Issuu

100+ tips

VOORUITBLIK • APERÇU DE LA

SAISON • SEASON’S PREVIEW

CULTUUR • CULTURE

SEP. → DEC. 2026

Onbeperkt naar de cinema met Vanaf €18.50 per maand

cinevillepass.be

INHOUD • SOMMAIRE • CONTENTS

06 Het Brusselse jazzcombo Ola Tunji blaast John Coltrane nieuw leven in

18 Kanal-Centre Pompidou finally makes its grand entrance

32 Loutfi Chama passe de l’ombre des prisons aux lumières de la scène

SEP. → DEC. 2026

Towards the light

21 26 06

Mist dit niet: de beste concerten van het seizoen

Hit or miss: Billy Corgan

Art & Literature

Kanal-Centre Pompidou finally throws its doors wide open

Palestinian poet Asmaa Azaizeh explores exile, identity and language

À ne pas manquer: les meilleures expositions et événements littéraires de la saison

32 36 37

Ola Tunji viert honderd jaar John Coltrane

Music

Hit or miss: M.C. Escher

Theatre & Dance

Loutfi Chama brise ses chaînes sur scène Don’t miss this: the best performances of the season Hit or miss: histoire(s)

Film

Filmmaker Frederike Migom plaatst Brusselse jongeren in de picture

Tom Adjibi rit de lui-même et de l’industrie du cinéma

Don’t miss this: the best films of the season

Hit or miss: Digger

COLOFON

NL/ Na een verzengende zomer nodigt het nieuwe culturele seizoen uit om stil te staan bij de wereld, in al haar duisternis én schoonheid, en te redden wat nog te redden valt. Regisseur Frederike Migom volgt jongeren die zich met het leven proberen te verzoenen. Loutfi Chama brengt na tien jaar gevangenis zijn verhaal naar het Théâtre National. Saxofoniste Ornella Noulet van Ola Tunji put inspiratie uit Coltranes overgang van nacht naar licht. En waar acteur Tom Adjibi met zelfspot op geweld reageert, antwoordt de Palestijnse schrijfster Asmaa Azaizeh met beeldrijke, intieme poëzie. FR/ Après un été cataclysmique, la rentrée culturelle invite à méditer sur le monde, dans sa noirceur comme dans sa beauté, pour sauver ce qui peut l’être. La réalisatrice Frederike Migom y contribue en suivant des jeunes qui tentent de se réconcilier avec la vie. Un écho chez Loutfi Chama qui, après dix ans de prison, se livre au Théâtre National. De son côté, la saxophoniste d’Ola Tunji, Ornella Noulet, s’inspire du passage de la nuit à la lumière de Coltrane. Et, face à la violence, l’acteur Tom Adjibi choisit l’autodérision dans son premier film, tandis que l’autrice palestinienne Asmaa Azaizeh y répond par une poésie imagée et intime. EN/ After a scorching summer, the new cultural season invites us to pause and reflect on the world, in all its darkness and beauty, and to save what can still be saved. Director Frederike Migom follows young people trying to reconcile themselves with life. After ten years in prison, Loutfi Chama brings his story to the Théâtre National. Ola Tunji saxophonist Ornella Noulet draws inspiration from Coltrane’s passage from night into light. And while actor Tom Adjibi responds to violence with self-deprecating humour, Palestinian writer Asmaa Azaizeh answers with vivid, intimate poetry.

BRUZZ Flageyplein 18, 1050 Brussel, 02-650.10.65 ABONNEMENTEN Josiane De Troyer (abo@bruzz.be), 02-650.10.80 Gratis in Brussels Hoofdstedelijk Gewest. Rest van België: 29 euro per jaar; IBAN: BE98 3631 6044 3393 van Vlaams Brusselse Media vzw Buiten België: 35 euro per jaar OPLAGE 40.000 exemplaren ADVERTEREN? Angela Mngongo, 02-650.10.81, angela.mngongo@brusselmedia.be DISTRIBUTIE Ute Otten, 02-650.10.63, ute.otten@ bruzz.be EEN KLACHT INDIENEN? klachten@bruzz.be, www.bruzz.be/klachten ALGEMENE DIRECTIE Johan Goossens COÖRDINATOR BRUZZ MAGAZINE Maarten Goethals COÖRDINATOR CULTUUR Tom Zonderman ART DIRECTOR Heleen Rodiers VORMGEVING Heleen Rodiers, Maud Declerck EINDREDACTIE Karen De Becker, Sophie Soukias, Tom Zonderman WERKTEN MEE AAN DIT NUMMER Heleen Rodiers, Sophie Soukias, Tom Zonderman (redacteurs); Nicolas Alsteen, Gilles Bechet, Michaël Bellon, Jasper Croonen, Andy Furniere, Tom Peeters, Niels Ruëll (medewerkers) FOTOGRAFIE & ILLUSTRATIE Sophie Soukias VERANTWOORDELIJKE UITGEVER Johan Goossens, Flageyplein 18, 1050 Elsene BRUZZ is een uitgave van de Vlaams Brusselse Media vzw wordt gedrukt bij Printing Partners Paal-Beringen en wordt gesubsidieerd door de Vlaamse Gemeenschap en de Vlaamse Gemeenschapscommissie

Music

Saxofoniste Ornella Noulet over de nalatenschap van John Coltrane

‘Ik krijg visioenen van Coltranes composities’

NL Eind september zou de Amerikaanse jazzgigant John Coltrane 100 jaar worden. Zijn eeuwfeest wordt het hele najaar gevierd in Brusselse concertzalen, ook door Ola Tunji, het jazzkwartet van saxofoniste Ornella Noulet, dat zich naar een van zijn opnames vernoemde. Tekst Tom Peeters Foto Ivan Put

oen John Coltrane in 1967 op zijn 40e overleed aan leverkanker liet hij een oeuvre na waaraan muzikanten zich zouden blijven laven. Gevormd in de swing-, de bigband- en de beboptraditie en gelanceerd via de bands van Dizzy Gillespie, Miles Davis en Thelonious Monk zou hij met zijn klassieke kwartet en legendarische albums als Giant steps en My favorite things later de modale jazz mee vormgeven, waarna A love supreme een spirituele revolutie ontketende waarvan ook de 24-jarige Ornella Noulet in de ban raakte. Het spoor van de Amerikaanse jazzgigant loopt als een lichtbaken door haar parcours. “Ik leerde Coltrane kennen via Wayne Shorter, een van zijn leerlingen”, klinkt het bij een koffie in hartje Brussel, waar ze vier jaar geleden vanuit Frankrijk neerstreek. “Wayne Shorters vroege werk is heel coltraneiaans en leidde me naar het album Ballads van die laatste. Zowel in zijn frasering en melodieën als in de vrijheid van expressie herkende ik een veel groter veld van mogelijkheden dan ik voor mogelijk had gehouden toen ik met jazzmuziek begon. Op het conservatorium kreeg ik eerst andere namen mee, tot we bij Kind of blue van Miles Davis passeerden. Daarop hoor je iedereen zoeken, maar de solo’s van Coltrane staan op zichzelf. Als luisteraar kun je ze niet plaatsen omdat Coltrane nadien zijn eigen stem zou ontwikkelen.” Het is precies dat idee – een eigen identiteit boetseren uit een traditie – dat Noulet als leidraad voor haar eigen band neemt. Vanzelfsprekend is dat niet, benadrukt ze: “Coltranes muziek wordt nu overal verheerlijkt, maar in het begin van zijn carrière is hij ook veel bekritiseerd omdat zijn revolutie de traditionele jazzwereld uitdaagde. In L’Olympia in Parijs is hij zelfs uitgejouwd. Maar hij is de avant-gardisten altijd blijven verdedigen, koos steevast partij voor muzikale ontdekkingsreizigers

die zochten naar iets dat nog gevonden moest worden. Ook dat is zijn erfenis.”

SPIRITUELE ZOEKTOCHT

De spirituele lading van Coltranes latere muziek is voor Noulet geen toeval, maar hoorbaar in de klank zelf. “Alles is vibratie: je bent wat je speelt en je speelt wat je bent”, klinkt het verwijzend naar hoe Sun Ra het ooit verwoordde. “Er zijn dingen die je niet kunt verklaren, maar gewoon voelt. Wat dat betreft verschilt muziek niet van het leven zelf. Dat Coltranes muziek zich niet volledig laat verklaren, is de kern van zijn grootsheid. In een interview met een Japans magazine zei hij dat je moet aanvaarden dat sommige vragen onbeantwoord blijven en je niet moet proberen alles te begrijpen. Dat maakt net de schoonheid uit van muziek, kunst en het leven.” Het is diezelfde ongrijpbaarheid die Noulet en haar bandleden overviel toen ze Coltranes laatste liveopname voor het eerst samen beluisterden. “Zijn spirituele zoektocht en persoonlijke ontwikkeling – de ontdekking van filosofie, religie, geloof … , dingen waar hij zich enorm en steeds meer aan vasthield – gingen hand in hand met

Ornella Noulet van Ola Tunji: “John Coltrane is er in geslaagd zijn ego opzij te zetten, hij wilde nooit een eindpunt zijn voor wie na hem kwam.”

zijn muzikale ontwikkeling.” Een van de ingrijpendste momenten in zijn leven en een sleutel tot zijn latere werk, is volgens Noulet dat hij cold turkey afkickte van heroïne. “Om er volledig mee te kunnen stoppen, had hij zichzelf volledig afgesloten. Hij beweert dat God hem dat had opgedragen. Ik ben ervan overtuigd dat zonder die beslissing de albums die hij op het einde van zijn leven maakte er nooit zouden zijn gekomen. Hij moest eerst terugkeren naar de werkelijkheid, naar de echte wereld.” Het is een boodschap die ze wil meegeven aan collega-muzikanten, ook van haar eigen generatie en in de jazzscene, die drugs romantiseren als voorwaarde voor grote kunst. “Je moet niet high zijn om prachtige muziek te kunnen maken. Het levende bewijs is A love supreme, de ultieme getuigenis van universele liefde en zuiverheid. Dat had hij nooit kunnen schrijven als hij high was!”

MELODISCH GENIE

Een cruciale schakel in Noulets begrip van Coltrane was haar laatste jaar aan het Brusselse conservatorium dat haar koppelde aan leraar Jeroen Van Herzeele, een grote Coltrane-fan. “We hebben zijn solo’s, composities en taal bestudeerd, maar vooral Jeroens analyse van zijn melodische genie is blijven hangen. Coltrane vertrekt bijna altijd van één idee dat hij vervolgens verder ontwikkelt. Jeroen heeft me doen beseffen hoe geniaal de ontwikkeling in Coltranes spel is.” Diezelfde logica – één idee nemen en het zorgvuldig ontwikkelen tot een eigen taal – zou Noulet met Ola Tunji toepassen. Opgericht begin 2023 verwijst de bandnaam rechtstreeks naar The Olatunji concert, Coltranes allerlaatste liveopname, gemaakt drie maanden voor zijn dood. “Ik organiseerde toen vaak avondlijke diners waarop we uitsluitend naar Coltrane luisterden. Toen de drummer me op een keer vroeg of ik de plaat kende en ik zei van niet, hebben we er ons een hele avond in verdiept, een ware openbaring voor mij. Hoe abominabel het geluid ook was, de opname voegt mystiek toe. Ik kreeg er visioenen van, voelde dingen die ik nooit eerder had gevoeld en waarvan ik niet weet of ik ze ooit opnieuw zal voelen. Die nacht was ik koortsig en heb ik over Coltrane gedroomd, de enige keer in mijn leven.” De bandnaam eert niet alleen Coltrane, maar ook de Nigeriaanse percussionist en activist Babatunde Olatunji, naar wiens Afrikaanse culturele centrum in New York het album is genoemd. “Ze waren bevriend en hebben elkaar wederzijds beïnvloed. Olatunji’s trance-achtige Drums of passion MUSIC ⸺ 7

Music Ola Tunji viert 100 jaar John Coltrane

was in 1960 cruciaal voor de introductie van traditionele Afrikaanse ritmes en spirituele percussie aan het Amerikaanse publiek én aan Coltrane, wiens kracht het was te leren van iedereen met wie hij samenwerkte.” Begonnen als tributeband, met wekelijkse sessies waarop uitsluitend Coltrane werd gespeeld, is Ola Tunji organisch geëvolueerd richting de eigen composities die straks op hun debuutalbum te horen zullen zijn. Ook Noulets instrumentkeuze is Coltranes

supreme via YouTube en was meteen overdonderd. Ik kwam dus via Wayne Shorter bij Coltrane terecht. Iedereen doorloopt zijn eigen weg.” Een favoriete plaat heeft ze met Meditations wel, “met prachtige composities als ‘Love’, ‘Serenity’ en ‘Compassion’, maar ik ben ook dol op postume platen als Stellar regions, Sun ship en Expression“, klinkt het snuisterend in de vinylbakken van Hors-série in de Zuidstraat, waar ze ooit Coltranes Complete recordings kocht. Ook

“Coltrane zei dat je moet aanvaarden dat sommige vragen onbeantwoord blijven. Dat maakt net de schoonheid uit van muziek, kunst en het leven”

VIND JEZELF

Een ‘juiste’ volgorde om Coltrane te ontdekken, bestaat niet volgens Noulet. “Egon, onze drummer, ontdekte op zijn 13e A love

COLTRANE COMME BOUSSOLE John Coltrane aurait eu 100 ans en septembre, un centenaire largement célébré cet automne dans les clubs bruxellois. Figure majeure du jazz, la légende américaine reste une référence incontournable pour les musiciens désireux de repousser leurs limites. Pour la saxophoniste de 24 ans Ornella Noulet, sa musique, sa vision de la vie et sa quête d’innovation forment le fil conducteur de son parcours. C’est via Wayne Shorter et son professeur Jeroen Van Herzeele qu’elle a découvert la force du langage mélodique et improvisé de Coltrane, mais surtout sa volonté de façonner sa propre voix au cœur de la tradition. C’est cette philosophie qui anime Ola Tunji, le 8

100 jaar na zijn geboorte is hij geen afgesloten hoofdstuk. “Coltrane blijft relevant als gids en boodschapper, van de liefde, het leven en de hoop. Hij is erin geslaagd zijn ego opzij te zetten, wilde nooit een eindpunt zijn voor wie na hem kwam. Hij gaf toekomstige generaties mee wat hij zelf onderzocht had, maar benadrukte dat er nog zoveel te ontdekken viel. Zijn boodschap was: bestudeer de meesters, maar vind bovenal jezelf, blijf niet bij mij stilstaan.” De artiesten die de komende weken in Brussel concerten aan hem opdragen

Ola Tunji en Shabaka Hutchings salueren John Coltrane op 25/9 in de Ancienne Belgique, abconcerts.be. Op 12/12 stelt Ola Tunji zijn debuutalbum voor in Flagey, flagey.be

pad gevolgd: van altsaxofoon naar tenorsax. “Coltrane begon eigenlijk met klarinet, speelde alt vanaf zijn 18e en stapte daarna over naar tenor. Ikzelf begon met alt op mijn zevende, tot de eerste twee jaar van Ola Tunji. Daarna ben ik naar tenor geschakeld. Het voelde als een natuurlijke stap om me beter uit te drukken.”

trachten daar alvast rekening mee te houden. De avonturiers van Flat Earth Society brengen in Bozar The Coltrane mutations. Salva Sanchis en Anne Teresa De Keersmaeker voegen in A love supreme een bewegingslaag toe. Een allstarcombo met onder anderen Joe Lovano en Melissa Aldana huldigt in Both directions at once Coltranes veelzijdigheid. Aka Moon nodigt in Marni met Robin Eubanks en Wajdi Riahi enkele straffe gasten uit voor Take the Coltrane. MiXMONK legt in de AB de nodige eigen accenten in Crescent, terwijl James Brandon Lewis inspiratie put uit het postuum uitgebrachte Interstellar space. Zelf leidt Noulet er met Ola Tunji een double bill in met Shabaka (Hutchings), voorhoedespeler van de Britse jazzscene, nadat ze dit voorjaar al met die andere jonge saxgod, Isaiah Collier, haar Coltrane-fascinatie heeft gedeeld op het podium. Leerrijk, muzikaal én spiritueel, noemt ze die ervaring. “Isaiah is heel erudiet en heeft een brede kijk op de jazzgeschiedenis. Shabaka ontmoette ik op Gent Jazz (waar Ola Tunji deze zomer als winnaar van Gent Jazz Talent 2025 aantrad, red). Ik hoop de kans te krijgen verder van gedachten te wisselen, wie weet ook op het podium? Daar zou ik voor iets contemplatiefs gaan. Misschien ‘Love’ uit Meditations? Want is dat uiteindelijk niet waar alles om draait?”

quatuor qu’elle a fondé en 2023. D’abord groupe d’hommage, l’ensemble utilise aujourd’hui cette influence comme tremplin pour ses propres compositions. Ornella Noulet est aussi fascinée par la quête spirituelle du musicien. Son cheminement vers la foi, son sevrage de l’héroïne et la dimension mystique de ses dernières œuvres lui démontrent à quel point épanouissement personnel et maturité artistique se nourrissent mutuellement. Pour elle, cet héritage n’est pas un style à copier, mais un appel à expérimenter et tracer sa propre voie. Étudier les maîtres, mais surtout se trouver soi-même : voilà l’enseignement qu’elle transmet à sa génération.

COLTRANE AS A COMPASS John Coltrane would have turned 100 in September, a milestone being celebrated extensively in Brussels clubs this autumn. As one of the most influential innovators in jazz history, the American jazz legend remains a touchstone for musicians looking to push their boundaries and explore new territory. For 24-year-old saxophonist Ornella Noulet, his music, outlook on life and relentless quest for innovation run like a red thread through her own musical journey. Through Wayne Shorter and her teacher Jeroen Van Herzeele, she discovered the power of Coltrane’s melodic and improvisational language, but above all his determination to develop his own voice from within a tradition. That also forms the basis of Ola

Tunji, the quartet Noulet founded in 2023. What began as a tribute band with weekly sessions devoted exclusively to Coltrane’s music evolved into a group that uses his influence as a starting point for its own compositions. Noulet is equally drawn to Coltrane’s spiritual development. His search for faith, his radical withdrawal from heroin and the spiritual dimension of his later work show her how personal growth and artistic development can reinforce artistic expression. For her, his legacy is not a style to imitate, but an invitation to keep searching, experimenting and finding your own path. Study the masters, but above all, find yourself: that is the lesson Noulet takes from Coltrane’s music into her own generation.

