BNL Magazine #2-2022 by Bouwend Nederland

JULI 2022 Ledenmagazine van Koninklijke Bouwend Nederland

ALLE REGIO’S

Prijsstijgingen “Samen doorbouwen in onzekere tijden”

De zoektocht naar nieuw personeel “Arbeidsmarktcoaches mikken niet op scoren”

Energietransitie Uitvoerende fase biedt kansen voor bouwbedrijven

2 | BNL | JULI 2022 | INHOUD

IN DIT NUMMER 6

SAMEN DOORBOUWEN IN ONZEKERE TIJDEN

“DEZE AANPAK SMAAKT NAAR MEER”

PRIJSSTIJGINGEN

ANALYSE GEMEENTERAADSVERKIEZINGEN 2022

OVERHEIDSSTEUN VOOR GROEN BOUWMATERIEEL

AMBITIEUZE WONINGBOUWPLANNEN KABINET NADEREN UITVOERENDE FASE

DE GROENE KOERS

WONINGBOUWAGENDA

BNL is het verenigingsmagazine van Koninklijke Bouwend Nederland. In het magazine is informatie te vinden over activiteiten van de vereniging, ontwikkelingen in de sector en onderwerpen die van belang zijn voor de bedrijfsvoering van de leden. De inhoud geeft invulling aan de missie van de vereniging, namelijk het binden, boeien en verenigen van de leden.

COVERFOTO | JIMJAN MULTIMEDIA

Wil je reageren? Stuur een mail aan: a.nieuwenhuis@bouwendnederland.nl.

COLUMN | JULI 2022 | BNL | 3

INHOUDSOPGAVE 04

BOUW IN BEELD

VEILIGHEIDSLADDER TREDE VOOR TREDE OMHOOG

INNOVATIE PLUS-OP-DE-METER-WONEN

17 BRIEF UIT BRUSSEL BIJDRAGE RENÉ MEYBOOM 18 DAG VAN DE BOUW 20

WIJ BOUWEN DE TOEKOMST PRET EN BOUW KOMEN SAMEN

ENERGIETRANSITIE

REGIOKATERN

TROTS ED RUS, OOMS BOUW

MARKT PREFAB METERKAST IN DE RUWBOUWFASE

VAKGROEPEN KEURMERK GLAS: GLAS- EN GLASHELDER

COLUMN JORIT VAN OMMEN

ONMISBAAR

VERENIGING FRIES HEINIS OP BEZOEK BIJ…

BNL IN DE MEDIA

HET BRUIST WEER ALS VANOUDS! In coronatijd werkten we vanuit huis op volle kracht door voor jullie. Het online vergaderen raakte ingeburgerd en heeft in sommige gevallen zeker ook voordelen. Maar toch miste ik iets. Het fysiek bij elkaar komen heeft noodgedwongen op een heel laag pitje gestaan. En dat is immers de kernactiviteit van onze vereniging. Ik vind het daarom fantastisch om te zien dat we elkaar weer massaal opzoeken. De agenda van evenementen en bijeenkomsten is weer flink gevuld en we merken dat ze goed bezocht worden door jullie. Zo hebben we op het moment dat je dit leest net na drie jaar weer de Dag Van de Bouw mogen vieren. Het aantal bezoekers weet ik op dit moment van schrijven niet, maar het aantal aangemelde bouwprojecten ligt met bijna 150 erg hoog. Bedankt voor alle tijd en energie die jullie in het jaarlijkse feestje van de bouwsector hebben gestoken om het grote publiek te laten zien hoe jullie Nederland iedere dag mooier en beter maken. Ook werden alle regiodagen weer fysiek georganiseerd. We hebben inmiddels een mooie balans gevonden tussen fysiek en online bijeenkomen. Zo volgden jullie meer dan 1000 keer de kleine veertig online lezingen die de specialisten van Bouwend Nederland en veel lidbedrijven gaven tijdens de Maand van de Toekomst. Het bruist dus weer als vanouds in onze mooie club. Het belang van samen optrekken en elkaar ontmoeten is en blijft in het voordeel van ons allemaal! Ik hoop jullie snel weer te zien, misschien wel van 16 juli en met 21 augustus op ons themapark Wij bouwen de Toekomst op Vliegveld Twenthe. Maxime Verhagen Voorzitter Bouwend Nederland

KEERSLUIS BIJ KORNWERDERZAND In Kornwerderzand bouwt bouwconsortium Levvel (BAM, Van Oord, Rebel en Invesis) in opdracht van Rijkswaterstaat een keersluis aan de kant van de Waddenzee voor de draaibruggen. De keersluis bestaat uit een roldeur, die sluit als het waterpeil in de Waddenzee te hoog wordt en beschermt zo het achterland. De bouwkuip aan de rechterkant is voor de roldeur. Deze deur is maar liefst 58 x 1 x 8 meter. Aan de kant van de nis van de roldeur bevinden zich kazematten. Deze blijven behouden en het terrein eromheen wordt opnieuw ingericht. Aan de onderkant van de A7 het Kazemattenmuseum. Opdrachtgever Rijkswaterstaat Gereed Eind 2023 Meer informatie deafsluitdijk.nl/nieuws/keersluis-bij-kornwerderzand

Heb jij onlangs ook een project afgerond waar je trots op bent en graag met ons deelt? Stuur het dan naar trots@bouwendnederland.nl. Wellicht sta jij dan de volgende keer met foto in Bouw in Beeld!

