke rij een kloppende som vormt met het doelgetal rechts of onder. Reken van links naar rechts en van boven naar beneden, zonder voorrang van × of ÷ (bij delen moet de uitkomst altijd een geheel getal vormen).

Verborgen Brussel

De hoofdstad kent veel verborgen plekjes, onverwachte panorama-uitzichten, en onbekende maar daarom niet minder intrigerende panden en kantjes, ver weg van Manneken Pis, de Grote Markt en het Atomium. Zoals deze chalet. Waar is deze foto getrokken? Zelf een foto van een onverwacht stukje Brussel insturen? Mailen naar redactie@bruzz.be

Woordzoeker

Zoek alle verborgen woorden in het raster van de speciale woordzoeker van BRUZZ.

Streep de begrippen één voor één weg, dit kan in alle richtingen: horizontaal, verticaal, diagonaal, en van links naar rechts en andersom.

▢ Ramadan

▢ Hotel

▢ Liberaal

▢ Gedoogbeleid

▢ Punk

▢ Azie

▢ Rioolnetwerk

▢ Posthuis

▢ Bouwen

▢ Ondernemer

▢ Roman

▢ Femicide

Q N O Y S I U H T S O P F C K S F

L B N E W U O B V E

WIN TICKETS

Stuur het trefwoord, samen met je adres en telefoonnummer, naar win@bruzz.be

De puzzels in dit magazine zijn intern ontwikkeld of gegenereerd met gebruik van toegestane tools en artificiële intelligentie. Elke gelijkenis met bestaande puzzels is toevallig.

Oplossingen Antwoord De chalet in de Brederodestraat achter het koninklijk paleis

NIEUWBOUWAPPARTEMENTEN TE KOOP IN EVERE

Studio’s en appartementen met 1, 2, 3 slaapkamers met terras te koop. Vanaf €274.000. Interessant als investering of eigen bewoning.

BEZOEK HET MODELAPPARTEMENT

OPENDEURDAGEN

Elke woensdag tussen 11u-15u

MAAK UW AFSPRAAK

ROULARTA

artico-evere.be

PODCAST ‘IN BRUSSEL’

Luister elke week naar twee verhalen recht uit de stad

met Margot Otten

Deze week

Kan een gemeente als Molenbeek een jaar zonder burgemeester?

En wat brengt het teweeg als die terug is? Catherine Moureaux draagt sinds deze week opnieuw haar sjerp.

Het Banad-festival laat je binnen in de art-deco & nouveau parels van Brussel. Voor de podcast zwaait de deur van ‘Villa les Hêtres’ open!

‘In Brussel’, elke woensdag op je favoriete podcast-app en op BRUZZ.be/podcast

Een richting vinden die echt bij je past?

Kom maar af!

Infodag

Zaterdag 14 maart

Infodagen op 14 maart, 25 april, 27 juni en 5 september

Business en Management • Digital • Lerarenopleidingen • Gezondheid en Zorg • Mens en Samenleving • Technologie en Wetenschap • Landbouw, Voeding en Milieu