SHIFTING WORLDS 16-20 OKTOBER 2026

WIELS

5 DAGEN EXPO, TALKS, PERFORMANCES. 100 KUNSTENAARS EN WETENSCHAPPERS VERBEELDEN DE STAD VAN MORGEN. TOM & NICOLAS VALCKENAERE • ADRIEN LUCCA • LAB[AU] • BENTO ARCHITECTURE • EMMANUEL VAN DER AUWERA • FILIP VAN DINGENEN • HADASSA NGAMBA • MATTHIJS DE BLOCK • TOM PEETERS • RACHEL ARMSTRONG • THE SOLAR LAB • EVA L'HOEST • MONA FILLEUL • PANDORE ROSSI • LUCÍA XAXALXE • LAURE WINANTS • STIJN DEMEULENAERE • GUILLAUME SLIZEWICZ • CLAUDIA SCHNUGG • ANTYE GUENTHER • ADRIAN RANGA • ALICE JARRY-GIRARD • MICHAËL GHYOOT • MAXIM VELLI • KEN DE COOMAN • JARA SALUEÑA MARTÍN • MICHAEL SEDBON • RALPH DUM • DAVID CHAVALARIAS • FERNANDO CUCCHIETTI • AGNIESZKA KURANT • EVELINA DOMNITCH • DMITRY GELFAND • THOMAS HERTOG • KRISTIN VAN DAMME • ROB HEYMAN • ELEANOR DENNEMAN • PEPIJN MORES • XANDER STEENBRUGGE • ANNA-LIVIA SMEKENS • ARJON DUNNEWIND • EDWARD AKINTOLA HUBBARD • LORENA SOLÍS BRAVO • KEVIN OSEPA • BUHLEBEZWE SIWANI • SOFIE VAN LOO • ELENA SOROKINA • MOSTAFA TALEB • MILAD MOHAMMADI • TIMO TUHKANEN • BO MENG • JOSÉ LUIS DE VICENTE • NICOLAS MAIGRET • MARKO ILIĆ • ISABEL FREDEUS • YOERI BELLEMANS • PIET VAN DUPPEN • ROEL HEREMANS • CHIE NAKATANI • GREGORY LANG • PIERRE JEAN GILOUX • GENEVIÈVE KINET • GOEDELE NUYTTENS • SANDY SNOECK • UGO DEHAES • LAURA VANDEWYNCKEL • BRAM VANDERBORGHT • DAN XU • EMMANUEL NDEFO • NAOMI MEULEMANS • TATYANA ZAMBRANO • LAURA COLMENARES GUERRA • FLORIAN SCHNEIDER • FRANK THEYS • TERRITORIAL AGENCY • MASJIEN • VUB • LARS DITTRICH • ANNELEEN BERTELS • KNOTTO • THE DIGITAL FASHION GROUP • PLAYAR • JENTE FLEERACKERS • AN VANDENBERK • RESORTECS • BEYOND BAR CODE • AWA STUDIO • LILA & JOHN • DORILOU • KWALE.HAKIZA • JULIE MENUGE • STRANGE INNER WORLDS • TURBO • EVEN • ATELIER BITOÑO • ERRATUM FASHION • AND MORE

CHECK HET PROGRAMMA & KOOP JE TICKET!

9 https://www.ftifestival.be/programma/brussel/shifting-worlds-expo-en-programma-wiels

Music Jalen Ngonda

September POP

CA7RIEL Y PACO AMOROSO

Qui ? Révélé il y a deux ans lors d’une session Tiny Desk sur la radio publique américaine NPR, le duo argentin affole les compteurs. Rien que sur YouTube, leur prestation comptabilise à ce jour près de 55 millions de vues. Depuis, Ca7riel & Paco Amoroso évoluent dans une autre dimension. À ne pas manquer, car leur combinaison de rock, d’électro, de trap et de multiples influences latines est, assurément, l’un des phénomènes du moment. Publié au printemps 2026, le premier album du duo 10

fédère les publics et rassemble un sacré casting : Sting, Anderson .Paak, Fred Again.. ou Jack Black sont notamment en action dans les chansons. Du lourd. → 5/9, Forest National

Catherine’s bassist, invites American trombonist Robin Eubanks, while Alaph Quintet joins forces with Portuguese accordionist João Barradas. → 10 > 19/9, Théâtre Marni

FESTIVAL

NEDERPOP

What? A jazz festival in Ixelles, taking place for the third time under the hashtag “wildopen” – a term borrowed from photography that here emphasises how jazz is best experienced in the moment and without boundaries. Don’t miss, because taking risks pays off. Soulful Adja, lyrical Elly Brouckmans, orchestral Napsis and pleasantly chaotic KVR present new albums/projects. Federico Pecoraro, Philip

Wie? Nederlands-Gentse alleskunner die met zijn titelloze debuut uit 2019, de ep Faam en het twee jaar oude Het vermoeden de uitdaging aanging om naast zijn instrumentale piano-uitspattingen in jazzland in zijn moedertaal een zo puur mogelijk palet op te bouwen vol poëtische en dromerige beschouwingen. Mis dit niet, want vermomd als De Kleine Boterhammen biedt de AB na een zomer zonder

MARNI JAZZ

FULCO

grote muzikale schoofzak in het Warandepark een reeks gratis, regen- én hittevrije lunchconcerten aan in zijn salon. Fulco bijt de spits af, later beleggen onder meer Frans Kalf en Camilo Donoso sneetjes brood. → 24/9, Ancienne Belgique SYNTH POP

ALISON MOYET

Who? The grande dame of the British synth scene, who made waves in the 1980s with her blues- and soul-infused contralto, both as part of the duo Yazoo with Vince Clarke and as a solo artist. Don’t miss, because fans of the majestic voice behind “Don’t Go”, “Only You” and “Situation” won’t be disappointed by this evening, which draws exclusively from

the Yazoo catalogue (1981–1983) and the solo albums The Minutes (2013) and Other (2017), which marked a return to her electronic roots.. → 28/9, Ancienne Belgique OPÉRA

ROMÉO ET JULIETTE

Qui ? Lui, Montaigu ; elle, Capulet. L’histoire est bien connue. Ajoutez la partition de Charles Gounod au récit de Shakespeare et les scènes gagnent encore en intensité. À ne pas manquer, car la soprano trinidadienne Jeanine De Bique dans le rôle-titre féminin nous met déjà l’eau à la bouche à l’idée des quatre (!) duos d’amour entre les deux amants tragiques. Nous sommes tout aussi curieux de découvrir comment ce classique prendra vie entre les mains de la costumière et scénographe primée Cécile Tremolières. → 29/9 > 17/10, La Monnaie JAZZ

SLAGADER

Wie? Brussel en Leuven baren een jazzbastaard, met percussionist Moene Peeters als spil. Mis dit niet, want dit huwelijk tussen muzikanten uit de metropool aan de Zenne en haar tegenhanger aan de Dijle mondt uit in een sappige fusion van jazz, jungle, synthpop en rock. Wie op tijd komt, krijgt er een even rauwe als onthullende kortfilm over hun jonge, intrigerende slagwerker Moene Peeters als amuse-bouche bij. → 30/9, Beursschouwburg

October SOUL

JILL SCOTT

Who? Neosoul powerhouse is electrified again. Don’t miss this, because it’s been a while since Jill Scott last made her presence felt: more than ten years, to be precise. The Philadelphia-born singer, actress and poet returned from

her sabbatical earlier this year with To Whom This May Concern, a delicious album spiced up with hip hop, disco and funk, and steeped in Afrofuturism. Scott reclaims her throne in the firmament of 21st-century neosoul. → 5/10, Bozar

Hit or miss

Billy Corgan Smashing Pumpkin gaat symfonisch

SOUL

JALEN NGONDA

Qui ? Né dans le Maryland, expatrié à Liverpool, Jalen Ngonda sublime la soul d’une voix d’ange. Héritier de Marvin Gaye ou de Sam Cooke, le chanteur américain est le nouveau fer de lance du label Daptone Records. À ne pas manquer, car ce garçon revitalise le savoir-faire instrumental des années 1960 et 1970. Son nouvel album, Doctrine of Love, est un manifeste gravé à l’attention de celles et ceux qui, aujourd’hui encore, vénèrent l’âge d’or des labels Stax et Motown. Du bonheur à l’état pur. → 6/10, Ancienne Belgique DANCE

LE MOTEL X MAGUGU

Wie? Brusselse beatbakker serveert ovenverse broodjes met Nigeriaans-Britse pidginrapper. Mis dit niet, want Le Motel voorzag onlangs nog supersterrapper A$AP Rocky van beats op een afterparty van Chanel in Parijs. In het net zo mondaine Recyclart vormt de Brusselse klankwizard, dj en bezieler van het label Maloca een zinderend duo met Magugu, een Nigeriaanse Brit die de pidginrap op de kaart zette, een pittige hybride van Engels en lokale dialecten. → 10/10, Recyclart CLASSICAL MUSIC

BELGIAN NATIONAL ORCHESTRA, PETRENKO & KOBEKINA

Who? A different musical side of the composer behind the “New World” Symphony.

NL/ In 1995 ontpopten The Smashing Pumpkins zich tot de meest ambitieuze band uit de grunge. Mellon Collie and the infinite sadness was hun Tommy, hun The lamb lies down on Broadway, hun The wall: een hyperambitieuze dubbelaar waarin Billy Corgan zijn getormenteerde ziel afschraapte met donderende gitaren én zijn liefde voor orkestrale arrangementen blootlegde. Dertig jaar na de release doet Corgan het onvermijdelijke: hij trekt langs prestigieuze zalen in het gezelschap van een honderdkoppig orkest en koor voor een twee uur durend extravaganza gestut door art-decoachtige visuals. Destijds verdeelden de Pumpkins al de meningen. Overspeelde Corgan zijn hand? Hengelde hij iets te opzichtig naar commercieel succes? Alle symfonische kwaliteiten ten spijt, is Mellon Collie ook het album van furieuze rockers als ‘Zero’ en ‘Bullet with butterfly wings’. Of Corgan die rage van een rat in a cage niet tenietdoet met het Disneydons van een orkest en het drama van enkele operastemmen, is maar de vraag. Toen hij zijn kunstje eind vorig jaar al een keer opvoerde in zijn thuisstad Chicago, kwamen recensenten alvast superlatieven tekort. Benieuwd of hij dat in Brussel ook flikt. (TZ)

4/9, Bozar

MUSIC ⸺ 1 1

comedy in brussels Livecomedy.be presents

célèbrent 19 SEPTEMBER 2026

CIRQUE ROYAL BRUSSELS

50 ANS de jazz BELGE

22 OCTOBER 2026 LA MADELEINE - BRUSSELS

du &0.0!.',# au 0(. 0.',

Jazz station flagey toots jazz club le marni le sengho église notre-dame aux riches claires 30 APRIL 2027 CIRQUE ROYAL • BRUSSELS

INFO & Tickets: Livecomedy.be

ILLUSTRATIONS : J-C SALEMI / GRAPHISME : LETTERS & A. LESPAGNARD

Bruxelles

Aka Moon & guests / Nathalie Loriers / Belgian Jazz Ensemble & Tutu Puoane / Charles Loos & Eric Legnini / Jean-Louis Rassinfosse / Alain Pierre / Manolo Cabras / LillE Joel / Bode\ & beaucoup d’autres !

leslundisdhortense.be

Don’t miss, because cellist Anastasia Kobekina showed last year, with her compelling recording of Bach’s Cello Suites, why she is one of the most exciting young voices on four strings. The Belgian National Orchestra has also managed to bring Vasily Petrenko on board as her conducting companion. The former Liverpool chief and regular guest at Anfield will then go solo with Rachmaninoff’s Second Symphony – although we thought Reds fans were never supposed to do that. → 11/10, Bozar AFROPOP

MOLIY

Wie? Ghanees-Amerikaanse mixt West-Afrikaanse ritmes met westerse en Caribische popsmaken. Mis dit niet, want Moliy is een van de goudklompjes van de

afropop. Zes jaar geleden zong ze mee op de culthit ‘Sad girlz luv money’ van Amaarae, sindsdien is haar ster alleen maar gegroeid. Eind juli verscheen haar tweede mixtape, een cocktail van afrobeats, r&b en dancehall die ze samen met onder meer zielsverwanten Theodora en Tyla in elkaar draaide. Zinderend spul waarvan je spontaan gaat twerken. → 12/10, Botanique

« IMEHO », passe par Bruxelles. Ne vous attendez pas à voir un simple concert. À Bozar, la chanteuse promet une expérience unique, à la fois intime, et largement improvisée autour de la voix, de percussions et d’un piano. Soit une prestation sans scénario ni véritable ligne de conduite: l’assurance de vivre un moment unique. → 14/10, Bozar

R&B/SOUL

COCHEMEA

ERYKAH BADU

Qui ? Enfant du hip-hop, reine incontestée de la néo-soul américaine, Erykah Badu est une artiste engagée, anticonformiste et ultra influente. Le R&B contemporain ne serait rien sans elle. À ne pas manquer, car la star se fait rare sur scène. Par chance, sa nouvelle tournée, baptisée

Moliy

JAZZ/SOUL

Wie? Begeesterde, vooral op sax en fluit bedreven multi-instrumentalist uit Brooklyn die in het verleden met Amy Winehouse, Public Enemy en David Byrne werkte en tegenwoordig zijn inheemse Yaqui-wortels lardeert met invloeden uit funk, r&b en latin jazz. Mis dit niet, want Cochemea Gastelum is na Sharon Jones, Charles Bradley en Jalen Ngonda de volgende original op het rooster van Daptone Records. Met Vol. III: ancestros futuros stelt hij het laatste deel van een trilogie voor die vanuit de traditie de toekomst omarmt. → 16/10, Flagey POP/AMAPIANO

TYLA

Who? The South African pop sensation who turned amapiano into a global, sun-soaked pop phenomenon. Don’t miss, because Tyla still owes her Brussels fans after pulling out of Couleur Café at the last minute two years ago. In recent years, the singer has become the ambassador of “popiano”, a summery cocktail of dreamy pop, sultry R&B and infectious amapiano, the South African take on house music. Here’s hoping the superstar actually shows up this time. → 22/10, Forest National AFROPOP

ZAP MAMA & K.ZIA

Qui ? Marie Daulne, alias Zap Mama, star internationale, et sa fille Kezia Quental, jeune artiste

néosoul en pleine ascension, montrent que l’héritage musical est en perpétuel mouvement. Ensemble ou séparément, elles interprètent leurs propres chansons, celles des autres et parfois même les morceaux de l’une ou de l’autre. À ne pas manquer, car même si, techniquement, Kezia était déjà sur scène avec sa mère avant sa naissance, il a fallu attendre leurs 32 et 61 ans respectifs pour que leurs univers musicaux se mêlent véritablement. Après un single commun, quelques passages remarqués en festival et un podcast révélateur, les deux artistes montrent aussi dans leur ville natale à quel point elles se ressemblent, malgré des différences qui semblent parfois infranchissables. → 23/10, Botanique CLASSICAL MUSIC

ECHOES OF BRUSSELS

Who? All the countless Brussels musicians who have ever made music here! Don’t miss, because at BRUZZ, we’ve long known that this city is bursting with musical talent. Now Bozar is tuning in to the sound of la capitale, bringing together a whole host of composers and performers who have called Brussels home. The series opens with Frederic Rzewski, who died in 2021, and his magnificent piano solo The People United Will Never Be Defeated! → 28/10 > 13/6, Bozar NEDERHOP

IJSLAND

Wie? Abel van Gijlswijk, zanger bij de Nederlandse punkband Hang Youth, en Yousef of kortweg Sef Gnaoui, bij onze noorderburen een bekend rapper en popzanger. Mis dit niet, want samen vormen ze een even eclectische als onconventionele supergroep die de droogste trap- en hiphopbeats koppelt aan de vetste gabberpunk en het ludiekste rijmwerk. Hun twee titelloze MUSIC ⸺ 1 3

Soon at AB

Wed 30 Sep ’26 ALL THINGS SDBAN PRESENTS

Jazz Cats w/ Kuna Maze Live Band + ᖴOᖴTᖴOOᖴ Tue 06 Sep ’26

Sat 19 Sep ’26

Jalen Ngonda

Chicos y Mendez Support: Renata Flores

Sun 20 Sep ’26

Street Sounds

Sun 04 Oct ’26 FREE

w/ Bankra Bike Sound System & Sound of Brussels Orchestra

Mon 21 Sep ’26

Lute

Support: K.Z

Fri 25 Sep ’26

Shabaka

Sun 27 Sep ’26 20 YRS HUMPTY DUMPTY RECORDS

Half Asleep, Coraline Gaye, YÔKAÏ, Maniac Maison

Dushime

Fri 09 Oct ’26

Nectar Woode Wed 14 Oct ’26

Echoes of Zoo presents Collective Intelligence Sun 18 Oct ’26

Allie X

Tue 20 Oct ’26

NUPS3E

Thu 29 Oct ’26

Lane 8

Fri 30 Oct ’26

Thu 03 Dec ’26

Wed 04 Nov ’26

Tue 08 Dec ’26

Thu 05 Nov’26

Tue 15 Dec ’26

Elmer

Bel Cobain

Isaiah Falls

Support: RAAHiiM

Fri 06 Nov ’26

Peet

Fri 13 Nov ’26

Swing

Sat 14 Nov ’26

JeanJass Tue 24 Nov ’26

Fatoumata Diawara Thu 26 Nov ’26

Juste Shani Fri 27 Nov ’26

Gotu Jim

Elmiene

Blondshell Girls in Hawaii Thu 17 Dec ’26

75th Birthday Party with Horace Andy & Dub Asante Band, Matic Horns & Youth Fri 29 Jan ’27

Susobrino Wed 03 Feb ’27

Camille Yembe Fri 05 Feb ’27

DIKKE

Tue 16 + Wed 17 Mar ’27

Ezra Collective Thu 08 Apr ’27

Charles

abconcerts.be

albums werden geproducet door de Antwerpse dj Faisal, die hen ook live aanvuurt. Hij laat hun antikapitalistische, al dan niet middels autotune vervormde leuzen nog net iets gretiger uit de speakers knallen. Kom dekking zoeken in Brussel, niet in Reykjavik! → 29/10, Ancienne Belgique JAZZ

OKONSKI

Qui ? Claviériste américain qui fait fusionner soul, jazz et minimalisme. À ne pas manquer, car Steve Okonski a déjà prouvé qu’il avait des doigts en or aux côtés de la révélation soul Durand Jones & The Indications. Avec son propre trio, où l’on retrouve notamment le batteur et chanteur soul Aaron Frazer, il mêle jazz, soul et touches de hip-hop dans des compositions aussi intimistes que cinématographiques. Sur scène, celles-ci prennent une tout autre dimension, portées par de libres envolées improvisées. → 29/10, Flagey

Okonski

FESTIVAL

LES NUITS WEEKENDER

Wat? De herfsteditie van Les Nuits Botanique staat drie dagen lang garant voor nieuwsgierigheid. Mis dit niet, want dit is dé plek voor muzikale ontdekkingen. Met één ticket krijg je toegang tot alle zalen van de Botanique, waar je kan hoppen tussen rock, electro, rap, soul, jazz, r&b en allerhande experimentele uitstapjes. Een veertigtal namen staat op de affiche, met The Avalanches, Chanel Beads en IAMDDB als blikvangers. Maar de echte ontdekkingen zitten misschien wel elders. Een onmisbare muzikale excursie. → 30/10 > 1/11, Botanique

November R&B

KELELA

Who? Janet Jackson’s long-lost musical niece, unveiling her new avatar.