6 | BNL | JULI 2022 | PRIJSSTIJGINGEN

TEKST | KEES DE VRIES

PRIJSSTIJGINGEN | JULI 2022 | BNL | 7

SAMEN DOORBOUWEN IN ONZEKERE TIJDEN GA IN GESPREK, WEES TRANSPARANT Bouwend Nederland en zestien ketenpartners uit overheid en bouwbranche hebben met de ministeries van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, Economische Zaken en Infrastructuur en Waterstaat afspraken gemaakt over het op gang houden van de bouwstroom. Door de oorlog in Oekraïne en de hoge inflatie zijn materialen duurder en moeilijker verkrijgbaar. De Intentieverklaring ‘Samen doorbouwen in onzekere tijden’ zet in op spreiding van financiële risico’s en flexibiliteit in contracten op gebied van oplevertermijnen en prijsstijgingen. Voorzitter Bouwend Nederland Maxime Verhagen: “Nederland kan zich met alle uitstaande opgaven geen bouwdip veroorloven”.

8 | BNL | JULI 2022 | PRIJSSTIJGINGEN

ONDERTEKENAARS INTENTIEVERKLARING ‘SAMEN DOORBOUWEN IN ONZEKERE TIJDEN’ Aedes, IPO Interprovinciaal Overleg, Koninklijke Bouwend Nederland, Koninklijke NL Ingenieurs, Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, Ministerie van Economische Zaken en Klimaat, Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, NEPROM Nederlandse Vereniging van Projectontwikkeling Maatschappijen, NVTB Nederlandse Vereniging Toeleverende Bouw- materialenindustrie, Rijksvastgoedbedrijf, Rijkswaterstaat, Tech-niek Nederland, TKI Urban Energy, TNO, VNG Vereniging van Nederlandse Gemeenten, BNA Branchevereniging Nederlandse Architectenbureaus, Unie van Waterschappen.

Zo maar wat berichten uit bouwkrant Cobouw van de afgelopen drie maanden. “Omzet bouwer valt fors terug door uitstel opdrachten’, “Maandenlang wachten op een gunning. Wie betaalt de schade?’, “Utrecht voorziet uitstel van nieuwe hoogbouw in de stad’, “Afstel bouwprojecten dreigt door onvoorspelbaarheid materiaalprijzen”. En ook de eigen ledenpeiling van Bouwend Nederland maakt duidelijk wat iedere aannemer in de woning-bouw, infra en utiliteit dagelijks voelt: hogere prijzen voor grondstoffen, materialen en brandstof en vertraging en/of schaarste als direct gevolg daarvan. Uit de genoemde ledenenquête vreest 62% van de 359 respondenten vertragingen door hogere bouwkosten. Opvallende uitkomst is dat 63% van de woningbouwers denkt projecten niet te kunnen opleveren in verband met ontbrekende/niet te leveren elementen, tegenover 32% van de infrabouwers. Maxime Verhagen, voorzitter van Bouwend Nederland, zegt: “Bouw en infra zitten door de Russische inval in Oekraïne in een uitzonderlijke situatie. In een sector waarin de marges toch al niet groot zijn, zien velen hun omzet door stijgende prijzen verdampen. Daarnaast zetten veel particuliere opdrachtgevers als gevolg daarvan uitbreidingen, verbouwingen en nieuwbouw in de ijskast. Gemeenten verschuiven infrastructurele projecten. We zien het momenteel allemaal gebeuren. De kans is reëel dat zonder maatregelen veel bouwers daardoor in de rode cijfers komen.” Verantwoordelijkheid Bouwend Nederland vindt dat de huidige unieke en niet te voorziene prijsstijgingen niet eenzijdig bij ondernemers in de bouw en infra neergelegd kunnen worden. Ook publieke en particuliere opdrachtgevers zullen hierin hun verantwoordelijkheid moeten nemen. Dat vindt ook de rechtbank in Haarlem die oordeelde dat leveringsproblemen door de oorlog in Oekraïne in een aanbesteding

niet integraal bij inschrijvers mogen worden neergelegd. Verhagen is dan ook blij met de recente door overheid en bouwkolom getekende intentieverklaring “Samen doorbouwen in onzekere tijden’. Hierin zijn de uitgangspunten vastgelegd hoe om te gaan met de kostenstijgingen in de bouw en infra die het gevolg zijn van de extreme materiaalprijsstijgingen en de leveringsproblemen van materiaal. Het doel is om de risico’s te verkleinen, de schade te beperken en bouwproductie op gang te houden. Dit op een manier die past voor zowel opdrachtnemer als opdrachtgever. Verhagen: “Er is de afgelopen maanden hard gewerkt de hele bouwkolom achter de intentieverklaring te krijgen. Grote opdrachtgevers als Aedes, Rijksgebouwendienst en Rijkswaterstaat, maar ook de Rijks- en provinciale overheden erkennen de problemen waarin we als bouwsector eerst door corona en nu door de oorlog in Oekraïne zitten. Zij verklaren zich samen met de installatiesector en toeleveranciers bereid om op een billijke manier met de kostprijsstijging om te gaan. De intentieverklaring is een eerste stap om tot gezamenlijke handelingskaders te komen voor alle deelsectoren van woningbouw, utiliteit en infra. Eerste prioriteit is nu de continuïteit van de bouwstroom te garanderen. We hebben in eerdere crises gezien dat als die stilvalt we veel personeel verliezen. En dat kunnen we ons niet veroorloven bij het huidige woningtekort, achterstallig onderhoud, mobiliteitsvragen en energietransitie.” Prioritering De bouw moet blijven bouwen. De ondertekenaars noemen in de intentieverklaring prioritering van de bouwstroom, het soepel omgaan met oplevertijden, indexeringsregelingen voor bouwkosten als actiepunten. Verhagen: “In de huidige situatie kan het zijn dat een