Don’t miss, because over the past decade, Kelela has fearlessly pushed the boundaries of R&B. On her recent third album, New Avatar, the Ethiopian-American maverick takes her experimental streak even further. Her hybrid sound blends dream pop and shoegaze with hints of Janet Jackson and Prince. For those who like their club nights to gently fade into the dawn. → 2/11, La Madeleine RAP

KNEECAP

Qui ? À mi-chemin entre un statut de tête d’affiche et celui d’ennemi public n°1, le trio hip-hop nord-irlandais endosse l’héritage contestataire de Rage Against the Machine, en déclamant ses revendications en gaélique. À ne pas manquer, car l’aventure alternative de Kneecap a désormais des allures de mouvement culturel. Aperçu cet été en tête d’affiche à Rock Werchter ou au Primavera Sound de Barcelone, le groupe assume ses origines à grand

renfort de rap et de messages politiques. La langue, comme outil de résistance, est au cœur de Fenian, un troisième album engagé comme jamais. → 7/11, Forest National SOUL

KELSEY LU

Wat? Soul klonk zelden zo suave. Mis dit niet, want de voorbije jaren gooide de Amerikaanse cellist met de angelieke stem hun vizier open dankzij samenwerkingen met onder meer elektronicagoeroe Skrillex en fotografe Nan Goldin, en hun soundtrack voor de film Earth Mama. Voor hun nieuwe album verleidde Lu onder meer Sampha, Kamasi Washington en Kim Gordon tot een samenwerking, wat uitmondde in een soundscape vol tere soul. → 11/11, Botanique ROCK

WESTSIDE COWBOY

Qui ? Venu de Manchester, révélé à Glastonbury lors du concours des jeunes talents 2025, Westside Cowboy s’autoproclame ambassadeur d’un courant musical nommé « Britainicana ». Inventé par le quatuor, ce terme englobe des influences typiquement britanniques (pub rock, musiques trad) et un goût certain pour l’Americana (folk, blues, rock ‘n’ roll). À ne pas manquer, car Westide Cowboy vient de signer le meilleur album rock de l’année ! Déjà aperçus en tournée en compagnie de Geese, les quatre musiciens partagent désormais le même management que Fontaines D.C. et Arctic Monkeys. → 12/11, Botanique JAZZ/FOLK

ELIANA GLASS

Who? Australian-American singer and pianist, and alumna of The New School’s acclaimed jazz programme in New York. Don’t miss, because Eliana Glass made a striking debut last year MUSIC ⸺ 1 5

with the sparse yet intense E, where her controlled lower register lends an even more melancholic hue to her minimalist, fragile piano compositions. Also check out the support act by violinist Elisabeth Klinck and double bassist Nils Vermeulen, who began experimenting with their voices on the contemplative Pioen. → 17/11, Pilar ROCK

INTERPOL & BLOC PARTY

Qui ? Ces formations emblématiques du début des années 2000 traversent les âges avec, dans les deux cas, un premier album à inscrire dans le grand grimoire des guitares. À ne pas manquer, car cette double affiche célèbre une forme de quintessence du rock alternatif. D’un côté les NewYorkais d’Interpol cultivent la mélancolie new-wave à travers des chansons d’une classe infinie. De l’autre côté, les Londoniens de Bloc Party ravivent la flamme post-punk à l’aune de morceaux à l’énergie salutaire. Deux sommets sinon rien. → 18/11, Forest National KAMERMUZIEK

BEETHOVEN STRING QUARTET CYCLE

Wie? In 2027 worden we met Beethoven om de oren geslagen. Op 26 maart zal het namelijk tweehonderd jaar geleden zijn dat hij overleed. De sublieme Franse strijkers van het Quatuor Ebène nemen alvast een voorsprong op de vieringen. Mis dit niet, want verspreid over twee seizoenen voert het viertal alle zestien strijkkwartetten van Beethoven uit … en het gaat hier om ervaringsdeskundigen. Vijf jaar geleden nam het ebbenhouten ensemble de componist al eens mee op wereldreis, wat resulteerde in een integrale opname verspreid over zes continenten. → 20 > 22/11, Flagey

CONTEMPORARY CLASSICAL

ARCTIC FEVER

What? The biennial Ars Musica festival heads to the High North in search of contemporary sounds. Don’t miss, because although the full programme won’t thaw until September, Brussels Philharmonic is already giving us a first taste of what’s to come – and it’s razor-sharp. TRIO by Simon Steen-Andersen receives its Belgian première. The trinity in question: symphony orchestra, choir and big band, fused into one mighty performing force, pitted against a video montage of its own musical history. → 27/11, Bozar

December NEDERPUNK

KAAT VAN STRALEN

Wie? Veelzijdig punkkwartet met zangeres Kaat Vanstraelen,

drummer Melvin Slabbinck, gitarist Anton Robberechts en bassist Faust De Vogelaere. Mis dit niet, want na een tweede drukke festivalzomer op rij is Kaat Van Stralen aardig gerodeerd. Na doorbraakhit ‘Stop met wenen’, die zowel opgepikt werd door gemarginaliseerde groepen met te weinig privileges als door toetsenbordhelden met te veel tijd, heeft haar feministische boodschap, verpakt in een soms hyperkinetische mix van indierock, punk en psychedelica, nog aan slagkracht gewonnen. → 3/12, Ancienne Belgique FOLK/ROCK

PHOEBE BRIDGERS

Who? The queen of melancholy indie, turning heartbreak, loneliness and existential dread into intimate, razor-sharp songs. Don’t miss, because in the slipstream of her six-year-old album Punisher, Phoebe Bridgers has become the poster child for the alternative female

singer-songwriter scene. The indie press darling took a detour with boygenius and stayed quiet for a long while as a solo artist, but with her new, third album Lost Weekend – as restrained as it is experimental – the American has returned to the fray. → 5/12, Forest National RUMBA

FALLY IPUPA

Qui ? Roi de la rumba congolaise, Fally Ipupa transpose les avancées de Franco et de Papa Wemba dans le XXIe siècle. À ne pas manquer, car l’artiste est une légende vivante de la musique africaine. Pour ses vingt ans de carrière, Fally Ipupa rembobine l’histoire et active sa machine à tubes. Parti de la rumba congolaise, son répertoire malaxe aujourd’hui des substances électroniques, du rap, de la soul et du R&B. De quoi écrire son nom en lettres d’or dans l’histoire de l’afropop. → 11 & 12/12, ING

Kaat Van Stralen

William Kentridge, Still from Self-Portrait as a Coffee-Pot, Episode 5: As If, 2022 ©️ William Kentridge. All Rights Reserved, DACS 2024. Courtesy the artist, Goodman Gallery, Galleria Lia Rumma and Hauser & Wirth

DISCOVER LIVE IN BRUSSELS

William Kentridge

I am not me, the horse is not mine

18 Sept.’26 → 7 Mar.’27

TICKETS & INFO VIA GREENHOUSETALENT.COM

Art & Literature

Kanal opens with a bang

‘Let’s give this museum a chance’

EN After a long – and particularly bumpy – road, the opening of Kanal is gradually coming into view. Local artists play a leading role in the museum’s launch. Text Andy Furniere

uch ink has already been spilled over the financial and political dimensions of the new Kanal-Centre Pompidou, and that flow is unlikely to stop as the opening at the end of November draws closer. Meanwhile, however, curiosity is also growing about the artistic statement the museum intends to make when the first visitors are finally allowed through the gates of the former Citroën garage. The opening programme, featuring ten exhibitions, already bears a distinctly Brussels stamp. “From the very start, we want to make it clear that we aspire to be both internationally relevant and hyperlocal”, explains artistic director Kasia Redzisz. In doing so, Kanal is also responding to criticism that the museum could be overshadowed by its “big brother”, the Centre Pompidou in Paris.

MASTERPIECES IN PARIS

Another striking feature is that the vast majority of the first exhibitions are devoted to female artists, including Brussels-based artists Joëlle Tuerlinckx and Manon de Boer. “They are both fantastic artists who have had a major impact on the local art community”, Redzisz points out. “This is also a tribute to them.” Manon de Boer herself is pleased by the strong focus on female artists. “There are so many great female artists in Belgium who, unfortunately, still don’t get the attention they deserve”, she says. De Boer, who moved from the Netherlands to Brussels more than thirty years ago, is looking forward to helping inaugurate Kanal. “Showing your work in your own city always feels extra special, because this is where the community of artists I’m connected to lives, and where I engage in dialogue with them most. Several of them are also represented in the exhibitions, so it feels as though there is now a new place for us.” At Kanal, De Boer is showing Blindsight, developed with choreographer Latifa Laâbis-

si, which she describes as “a film without images”. Visitors sit in cinema seats and listen to texts and fictional accounts about other artists who inspire the two artists, voiced by De Boer and Laâbissi themselves. These include Chantal Akerman, Stromae and Marguerite Duras. The “soundtrack” emanates from speakers hidden inside concrete vases scattered throughout the space, like containers for spirits. Blindsight is part of Kanal’s collection, as are two other works by De Boer – the video installation one, two, many and the video Dissonant. “It feels special that they now have a home in a public collection in my own home city, that these three works that are very important to me are being cared for here.” For De Boer, Kanal’s collection, which now numbers around 120 works, is an essential part of the project. “We already had a fantastic centre for contemporary art in Wiels, but alongside its highly diverse exhibition programme, Kanal is also filling a gap in Brussels by building a collection.” Starting a Brussels collection from scratch was necessary because, from the outset, the federal government refused to transfer the collection of the Royal Museums of Fine Arts of Belgium to the Brussels-Capital Region. The Region subsequently decided to join forces with the Centre Pompidou, which also immediately opened up access to the vast collection of masterpieces in Paris. As for the financial picture, De Boer fervently hopes that Kanal’s rise will not come at the expense of the ecosystem supporting other – particularly smaller – arts institutions in the city. “That remains the question: how is this going to work within the art scene?”

ECOLOGICAL DISASTERS

It is a question Joëlle Tuerlinckx hears being asked too. “The fact that I will be helping to inaugurate the museum does not mean I am not looking at the future with a critical eye”, she says. “But let’s give this museum a chance, all the more so because its collection addresses a crucial need among local artists.” ART & LITERATURE ⸺ 1 9

Exhibition

She understands that “the fact that this colossal architectural complex, with such a substantial budget, is appearing on the scene at a time of drastic cuts may be unacceptable to neighbouring institutions that carry out their work with limited resources.” But in her view, the arrival of the museum “can only help ensure that art and artists are finally taken more seriously”. For her exhibition La première fois in the underground gallery on level -2, Tuerlinckx closely followed the construction of Kanal. “It is the first time I have witnessed, on site, the construction of the space in which I will be exhibiting”, she says. The opportunity to work literally at the foundations of the museum, “in a space without stories and without a past”, proved stimulating. The result is a spectacle of light and a symphony of sound, created in collaboration with Christoph Fink. Tuerlinckx guides her “visitor” through both the physical space and the mental space of her own mind. Visitors will hear public-address announcements, alarm signals, construction sounds and running water. The latter evoke the marshes that once occupied the site, the canal, pumping and drainage works, flooding of the gallery during construction, as well as ecological disasters. Multiple voices, speaking in different languages, also describe works by Tuerlinckx herself and by other artists. “Artists whose work I value and whom one can imagine exhibiting at the museum one day too.” This confusing tangle of sounds and authors can have a hypnotic effect. Visually, Tuerlinckx works with “light figures”. Some reveal details of the architectural whole, “as one might illuminate a painting in a traditional exhibition”, while others cast technological devices – a loudspeaker, for example – into the spotlight. More illusionistic light figures play with time, making it elastic. Rays of sunlight on the floor, or sunspots moving across the wall, create the illusion of sunlight streaming through an imaginary window, and of time passing at varying speeds. The exhibition also holds a mysterious first. “For years I had dreamed of photocopying or scanning an entire room, along with the visitors who happened to be there”, says Tuerlinckx. “Kanal will be the place where this happens for the first time.”

UNFULFILLED EARTHLY DESIRES

While Manon de Boer and Joëlle Tuerlinckx have been developing their oeuvres for many decades, thirty-year-old Joshua Serafin is still making his mark. His immersive film installation Whispering Pleas of the Eternal Echoes will be shown in 20

a gallery that will perhaps also be reserved for emerging artists in the future. For Serafin, who was born in the Philippines, being included in Kanal’s opening programme also carries great symbolic weight. “This year marks the tenth anniversary of my arrival in Brussels, initially as a student at the P.A.R.T.S. dance school, and I am also expected to become a Belgian citizen by the time the museum opens. So a lot is coming together. My mother and sister will also be visiting Brussels for the first time in November.”

“Kanal is filling a gap in Brussels by building a collection” Manon de Boer

His mother also plays a leading role alongside Serafin in the film, which grew out of his search for his roots. “The film is partly about my own migration from the Philippines to Brussels, via Hong Kong, but it is also inspired by the story of my great-great-grandfather, who travelled from Japan to the Philippines in 1909. Some time ago, I travelled there to meet my Japanese family. I also found the shrine where my deceased ancestors are buried,

which felt like a spiritual reunion.” Don’t expect a dry documentary: Serafin is a multidisciplinary artist who dynamically blends dance, performance, visual art and choreography in works that explore questions of identity, colonial history, queer politics and migration, among other themes. “Based on my experiences, I construct a world in which the dead and spirits yearn for reconciliation, for the fulfilment of unfulfilled earthly desires.” At Kanal, he will immerse visitors in a grand, mysterious epic set in a mythological universe steeped in an uncanny – and at times eerie – atmosphere.

TREASURE TROVE OF LOCAL STARS

Alongside these solo exhibitions, Brussels-based artists also feature prominently in the major collection presentation A Truly Immense Journey. It will bring together around 350 works from Kanal’s own collection, that of the Centre Pompidou, and other Belgian public and private collections. Brussels artists such as Edith Dekyndt, Sammy Baloji and Hana Miletić will enter into dialogue with icons including Matisse, Mondrian, Picasso and Giacometti. In this way, Kanal is also showing the public its efforts to build its own treasure trove of local stars alongside the Parisian masterpieces. It remains to be seen whether one or more photographs by Brussels-based photographer Hélène Amouzou will already be on display when the collection presentation opens. Last year, Kanal acquired six of the self-portraits she made almost twenty years

Kanal finally throws its doors wide open

KANAL OPENT MET EEN KNAL Kanal-Centre Pompidou, het nieuwe museum voor moderne en hedendaagse kunst in Brussel, opent eind november eindelijk zijn deuren. Na een lange en hobbelige aanloop verschuift de aandacht stilaan naar de artistieke ambities van het museum. Het openingsprogramma, met maar liefst tien tentoonstellingen, legt een sterke nadruk op de Brusselse kunstenscene, met werk van gevestigde én opkomende lokale kunstenaars, naast internationale namen. Ook de eigen collectie van Kanal speelt een belangrijke rol. In A truly immense journey gaan zo’n 350 werken uit Brusselse, Belgische en internationale collecties in dialoog, van lokale

A POSITIVE BOOST

Finally, twenty emerging Brussels artists will also feature in the group exhibition NO SHOW, curated by Deborah Bowmann (the duo Amaury Daurel and Victor Delestre) and Maoupa Mazzocchetti. This immersive experience, bringing together art, light, sound and performance, asks whether a museum can entertain, with playful

references to the amusement park that once stood on the site of Kanal. “It’s a lighter and more accessible concept, but also a genuine tribute to the enormous richness of the local art scene”, says Kasia Redzisz. “Preparing this exhibition, through which we got to know so many artists better, also created a stronger connection with the wider art community. It hasn’t been decided yet, but we are considering repeating this kind of concept on a regular basis.” Redzisz also rejects the suggestion that Kanal’s dominance could lead to a narrowing of the offering from smaller players in the local art community. “The difficulties facing the sector will not be caused by Kanal drawing all the funding towards itself; that is a populist claim for which there is no evidence. On the contrary, I believe that as a new player, we can give the sector a positive boost. What is happening, however, is a far-reaching shift in the funding of culture in general. It is important that we, as a sector, respond to that together.” One major question mark remains: the planned opening exhibition Right to the City – Right to the Future at Kanal Architecture. The museum section of Kanal Architecture (formerly CIVA) was hit by a fire this summer, and it is still unclear whether the exhibition can go ahead at the end of November.

A dozen exhibitions kick off Kanal-Centre Pompidou on 12/11, kanal.brussels

ago in Molenbeek, at a time when, many years after migrating from Togo, she still had no papers. She finally received them in 2015. Her own precarious situation, and that of many others in the same position, comes through powerfully in photographs in which she often appears blurred, sometimes seeming to fade like a ghost into the wallpaper. “When I look at those photographs now, I feel the suffering of that period all over again, and sometimes I wonder whether it was all worth it, watching my

youth pass by in that way”, she says. “I couldn’t work, I felt uprooted, alone and distraught. Fortunately, I found an outlet in photography classes at the Molenbeek Academy of Drawing and Visual Arts.” It was for those classes that she began making the self-portraits. “I certainly didn’t want to be recognisable, and I was looking for a place where I could be by myself. I found one in the attic of the building where I was living at the time. That abandoned space became a whole world where I could escape the hopelessness of my situation and experiment with photographic techniques. I never intended to exhibit the photographs. It would of course be incredible if my vulnerable works, in which I expose my inner self, were to hang in the same spaces as absolute masterpieces of art history.” Being included in Kanal’s collection already feels like a major form of recognition, one that carries an added personal significance for her. “I first stayed at the PetitChâteau, and later, during my period without papers, I lived in Molenbeek – both places close to the new museum.”

kunstenaars tot iconen als Matisse, Mondriaan, Picasso en Giacometti. Daarnaast krijgen twintig jonge Brusselse kunstenaars een podium in NO SHOW, een immersieve groepstentoonstelling met kunst, licht, geluid en performance. Zo wil Kanal vanaf de start tegelijk internationaal relevant en stevig verankerd in Brussel zijn. De komst van het grote museum roept wel vragen op over de impact op de lokale kunstsector, zeker in tijden van besparingen. Een laatste vraagteken is of Right to the city – Right to the future eind november kan openen, na een brand in het museumgedeelte van Kanal Architecture.

KANAL S’ÉVEILLE DANS L’ÉCLAT Le Kanal-Centre Pompidou, le nouveau musée d’art moderne et contemporain de Bruxelles, ouvrira ses portes fin novembre. Après des débuts mouvementés, l’attention se tourne vers les ambitions artistiques du lieu. Le programme d’inauguration, qui ne compte pas moins de dix expositions, met un fort accent sur la scène artistique bruxelloise, en faisant côtoyer artistes locaux et grandes figures internationales. La collection propre de Kanal y occupe également une place majeure. Dans A truly immense journey, près de 350 œuvres issues de collections bruxelloises, belges et internationales entrent en dialogue, allant de créateurs locaux

jusqu’à des icônes telles que Matisse, Mondrian, Picasso ou Giacometti. Par ailleurs, vingt jeunes artistes bruxellois ont carte blanche dans l’expo mêlant art, lumière, son et performance NO SHOW. Kanal ambitionne ainsi de briller à l’international tout en restant ancré à Bruxelles. L’arrivée de cette institution majeure suscite toutefois des questions quant à son impact sur le secteur artistique local en cette période d’austérité budgétaire. Ultime incertitude : l’exposition Right to the city – Right to the future pourra-t-elle ouvrir fin novembre, après un incendie survenu dans la section réservée à Kanal Architecture ? ART & LITERATURE ⸺ 2 1

Art & Literature

Asmaa Azaizeh

EN The Palestinian writer and poet Asmaa Azaizeh holds a distinctive place in contemporary Arab and Palestinian literature. In Brussels, she will present Don’t Believe Me When I Tell You About the War, a poetic and musical performance exploring exile, memory, identity, and language. Text Gilles Bechet 22

Rats, vampires and the Palestinian war

THE “I” AS A WEAPON

“You often asked me why I was always so worked up”, Azaizeh writes in her collection of poems. “You advised me to hold myself back, to stop swearing at motorists in the street, to take care of my mental health, to work less, speak more quietly, and stop gesticulating unnecessarily.” Her emotions and personal history intertwine with fragmented memories of historical events, family exiles in Lebanon, Syria, and the Balkans, and cultural traditions, weaving a vibrant tapestry of words. In Azaizeh’s words, war is everywhere and nowhere. It seeps through a land annexed, occupied, and battered by history. War fragments a hallucinatory landscape she has made her own: patches of earth scarred by bulldozers and excavators, a garden where the pomegranate tree is ripped open by a missile, and where one must learn to die anew each day. At other moments, Azaizeh evokes histor-

TUSSEN OORLOG EN IDENTITEIT De Palestijnse dichteres Asmaa Azaizeh neemt een eigen positie in binnen de hedendaagse Arabische en Palestijnse literatuur. In haar beeldrijke, soms hallucinante poëzie schrijft ze over oorlog, ontheemding, herinnering en identiteit. Hoewel oorlog voortdurend aanwezig is in haar werk, heeft ze die nooit rechtstreeks meegemaakt. Ze vertrekt daarom niet vanuit politieke of militante poëzie, maar vanuit haar persoonlijke ervaring, haar

ic places in Palestine, such as the Marj Ibn Amir valley, a breadbasket nestled between Lower and Upper Galilee. Freed from the exalted lyricism of a bygone era, her raw poetic voice conjures up stark, charred images of devastated landscapes: “The almond trees died in the cardiac operating room, the wedding horses covered their eyes with henna and committed suicide.” Her poetry takes the “I” as a weapon and is infused with the experience of the body – her body – as well as with the memory of places and ancestors. “But a dinosaur of fear spreads beneath my skin as soon as I smell a wound nearby.”

broken with direct, militant poetry,” notes her translator, Chakib Ararou. Personal relationships, bodily experience, love, silence, vulnerability, and uprooting allow her to address broader political realities without resorting to explicit slogans.

RECLAIMING IDENTITY

Born in Daburiyya, a small village in Lower Galilee, Israel, Azaizeh lived for many years in Haifa, where she studied and later opened a bookshop and online book club for young people. She was also the first director of the Mahmoud Darwish Museum in Ramallah. She published her first collection,

In Azaizeh’s words, war is everywhere and nowhere. It seeps through a land annexed, occupied, and battered by history Azaizeh’s first name, Asmaa, means “names”. The writer strings together the names of her grandmother, grandfather, and mother like the beads of a rosary polished by memory. “Poetry helps me understand my life, digest the past and present, and make my life more bearable”, she once said. Azaizeh’s baroque texts are haunted by the silhouettes of ghostly soldiers and by a multitude of animals. Rats, birds, sheep, dogs, horses, grasshoppers, camels, cats, lambs, wolf cubs, vipers, and hyenas have taken over the landscapes and the imagination. Even Dracula makes an appearance. Azaizeh, sitting in front of a black television screen from which the news has stopped coming, transforms herself into a vampire in turn. “She belongs to a generation of poets defined by a strong female voice, who have

Liwa, in 2010. Faced with ongoing obstacles to the distribution and import of Arabic-language culture, she eventually left the country and settled in London. Azaizeh’s encounter with poetry dates back to early childhood. Before she even learned to read and write, she memorised the poems she heard her father recite. Ever since those formative moments, orality has been intimately connected to her poetry, which she shares through intense readings. Her performance at Bozar will combine images, poetry, and music, with her deep voice and silences accompanied by Palestinian musician Haya Zaatry on vocals, guitar, and keyboards.

Meet the Writer: Asmaa Azaizeh, 4/11, Bozar, bozar.be

am the scarecrow that will frighten the tank. I am the bird that will land, hungry, on its cannon”, writes Palestinian poet Asmaa Azaizeh in her poetry collection Don’t Believe Me If I Tell You About the War. “War occupies my thoughts”, she also writes. “But I do not dare to write about it.” Published in 2019, these texts are not a chronicle of war, let alone of the more recent tragedy that has devastated the territory and its inhabitants. Born in Galilee and having lived in Haifa, Israel, for many years, Asmaa Azaizeh has never experienced war directly. Her writing is permeated by a sense of not being entitled to write about something whose painful echoes she has perceived without experiencing it firsthand. At the same time, it is infused with a desire to reclaim a shifting identity, shaped over generations by the lives of those close to her who came before her.

“

lichaam, familiegeschiedenis en de herinneringen van eerdere generaties. Azaizeh groeide op in Galilea en woonde lange tijd in Haifa, waar ze een boekhandel en online boekenclub oprichtte. Vandaag woont ze in Londen; haar eerste dichtbundel verscheen in 2010. In Bozar brengt ze Geloof me niet als ik vertel over de oorlog met muzikante Haya Zaatry tot leven, gevolgd door een gesprek met Midden-Oostenkenner Brigitte Herremans.

ENTRE GUERRE ET IDENTITÉ

La poétesse palestinienne Asmaa Azaizeh occupe une place à part dans la littérature arabe et palestinienne contemporaine. Dans une poésie très imagée, parfois hallucinatoire, elle aborde la guerre, l’exil, la mémoire et l’identité. Bien que la guerre traverse son œuvre, elle ne l’a jamais vécue directement. Sa démarche ne relève donc pas d’une poésie politique ou militante au sens traditionnel, mais prend sa source dans son expérience intime : son

corps, son histoire familiale et les souvenirs des générations précédentes. Azaizeh a grandi en Galilée et a longtemps vécu à Haïfa, où elle a fondé une librairie ainsi qu’un club de lecture en ligne. Aujourd’hui installée à Londres, elle a publié son premier recueil en 2010. À Bozar, elle donnera vie à Ne me croyez pas si je vous parle de la guerre aux côtés de la musicienne Haya Zaatry. S’ensuivra une rencontre animée par Brigitte Herremans. ART & LITERATURE ⸺ 2 3

Art & Literature William Kentridge

September FOTOGRAFIE

LOST AND FOUND

Wat? Japanse fotografen tonen hun oog voor intrigerende beelden. Mis dit niet, want de kunstenaars bieden door hun lens een bijzonder divers beeld van hun land. Enerzijds zie je hoe Japan telkens weer vreselijke rampen moet verwerken, zoals de aardbeving (en tsunami) van 2011 en de atoombom op Hiroshima. Anderzijds stelt de expo ook scherp op de onstuitbare vernieuwingsdrang in het land – vooral op experimenten uit de jaren 1970. Veel aandacht gaat naar vrouwelijke pioniers, 24

die vroeger in de schaduw bleven. → 3/9 > 20/12, A Stichting ARTS VISUELS

SOUL WITNESS

Ali Cherri

Qui ? Un artiste franco-libanais pluridisciplinaire. À ne pas manquer, car vous y découvrirez plusieurs de ses œuvres majeures, dont son dernier film La Sentinelle. Également dessinateur et plasticien, il réalise notamment des installations et des sculptures, ces dernières intégrant souvent de la terre et des vestiges archéologiques. Ali Cherri s’attache à mettre à nu la façon dont les bastions du pouvoir, tels que l’État ou

l’armée, régissent la mémoire collective et le destin individuel. L’artiste a lui-même perdu ses parents il y a deux ans lors d’une frappe aérienne israélienne sur Beyrouth. → 5/9 > 3/1, Wiels MIXED MEDIA

TRANSPARENCES LIQUIDES

Who? Four critical artists. Don’t miss this, because the artists explore how screens shape and distort the countless images we consume every day – and, in turn, influence the way we see and think. Anne-Camille Allueva has created three-dimensional sculptures using filters and light sources that produce unusual images of

visitors in motion, making us more aware of how technological systems frame our experience of the world. → 10/9 > 6/12, Contretype FOTOGRAFIE

REINVENTING PHOTOGRAPHY

Wie? Vijftien Franse en vijf Brusselse fotografen. Mis dit niet, want 200 jaar na de uitvinding van de fotografie zoomen hedendaagse beoefenaars eerst in op de geschiedenis van hun kunsttak en vervolgens weer uit om nieuwe mogelijkheden te verkennen. Terwijl Sébastien Van Malleghem de weerstand van de fotografie tegenover door AI gegenereerde bewegende

beelden onderzoekt, bestudeert Julie Calbert fotografiematerialen en hun transformaties voor haar Atlas des métamorphoses. → 18/9 > 20/12, Hangar MIXED MEDIA

I AM NOT ME, THE HORSE IS NOT MINE

William Kentridge

Who? Acclaimed South African artist. Don’t miss this, because William Kentridge’s work highlights the social and political power of art. He began his career at the height of the struggle against apartheid in South Africa and has continued to address social injustices in his distinctive poetic way. At Bozar, you can see drawings, animated films, sculptures, prints, installations, and videos spanning from 1980 to the present, many of them created in the context of theatre and opera productions. → 18/9 > 7/3, Bozar EXPOSITION COLLECTIVE

AU JARDIN

Qui ? Neuf plasticiens-jardiniers. À ne pas manquer, car le premier étage de La Maison des Arts se métamorphose en un jardin merveilleux. Une immersion au cœur des mondes souterrains, des plantes « vagabondes » et de l’ombre fragile des arbres. Pensée comme une promenade, ou plutôt une flânerie, l’exposition invite à poser un autre regard et une autre écoute sur ce qui nous entoure. Pour clore en beauté les festivités de son bicentenaire, le centre d’art rouvre également les portes de l’exposition Habiter la maison. → 19/9 > 15/11, La Maison des Arts MIXED MEDIA

THE ART OF DEFIANCE

Ai Wei Wei

Wie? Wereldberoemde artistieke vrijheidsstrijder. Mis dit niet, want dit is de eerste grote Belgische overzichtstentoonstelling van de dissidente

Chinese kunstenaar die al zijn hele leven staatsmacht en culturele repressie bevraagt en strijdt voor de vrijheid van meningsuiting. Je krijgt meer dan vijftig werken op je bord, van baanbrekende stuks uit de jaren 1990 – zoals de fotoserie Study of perspective – en iconische stukken als Han Dynasty urn with Coca-Cola logo tot recente LEGO-composities als *Illumination*. → 19/9 > 14/11, Patrick Derom Gallery

Hit or miss

M.C. Escher The art of illusion

ESSAI

MARTINE DELVAUX

Qui ? Romancière et essayiste féministe québécoise. À ne pas manquer, car pour son ouvrage Divas, Martine Delvaux s’est penchée sur le destin de grandes cantatrices et chanteuses qui ont fait entendre leur voix dans un monde patriarcal, souvent au prix fort. Si Nina Simone est la figure centrale du livre, l’autrice y croise également les trajectoires de Maria Callas, Whitney Houston, Amy Winehouse, Madonna ou encore Beyoncé. Une enquête originale sur l’ambition et la créativité féminines, dans laquelle Delvaux livre aussi une part d’elle-même. → 22/9, La Bellone DESIGN

BRUSSELS DESIGN WEEK

What? Galleries, studios, cultural institutions, shops, hotels, and heritage sites focus on design. Don’t miss this, because Brussels Design Week celebrates its 20th anniversary in style, with highlights including the festive yet critical exhibition A Garden Party. Monumental frescoes made from recycled paper in Les Jardiniers du Vide transport you to a garden in the Pyrenees, while The Secular Chapel at The Dominican invites visitors to (secular) reflection. At the central Hub, designer Alain Gilles presents his work. → 24/9 > 4/10, various venues

EN/ An exhibition of M.C. Escher is bound to be a special experience. The Dutch artist was a master at creating “impossible” compositions filled with optical illusions, metamorphoses and unusual perspectives. In Drawing Hands, two hands draw each other; in Ascending and Descending, people endlessly walk around an impossible staircase; and in another work, fish transform into birds through a play of light and shadow. The Beyond Infinity exhibition offers a broad selection of his oeuvre, with more than 150 works, including early Italian landscapes. But this is no traditional exhibition: an elaborate scenography and interactive installations aim to immerse visitors in Escher’s world. A “free-roam” virtual reality experience even allows you to step into his studio, take part in the creation of a metamorphosis or lose yourself in an infinite mirror projection. It sounds spectacular, but that is precisely the question: does all this wizardry enhance Escher’s art, or distract from it? Can you fully experience the complexity and imaginative power of his work while being overwhelmed by stimuli? An exhibition that seeks to amplify Escher’s illusions may risk turning his art itself into an illusion. (AF)

17/9 > ..., Thurn & Taxis, expo-mcescher.brussels

ART & LITERATURE ⸺ 2 5

Kalender september - december 2026

Vorst Nationaal brengt je dichter bij je favoriete artiesten Daniel Caesar 16.09 Evanescence 18.09 Judas Priest 19.09 Queen, The Unique Rock Symphony Celebration 27.09 M. Pokora Vanaf 01.10 Alvin Ailey American Dance Theater 05.10 Simple Plan 06.10 Patrick Bruel 11.10 Masego 18.10 Myles Smith 22.10 Tyla Vanaf 23.10 LEGEND TOUR by Trade Republic 25.10 Laura Pausini 27.10 Dabeull Live Band 29.10 Ghinzu 31.10 Jungle 02.11 Tokio Hotel 04.11 The Kid LAROI 06.11 Omah Lay 07.11 KNEECAP 09.11 Tove Lo 10.11 Enter Shikari 12.11 Lara Fabian 13.11 Good Charlotte Vanaf 14.11 Les Quatre Saisons 18.11 Interpol + Bloc Party 19.11 Florent Pagny Vanaf 21.11 Christophe Maé 27.11 The Prodigy 28.11 Bryson Tiller 01.12 Kehlani 04.12 beabadoobee 05.12 Phoebe Bridgers 06.12 Ben Mazué Vanaf 08.12 Indochinee 11.12 Helena 12.12 Claudio Capéo 13.12 Redouane Bougheraba 08.09

Volledige kalender en Premium- en groepenaanbod op onze website

www.vorst-nationaal.be

PHOTOGRAPHIE

VOLTA, TERRES BASSES, WILD ROSE

Gabrielle Duplantier

Qui ? Une photographe franco-américaine à l’œuvre intime. À ne pas rater, car cela fait plus de vingt ans que Duplantier façonne un univers sensible, peuplé de paysages familiers, de scènes d’intérieur et de portraits. Ses clichés baignent dans une atmosphère onirique où corps, animaux et décors émergent comme autant de présences fragiles, empreintes d’un mystère du quotidien. Elle réunit ici pour la toute première fois trois de ses séries majeures. → 26/9 > 8/11, L’Enfant Sauvage LITERATURE

MEET THE AUTHOR: MAGGIE O’FARRELL

Who? Author of Hamnet. Don’t miss this, because the story of Oscar-winning Hamnet came from the pen of this Irish-British author, who has already won seven literary awards. Maggie O’Farrell talks about the success of Hamnet and presents her new novel, Land, which takes readers to Ireland before and after the Great Famine in the mid-19th century. In the book, a father and son take part in a project to map Ireland. → 28/9, Bozar

October DESIGN

ICONS - 20 YEARS OF DESIGNER OF THE YEAR

Wie? Twintig ‘Designers of the Year’. Mis dit niet, want deze expo met werk van laureaten van de Designer of the Year-prijs bevat van het beste wat België te bieden heeft op het vlak van hedendaags design, met klinkende namen als Muller Van Severen, Nedda El-Asmar en Julien Renault. De Brusselse designer Alain Berteau was in

Jean Brusselmans

2006 de eerste winnaar van de award van Knack Weekend/Le Vif Weekend. Het is ook een divers gezelschap: van keramiekontwerpers en zilversmeden tot product- en lichtontwerpers. → 1/10 > 12/12, MAD Brussels PAINTING

JEAN BRUSSELMANS

Who? An idiosyncratic and underrated Belgian master. Don’t miss this, because with no fewer than 120 works, the exhibition immerses you in Brusselmans’ unique universe, somewhere between abstraction and figuration, while also placing his work in dialogue with contemporaries such as Rik Wouters and Piet Mondrian. This is the first major retrospective of Brusselmans since 1980. Born in Brussels, he died in Dilbeek. → 2/10 > 31/1, Bozar

BEURS

ART ON PAPER

Wat? Een zestigtal internationale galeries toont kunst op papier. Mis dit niet, want Art on Paper positioneert zich met tien jaar op de teller meer dan ooit als de Europese referentiebeurs voor werken op papier, van oude meesters tot moderne en hedendaagse praktijken. Meer dan zomaar een beurs, probeert het event een levendige ruimte te zijn voor een dialoog tussen galeries en verzamelaars, instellingen en specialisten, kunstenaars en een nieuw publiek. Kwaliteit staat voorop, spektakel blijft achterwege. → 2/10 > 4/10, Thurn & Taxis LITTÉRATURE

9ÈME PRIX NOBLE DE PASSA PORTA : GEORGES PEREC

Qui ? L’électron libre de la littérature par excellence. À ne pas rater, car Perec décroche, le, amplement mérité, « Prix Nobel » de Passa Porta, une distinction symbolique accordée aux auteurs qui auraient dû recevoir le vrai Nobel. Ce génie d’une inventivité folle a repoussé les frontières de l’écriture à coup d’expérimentations virtuoses, comme son roman sans la lettre « e » ou son chef-d’œuvre La Vie mode d’emploi. Outre un marathon de lecture, un hommage lui sera rendu sur scène par des écrivains et des proches qui l’ont côtoyé. → 7/10, Passa Porta Bookshop HEDENDAAGSE KUNST

OPENING ATOMA ART CENTER

Wat? Nieuw broeinest voor hedendaagse kunst. ART & LITERATURE ⸺ 2 7

ANIMAZING

TENTOONSTELLING Vautierstraat 29 1000 Brussel

WHERE MUSEUMS GO AS WILD AS YOU MUSEUMNIGHTFEVER.BE

Mis dit niet, want Vorst krijgt er een nieuwe kunsttempel bij, met maar liefst 5.000 vierkante meter aan ruimte voor de creatie, productie en presentatie van hedendaagse kunstwerken. Het centrum bevat onder meer een tentoonstellingsruimte, ateliers, coworkingruimtes, een kunstbibliotheek en gedeelde woningen. De naam verwijst naar het verleden van de site, ooit een fabriek van de iconische ATOMAschriften. → 7/10, Atoma Art Center DESIGN

IDENTITA – THE STORY OF CZECH GRAPHIC DESIGN

Qui ? Des graphistes tchèques. À ne pas manquer, car cette exposition offre un panorama inédit du design graphique tchèque sur le siècle écoulé, et bien au-delà. S’appuyant sur un ensemble d’originaux, de rééditions et de panneaux explicatifs, la démarche ne cherche pas à ériger un canon ou une mythologie nationale, mais bien à replacer la discipline dans son contexte culturel tout en décortiquant son impact sur la société. → 16/10 > 7/3, Design Museum Brussels

PAINTING

KUZVIRAMBA MAMURI

Portia Zvavahera

Who? A dreamlike Zimbabwean artist. Don’t miss this, because Portia Zvavahera exorcises her inner demons through large-scale, painterly compositions filled with ghostly scenes and beings that emerge when her mind comes to rest. Her work intertwines Christian traditions with the spirituality of Zimbabwe’s Shona culture. The exhibition features early paintings on womanhood, dreamlike landscapes and her recent ceramic works. → 31/10 > 28/2, Wiels

November ARCHITECTURE

CENTRAL. NEVER ALONE

Qui ? Les jeunes loups de la scène architecturale bruxelloise. À ne pas manquer, car à travers une sélection de projets signés par le bureau Central Office for Architecture and Urbanism, enrichie par les interventions d’une quinzaine d’invités,

Zadie Smith

l’exposition offre une plongée au cœur de la fabrique des espaces publics et privés, des infrastructures culturelles aux bâtiments

scolaires. La démarche part d’une conviction forte : l’architecture est une discipline indissociable de son contexte et du travail collectif: never alone, always together. → 11/11 > 24/1, Bozar LITERATUUR

ZADIE SMITH

Portia Zvavahera

Wie? Britse literaire grootheid. Mis dit niet, want Zadie Smith is al meer dan twee decennia een van de invloedrijkste Engelstalige schrijvers, sinds de publicatie van haar bejubelde roman Witte tanden. In Bozar gaat ze in gesprek met Annelies Beck over thema’s als kunst en de verbeelding naar aanleiding van haar essaybundel Dood en levend, waarin ze reflecteert over de betekenis van fictie en kritisch denken in tijden van maatschappelijke versnelling. → 12/11, Bozar ART & LITERATURE ⸺ 2 9