FOTO | SANNE VAN DER MOST

werk stil komt te liggen, omdat een bepaald materiaal niet voorhanden is. Er zal met het beschikbare budget worden gekeken naar alternatieve materialen. En als dat niet mogelijk, kunnen vanuit de krapte en schaarste andere projecten eerst worden opgestart of afgemaakt om zo met de beschikbare middelen het meeste werk op de markt te houden. Partijen zullen in alle redelijkheid, billijkheid en transparantie samen naar een werkbare oplossing moeten komen om het werk uitvoerbaar te maken”. Aanbestedende diensten moeten bereid zijn het financiële risico niet alleen bij de aannemer neer te leggen maar gezamenlijk te dragen. Verhagen: “Net als in de coronacrisis kun je in de huidige uitzonderlijke situatie geen boetes opleggen als oplevertermijnen door overmacht niet worden gehaald.” Herstelfonds Duitsland en Frankrijk hebben een beroep gedaan op het Europese coronaherstelfonds om de economische gevolgen van de Russische inval te verzachten. Verhagen: “Die route willen wij ook lopen. De Europese Commissie heeft al kenbaar gemaakt een dergelijke ondersteuning niet te zien als staatssteun, en omdat Nederland economisch gezien relatief goed uit de coronacrisis is gekomen kan een dergelijk fonds ons inziens nu ook in den brede worden ingezet”. Nederland heeft tot nu toe geen beroep op het Europese herstelfonds gedaan en zou kunnen rekenen op zes miljard euro. Doorpakken Belangrijk neveneffect van de intentieverklaring is dat ondernemers in bouw en infra over kostenstijgingen en leveringsproblemen zonder schroom het gesprek aan kunnen gaan met opdrachtgevers en -nemers. Verhagen: “Zaak is als ondernemer transparant te zijn. De onzekerheid moet uit de markt”. Binnen het Bouwberaad wordt de

PRIJSSTIJGINGEN | JULI 2022 | BNL | 9

uitwerking naar concrete handelingskaders, risicoinventarisaties en actieplannen per deelsegment nu ter hand genomen. Verhagen: “Het zal een hele klus worden, maar het is nu een kwestie van doorpakken om te voorkomen dat we als Nederland en als bouw in een verliessituatie terecht komen.” Meer informatie bouwendnederland.nl/prijsstijgingen

HULP BIJ OMGAAN MET PRIJSSTIJGINGEN Bouwend Nederland heeft een uitgebreide informatiepagina over de Oekraïne-crisis en de prijsstijgingen in de sector. Je vindt hier onder meer een aantal handreikingen die je helpen met het dempen van de gevolgen van de prijsstijgingen op de dagelijkse bedrijfsvoering. Je vindt alle informatie op bouwendnederland.nl/prijsstijgingen. Met de volgende uitgaven op deze themaomgeving kun je vandaag al aan de slag: • Aanwijzing: het doorbereken van bouwkostenstijgingen • Contractclausule voor aangaan van nieuwe afspraken • Aanwijzing: het doorbereken van loon- en prijsstijgingen bij overeenkomsten van Woningborg, SWK en BouwGarant • Conceptbrief voor opdrachtgever Ook kun je op de themapagina over de Oekraïne-crisis en de prijsstijgingen drie informatieve webinars terugkijken: • Wat te doen tegen onverwachte prijsstijgingen? • Prijsstijgingen, hoe ga je om met particulieren? • Hoe kaart je leveringsproblemen aan bij aanbestedingen?

DUURZAAM BOUWEN AAN VEILIGHEID EN KWALITEIT.

Profiteer van de voordelen van een abonnement Advies!

6716 BX Ede Postbus 141 6710 BC Ede T

0318 691920 i n f o @ a b o ma . n l w w w. a b o m a . n l

• 1 gratis persoonlijke Abomafoon licentie (digitaal) • 50% korting op de jaareditie van het Abomafoon boek • 50% korting op het starttarief bij ingebruikname van de inspectie-app Aboma Check

• Ontvangst van digitale Veiligheidsberichten • Korting op de aanschaf van overige publicaties • Korting op cursussen en opleidingen • Toegang tot de helpdesk van Aboma • Korting op adviestarieven bedrijfsbegeleiding • Deelname aan Aboma CONNECT (2-jaarlijks netwerkevenement) • Vaste contactpersoon

N EN U VO ME OR T DE EL

Maxwellstraat 49a

De voordelen op een rij

LE D

A b o ma b v

TEKST | JACOB-JAN ESMEIJER

VEILIGHEID | JULI 2022 | BNL | 11

VEILIGHEIDSLADDER: TREDE VOOR TREDE OMHOOG Om ervoor te zorgen dat de veiligheidscultuur in brede zin verbetert, heeft een aantal bouwondernemingen en opdrachtgevers de Governance Code Veiligheid in de Bouw (GCVB) opgesteld en in januari 2014 ondertekend. Een van de initiatieven van de GCVB is de Veiligheidsladder. Deze ladder, ook wel bekend als de Safety Culture Ladder, is een meetstandaard om te kijken waar organisaties op het gebied van veiligheidsdenken staan. Zowel de cultuur als het gedrag rondom veiligheidsaspecten worden hierbij in kaart gebracht. De Veiligheidsladder verschilt ten opzichte van VCA, een methodiek die meer is bedoeld om systemen en processen te auditen. De Veiligheidsladder kijkt of dat wat de directie zegt ook daadwerkelijk op de werkvloer landt (en omgekeerd). Kortom: voor deze veiligheidscertificering gaat men in de hele organisatie het gesprek aan. Bouwend Nederland is positief over de Veiligheidsladder en omarmt het initiatief, zegt Clemens van den Enden die als Beleidsadviseur Veiligheid bij Bouwend Nederland actief is. “Over twee jaar ligt de ‘lat der veiligheid’ nóg hoger.” Vanaf 1 januari van dit jaar zijn organisaties verplicht om op minimaal de tweede trede (van in totaal vijf) van de Veiligheidsladder te staan. Van den Enden: “Dit geldt voor bedrijven die zich willen inschrijven op GCVB-gerelateerde aanbestedingen. Je kunt dus alleen aan de slag als je minimaal op trede 2 staat. Externe partijen zoals Aboma Certificering komen dan langs voor een gesprek met ‘de gehele organisatie’. Als alles goed gaat, volgt de certificering.”