Marie Quéau

LITERATURE

MEET THE WRITERS: JOSÉ EDUARDO AGUALUSA & MOHAMED MBOUGAR SARR

Who? Two leading African authors. Don’t miss this, because at the heart of the conversation between these two giants of African literature is a provocative question: what would Africa look like without colonisation? This is the starting point of José Eduardo Agualusa’s latest novel, in which he often explores alternative perspectives on Africa’s past and present. Sarr brings his own literary and philosophical insights to this journey into possible alternative worlds. → 12/11, Bozar DESIGN

SHAPING THE POSSIBLE. PIERRE LALLEMAND, DESIGNER

Wie? Toonaangevende Brusselse architect en ontwerper. Mis dit niet, want je krijgt een unieke inkijk in de evolutie van het werk van Pierre Lallemand, van zijn beginjaren binnen de Brusselse scene van de jaren 1980 tot zijn verwezenlijkingen in Italië en de VS. De expo toont mooi hoe voorbereidende tekeningen, maquettes en prototypes uiteindelijk uitvloeien in de creatie van bijvoorbeeld fietsen, zeilboten, sculpturen, meubelstukken en architecturale studies. → 20/11 > 7/3, Design Museum Brussels PHOTOGRAPHIE

FURY

Marie Quéau Qui ? Une photographe française intrépide. À ne pas manquer, car Marie Quéau y explore les limites du corps humain comme celles de l’image, portée entre autres par des influences de science-fic-

tion, le titre fait directement référence à une planète du film Alien 3. Les figures qui traversent son récit sont soumises à des épreuves extrêmes, à l’image de cascadeurs projetés à répétition à travers des fenêtres. Qu’advient-il de l’esprit et de la

Mohamed Mbougar Sarr

chair lorsqu’ils sont poussés dans leurs derniers retranchements ? → 28/11 > 8/2, La Nombreuse

17.09.2026 ▶ 07.03.2027

www.expo-mcescher.brussels

BEYOND INFINITY

Tour & Taxis ▬ BRUSSEL

Theatre & Dance

Loutfi Chama n’est plus un voleur

‘Depuis que je suis libre, je n’ai jamais autant pleuré’ FR Après une vie d’écorché vif

et dix ans passés derrière les barreaux, la criminalité est bel et bien derrière Loutfi Chama. Aujourd’hui, il n’est plus l’auteur de braquages, mais celui d’un livre façonné à plusieurs mains et d’une pièce mise en scène par Fabrice Murgia au Théâtre National. « Je refuse qu’on me tienne en exemple. » Texte & photo Sophie Soukias

uarantaine sportive et crâne rasé : Loutfi Chama est accueillant, disponible. Disposé, surtout, à se livrer. Tout ce qu’il demande, c’est d’éviter le sujet de sa mère. Par respect pour ses souffrances, par amour, et parce que « des questions douloureuses demeurent sans réponse ». On comprend d’emblée que l’homme n’est pas là pour édulcorer le portrait, ni pour jouer les repentis ou les miraculés, ces fameuses success-stories de la réinsertion qu’on aime brandir en étendard, comme pour prouver que la volonté seule suffit à arracher un homme au béton. « C’était ma plus grande angoisse au moment de créer cette pièce de théâtre, confie l’ex-détenu. Qu’on me récupère, qu’on me tienne en exemple. Si j’étais représentatif de mon parcours, on ne serait pas ici à discuter. Je serais en cellule, mort ou en psychiatrie. » La lucidité est tranchante. Et pour cause, Loutfi Chama a passé le plus clair de sa vie à rembobiner le film, à disséquer le mécanisme qui fait un jour d’un gamin un voleur. Cela fait quatorze ans qu’il n’a plus commis de braquage ou tenté de cavale. La dette est réglée, jusqu’à la dernière heure de bracelet électronique et de travaux d’intérêt général. Ses dix ans de réclusion cumulés ont failli avoir raison de lui, mais il est debout, dehors. Et le chapitre n’est pas tout à fait clos : « Si je m’en sors, je raconterai », s’était-il juré. Difficile de ne pas remarquer le sens de la narration chez Loutfi Chama. Ses souvenirs sont faits d’images, de couleurs et de sensations. Il relie, contextualise, donnant à chaque anecdote une épaisseur psychologique qui dépasse la simple confession. « Même en prison, je me souviens de m’être fait la réflexion que quand je parlais, on m’écoutait », dit Loutfi Chama. Il a voulu qu’on se donne rendez-vous aux portes de son enfance: le nord, précaire,

de la chaussée d’Anvers où sa maman vit toujours. Il n’y passera pourtant que très peu de temps ; chez lui, le sentiment d’appartenance demeure ambigu. Car tout s’est joué à peu de chose, un point de rupture précis : une gifle. La première d’une longue série. La scène se passe lorsqu’il a deux ans et demi. Son père se meurt d’un cancer à l’hôpital. Loutfi, son frère et sa sœur sont appelés pour un ultime adieu. Lui, est posté devant la chambre, hurlant à la mort : « Je criais, je criais, personne ne pouvait m’arrêter. » Un oncle lui flanque une gifle. « Était-il fatigué ? À bout ? » Le geste n’échappe pas à une assistante sociale. L’engrenage s’enclenche immédiatement : la mère, 20 ans, maîtrise à peine le français, on décide d’envoyer les enfants au vert, dans un préventorium de Wallonie, à

« Je ne saurai jamais pourquoi ma mère ne m’a pas repris à la maison »

Grez-Doiceau. La grande sœur est asthmatique, l’air pur lui fera du bien, et ça ne fera pas de mal aux garçons non plus. À cette époque, dans les années 1980, la tuberculose est éradiquée, mais il faut continuer à remplir les lits ; les critères de placement deviennent flous. « On était beaucoup de Marocains du Rif, se rappelle-t-il. Il y avait très peu de Belges. » Sa mère voit ses enfants partir vers cette province inconnue, sans voiture pour les rejoindre. « Le choc fut tel que le corps de ma maman a lâché. Elle n’a plus jamais pu avoir d’enfants. »

PRISON SANS BARREAUX

Deuxième gifle. Alors qu’il vit depuis quelques années au préventorium de Grez-Doiceau, Loutfi Chama repère une banane oubliée dans un meuble à chaussures. Il la chope, file aux toilettes pour la dévorer en douce. Madame Odette le démasque, lui flanque une claque mémorable et lui accroche un carton autour du cou : « Je suis un voleur. » « Je me vois encore dans la cour de récréation, traîner cette pancarte, le nez en

sang et les pieds nus. » La surveillante, qui venait de lui offrir des chaussures neuves, les lui a confisquées. Un jeu pervers de chaud et de froid auquel le gamin est soumis au quotidien, entre d’autres exactions du personnel. « Je ne me souviens pas avoir été violé, mais bien d’avoir dû masser les pieds d’une autre surveillante qui me le demandait et d’être puni par le veilleur de nuit qui nous faisait passer la nuit à genoux sur une règle. » Un jour, Loutfi imite ses camarades et lance : “Je vais le dire à mon père !”. Madame Odette assène le coup de grâce : il n’en a pas, de père. « Je ne me suis jamais senti aussi seul. Elle a dû percevoir une fragilité chez moi et s’en est servie », dit Loutfi. « Elle a volé mon enfance.» La pire des voleuses ne portait pas de pancarte autour du cou. Puis c’est le choc. Un jour, la direction annonce au frère et à la sœur qu’ils rentrent à Bruxelles. Loutfi, lui, doit rester. La blessure est définitive. « Je ne saurai jamais ce qui a motivé cette décision, pourquoi ma mère ne m’a pas repris... Je me demande toujours si ce n’était pas une manigance de Madame Odette... » Des années plus tard, explique Loutfi, la justice enquêtera sur les abus du préventorium. « Je n’ai pas été auditionné, j’étais en prison. » Double peine.

DISSIMULER L’HOMME BLESSÉ

Sans barreaux aux fenêtres, le préventorium aura sans doute été la toute première prison de Loutfi Chama. « Je m’endormais dans un cauchemar, je me réveillais dans un cauchemar. » Paralysies du sommeil, saignements de nez sous le coup de l’angoisse, hantise de faire pipi au lit. Une terreur qui le poursuivra jusqu’à l’âge adulte, où il accumule les épaisseurs par réflexe d’enfance. « Deux caleçons, deux pantalons, trois paires de chaussettes. Quand la police m’arrêtait et me mettait au cachot pour me fouiller, ma pire crainte n’était pas les coups qu’ils pouvaient me porter, mais qu’ils me déshabillent. Qu’ils mettent à nu l’homme blessé que j’étais. C’était la pire des humiliations. » Dans le silence des dortoirs, la nuit finit pourtant par devenir le territoire d’évasion du jeune garçon. C’est là qu’il apprivoise la peur. « Je visitais les couloirs, les armoires. » « Poussé par l’adrénaline », Loutfi commence à commettre de petits larcins, à reprendre le contrôle de cette obscurité qu’on cherchait à lui imposer. Transféré à Lasne vers l’âge de dix ans, une parenthèse plus douce semble s’ouvrir. Des éducateurs bienveillants l’initient à l’athlétisme, au théâtre, à la musique : « Ils

THEATRE & DANCE ⸺ 3 3

Théâtre Loutfi Chama n’est plus un voleur

la brutalité de tes actes. Tu es dans un avion sans pilote, il n’y a aucun projet. On t’écarte de la victime, et après ? Rien. » Ce qui l’a fait réfléchir ? Les alternatives à l’isolement, comme les travaux d’intérêt général auprès des sans-abri dans les Marolles : « J’ai compris que j’étais mieux loti que ce que je pensais. » De là naît son plaidoyer pour une justice axée sur la réparation et le dialogue plutôt que la seule mise à l’écart : « Ce n’est pas parce qu’on m’envoie en prison que la victime ne rentre pas seule chez elle avec son traumatisme. » Redonner du sens à la peine : priver un criminel de sa liberté, certes, mais pas de son humanité.

MAINS TENDUES

Car c’est finalement l’humanité des autres, offerte comme un miroir, qui le ramènera du côté de la lumière. Il insiste pour dire que dans l’obscurité de son parcours, il y a toujours eu des lueurs, des mains tendues pour croire en lui, pour lui montrer qu’il y a du beau dans l’existence. Le déclic vient alors qu’il touche le fond du fond. « Écorché vif, je ne savais pas comment vivre dehors, en liberté, après n’avoir connu que l’autorité et l’enfermement. Je n’arrivais pas à gérer. » Lors d’un cambriolage à Braine-l’Alleud, deux balles frôlent sa tête. Il aurait dû mourir. Mais la vie veut quand même de lui. Second électrochoc lors d’un enième passage à Forest. Julie Daliers, son ange gardien, se démène sans compter. Travaillant pour l’asbl Lezarts Urbains, c’est par l’intermédiaire d’un atelier rap et slam mené

VAN DE GEVANGENIS NAAR HET PODIUM Ooit was Loutfi Chama een crimineel en zat hij tien jaar in de gevangenis. Vandaag brengt hij een boek uit en staat hij op de planken van het Théâtre National in een voorstelling van Fabrice Murgia. Zowel het boek als de voorstelling heten Je suis un voleur (“Ik ben een dief”) en vertellen zijn levensverhaal. Toch wil Chama niet als ‘voorbeeld’ worden opgevoerd, of als een ‘succesverhaal van re-integratie’. Na de dood van zijn vader werd Chama op tweeënhalfjarige leeftijd in een zorginstelling geplaatst. Hij werd er vernederd en lichamelijk gestraft door een toezichthoudster, terwijl hij van zijn familie werd gescheiden. “Ik viel in slaap in een nachtmerrie en werd wakker in een nachtmerrie”, zegt hij daar nu over. 34

en prison qu’il a croisé sa route. « Mon arrestation signifiait l’arrêt brutal du traitement médical que j’avais été amené à suivre tellement j’étais secoué, dit Loutfi. Julie a remué ciel et terre pour me livrer mes médicaments. J’avais déçu son amitié en replongeant, et pourtant elle continuait de se battre pour moi. Face à tant de force et d’amour, je me suis dit: il faut que j’arrête. » « J’ai croisé des gens comme Julie qui m’ont offert une bienveillance si puissante que j’en étouffais. » Mais la brèche était faite. « J’ai compris que je n’étais pas qu’un voleur, pas qu’un enfant martyrisé. J’avais le droit de choisir la vie, de choisir l’amour. » « J’avais aussi le droit de prendre la parole. » L’histoire de sa vie, Loutfi Chama l’a coécrite avec l’écrivain Jean-Marc Turine, aux côtés de Julie Daliers. C’est à elle qu’il dédie l’ouvrage : « Elle m’a sauvé la vie. » Prolongement de la démarche, le metteur en scène Fabrice Murgia porte l’œuvre sur les planches du Théâtre National. Sur scène, Loutfi joue, entouré de deux comédiens. Le livre et la pièce partagent un même titre : Je suis un voleur. Aujourd’hui, la criminalité ne subsiste plus que dans le récit qu’il partage. La détention est bel et bien derrière Loutfi Chama. « J’aime ma vie dehors, j’aime mes moments de pleurs. En prison, je n’ai pas versé de larme. Depuis que je suis libre, je n’ai jamais autant pleuré. » Je suis un voleur est à découvrir au Théâtre National du 3 > 14/11, theatrenational.be. Le livre paraît le 6/11 aux aux Esperluète Éditions

tentaient des choses mais c’était trop tard, je n’avais plus confiance en l’adulte. J’étais tellement abîmé qu’on aurait pu me donner tout l’amour du monde... » Viré de Lasne, Loutfi est trimbalé d’un institut médico-pédagogique à l’autre. « Retour en enfer, je me ferme complètement. » Bon garçon le jour, il fait le mur la nuit. Pour financer ses fuites, l’engrenage s’amorce : les économies du centre pour une sortie à Walibi, la caisse du contrôleur du train, puis des braquages de Charleroi à Gosselies. « Ces virées me procuraient un sentiment infini de liberté. Je rentrais les mains pleines de cambouis, les éducateurs n’y voyaient rien. » Sa capacité à masquer se retourne contre lui. « On ne pouvait plus m’aider. » Mais jouer les super bad boys lui donne une prestance. « Je devenais valide. Quand on sortait en groupe de l’IMP, les gens dehors nous regardaient comme des handicapés. Je vomissais ce regard, je préférais être un voleur. » La suite est inéluctable : la prison. « C’était une fuite en avant. Plus trash, plus glauque. » Vol avec violence en bande avec arme. Saint-Gilles, Forest, puis l’isolement en haute sécurité à Ittre : « Tu ne vois que du béton. Le but, c’est de t’enfoncer dans la détention, de te détruire. » De cette épreuve, Loutfi Chama tire un constat sans appel : l’enfermement de masse ne répare rien. « Y a qu’à regarder la méga-prison de Haren, ce directeur qui claque la porte avec un cri d’alerte, le taux de récidive... En prison, tu es laissé seul face à

Om zijn gekwetste kant te verbergen, sloot hij zich af en belandde uiteindelijk in de wereld van inbraken en overvallen. Zijn jaren in een zwaarbeveiligde gevangenis versterkten die destructieve spiraal: massale opsluiting, zo ervoer hij, “herstelt niets”. Een keerpunt kwam er dankzij herstelrecht en de vriendschap met Julie Daliers van de vzw Lezarts Urbains. Haar betrokkenheid brak zijn verdedigingsmechanismen open. Hij besefte dat hij “niet alleen een dief is, niet alleen een mishandeld kind” en dat hij “voor het leven, voor de liefde” mag kiezen. Vandaag geeft Chama zijn verleden een stem en een nieuwe betekenis via zijn boek en de theatervoorstelling.

FROM PRISON TO STAGE Loutfi Chama was once a criminal and spent ten years in prison. Today, he is publishing a book and taking to the stage at the Théâtre National in a production directed by Fabrice Murgia. Both the book and the play are entitled Je suis un voleur (“I am a thief”) and tell the story of his life. Yet Chama does not want to be held up as an “example”, or portrayed as a “success story of reintegration”. After his father’s death, Chama was placed in a care institution at the age of two and a half. There, he was humiliated and physically punished by a supervisor, while being separated from his family. “I fell asleep in a nightmare and woke up in a nightmare”, he says of that time. To hide his wounded side, he withdrew into

himself and eventually ended up in the world of burglaries and armed robberies. His years in a high-security prison only deepened that destructive spiral: as he sees it, mass incarceration “repairs nothing”. A turning point came through restorative justice and his friendship with Julie Daliers of the non-profit organisation Lezarts Urbains. Her powerful compassion gradually broke through his defences. He realised that he was “not just a thief, not just an abused child” and that he had the right to “choose life, choose love”. Today, Chama gives his past a voice and a new meaning through his book and the theatre production, turning his story into an act of remembrance, testimony and self-expression.

Entre cri et pudeur, nous prendrons soin de nos désirs, parfois sauvages et invisibles invisibles, pour donner formes et éclats à nos incroyables histoires d’humain·es.

NEW SEASON 26 >27

Rachel Brahy, chercheuse x Varia — Théâtre & Studio

Les Halles de Schaerbeek| 22a, rue Royale Ste-Marie, 1030 Bxl reservation@halles.be | +32 (0)2 218 21 07

ER Coline Struyf Théâtre Varia Rue du Sceptre 78 1050 Ixelles

Graphisme ——— Bye Bye Binary & Kidnap Your Designer Basé sur une image de Pawel Czerwinski

Theatre & Dance Beethoven

September DANCE

BEETHOVEN

Sasha Waltz

Who? Sasha Waltz takes on Beethoven’s Seventh Symphony, composed in 1812, at a time when Beethoven was beginning to lose his hearing. The work touches on issues that remain strikingly relevant today: failed revolutions, the tension between social transformation and restoration, and the loss of freedom and a sense of future. Don’t miss this, because Germany’s leading choreographer since Pina Bausch brings a contemporary perspective to these themes, complemented 36

by electronic music by Chilean composer Diego Noguera. → 3 > 6/9, La Monnaie THEATER

DANSEN MET MIJN EX

Neal Leemput & De Studio

Wat? Na Dansen met mijn moeder staat Neal Leemput dit keer op het podium met Gerson Jimenez Rivas, een man uit Latijns-Amerika die hij leerde kennen via de datingapp Grindr. Een jaar en twee afgewezen asielaanvragen later hadden ze een relatie. Intussen is hij zijn ex en kijken ze terug op hun gedeelde verleden. Mis dit niet, want Neal Leemput studeerde Woordkunst aan het Koninklijk Conservatorium van

Antwerpen, was opiniemaker, leerkracht, speechschrijver voor voormalig vicepremier Petra De Sutter, huisartiest in De Studio, en keert nu terug naar het theater. → 11 & 12/9, Beursschouwburg

À ne pas manquer, car chaque projet d’Anne-Cécile Vandalem est un événement par son sens du spectacle, sa vision et sa perception des fêlures qui hantent nos sociétés. → 22/9 > 1/10 , Théâtre National

THÉÂTRE

October

LA FÊTE

Anne-Cécile Vandalem & Joëlle Sambi

Quoi ? Anne-Cécile Vandalem, autrice majeure du théâtre francophone contemporain, s’associe à Joëlle Sambi, orfèvre des mots et de la rage. En s’inspirant de la mort de Sanda Dia lors d’une soirée étudiante, le spectacle décortique la violence des privilèges et de l’aveuglement.

DANS

DUST

Urtė Groblytė & Judith Dhondt

Wie? De Brusselse tandem Urtė Groblytė en Judith Dhondt leerde elkaar kennen tijdens de masteropleiding aan P.A.R.T.S. In Dust ontmoeten we twee personages die voortdurend van vorm veranderen: “Hmm” en

“Huh”, geïnspireerd door een fragment uit The waves van Virginia Woolf over de vloeibaarheid van identiteit. Mis dit niet, want het meervoudige zelf verkennen, ook al is het gedreven door verlies en verlangen, gebeurt bij Groblytė en Dhondt via doorgedreven experimenten met de taal en het lichaam. → 1 & 2/10, Beursschouwburg THÉÂTRE

GENE

Aloula Watel Quoi ? Dans sa première création, l’autrice et comédienne Aloula Watel collabore avec le musicien Liam Ryo pour une performance qui explore, par le corps et par le son, la transmission entre générations des maladies invisibles, ainsi que des traumatismes du passé et des récits étouffés. À ne pas manquer, car par cette approche performative originale, la créatrice part du corps et de l’intime pour un dialogue direct qui touche au présent et à l’universel. → 6 > 16/10, Le Rideau THEATER

ALL DAY I DREAM ABOUT SOCCER

Ahilan Ratnamohan

Wat? Vergeet Adi Dassler. Voor theatermaker Ahilan Ratnamohan staat Adidas voor ‘All Day I Dream About Soccer’. Ratnamohan heeft ook al van kindsbeen een voetbalshirtobsessie, en leeft die nu volledig uit in deze creatie op de grens tussen een dansvoorstelling, een voetbalwedstrijd, een lecture performance en een modeshow. Mis dit niet, want je hoeft niet van voetbal te houden om de aanpak van Ratnamohan te smaken. Hij heeft het over de impact van voetbalmode op beweging, identiteit en cultuur, focust op stof, snit en stijlen, maar reflecteert ook over queerness en homofobie. → 8 > 10/10, Kaaistudios

DANCE

LICK-HORN

Bryana Fritz & Thibault Lac

What? The duo continues their collaboration with a choreographic piece inspired by The Lady and the Unicorn tapestry. Across a decadent, six-part journey, they blend medieval references with pop culture to explore friendship, affection, courtly love, desire, and power. Don’t miss this, because through the performance’s play on optical illusion, Bryana Fritz and Thibault Lac awaken all our senses while exploring different registers, from the sublime to the grotesque. → 9 & 10/10, La Raffinerie

Hit or miss

histoire(s) Pas un ballet, juste son souvenir

THEATRE

DRESSING ROOM

Bissane Al-Charif, Hala Omran & Waël Ali

What? Syrian-Palestinian director and set designer Bissane Al-Charif joins forces with Franco-Syrian actress and singer Hala Omran to lightheartedly craft a self-deprecating reflection on the experience of menopause. Don’t miss this, because intimate stories from women on both sides of the Mediterranean intertwine around a topic rarely tackled head-on in theatre. Featured as part of the Festival des Libertés. → 16/10, Théâtre National DANCE

SOCIAL DANCING SOCIAL CLUB

Sophie Melis

What? The maclotte, the mazurka, and the cawètes were staples of Walloon village dances until the end of the 19th century. Today, dancer and choreographer Sophie Melis revisits these forgotten traditions in a performance featuring six dancers. Don’t miss this, because it is all about rediscovering the tools to share the joy and emotion of

FR/ Janvier 1946. Le rideau se lève au Théâtre des Champs-Élysées sur la première du ballet Le Jeune Homme et la Mort, créé par Roland Petit et Jean Cocteau. Dans la salle, des spectateurs vivent l’instant, puis la vie reprend son cours. Ils sont loin de se douter que soixante ans plus tard, la chorégraphe Olga de Soto viendra recueillir leurs témoignages, traquant le moindre détail, jusqu’à la couleur de la cape de la danseuse. De leurs récits croisés et contradictoires naît le spectacle histoire(s) en 2004. Aujourd’hui, alors que huit décennies nous séparent désormais de cette première historique, quel effet ces voix du passé auront-elles sur nous ? Que nous disent ces récits de la façon dont notre cerveau revisite nos trajectoires ? Et peut-on seulement faire confiance à nos souvenirs ? Une chose est sûre : on est loin d’un simple ressassement nostalgique ou d’une soirée d’archivistes. Il s’agit d’une exploration troublante de l’empreinte qu’une œuvre laisse dans un corps à travers le temps. À redécouvrir grâce à Crush, la nouvelle biennale réunissant les coups de cœur de nos théâtres. (SOS)

9 > 12/12, Théâtre National, festivalcrush.be

THEATRE & DANCE ⸺ 3 7

Africa Is/In The Future, Ahilan Ratnamohan, Alix Eynaudi ≈ Elizabeth Ward, Aurélie Di Marino ≈ Renée Goethijn, Bilal El Had, Chokri Ben Chikha ≈ Action Zoo Humain, Clash Machine

Dorot hée Munyaneza, ECOPOLIS, s of ENCORE, Edurne Rubio, Figure rities, Fascism and Antifascist Solida Globe Aroma, Hanako Hayakawa, Heine Avdal ≈ Yukiko Shinozaki ≈ fieldworks, Jefta Van Dinther, Khadija El Kharraz Alami

Krishna Istha ≈ Geetha Shankar, Latifa Laâbissi, Lisa Vereertbrugghen, imi, Lucy Wilke ≈ Sahar Rah ne ≈ LOD ≈ Melissa Mabesoo

Louis Vanhaverbeke ≈ Farida Amadou, Marvin M’toumo, Meg Stuart ≈ Doug Weiss (with Mariana Car valho), Mophradat

Nassim Soleimanpour ≈ Omar Elerian, Needcompany, Noha Ramadan, Pankaj Tiwari, Rébecca Chaillon, Salva Sanchis ≈ Anne Teresa De Keersmaeker ≈ Rosas

Sophia Rodriguez ≈ Teresa Vittucci, Soumaya Phéline Abouda≈ Zaïneb Hamdi

Tiago Rodrigues ≈ NTGent, het TheaterFestival, The Aunties Collective, Thomas Ryckewaer t

Toneelhuis ≈ Benjamin Abel Meirhaeghe ≈ Wouter Delcour ≈ Muziektheater Transparant

dancing together, to rhythms pumping between 100 and 140 BPM! → 20 > 24/10, Atelier 210

Don’t miss this, because its raw yet poetic form invites us to empathetically experience mental states of vulnerability that are all too often stigmatized. → 11 > 14/11, Les Brigittines

Wild Narcissus

THEATER

WILD NARCISSUS

STAND-UP

Bavo Buys

LAS VEGAS

Wat ? Geïnspireerd door de mythe van Narcissus, Oscar Wildes The picture of Dorian Gray, maar ook iconische alter ego’s zoals Sasha Fierce en Ziggy Stardust, onderzoekt Bavo Buys de vergankelijkheid van jeugd, schoonheid en succes. Wat blijft er over als bewondering en applaus wegebben? Mis dit niet, want in hun eerste eigen theatervoorstelling introduceert de charismatische Bavo Buys hun nieuwe alter ego Narcissus. Het leverde hen de Sabam-prijs op tijdens het TheaterFestival 2025 → 22/10, KVS

Dena

Quoi ? Dena n’a pas dû aller dans la capitale du jeu pour écrire son nouveau spectacle. Elle avait déjà toutes les cartes de l’humour en main. Face au racisme, au sexisme et à l’homophobie, elle retourne ces événements blessants en expériences positives grâce à sa résilience et ses punchlines iconiques. À ne pas manquer, car son écriture acérée et sa capacité d’improvisation font des spectacles de Dena des expériences au partage stimulant pour les zygomatiques et pour le reste. → 12 > 27/11, Les Halles

THEATER

GUMMI

Ballet Dommage & BRONKS

Wat ? Ballet Dommage en Suze Milius nemen ons mee naar het jaar 3400, waarin de zon niet meer opkomt, het gras verdwenen is en de mens vervangen door gummies – krioelende wezentjes die leven in spijs en vree: ze zijn soms grimmig, maar als ze gegeten hebben gaat het beter, waardoor er van conflicten nauwelijks sprake is. Mis dit niet, want na de kolderieke angstdroom Tavern Michelle en het getheatraliseerde familiefeest Fratssen (2024) krijgt het bevreemdende universum van Katrien Valckenaers en Maxim Storms nu iets utopisch. → 23 & 24/10, BRONKS

November THEATER

CECI N’EST PAS NOIRE: ACT II

Alesandra Seutin

Wat? Alexandra Seutin verkent

DANCE

STONE

Garance Maillot haar gelijknamige creatie uit 2013 als persoon van zowel witte Europese als zwarte Zuid-Afrikaanse afkomst opnieuw. Ze beschouwt het lichaam als een ruimte van herinnering en verbeelding, en identiteit en ‘thuis’ als gegevens die constant transformeren. Mis dit niet, want wie Seutins Mimi’s shebeen zag, weet tot welke immersieve creatie met surreële visioenen en hybride narratieve vormen zij met haar bewegingsvocabulaire en vocals in staat kan zijn. → 5 > 7/11, KVS THÉÂTRE

CHANCE

Céline Beigbeder & Compagnie Néandertal

Quoi ? Mère d’un enfant doté d’une singularité génétique, Céline doit faire face aux injonctions normatives de la

société et à la violence des institutions. C’est en musique que ce trio féminin nous fait entrer dans l’univers extraordinaire du handicap. À ne pas manquer, car avec humour, poésie et une débordante énergie rock ‘n’ roll, Céline et ses compagnes partagent le bonheur et les défis d’être mère dans un monde régi par l’exclusion de la différence. → 10 > 14/11, Varia DANCE

NEXUS, EN QUÊTE D’UNE VOIE

Oumar Diallo

What? Brussels hip-hop artist, choreographer, and DJ Oumar Diallo draws on street and club cultures to craft a deeply sensual, physical, and mental experience that weaves together movement, spoken word, music, and light.

What? At her grandfather’s funeral, Garance Maillot finds herself dancing instead of speaking. In the rift opened by grief, and the friction between inherited legacies and the ones we choose for ourselves, she draws on archives and her own experience to build a lesbian genealogy within the history of dance. Don’t miss this, because the intimate becomes the driving force behind a collective gesture. → 24 > 28/11, La Raffinerie THEATRE

LES VEILLEUSES

Héloïse Meire & Compagnie What’s Up

What? For two years, Héloïse Meire led artistic workshops with family caregivers and their loved ones. Drawing from these human experiences and the rich material gathered, she has created a wordless stage tableau, THEATRE & DANCE ⸺ 3 9

temps de rappeler les divas du transformisme pour un dernier baroud d’honneur. Retrouvez, sous la boule à facettes, Nathalie Uffner en Dalida wallonne et Zidani en Dalida flamande. À ne pas manquer, car on nous promet des titres cultes et des chorégraphies envoûtantes : rien que du bonheur. Et quand elles se détestent depuis 30 ans, on en redemande. → 10/12 > 16/1, TTO THEATER Las Vegas

DE DON’T KNOW SHOW

Jef Van gestel

drifting between dreamscapes and snapshots of reality. Don’t miss this, because she accurately questions the relationship between both sides of the caregiving dynamic. → 25/11 > 5/12, Varia

December THÉÂTRE

BAQÂ’ CE QUI DEMEURE APRÈS LA BRÛLURE

Yousra Dahry & Cathy Min Jung

Quoi ? Après Kheir Inch’Allah, Yousra Dahry s’associe à Cathy Min Jung pour un spectacle qui raconte le parcours d’une femme dont la voix et les propos sont repris pour être déformés sur la place publique. À ne pas manquer, car Yousra Dahry a le talent inné pour capter l’attention de son auditoire. Après la violence de la dépossession et l’invisibilisation, il y a un chemin pour marcher droit sans baisser les yeux. → 1 > 10/12, Le Rideau THÉÂTRE

RESPIRE

Geneviève Damas Quoi ? Dans ce seule-en-scène, Geneviève Damas raconte comment le rapport à l’argent a 40

transformé sa mère, son grand-père ou son oncle, engendrant dissimulations, mensonges et légendes. Toutes les familles peuvent se raconter par le prisme de l’argent À ne pas manquer, car elle interroge chacun dans son rapport à la richesse et à l’héritage. → 8/12 > 16/1, Les Tanneurs DANCE

LE SALON REVISITED

Peeping Tom

What? In 2004, this all-encompassing, virtuosic show saw the company examine four generations of a single family living under one roof through a seamless blend of dance, theatre, and song. Over twenty years later, the family is still here. The times have changed, and they now sway between loss and resilience. Don’t miss this, because with their deeply unique aesthetic and brilliant sense of staging and movement, Peeping Tom manages to unearth buried or yet-to-be-revealed truths. → 9 > 18/12, KVS THÉÂTRE

DANCING

Emmanuel Dell’Erba & Aurelio Mergola

Quoi ? Quand un dancing mythique criblé de dettes est sur le point de fermer, il est

Wat? Voor De don’t know show strikte BRONKS theatermaker Jef Van gestel, die meteen voluit gaat met een spectaculaire show vol dansers, muziek, special effects, een lichtshow en een gevulde prijzenpot. Al zit er een schaduwkant aan de glamour en glitter: prestatiedruk, het overschrijden van grenzen en identiteitsverlies liggen op de loer. Mis dit niet, want Jef Van gestel (Tuttefrut, Leeghoofd, Voetbal op hoge hakken, PUPPY/POPPY) won al verschillende prijzen, stond al twee keer op Het TheaterFestival, en voegt dit keer nog meer woorden bij de beelden. → 12 & 13/12, BRONKS THÉÂTRE

LA PARABOLE DU De don’t know show

SEUM

Rébecca Chaillon Quoi ? En réponse à notre monde fascisant et inégalitaire, l’artiste française originaire de SeineSaint-Denis imagine des stratégies de survie dans un monde dévasté, où les corps gros, racisés et queer n’ont plus à suivre les injonctions normatives. À ne pas manquer, car cette fable provocatrice aux débordements volontaires renverse le regard en rendant la parole et les corps aux minorités ostracisées. → 16 > 19/12, Théâtre National THEATER

SHRINE

Khadija El Kharraz Alami Wat? De Nederlandse theatermaker Khadija El Kharraz Alami laat zich inspireren door het essay Caliban and the witch van de activiste Silvia Federici, die de rol van de vrouw en de praktijk van de heksenvervolging in de overgangsperiode naar het kapitalisme beschrijft. Tegelijk vertelt ze het verhaal van een dochter van een vermoorde moeder. Mis dit niet, want El Kharraz Alami maakt onderbouwd, urgent, origineel, inclusief en doorleefd theater, en verbindt hier mythe en archetype met de actuele maatschappelijke realiteit. → 17 & 18/12, KVS

JOUW NAJAAR BIJ BEKIJK HET VOLLEDIGE PROGRAMMA OP KVS.BE

Film

Filmregisseur Frederike Migom heeft een zwak voor de Brusselse jeugd

‘Gelukkig krijgen jongeren meer ruimte’ NL Sorry maar geen sorry, Frederike Migom krijgt van BRUZZ het woord. Met haar film Tegenwoordig heet iedereen Sorry duikt ze in het hoofd van een ‘onhandelbare’ tienermeid. Met de docureeks Mag ik zijn neemt ze het op voor jongeren in de psychiatrie. “Die Brusselse jeugd, dat is toch wel … iets anders” Tekst Niels Ruëll Foto’s Tiene Carlier

a de wereldpremière op het Filmfestival van Berlijn wilden veel buitenlandse festivals Tegenwoordig heet iedereen Sorry, een kleurrijke verfilming van het gelijknamige boek van Bart Moeyaert. Fantastisch, maar door een drukke agenda moest regisseur en scenarist Frederike Migom de honneurs en het reizen overlaten aan haar jonge hoofdrolspeelster uit Schaarbeek: Lisa Vanhemelrijck. Ook vandaag tellen Migoms dagen niet genoeg uren. De regisseur die zich liet opmerken met Binti, een langspeelfilm over de dochter van een vader zonder verblijfsvergunning, blikt dezer dagen in Amsterdam Doomers in. Dat wordt een Nederlandse serie over een jongeman die bij radicale klimaatactivisten belandt. Meteen daarna werkt ze de montage af van een filmversie

afloop vroegen ze of ik niets wilde maken over hun tieners. Mijn eerste reactie was negatief. Te moeilijk. Het gaat om tieners met heel zware psychische problemen en vaak ook suïcidale gedachten. Ik wist niet hoe ik iets hoopvols kon maken en of dat wel een goed idee was. En misschien durfde ik het gewoon niet. Toch bleef ik broeden op het idee. Op een dag zei de hoofdpsychiater: “Die jongeren willen niet dood. Die zoeken gewoon hard naar een manier om te leven.” Dat vond ik zo mooi. Die insteek verandert alles voor mij.

Canvas zendt Mag ik zijn eind november uit, maar je werkt ook aan een filmversie?

van een docureeks die Canvas eind november uitzendt. Voor Mag ik zijn filmde ze jonge mensen die de afdeling kinderpsychiatrie van het UZ Brussel opvangt. Speciaal voor BRUZZ treint ze snel even van Amsterdam naar haar Molenbeek voor toelichting. “Het is al vier jaar druk. Die serie is een korte, compacte opdracht. Ik moet me enkel over de (co)regie ontfermen. Dat vind ik leuk. De combinatie van projecten die ik niet zelf moet trekken met eigen werk, onvermijdelijk een langer en trager proces, is ideaal.”

Het zwaarste eigen werk eerst. Hoe ben je bij een reeks uitgekomen over jongeren die psychiatrische hulp nodig hebben?

FREDERIKE MIGOM: Voor de kortfilm Boos werkte ik ooit samen met de afdeling kinderpsychiatrie van het UZ Jette. Na

MIGOM: Een docureeks is internationaal moeilijker aan de man te brengen. Maar het onderwerp, mentale gezondheid bij jongeren, is zo groot en zo wereldwijd van belang, dat we een filmversie monteren.

Zie je een link tussen Mag ik zijn en je speelfilm Tegenwoordig heet iedereen Sorry?

MIGOM: Zeker. Bianca (het hoofdpersonage, red.) zit uiteraard niet zo diep als de jongeren in de psychiatrie, maar het gaat ook echt over wat er zich in dat hoofd van haar afspeelt. We beelden haar gedachten uit. In de documentaire laat ik geen ouders of dokters aan het woord. Ik probeer de jongeren zelf te laten vertellen. We proberen om niets te verbloemen, zelfs al praten ze over de dood.

In Tegenwoordig heet iedereen Sorry wordt Bianca ‘onhandelbaar’ genoemd, terwijl ze

Film

gewoon een zoekende dertienjarige is met het recht om ingewikkeld te zijn, om op een oververhitte zomerdag nors én boos én vrolijk te zijn. In het voorjaar hekelde filmregisseuse Leni Huyghe in BRUZZ nog de weerstand die een passief of weinig sympathiek vrouwelijk hoofdpersonage oproept.

MIGOM: Klopt. Ik denk dat ik ermee wegkom omdat Bianca nog jong is en omdat jongeren, gelukkig maar, meer ruimte krijgen. Bianca’s moeder was een veel moeilijkere strijd. Aanvankelijk was ze veel harder, maar dat viel slecht. Het ironische is dat veel moeders toegeven dat ze zich in haar herkennen en toch wordt ze te hard bevonden. De vader is het afgebold én brult zelfs in een scène, maar daar heeft niemand een probleem mee. Onhandelbaar is geen goed woord om te gebruiken tegen je kind. Maar ja, dat gebeurt. Ik heb meer compassie met de moeder dan de meesten. Ze is niet perfect, maar dat is toch niemand?