het veiligheidsbewustzijn verbetert. Wij zijn ervan overtuigd dat veiligheid gedijt bij verandering van zowel cultuur als gedrag. Een lijst met veiligheidsaspecten opstellen en deze bijhouden is uiteraard goed, maar medewerkers moeten zich er dan wel aan houden. Een dergelijke checklist verliest zijn toegevoegde waarde als er niets mee gedaan wordt. Beter iemand in dienst die zonder lijstje iets goed uitvoert dan iemand slechts hokjes afvinkt.” Self-assessment In de afgelopen periode heeft Bouwend Nederland diverse initiatieven ontplooid zodat organisaties op de tweede Veiligheidsladdertrede komen. Zo werd er samen met Aboma Certificering een cursus voor het doen van de self-assessment ontwikkeld. Van den Enden: “Naar aanleiding van de feedback uit de branche op de Veiligheidsladder zal er later dit jaar een herziene versie komen; deze cursus zal daarop worden aangepast. Daarnaast zijn we al bezig met de voorbereidingen van een cursus voor de stap van trede 2 naar trede 3 die vanaf 1 januari 2024 zal gelden. Het is het belangrijk dat bedrijven zich nu al voor deze volgende stap klaarmaken. Ook ons veiligheidsprogramma Hein en guus biedt hierbij een helpende hand.” Meer informatie debouwmaakthetveilig.nl

Contactpersoon Clemens van den Enden

Verhogen van veiligheidsbewustzijn Zoals gezegd, is Bouwend Nederland een voorstander van de Veiligheidsladder. “We zijn van mening dat dit in de hele bouwsector

Adviseur Veiligheid c.vandenenden@bouwendnederland.nl

12 | BNL | JULI 2022 | GEMEENTERAADSVERKIEZINGEN

Campagne gemeenteraadsverkiezingen levert verrassend veel interactie op

“DEZE AANPAK SMAAKT NAAR MEER BIJ VOLGENDE VERKIEZINGEN”

TEKST | HANS SMIT

Zeer tevreden! Dat is het team van Bouwend Nederland dat tijdens de recente gemeenteraadsverkiezingen actief was. Het team reikte kandidaat-raadsleden volop handvatten aan hoe ze samen met de sector hun ambities voor woningbouw, verduurzaming en infra kunnen realiseren. Niet alleen projectleider Jan Overtoom is tevreden, maar ook de ontvangers van alle informatie. Enkele honderden nieuwe raadsleden en wethouders willen straks graag een masterclass bij Bouwend Nederland volgen. “Dit smaakt naar meer voor volgende verkiezingen,” aldus Overtoom. Vooral het bouwen van nieuwe woningen en de ontsluiting ervan stonden hoog op de agenda’s in de campagnes die in 332 gemeenten werden gevoerd. “We borduurden voort op de ‘samen doorbouwen’campagne van de Tweede Kamerverkiezingen,” zegt Overtoom, regiomanager Randstad Noord. Hij was projectleider van het team dat in de periode voor de verkiezingen kandidaten actief informeerde over bouw en infra. Overtoom: “We willen als vereniging een kennis- en gesprekspartner van (lokale) overheden zijn, en dit was een ideale periode om dat te laten zien.”

Intensiteit Overtoom: “Door corona werden we dit jaar gedwongen bijna alles online te doen. Ik moet eerlijk zeggen: dat liep fantastisch. Het bereik van de boodschappen was door het grote aandeel van sociale mediaberichten veel groter en het werd heel doelgroepgericht gepost. De intensiteit waarmee we onze boodschap konden doorgeven, was veel groter dan in voorgaande campagnes die ook meer inspanningen vergden dan de online aanpak.” Naar zijn weten was Bouwend Nederland de enige belangenvereniging die het op deze manier aanpakte. Levendig Om te beginnen kregen alle (kandidaat-)raadsleden en wethouders voor de zomer 2021 een persoonlijke e-mail van voorzitter Maxime Verhagen met informatie die zij in hun verkiezingsprogramma’s zouden kunnen verwerken om zo hun lokale bouwambities te realiseren. Vervolgens werden lokaal veel online en - indien mogelijk fysieke debatten georganiseerd tussen kandidaten onderling én met vertegenwoordigers van bouwbedrijven of regiobestuurders. De kandidaten namen hier gretig aan deel en de levendige discussies werden goed bekeken. Ook de online interviews met raadsleden of andere betrokkenen deden het goed. Informatiefront De kracht van de campagne was volgens de projectleider dat de lobby door medewerkers, regiobestuurders en lidbedrijven werd gedragen. “Regiobestuurders namen actief deel aan online debatten, er waren lidbedrijven die bedrijfsbezoeken hielden en zo werd er één informatiefront gevormd. Het was geweldig om te zien hoe gemotiveerd iedereen was,” blikt Overtoom tevreden terug. Wat ook

GEMEENTERAADSVERKIEZINGEN | JULI 2022 | BNL | 13

goed werkte was het beschikbaar stellen van online informatie aan de kandidaat-raadsleden: “Politici kregen kant-en-klare filmpjes van debatten waar zij aan meededen en die konden ze weer op hun eigen sociale media gebruiken.” Contacten leggen Daarnaast waren de fysieke bezoeken aan bedrijven en bouwplaatsen succesvol. Op internet is in vele filmpjes te zien hoe raadsleden in alle delen van het land met medewerkers van Bouwend Nederland en met leden over bouwonderwerpen in gesprek gaan. Overtoom benadrukt dat zoiets alleen slaagt als lidbedrijven bereid zijn hier tijd en energie in te steken. “Het bijzondere voordeel van de fysieke contacten is dat je een basis legt voor toekomstige ontmoetingen in hun gemeenten. We gaan de komende jaren deze contacten zeker aanhalen en onderhouden.” Zee aan informatie De intensieve campagne leverde een zee aan informatie op die door het team van Overtoom werd geïnventariseerd. Voor de verkiezingen werd ook een enquête onder kandidaat-wethouders en -raadsleden gehouden. Daaruit kwam naar voren dat de helft van hen graag een masterclass bouw en infra wil volgen zodra zij geïnstalleerd zijn. Overtoom vat de info samen: “We zien dat veel gemeenten lastig kunnen opschalen. Ze willen hun uitgebreide takenpakket best uitvoeren, maar het ontbreekt ze aan geld en menskracht. Een tweede rode draad is dat gemeenten graag willen samenwerken met private partners, zoals ontwikkelaars en bedrijven in de bouw en infra. In enkele gemeenten is al een bouwberaad ingesteld, waarbij de marktpartijen samen bouwplannen ontwikkelen.”