Worstel je daarmee?

MIGOM: Ik heb daar zelf al veel over nagedacht. Tijdens een debat in Amsterdam ging het over een studie over de perceptie van vaders en moeders in film. Wat blijkt? Ook al stel je ze even vervelend en boos voor, de moeder wordt als manipulatief omschreven en de vader als iemand die zijn best doet. Het is een ding, helaas. En we doen er allemaal zomaar aan mee. Ik ook. Op het scherm vinden we vrouwen veel sneller minder sympathiek. Het valt me op hoe vaak er geen vrouwelijk equivalent bestaat voor personages die mij aantrekken. Ik ben opgegroeid met Buffy the vampire slayer. Buffy was de iconische heldin en ik erken hoe belangrijk dat is voor jonge meisjes. Maar zelf wilde ik helemaal niet Buffy zijn, ik wilde Angel zijn (lacht): de getroebleerde, eenzame man die haar soms helpt. Iedereen was verliefd op hem, hoewel hij een vreselijke persoon is. Zo’n vrouwelijk personage bestaat gewoon niet. Terwijl het voor een man zo gemakkelijk is: een beetje nors kijken, te veel drinken en veel alleen zijn volstaat al voor een superinteressant personage.

Je film begint met nieuwsberichten over hittedoden en smeltende ijskappen. Met andere woorden: je hebt de oververhitte zomer van 2026 zien aankomen.

MIGOM: Dat kon iedereen toch zien aankomen? De vorige zomer was al erg. Alleen lijkt dat niet meer zo in vergelijking met deze zomer. We wisten dat het er zat aan te komen. Ik wou het per se in de film. Plots zijn de zomers niet meer leuk, natuurlijk 44

“Ik heb behoorlijk veel levensvreugde”

weegt dat zwaar op de jeugd. Klimaatangst is een ding bij jongeren.

Lisa Vanhemelrijck uit Schaarbeek won een prijs in Duitsland met haar hoofdrol. Hoe kwam je bij haar uit?

MIGOM: Op audities zijn er altijd veel meisjes uit Antwerpen en Gent. Misschien is het een vooroordeel, maar ik merk het wanneer iemand hier vandaan komt. Die Brusselse Vlaamse jeugd, dat is toch wel … iets anders. Iets minder beschermd. Zeker in Schaarbeek zie je als kind wel een en ander. En het wordt er niet beter op. Lisa had op een prachtige manier iets raars. Het leek alsof ze haar haar zelf ultrakort had geknipt. Ze was erg ‘ik groei op en ik weet helemaal niet wat ik met mijn lijf moet doen’. Naar zo iemand was ik op zoek.

Er zat gewoon al veel Bianca in haar. Het was superleuk dat ze in Brussel woonde. We konden makkelijk afspreken.

Hoe zag jouw wereld eruit op je dertiende?

MIGOM: Best klassiek. Mijn ouders zijn niet gescheiden. Ik groeide op in de rand van Antwerpen, ging naar de scouts. Leuk maar op de ene of de andere manier vond ik het toen al redelijk saai.

Was dat de reden waarom je op je zeventiende naar New York verhuisde voor een acteursopleiding?

MIGOM: Honderd procent. Op mijn dertiende had ik al met een schoolvriendin gezworen dat we de wereld zouden intrekken. Mijn dagboeken stonden vol mogelijke avonturen. Ik had ook al jaren een obsessie met

Filmregisseur Frederike Migom heeft een zwak voor de Brusselse jeugd

Werk maken van je dromen, het is niet iedereen gegeven.

MIGOM: Het was een obsessie. Ik was niet bang of zo, ik kreeg van jongs af aan veel vertrouwen. Ook in het dagelijks leven. We mochten overal naartoe, maar werden niet gebracht en moesten zelf zien thuis te raken. Met iemand mee naar huis fietsen was belangrijker dan op een bepaald uur thuiskomen. Het idee was: neem zelf je verantwoordelijkheid. Dat is supernice. Mijn ouders waren er wel van uitgegaan dat ik niet zou toegelaten worden op die kunstscholen in New York. Het was een heel gedoe. Ik moest mezelf filmen en de VHS-tapes met de post opsturen. Tijdens de paasvakantie fietste ik met een kaart in de hand door New York van de ene school naar de andere. Heel spannend maar heerlijk.

En toen werd je toegelaten.

MIGOM: Per brief. Dat hadden mijn ouders niet voorzien. Ik ben op mijn knieën gaan zitten: “Mama, papa, als je mij niet laat gaan,

LA BEAUTÉ D’EXISTER La cinéaste bruxelloise Frederike Migom s’intéresse à ces êtres qui tentent de faire la paix avec eux-mêmes et le monde. Une quête au cœur de Mag ik zijn, son documentaire sur la pédopsychiatrie, tout comme de Tegenwoordig heet iedereen Sorry, centré sur la jeune Bianca, treize ans. Pour la réalisatrice, les ados ont le droit d’être complexes. Les adultes aussi, à commencer par les mères, même si elle dénonce ce deux poids, deux mesures qui taxe trop facilement les femmes de « pénibles » ou « manipulatrices », là où l’on pardonne le même comportement chez un homme. Cette attention portée à une jeunesse qui se cherche renvoie directement à sa propre histoire. Ado,

dan word ik ongelukkig en dan is dat jullie fout.” Ze zouden erover nadenken. Een paar weken later liep mijn vader ’s avonds mijn kamer binnen en zei dat ze beslist hadden dat ik mocht gaan. Ik krijg tranen door eraan terug te denken.

Vandaag is Molenbeek je thuis. Hoe is dat gelopen?

MIGOM: Ik heb twee jaar in New York gestudeerd en er nog een jaar gewerkt. Tot ik een brief kreeg die me opdroeg het land te verlaten. Ik had geen visum. Ik heb overwogen om te trouwen of er illegaal te verblijven. Respect voor degenen die die keuze maken, maar ik was slim genoeg om in te zien dat het niet slim was. Ik had gezien hoeveel veertigers nog in restaurants werkten, terwijl ze artiest hadden willen zijn. Ik zag donkere dingen, zoals drugs- en drankmisbruik. Acteren was bovendien niet helemaal mijn ding. Ik heb te veel controle nodig. Het mooie aan acteurs is dat ze alles kunnen loslaten. Dat kan ik niet. Ik stop zodra ik vind dat ik ergens niet goed genoeg in ben. Ik doe liever wat ik wel goed kan.

Zoals films maken.

MIGOM: Ik heb film gestudeerd in Parijs. Op zich wou ik daar blijven wonen. Ik ga overal naartoe met het idee om er te blijven, maar na drie jaar vond ik er alleen maar brolstages. Een vriend kon me aan een stage helpen bij Smoorverliefd, een film van Hilde Van Mieghem, ik kreeg een job bij een productiehuis. Plots verdiende ik geld. Ik ging in

Brussel wonen en vond die stad best interessant. Brussel geeft ook veel input. Brussel fascineert en het is een goede uitvalsbasis. Ik krijg veel kansen in de Vlaamse filmwereld. Hopelijk blijft dat zo (klopt op hout, red.). Het is niet makkelijk om daarvan weg te lopen. De honger naar het buitenland is niet weg, maar goed, ik draai op dit moment wel lekker in Amsterdam.

Zowel Binti als Tegenwoordig heet iedereen Sorry baden in de vrolijke, poppy kleuren. Zegt dat iets over jou?

MIGOM: Ik heb inderdaad behoorlijk veel … levensvreugde. Als kind was ik ook makkelijk overwhelmed door de intensiteit van het bestaan.

Zoals Bianca in Tegenwoordig heet iedereen

Sorry.

MIGOM: Precies. Dat is onze oorlog. Mijn moeder vindt mij heel hevig, ik niet zo. Bianca is op zich geen hevige persoon, maar wel in haar hoofd. Er zit zoveel lelijkheid en schoonheid in alles en daar ben ik heel vatbaar voor. Op sommige dagen heb ik de hele tijd een wowgevoel. Heel tof, al ben ik af en toe ook gewoon moe. (Lacht) Ik zie soms donkerdere, eenvoudigere, bescheidenere films en dan wil ik dat ook eens maken, maar dat blijk ik dan toch niet te kunnen. Tegenwoordig heet iedereen Sorry draait vanaf 14/10 in de filmzalen. Canvas zendt Mag ik zijn eind november uit

Amerika, dat toen wel nog een land was om naar op te kijken. De hiphopscene van de jaren 1990 boeide me mateloos. Op mijn vijftiende kreeg mijn vader een job in New York. Even is overwogen om met het gezin te verhuizen, maar dat botste op te veel bezwaren. Daar was ik heel boos om. Ik nam me voor om ooit zelf naar New York te gaan en ik ben dat beginnen te organiseren. Ik zocht scholen, ik begon te werken om wat geld bijeen te sparen.

THE BEAUTY OF BEING COMPLICATED

Migom étouffait et rêvait d’évasion. À dix-sept ans, elle s’envole pour New York suivre une formation de comédienne. Elle réalise vite que la scène n’est pas sa voie et trouve son épanouissement derrière la caméra, entre Paris et Bruxelles. La capitale belge deviendra une source d’inspiration inépuisable. Ce qui traverse son œuvre, c’est un rapport écorché vif au monde. La beauté comme la laideur la saisissent d’un émerveillement brut, presque physique. Résultat : ses films abordent des thématiques lourdes avec une énergie éclatante. On n’y croise guère de personnages parfaits, seulement des êtres en trajectoire, qui cherchent encore leur place dans l’existence.

Brussels filmmaker Frederike Migom makes films about people searching for a way to navigate themselves and the world around them. This is evident in Mag ik zijn (“May I be”), her documentary about young people in child and adolescent psychiatry, and in Tegenwoordig heet iedereen Sorry (“Nowadays everyone is called Sorry”), about thirteen-year-old Bianca. Migom believes young people have the right to be complicated. She gives adults, especially mothers, the same space. She is frustrated by the fact that women are more quickly perceived as difficult or manipulative than men who behave in equally challenging ways. This focus on

young people searching for their place in the world connects with her own story. As a teenager, Migom wanted to escape her boring surroundings and dreamed of adventure. At seventeen, she moved to New York to study acting. She later found her way into filmmaking via Paris and Brussels. Brussels became her home and an important source of inspiration. What connects her films is her deep sensitivity to life. Migom is deeply moved by both beauty and ugliness, which often gives her a strong sense of wonder. Even difficult themes therefore take on a colourful, vibrant form in her films. Her films are not about perfect people, but people finding their place in life. FILM ⸺ 4 5

Tom Adjibi joue sa vraie colère dans un faux documentaire

‘J’ai peur, comme jamais auparavant’ FR Puisant dans son parcours de comédien noir, Tom Adjibi signe un mockumentaire réjouissant où l’humour et l’autodérision désarment les stéréotypes de l’industrie du cinéma. Texte et photo Sophie Soukias

é à Lille au sein d’une famille franco-béninoise et installé à Bruxelles depuis ses études d’interprétation dramatique à l’Insas, Tom Adjibi, 39 ans, affiche un parcours théâtral façonné au contact de figures telles que Christiane Jatahy, Tiago Rodrigues, Mercedes Dassy ou Milo Rau. Au cinéma, l’équation s’avère plus ardue. Peau brune, cheveux crépus : le septième art s’obstine à lui tendre les mêmes partitions étriquées : l’arabe, le dealer, le musulman radicalisé ou l’« assimilé » sauvé pour intégrer le monde « civilisé ». Pour en rire plutôt que d’en pleurer, pour secouer le cocotier plutôt que d’obtempérer, Adjibi prend le parti de se mettre lui-même en scène. Une fiction sous forme de 46

mockumentaire dont il s’octroie, pour une fois, le rôle principal : celui d’un cinéaste maladroit et parfois embarrassant, mais non moins touchant, s’échinant à réaliser un documentaire sur la condition des acteurs racisés en Belgique, en France et plus largement en Europe. Quelque part entre le souvenir culte de C’est arrivé près de chez vous, la force politique et poétique des documentaires d’Alice Diop et la satire décapante de Jean-Pascal Zadi dans Tout simplement noir. Ceci n’est pas un film français de Tom Adjibi est une comédie pour crier son ras-le-bol d’un cinéma enfermé dans ses réflexes, oscillant entre clichés racistes et bien-pensance de façade. Embarquant une équipe technique légère composée d’étu-

diants (si le cinéma documentaire payait bien, ça se saurait…), l’anti-héros enchaîne les entretiens avec des comédiens noirs, arabes, asiatiques, métis: Daphné Huynh, Salim Djaferi, Réhab Mehal, Mélissa Diarra…, bien décidé à récolter des récits de galères venant valider sa démonstration. Mais le story-board prémâché, pourtant idéal pour décrocher des subventions publiques, se heurte rapidement au réel. Les interviewés font de la résistance, et le tournage déraille. On finit même par le mettre à la porte, lui reprochant de « ne pas avoir déconstruit son propre regard de blanc ».

RIRE POUR SURVIVRE

À l’écran, ce dispositif bringuebalant fait tout le sel du récit. On guette à chaque

l’industrie et ses artistes. De cette résidence d’écriture en bord de mer où le cinéaste, unique présence noire du groupe, se heurte au vide assourdissant de ses pairs, jusqu’à la panique du producteur face à un casting vierge de têtes d’affiche bankables, le projet est jalonné de grands moments de solitude. C’est précisément ce sentiment de ne pas être entendu ni compris qui a donné à Tom Adjibi l’impulsion de son film. Au printemps 2020, en plein confinement, il se fait contrôler « trois fois en deux semaines » par

« Le monde artistique s’est conscientisé mais nous vivons dans une bulle » la police bruxelloise. « La manière dont ils m’ont traité, ça aurait pu très mal se passer, se rappelle-t-il. Je sentais la colère monter. Autour de moi, certaines connaissances, pourtant animées de bonnes intentions, ne comprenaient pas mon désarroi. Cette scène a été un véritable électrochoc. » Les faits se déroulent au parc du Cinquantenaire, à deux pas du Monument aux pionniers belges du Congo, imposante structure coloniale qui trône au cœur de la capitale européenne. « Il y a tant d’endroits à Bruxelles qui me rappellent brutalement pourquoi ce film devait exister. »

PLUTÔT SE CASSER

« Ce que les personnes racisées représentent dans l’œil de ceux qui écrivent les films ne nous convient pas », tranche-t-il. Une mécanique d’assignation qui s’exerce également derrière la caméra : « Si une

ECHTE WOEDE, FAKE DOCUMENTAIRE

Tom Adjibi bouwde een mooi theaterparcours uit, maar in de filmwereld kreeg hij beperkte rollen als acteur van kleur: de Arabier, de dealer, de geradicaliseerde moslim of de ‘geassimileerde’ die gered wordt om deel uit te maken van de ‘beschaafde’ wereld. In plaats van zich daarbij neer te leggen, kroop hij zelf achter de camera voor Ceci n’est pas un film français, een bijtende mockumentary waarin hij een stuntelige regisseur speelt

réalisatrice afrodescendante tourne un film sur des randonneurs en haute montagne, les financeurs vont encore lui demander : “Mais tu ne préférerais pas parler de toi ?” On attend des minorités un certain type de cinéma identitaire, un cahier des charges précis, et rien d’autre. » Sans compter le soupçon d’illégitimité qui colle à la peau de quiconque ose franchir le plafond de verre. « Les personnes racisées qui font carrière, les femmes en première ligne, doivent sans cesse prouver qu’elles méritent leur place et qu’elles ne sont pas un simple token pour cocher la case diversité. » Un constat qui fait écho, au-delà des frontières, au destin tragique de Jason Arday, devenu le plus jeune professeur noir titulaire d’une chaire à l’Université de Cambridge, emporté cet été après avoir été la cible d’une chasse aux sorcières médiatique et académique. « Ce genre d’acharnement est quotidien, ce n’est pas une exception », souffle le cinéaste. S’il concède que la vague post-Black Lives Matter a poussé les institutions culturelles, « le théâtre en tête », à se remettre en question, Adjibi refuse de se bercer d’illusions. « Le monde artistique s’est conscientisé, c’est vrai, mais nous vivons dans une bulle étanche. Il n’y a qu’à regarder dehors : les élections françaises se profilent, l’extrême droite est à nos portes, la droite traditionnelle lui emboîte le pas, et la culture subit des coupes budgétaires comme pour la punir de ses avancées. J’ai peur. J’ai peur, comme jamais auparavant », confie-t-il. « S’il faut se trahir pour faire un cinéma soumis à un système que je refuse de cautionner, je partirai. Et, très concrètement, je me prépare à cette éventualité. »

Ceci n’est pas un film français sera en avant-première au BRIFF (10 & 11/9) avant sa sortie le 16/9

séquence le fiasco imminent, mais le comique naît précisément de ce flottement. Face au mur, l’auteur préfère l’humour à la posture dogmatique : « Je pousse une partie de ma personnalité à l’extrême pour la tourner en dérision », confie un Tom Adjibi, bien plus ancré dans la vie que son double de fiction. Faire un film implique un océan de doutes que le montage final dissimule d’ordinaire, lui choisit de les exposer au grand jour. « C’est important de se montrer vulnérable, de montrer qu’on n’est pas sûr de soi. L’humour est mon langage. Je l’utilise pour que ma colère soit entendue. Parfois, lorsqu’une colère s’exprime de manière très radicale, il m’arrive d’y être hermétique, même si je la partage. Le rire permet peut-être de mieux se faire entendre. » Une stratégie de survie, aussi, « face à la violence du monde et au racisme ». Si le film relève de la fiction, le trouble opère immédiatement. Les acteurs racisés que Tom Adjibi a réunis autour de lui y jouent (avec la liberté d’interprétation qu’ils ont envie d’y mettre) leur propre rôle avec beaucoup d’humour et une justesse remarquable. La caméra capture une présence électrisante qui pose en filigrane la question centrale : pourquoi le cinéma ne fait-il pas plus souvent appel à ces talents ? C’est là tout le brio de la mise en abyme. Convoqués pour commenter leur sous-représentation, les comédiens deviennent les véritables vedettes du film : ils se réapproprient leur récit et esquissent des fictions futures que l’on brûle de voir advenir. À l’image de ce pitch imaginé par le danseur et comédien Habib Ben Tanfous : celui d’un jeune danseur étoile de l’Opéra de Paris, doté de superpouvoirs, capable de remonter le temps pour empêcher ses parents d’émigrer en France, au risque d’effacer sa propre vocation. Encore faudra-t-il trouver un producteur... Dans son film, Tom Adjibi tente avec ironie de mettre à nu ce décalage entre

die zwarte, Arabische en Aziatische acteurs interviewt over hun moeilijkheden. Maar zijn voorgekauwde scenario ontspoort: de geïnterviewden bieden weerwerk en de opnames worden een fiasco. Ergens tussen C’est arrivé près de chez vous, de politieke kracht van Alice Diop en het messcherpe Tout simplement noir kiest Adjibi voor zelfspot om “gehoord te worden tegenover het geweld van de wereld en het racisme”.