Meten Op dit moment volgt het team de politieke ontwikkelingen in alle gemeenten nog steeds. De Vrije Universiteit Amsterdam heeft opdracht gekregen alle lokale politieke collegeprogramma’s te monitoren en daarvan verslag te doen aan Bouwend Nederland. “Zo krijgen we straks, ik verwacht rond de zomervakantie, inzicht in hoeverre bouwonderwerpen zijn opgenomen in de verschillende coalitieakkoorden. Dan kunnen we definitief meten hoe succesvol onze inzet is geweest. De resultaten worden ook onderwerp van gesprek tijdens onze gemeentelijke overleggen.” Overtoom kijkt nu al met groot vertrouwen vooruit naar die evaluatie. “De resultaten die nu al op tafel liggen, geven aan dat we met deze unieke inzet op de goede weg zijn.” Meer informatie samendoorbouwen.nl Contactpersoon Jan Overtoom Coördinator Gemeenteraadsverkiezingen j.overtoom@bouwendnederlnad.nl

14 | BNL | JULI 2022 | MARKT

ERKENNING BOUW BINNEN TOPSECTORENAANPAK BELANGRIJKE IMPULS VOOR VERDUURZAMINGSAMBITIES Het kabinet heeft de ontwerp-, bouwen technieksector eindelijk erkend als onmisbare schakel binnen het nationale Missiegedreven Topsectoren en Innovatiebeleid (MTIB). De erkenning is een belangrijke stap om te komen tot een toekomstbestendige gebouwde omgeving. Niet alleen gaat het kabinet fors meer inzetten op innovatieontwikkeling in de sector, per saldo betekent dit meer investeringen in de gebouwde omgeving en een stimulans voor betere samenwerking tussen ondernemers, overheid en onderwijs-/ kennisinstellingen.

Stichting TKI-Bouw&Techniek Voor het uitwerken van de programma’s en het leveren van de benodigde ondersteuning en kennisdeling voor onder andere het bedrijfsleven wordt het Topconsortium voor Kennis en Innovatie Bouw & Techniek opgericht (TKI-Bouw&Techniek). De TKI-Bouw&Techniek is een voortzetting van het drie jaar geleden, met actieve steun van Bouwend Nederland, gestarte Bouw en Techniek Innovatiecentrum (BTIC). Door de omvorming naar een TKI wordt aangesloten op de werkwijze binnen het nationale innovatiebeleid.

De innovatieopgaven voor de gebouwde omgeving krijgen gestalte in drie meerjarenprogramma’s, die óók nieuw(bouw) en infrastructuuropgaven omvatten. Het gaat om de programma’s Circulaire Bouw en Infrastructuur, Levensduurverlenging Gebouwde Omgeving, en Klimaatadaptief, Natuurinclusief en Omgevingsbewust bouwen. In elk van deze programma’s wordt ook specifiek aandacht besteed aan industrialisatie, digitalisering en human capital.

De TKI-Bouw&Techniek zal zorgen voor een onafhankelijke en structurele verbinding tussen kennisinstellingen, onderwijs, overheid, opdrachtgevers, opdrachtnemers en de al bestaande TKI’s. Met als specifiek aandachtsgebied de innovatieopgaven in de gebouwde omgeving die nog onvoldoende in het nationale innovatiebeleid waren geborgd. Daarmee is het een belangrijke toevoeging op het vlak van innovatie in de ontwerp-, bouwen technieksector. Bedrijven kunnen meer dan voorheen in hun (behoefte aan) innovatieontwikkelingen worden voorzien.

Een voorbeeld Het programma Levensduurverlenging Gebouwde Omgeving sluit aan op de ambitie om richting 2040 te komen tot een veilige, robuuste en duurzaam gebouwde omgeving. De komende decennia zullen 85.000 civiele kunstwerken moeten worden aangepast, vervangen, onderhouden of moet de levensduur worden verlengd. Voor woningen en utiliteitsgebouwen geldt dat levensduurverlenging een essentieel onderdeel is van een toekomstgerichte nieuwbouw, onderhoud en renovatie. Om die ambitie te halen zet het programma op innovatietrajecten die bijvoorbeeld gericht zijn op geautomatiseerde data- en inspectietechnieken, de toepassing van nieuwe (biobased) materialen, maar ook op scholing en opleiding. Alles met het doel om bestaande gebouwen en civiele kunstwerken veilig en duurzaam te kunnen blijven gebruiken, én met een langere levensduur.

De TKI-Bouw&Techniek is op 1 juli 2022 formeel van start gegaan en op basis van de behoefte van het bedrijfsleven, de kennisinstellingen en de overheid de innovatieprioriteiten inventariseren, prioriteren en de praktische ontwikkeling, toepassing en deling van innovaties faciliteren. Meer informatie www.tki-bouwentechniek.nl Contactpersoon Richard Mulder Adviseur Bouwend Nederland r.mulder@bouwedndnederland.nl

TEKST | PETRICK DE KONING

FOTO | WIM ROEFS

INNOVATIE | JULI 2022 | BNL | 15

Next-level duurzaam bouwen:

PLUS-OP-DE-METER-WONEN Lang lag de focus van bouwers en overheid op het energieneutraal maken van woningen. Als pionier in duurzaam bouwen gaat dat bouwer en ontwikkelaar Hendriks Coppelmans niet ver genoeg. Het streven is plus op de meter ofwel meer duurzame energie opwekken dan nodig. En deze energie ook op wijkniveau slim verdelen. Dit gebeurt al in Uden en binnenkort ook in Brainport Smart District Helmond. “De bouw is van oorsprong een wat traditionele sector”, zegt René Beks, directeur Ontwikkeling & Innovatie bij Hendriks Coppelmans. “Tegelijkertijd kunnen wij als sector een enorme bijdrage leveren aan een duurzamere wereld. Energieneutraal bouwen is wat ons betreft al een gepasseerd station. Nul-op-de-meter is onze standaard. Maar we kijken een stap verder met concept Plus-Op-De-Meter-Wonen.” Smart grid Het uitgangspunt van het concept is een duurzame wijk die helemaal zelfvoorzienend is. “De woningen wekken zelfs meer op dan ze verbruiken. Het surplus aan energie wordt vervolgens via een smart grid gedeeld waar het nodig is”, legt Beks uit. Met slimme voorspellende technologie kan dit systeem optimaal worden benut. “Door met sensoren data te verzamelen en die te combineren met verbruikspatronen zorgen we dat de beschikbare energie door iedereen in de wijk gebruikt wordt. Als de zon veel schijnt, vullen we bijvoorbeeld de boilers automatisch.”

Circulaire huisbatterij Het doel is altijd om geen energie verloren te laten gaan. Met een smart grid wordt energie slim verdeeld over de wijk. Maar ook dan blijft er energie over. Opslag is momenteel nog een uitdaging. Energieopslag in de batterij van auto’s is een deel van de oplossing. Maar ook hierbij kijkt Hendriks Coppelmans in Brainport Smart District verder. Beks: “We willen gebruikte accu’s van elektrische auto’s inzetten als circulaire huisbatterij. Op die manier krijgen deze accu’s een tweede leven en kunnen we straks de energievoorziening in alle seizoenen waarborgen.” Gewoon doen Deze innovatieve manier van denken wordt momenteel in de praktijk gebracht in Helmond. “Dit is de voorlopige uitkomst van een continu leerproces om op het gebied van energie zelfvoorzienend te zijn. Dat is extra relevant nu de energieprijzen door geopolitieke ontwikkelingen snel stijgen. Het mooie is dat we de technische knowhow hebben om zelf slim energie op te wekken, op te slaan en te benutten. Laten we als sector vooral het lef tonen en deze innovatieve ideeën gewoon in de praktijk brengen.” Bouwinnovatieshop Meer innovaties uit de bouw en infra? Bekijk ze in de bouwinnovatie shop van Bouwend Nederland: www.debouwmaakthetslim.nl

Plus-Op-de-Meter

Wonen

Ook mobiliteit In de nieuwe wijk Brainport Smart District in Helmond waar Hendriks Coppelmans gaat bouwen, is de scope breder dan de energievoorziening van de huizen en huishoudens. “We nemen ook mobiliteit mee in het concept. Zo gebruiken we opgewekte energie ook voor het laden van elektrische (deel)auto’s.”

BRIEF UIT BRUSSEL | JULI 2022 | BNL | 17

WEDEROPBOUW Onze sector heeft dagelijks te maken met de gevolgen van de oorlog in Oekraïne. Prijsstijgingen en schaarste van materialen zijn aan de orde van de dag en leiden vaak tot moeilijke situaties om projecten tot een goed einde te brengen. Vanzelfsprekend zijn wij in Nederland niet de enigen die met deze consequenties te kampen hebben. Onze Europese koepelorganisatie FIEC inventariseert met regelmaat de situatie per land en welke maatregelen er genomen moeten worden. Ook worden de prijsontwikkelingen van staal, cement, bitumen en hout onderling vergeleken. En in sommige landen zijn er ook forse personele consequenties: bouwvakkers uit Oekraïne zijn vertrokken om mee te helpen bij de verdediging van hun land. Er wordt ook al verder vooruit gekeken. Als de oorlog is afgelopen, ligt er natuurlijk een enorme klus om het land opnieuw op te bouwen en alle vernielde gebouwen, bruggen en kantoren opnieuw op te bouwen. We waren enigszins verrast toen we al in mei een brief ontvingen van de Confederation of Builders of Ukraine, de brancheorganisatie van de bouwers in dat land. Een brief waarin deze CBU oproept om vooral geen zaken te doen met Russische bedrijven (een oproep waaraan door alle Europese sanctiemaatregelen inmiddels is tegemoetgekomen). Maar ook nodigt deze brancheorganisatie hun Europese collega’s uit om mee te denken over de wederopbouw. Ze hebben het dan vooral over de sloop van alle vernielde gebouwen en infrastructuur én de verwerking/ recycling van het bouwafval (en over slimme en snelle manieren om de inwoners te huisvesten).