REAL ANGER, FAKE DOCUMENTARY Tom Adjibi built a fine theatre career, but in the film world he was offered limited roles as an actor of colour: the Arab, the dealer, the radicalised Muslim or the “assimilated” one who is saved in order to become part of the “civilised” world. Rather than simply accept this, he stepped behind the camera himself for Ceci n’est pas un film français (“This is not a French film”), a biting mockumentary in which he plays a clumsy director

trying to interview black, Arab and Asian actors about the difficulties they face. But his pre-written scenario derails: the interviewees resist and the shoot turns into a fiasco. Somewhere between C’est arrivé près de chez vous, the political force of Alice Diop and the razor-sharp Tout simplement noir, Adjibi chooses self-mockery to “make himself heard in the face of the violence of the world and racism”.. FILM ⸺ 47

Film Coward

September HORROR

JOHN CARPENTER

Wat? Twee maanden lang vertoont Cinematek films van John Carpenter. De Amerikaanse Prince of Darkness verrichtte wonderen met bescheiden budgetten en joeg de kijker de stuipen op het lijf met ijzingwekkende taferelen en minimalistische synthesizermuziek. Durf te kijken, want dit is een uitgelezen kans om horrorklassiekers als The thing, The fog en Halloween, een superieure thriller als Assault on precinct 13 of dystopische actiefilms als Escape from New York eindelijk op groot 48

scherm te zien. Maar je kunt ook grasduinen in zijn minder bekende vakwerk. → 2/9 > 27/10, Cinematek

avec laquelle des ados peuvent se noyer les uns les autres. → En salles le 16/9

relationships that are slowly running out of steam. → In cinemas from 16/9

THRILLER PSYCHOLOGIQUE

DRAMEDY

THE INVITE

ACTIE

What? Olivia Wilde, Harry Styles’ ex and director of the hit Booksmart, has managed to convince Penélope Cruz, Seth Rogen and Edward Norton to star in a chamber piece about a dinner party involving two couples. One is extremely sexually active, while the other is completely dead in the water. Don’t turn down the invitation, because this is finally a sparkling adult dramedy that puts a smile on your face while also offering some thoughtful – and painful – observations on

Wat? Saïd Boumazoughe, een van de grote sterren uit de Patser-films, smijt zich als dé actieheld van België. Hij speelt een pas vrijgekomen man die het in het Antwerpse appartementsblok van zijn zieke moeder moet opnemen tegen een leger van bloeddorstige flikken en wreedaardige drugsbandieten. Incasseer de klappen, want dit is nog nooit vertoond: een Vlaamse knokfilm. Hopelijk is hij gemaakt met oprechte liefde voor het genre (en net genoeg

THE PLAGUE

Quoi ? Pour Ben, 12 ans, ce camp d’été tourne au cauchemar absolu. Son erreur ? S’opposer à la toxicité du groupe en prenant en pitié le garçon rejeté et désigné comme la « peste » À ne pas manquer si vous aimez être secoué : C’est Sa Majesté des mouches dans un camp de water-polo, avec une touche à la David Cronenberg. Talent à suivre, le réalisateur Charlie Polinger ne recule devant aucune situation étouffante ni devant la violence accablante

PARADISE

budget). → In de zalen vanaf 23/9 DRAMA

SENSE AND SENSIBILITY

What? Yet another adaptation of Jane Austen’s beloved, romantic and ironic novel. So what? You wouldn’t turn down Hamlet or Antigone just because they’ve been performed before. Trust your instincts, because director Georgia Oakley’s debut film, Blue Jean, was well worth seeing. Daisy Edgar-Jones, of Star Wars, steps into Emma Thompson’s shoes. And it’s still a wonderful book. → In cinemas from 23/9 DRAME

NOTRE SALUT

Quoi ? Une plongée en immersion au cœur du régime de Vichy. Swann Arlaud (Anatomie d’une chute) y excelle dans le rôle d’un homme ordinaire devenu fonctionnaire zélé au service du régime collaborateur avec l’Allemagne nazie. À ne pas manquer, car le réalisateur bruxellois Emmanuel Marre a remporté le Prix du meilleur scénario au Festival de Cannes. Inspiré par l’histoire de son propre arrière-grand-père, il a tourné plusieurs scènes à Bruxelles : les plus observateurs y reconnaîtront notamment le mythique bar L’Archiduc. → En salles le 30/9

October DRAMA/THRILLER

THE SOCIAL RECKONING

What? A whistleblower and a journalist from The Wall Street Journal set out to expose Facebook’s dirty laundry. Mark Zuckerberg isn’t exactly thrilled. The roles are played by Mikey Madison (Anora), Jeremy Allen White (The Bear) and Jeremy Strong (Succession). Like it, because razor-sharp screenwriter Aaron Sorkin

follows up The Social Network with a sequel of sorts. That modern classic was directed by the great David Fincher. This time, Sorkin takes the reins himself. Thumbs up or down? → In cinemas from 7/10 RETROSPECTIEVE

Hit or miss

Digger Krankzinnige Cruise

GÉRARD CORBIAU

Wat? In 1988 greep Brusselaar Gérard Corbiau net naast de Oscar voor beste buitenlandse film met Le maître de musique. Diepbedroefd kon hij niet zijn. De melomane film over een gevierde zanger die zich terugtrekt in een kasteel, ontroerde wereldwijd een groot publiek. Cinematek vertoont de gerestaureerde klassieker met een glansrol voor de Brusselse operazanger José van Dam. Zing vooral mee, want Cinematek ziet het groots en herneemt alle films van Corbiau én tien van zijn lievelingsfilms. → 8/10 > 24/11, Cinematek DRAME

COWARD

Quoi ? L’histoire de deux soldats français plongés dans l’enfer de la Première Guerre mondiale. Pierre admire Francis, un camarade qui tente de remonter le moral des troupes épuisées en improvisant des spectacles, n’hésitant pas à se travestir pour l’occasion. À ne pas manquer, car rarement un film de guerre n’aura été aussi romantique et musical tout en restant crédible. Le réalisateur belge Lukas Dhont s’était déjà fait remarquer avec Girl et Close. Ses jeunes comédiens ont d’ailleurs été récompensés au Festival de Cannes. → En salles le 21/10 FESTIVAL

FILEM’ON

Wat? Een filmfestival voor een jong publiek met een hart voor Brussel. Het bijzonder gevarieerde programma grossiert traditioneel in uitstekende jeugdfilms uit alle uithoeken

NL/ Rennen, springen, vechten, vliegen en zelf alle halsbrekende stunts uitvoeren in bioscoophits als Top gun: Maverick en de Mission impossible-franchise: de voorbije jaren focuste Tom Cruise op zijn corebusiness. Maar af en toe gaat de Hollywoodster in zee met zéér hoog aangeschreven regisseurs als Stanley Kubrick, Paul Thomas Anderson en Martin Scorsese. Zijn nieuwste film lijkt in dat rijtje te passen. Digger is bedacht en geregisseerd door Alejandro González Iñárritu, de Mexicaan die Oscars won met drama’s als Birdman en The revenant. Tot je de trailer bekijkt en van je stoel valt. Cruise is onherkenbaar als een grijsharige, afstotelijke en megalomane Texaanse oliebaron die de wereld moet behoeden voor een milieuramp die hij zelf veroorzaakte. Digger wordt niet voor niets een “komedie van catastrofale omvang” genoemd. Met het groteske wordt niet geflirt maar gevreeën. Of Iñárritu en Cruise hebben een Dr. Strangelove voor de 21e eeuw gemaakt, of ze gaan gigantisch op hun bek. Hopelijk dat eerste. En anders moet Cruise maar weer gaan rennen en springen. (NR)

In de zalen vanaf 30/9

FILM ⸺ 49

Minotaur

van de wereld die helaas zelden of nooit een kans krijgen in de reguliere bioscopen. Komaan, ga kijken, want Filem’On wordt twintig en verdient ook zonder die verjaardag hoera’s. Het verjaardagsgeschenk van Cinematek: de herneming van prachtfilms als Peau d’âne, The witches en The iron giant. → 26/10 > 7/11, verschillende locaties DRAME

MINOTAUR

Quoi ? Un oligarque russe soupçonne sa femme d’infidélité, alors même qu’il subit d’intenses pressions pour envoyer ses employés au front en Ukraine. Dix-neuf ans après l’inoubliable Le Bannissement et neuf ans après Loveless, Andreï

Wild Horse Nine

Zviaguintsev fait enfin son grand retour. À ne pas manquer, car le Festival de Cannes a récompensé cette tragédie glaçante en lui décernant le Grand Prix. Le maître russe y puise son inspiration aussi bien dans La Femme infidèle de Claude Chabrol que dans les dérives de la société russe ou la mythologie. → En salles le 28/10

gling with her own body. Rush to see it, because a bloody body-horror film by a French female filmmaker brings back delicious memories of Julia Ducournau’s Raw and Titane, and Coralie Fargeat’s The Substance. Marion Le Corroller puts her own spin on the genre and, in Brussels-born Mara Taquin, has found a lead actress who thrives in chaos. → In cinemas from 28/10

BODY-HORROR

FESTIVAL

What? An intern struggles to adapt to the hectic pace of an emergency department. It doesn’t help that she is overwhelmed by patients her own age with unexplained symptoms, while she is also strug-

Quoi ? Le festival du film queer incontournable du pays, plébiscité pour sa programmation piquante, son esprit militant et ses soirées festives. À ne pas rater, car le festival s’apprête à célébrer son 25ème

SANGUINE

PINK SCREENS

anniversaire. Il en profite pour explorer, en partenariat avec la Cinematek, l’âge d’or du cinéma queer. Durant les années 1970 et 1980, les films affirmant haut et fort les plaisirs et les revendications de la communauté LGBTQIA+ ont poussé comme des champignons. → du 29/10 au 7/11, différents lieux

November DRAMEDY

CLUB KID

Wat? Hoewel de jaren beginnen door te wegen en zijn zakenpartner grotere ernst verwacht, krijgt een nachtburgemeester uit Brooklyn maar niet genoeg van vrijen, slikken, drinken, dealen, dansen en weer doorgaan. Zijn leven kantelt wanneer hij plots over een verlegen tienjarige zoon blijkt te beschikken. Ga mee in de roes, want de debuutfilm van comedian Jordan Firstman is een van de grootste verrassingen van het filmjaar. Wegens hedonistisch, hilarisch en opruiend, en tegelijk ook erg aangrijpend en zelfs een tikje melancholisch. → In de zalen vanaf 4/11 DARK COMEDY

WILD HORSE NINE

What? On the eve of the 1973 Chilean coup, CIA agents on Easter Island find themselves caught up with shady characters, rebellious students and FILM ⸺ 51

Heysel 85

dubious allies. John Malkovich, Sam Rockwell, Steve Buscemi and even grumpy old Tom Waits star in this dark comedy. You definitely want to see this, because after Three Billboards Outside Ebbing, Missouri and The Banshees of Inisherin, you wouldn’t want to miss another superbly melancholic film by Martin McDonagh, would you? → In cinemas from 4/11 FESTIVAL

BRUSSELS ART FILM FESTIVAL

Wat? Niet het populairste of grootste filmfestival van Brussel, maar wel een met geschiedenis en een eigen karakter. In de nationale competitie wordt gezocht naar de beste Belgische documentaires over dans, schilderkunst, muziek, literatuur of architectuur. Buiten competitie worden internationale kunstfilms en films over kunst en kunstenaars vertoond. Ga dat zien, want de editie van 2026 plaatst met twee films Barbara Hammer in de schijnwerpers. Zij was een sleutelfi52

guur binnen de experimentele lesbische cinema. → 10 > 16/11, verschillende locaties DARK FANTASY

EBENEZER

What? How do you become as cold, stingy and bitter as Scrooge, the misanthrope from Charles Dickens’ A Christmas Carol? Ti West, director of the horror trilogy X, reveals all in this Hollywood fairy tale. Don’t miss this, because Johnny Depp makes his big comeback and is at his best when he gets to wear crazy hats and play eccentric characters. We’ll have to wait and see whether the general public will welcome him back with open arms or whether he’ll crash and burn spectacularly. → In cinemas from 11/11 DRAME

SOUDAIN

Quoi ? Dans une maison de repos près de Paris, un lien profond se tisse entre la directrice et un metteur en

scène de théâtre japonais atteint d’un cancer. À ne pas manquer, car on ne présente plus Ryūsuke Hamaguchi depuis le fantastique Drive My Car, acclamé par la critique et croulant sous les prix. Le maître de la narration japonaise a confié le rôle principal à Virginie Efira. L’actrice originaire de Bruxelles a d’ailleurs confié qu’il avait plongé tout le plateau en transe. Elle et sa partenaire à l’écran, Tao Okamoto, ont toutes deux remporté le prix d’interprétation au Festival de Cannes. → En salles le 18/11 DRAMA

HEYSEL 85

Wat? Een fictiefilm over het Heizeldrama. In 1985 werd de voetbalfinale tussen Liverpool en Juventus uitgespeeld, hoewel rellen en paniek 39 supporters het leven kostten en honderden mensen gewond raakten. Josse De Pauw speelt de burgemeester van Brussel, maar de hoofdrol is voor Violet Braeckman die zijn dochter en perswoordvoerder speelt.

Matteo Simoni is een journalist met familie in het Heizelstadion. Op naar de Heizel, want de Belgisch-Roemeense Teodora Ana Mihai maakte eerder indruk met La civil. Ze verwerkte archiefbeelden in haar benauwende, politieke thriller die in wereldpremière ging op het Filmfestival van Berlijn. → In de zalen vanaf 18/11

Le Faux Soir

CRIME DRAMA

PAPER TIGER

What? In late-1980s Queens, a decent, cautious engineer puts his family in danger by accepting a lucrative but shady proposition from his brother, a former cop. You’ll recognize Miles Teller, Adam Driver and Scarlett Johansson among the cast. Jump at the chance, because James Gray is a true auteur and master storyteller who is equally at home in space (Ad Astra) and the jungle (The Lost City of Z). But he is at his best with (Jewish) family tragedies laced with crime or corruption and steeped in New York. Proof can be found in gems such as Little Odessa, We Own the Night and Two Lovers. → In cinemas from 25/11

December DRAME HISTORIQUE

LE FAUX SOIR

Quoi ? L’adaptation cinématographique de l’un des plus beaux et plus fous coups d’éclat de la Résistance bruxelloise face à l’occupant allemand : en novembre 1943, les résistants ont réussi à distribuer une version clandestine et satirique du journal Le Soir, alors contrôlé par la propagande nazie. À ne pas manquer, car avec un

peu de chance, vous y apercevrez peut-être votre quartier ! Le Faux Soir est le nouveau projet de Michaël R. Roskam, qui retrouve sans aucun doute la fougue des heures de gloire de Bullhead. Et le réalisateur s’est particulièrement bien entouré, avec un casting cinq étoiles composé d’Arieh Worthalter, Mélanie Thierry, François Damiens et Mara Taquin. → En salles le 2/12 HISTORISCH DRAMA

FATHERLAND

Wat? In volle Koude Oorlog reist de gevierde schrijver en Nobelprijswinnaar Thomas Mann met zijn dochter Erika, actrice, journaliste en rallycoureur, door het verwoeste en in twee gesplitste Duitsland. Trommel je vader op, want de insteek mag wat elitair lijken, maar Pawel Pawlikowski evenaart prachtfilms als Cold war en Ida met dit elegante, existentieële vader-en-dochterdrama. Het Festival van Cannes bekroonde de Pool terecht tot beste regisseur. De zwart-witfotografie verbluft. → In de zalen van 9/12 DRAME

FJORD

Quoi ? Une famille nombreuse et très religieuse, d’origine roumano-norvégienne, bascule

Dune: Part Three

dans un cauchemar aussi grotesque que cruellement réel lorsque l’école juge bon de signaler aux services sociaux les hématomes découverts sur l’un des enfants. À ne pas rater, car le réalisateur roumain Cristian Mungiu a décroché sa deuxième Palme d’or avec cette autopsie brillante de la guerre culturelle et de la polarisation extrême entre conservateurs et progressistes, sur fond de supériorité morale déplacée. → En salles le 9/12 SUPERHERO ACTION

AVENGERS: DOOMSDAY

What? Are brothers Anthony and Joe Russo following up the intergalactic success of Avengers: Infinity War (2018) and Avengers: Endgame (2019), or have times changed and are we slowly getting tired of superhero ensembles and the Marvel Cinematic Universe? By Christmas, we’ll know the answer. Don’t give in to doom and gloom, because Robert Downey Jr. is

back. Not as Iron Man, but as the villain Doctor Doom. There are more superheroes involved than you could fit into a tin of sardines – including the Fantastic Four, several X-Men and Black Panthers. → In cinemas from 16/12 SCIFI

DUNE: PART THREE

Wat? De hopelijk epische ontknoping van de monumentale, duistere scifitrilogie van Denis Villeneuve, gebaseerd op de dystopische en intens politieke scifiklassieker van Frank Herbert. Pech voor wie supporterde voor het personage van Timothée Chalamet. Paul Atreides blijkt ontpopt tot meedogenloze keizer die godsdienstoorlogen en genocides op zijn geweten heeft. Zeker doen, want niet alleen Zendaya, Javier Bardem, Robert Pattinson, Florence Pugh en Jason Momoa zijn van de partij, ook die geweldige gigantische zandwormen duiken opnieuw op. Volgens de geruchtenmolen is het spektakelstuk gitzwart. → In de zalen vanaf 16/12 FILM ⸺ 5 3

NEEM NU EEN ABONNEMENT en krijg het BRUZZ magazine nog GRATIS tot het einde van het jaar*

0 0 M14 A Amei ND

2025 2024

2 0 264 D 202 A A Nrt 0 0 4Mmaa

Les Engagé s-v Yvan Veroug oorzitter straete ple it voor regerin g mét N-VA

Instagram-ac tiviste Chloé Mikolajczak trekt ten strijde tegen lobbyisten

ns meer ee Program voor een punkrock n kinderen va iek publ

er onder Drie met met de grond werker een riool

p Uschi Co Schrijver de ici over fem e ism en femin

Bezoek een s een onbekend pri vémuseum in Brussel

30dec 0 Mem A Aber N D 202 2 0 254

‘Ik zal me alt inzett ijd en voo r de sta d.’ Elmehd

‘Bruss el is mo sociaaoi, l tolera en nt’ Malte, Sch

i, Molen

beek

PRIDE LGBTQIA+

aarbee

‘Bruss el heeft m ij leven n gered’ Jaak, Cen tru

K-POP TOCH TROTS DE STA OP D Nieuw fo

S Concert BT

WEEKBLA

WEEKB

ssel

TG AV E

VA N V L

AAMS-B

RUSSE

D #1935,

LSE ME

E E N U I TG

D I A V Z W,

AV E VA N

F L AG E Y

PLEIN 1

VLAAMS-

8 - 1050

BRUSSEL

ELSENE

SE MEDIA

- A FG I F

WEEK

V Z W, F L AG

TEKAN

BLAD

TO O R A

# 1 9 5 9,

EYPLEIN 1

NTWER

EEN U

cord

De kleurvol le strijd om queerre chten

e charme alt voor d Brussel v nse muziekbands a van Korea EEN UI A D # 1 969,

m-Bru

rmatiere

8 - 1050 E

PEN X P

I TG AV

E VA N

LSENE - A

FG I F T E K A

N TO O R A N

TWERPEN

X P303153

303153

VLAAM

S-BRU

SSELS

E MED

I A V Z W,

F L AG E

YPLEI

N 18 -

1050 E

LSENE

- A FG

IFTEK

A N TO

OR AN

TWER

PEN X

P3031

Ga naar BRUZZ.be/abo *Een abonnement op BRUZZ magazine is nog gratis tot het einde van het jaar, voor wie in het Brussels Gewest woont. Daarbuiten betaal je 29 €per jaar. Vanaf 2027 zijn wij genoodzaakt de verzendkosten aan te rekenen aan al onze abonnees.