Afgezien van deze zaken vragen ze ook zeer terecht voor een goede coördinatie en afstemming van de hulpstromen die na het einde van de oorlog op gang gaan komen. FIEC heeft daartoe samen met de Internationaal opererende bouwers (EIC) een Task Force opgericht die als doel heeft deze coördinatie te verzorgen. Maxime Verhagen, sinds mei 2022 bestuurslid van FIEC, is tot deze Task Force toegetreden. Het idee is dat de vraag uit Oekraïne en het aanbod van hulp, materialen en diensten uit de verschillende Europese lidstaten bij elkaar wordt gebracht en afgestemd. Op deze manier kan alle hulp zo efficiënt mogelijk worden ingezet en worden doublures en chaos voorkomen. Bouwend Nederland wil dit initiatief ten volle ondersteunen. Ook hier levert een slimme Europese samenwerking een veel beter resultaat op dan de optelsom van alle nationale initiatieven die met de beste bedoelingen langs elkaar werken. Meer informatie bouwendnederland.nl/europa Contactpersoon René Meyboom Europese Zaken r.meyboom@bouwendnederland.nl

18 | BNL | JULI 2022 | DAG VAN DE BOUW

BOUWPLAATSEN TREKKEN TIENDUIZENDEN BEZOEKERS TIJDENS 15DE EDITIE

De 15de editie van de Dag van de Bouw op zaterdag 18 juni was een zonovergoten succes. Na de landelijke opening met minister Harbers op de Afsluitdijk, verwelkomden de 144 opengestelde bouwplaatsen tienduizenden bezoekers. Zij wilden eens met eigen ogen zien wat er komt kijken bij het bouwen van huizen, wegen, ziekenhuizen, sluizen, dijken, stations en alle andere gebouwen en infrastructuur in Nederland.

DAG VAN DE BOUW | JULI 2022 | BNL | 19

Contactpersoon Eline Maarse Projectleider Dag van de Bouw e.maarse@bouwendnederland.nl

TOPLOCATIES IN BEZOEKERSAANTALLEN 1. HOV in ’t Gooi

4000

2. A16 Rotterdam

3000

3. Blankenburgverbinding

2600

20 | BNL | JULI 2022 | INSTROOM

t de m ee n er w u o B ie il m fa De ur! u t n o v a p o ee m d g eu lj basisschoo ar kinderen hun

rbeleving wa er een geweldige kinde mt ko tie actie. an ak rv me zo Deze uk vol muziek en inter rst ate the n ee in g rin ieke erva vraagt ogen uitkijken. Een un ze zelf aan de slag. Zo en nn ku , en pp sta in r ate materialen Maar voordat ze het the ocht verschillende bouw e-t do n ee t me om n ste materialen Manus Bouwer zijn ga paspoort te halen. Deze en ial ter ma en eig n hu n, op te zoeken en zo verschillende activiteite en ss tu n re de kin de n vinde t een elektrafabriek. van een speelkraan, to

www.wijbouwendetoekomst.nl

16 juli t/m 21 augustus vliegveld twen te

TEKST | ROBIN VAN ESSEL

INSTROOM | JULI 2022 | BNL | 21

PRET EN BOUWEN KOMEN SAMEN IN THEMAPARK WIJ BOUWEN DE TOEKOMST Wij Bouwen de Toekomst is een compleet nieuwe manier om kinderen te enthousiasmeren voor de bouw en infra. Op vliegveld Twenthe verrijst tijdens de zomervakantie een heus bouw-themapark. Bouwend Nederland werkt hierbij nauw samen met regionale bedrijven en het onderwijsveld. Doel is een onvergetelijk jeugdevenement neerzetten. “De bouwen infrasector heeft een flinke taak als het aankomt op het werven van nieuwe medewerkers,” zegt Anne de Jonge van Bouwend Nederland regio Oost. “Wanneer we onze mooie sector promoten, zijn we vaak geneigd om meteen allerlei inhoudelijke zaken te gaan vertellen. Terwijl je jongeren juist wil enthousiasmeren en hun nieuwsgierigheid wil aanwakkeren, het liefst zo vroeg mogelijk. Tussen de 6 en 10 jaar ontwikkelen kinderen hun interesses en worden ervaringen levenslange herinneringen.” De Jonge zocht contact met Kibeco, een evenementenbureau dat zich richt op het creëren van zulke levenslange herinneringen voor jonge kinderen. Gezamenlijk kwamen ze met Wij Bouwen de Toekomst, een themapark dat tijdens de zomervakantie vijf weken lang te vinden is op het terrein van Vliegveld Twenthe. Laten zien hoe mooi ons vak is Regiovoorzitter Oost Hans van Norel kon zich meteen vinden in het idee: “Het leven is een ontdekkingstocht, vooral als je jong bent. Het zou toch fijn zijn als kinderen de bouw en infra ontdekken. Onze sector voert geweldige fysieke projecten uit waar iedereen in Nederland mee te maken heeft. Wegen, bruggen en gebouwen, wij maken ze. Nu en in de toekomst.” De Van Gelder Groep uit Nijkerk is een van de regionale bouwbedrijven die het evenement ondersteunen. “Dit themapark is echt gericht op de jongste generatie”, vertelt algemeen directeur Henri van der Kamp. “Er is zoveel keuze aan beroepen, dat het voor jongeren moeilijk is om te bedenken wat ze later willen gaan doen. Met dit evenement laten we goed zien hoe mooi en divers ons vak is. We vissen nu allemaal uit dezelfde vijver, op zoek naar mensen. Met dit themapark slaan we de handen ineen. Dat is nodig om ervoor te zorgen dat Nederland duurzaam, veilig, leefbaar en bereikbaar blijft.”

Familie Bouwer Jonge bezoekers van het themapark volgen samen met hun ouders de fictieve familie Bouwer. Rode draad van de verhaallijn is een veertig minuten durend theaterstuk, dat ontwikkeld is door de bekroonde musicalproducent Van Hoorne. Eromheen leren de jonge bezoekers aan de hand van het ‘materialenpaspoort’ van alles over bouwmaterialen en technieken. Verder zijn er een verkeersplein, een riooldoolhof, een prefab bouwplaats en een elektrafabriek. De activiteiten stoppen niet bij de poort: in Enschede is er begin juli ook een doe-tocht voor ouders en kinderen. De Jonge: “Het wordt een interactieve totaalbeleving, waarbij we via educatie en entertainment de maatschappelijke opgave van de bouw vertalen naar de belevingswereld van kinderen én hun ouders. Het draait echt om plezier, leren en impact. Het park moet uitstralen: in de bouw en infra mag je alles worden, behalve ongelukkig.” Medewerkers zijn ambassadeurs Ook voor de betrokken ondernemers is deze unieke benadering nuttig, meent De Jonge. “We leren op deze manier hoe we onze boodschap op een heel andere manier kunnen brengen.” Jeroen Slaghekke van Plegt-Vos, marketingmanager bij Van Gelder, beaamt dat: “Met dit initiatief maken we jonge mensen enthousiast voor onze prachtige branche. Het is goed dat we ze al zo vroeg benaderen, want een lange horizon is cruciaal voor de toekomst van het arbeidspotentieel in de bouw. Voor ons geldt specifiek dat we kinderen willen laten zien en ervaren dat de bouw er in de toekomst echt anders uit gaat zien met nieuwe technologieën, processen en vakgebieden en dat de bouw daardoor interessant wordt voor iedereen. We hebben straks mensen nodig met veel meer verschillende achtergronden.” “Samen dragen we deze boodschap uit en brengen we het evenement onder de aandacht”, voegt Van der Kamp toe. “Onze collega’s zijn super enthousiast over dit initiatief en praten erover. Zij herkennen de arbeidskrapte en willen graag meehelpen om aandacht te vragen voor dit evenement. Op social media plaatsen we diverse posts om het zo breed mogelijk onder de aandacht te krijgen. Ook hierin zijn onze collega’s onmisbaar, zij delen het bericht waardoor we meer bereik krijgen. Zij zijn ware ambassadeurs van Wij Bouwen de Toekomst.” Meer informatie wijbouwendetoekomst.nl jegaathetmaken.nl

Contactpersoon Anne de Jonge Adviseur Onderwijs en Arbeidsmarkt ae.dejonge@bouwendnederland.nl

22 | BNL | JULI 2022 | DE GROENE KOERS

TEKST | JACOB-JAN ESMEIJER

FOTO | BAM ENERGIE & WATER

Op 9 mei is de subsidieregeling Subsidieregeling Schoon en Emissieloos Bouwmaterieel (SSEB) voor bouwen infraleden van Bouwend Nederland opengesteld. De regeling zal tot december 2026 van kracht zijn en draagt bij aan de verduurzamingsopgaaf en innovatie van materieel.

OVERHEIDSSTEUN VOOR GROEN BOUWMATERIEEL “Voor de sector is verduurzaming van bouwmachines essentieel”, stelt Jorrit van Ommen, projectmanager De Groene Koers bij Bouwend Nederland. “Schoner materieel zorgt voor schonere lucht, minder geluid en een gezondere omgeving. De uitstoot moet in 2030 met zo’n 60 procent zijn gedaald ten opzichte van 2018. De Groene Koers werkt binnen Schoon en Emissieloos Bouwen aan de doelstellingen van het Schone Lucht Akkoord, Het Klimaatakkoord én Aanpak Fijnstof.” De SSEB vloeit voort uit de afspraken die zijn gemaakt in het Stikstofakkoord van 2019. Van Ommen: “Tijdens de stikstofcrisis van een paar jaren geleden dreigde de sector stil te vallen. In samenwerking met de overheid is er met Schoon en Emissieloos Bouwen een pakket gekomen waar wij samen met ministeries, sectorpartners en kennisinstellingen aan emissiereductie binnen de sector werken.” LinkedIn-community Vanuit De Groene Koers worden verschillende initiatieven ontplooid om kennis uit te wisselen en partijen met elkaar in contact te brengen. Laagdrempelig houdt De Groene Koers via LinkedIn iedereen die dat wenst op de hoogte van de nieuwste ontwikkelingen. “Maar er draaien momenteel ook diverse projecten waarbij De Groene Koers betrokken is. Zo zijn er in Breda en Den Haag al kansentafels opgezet. Op basis van een concreet project vanuit de gemeenten schuiven fabrikanten, verhuurbedrijven, lokale bouwen infrabedrijven aan om hun kennis met aanbestedende partijen te delen en tot realistische uitvragen te komen. We praten namelijk wel zo eenvoudig over elektrificatie, maar emissievrij materieel is nog niet voldoende voorhanden en ook (nog)

niet voor ieder bedrijf weggelegd. Wachten is echter geen optie, want bedrijven worden geconfronteerd met steeds strengere overheidseisen en kunnen ook nu al hun uitstoot reduceren. Daar dragen we als De Groene Koers aan bij. En de SSEB is een welkome toevoeging voor iedereen met investeringsplannen.” Uitdaging “De kennis die wij in Nederland opdoen, biedt enorme kansen om ons land verder te ontwikkelen in emissiearm en zero emission-materieel”, stelt Harry Hertsenberg, directeur Infra bij Van Werven Infra & Recycling en voorzitter stuurgroep KOMAT. “Er is ook een aantal uitdagingen met betrekking tot het opladen van voertuigen. Opdrachtgevers weten nog niet goed hoe ze moeten uitvragen, handhaven en monitoren. Voor lidbedrijven van Bouwend Nederland, ongeacht de bedrijfsgrootte, kan de investering in ‘groener’ materieel enorm zijn. Daarom heeft de overheid hiervoor 270 miljoen euro uitgetrokken. Subsidieaanvragen zijn bedoeld voor bouwbedrijven die materieel hebben én bedrijven die bouwmaterieel verhuren. Aanvragen kunnen tot en met 30 december worden ingediend.” Meer informatie www.degroenekoers.nl Contactpersoon Jorrit van Ommen Projectmanager De Groene Koers j.vanommen@bouwendnederland.nl

TEKST | PETRICK DE KONING

BELANGENBEHARTIGING | JULI 2022 | BNL | 23

Masterclass Bouw & Infra

WONINGBOUW SAMEN MET GEMEENTEN VERSNELLEN De nieuwe colleges en gemeenteraden spelen een sleutelrol bij het realiseren van de huidige bouwopgave. Samen met alle betrokkenen – regering, provincie, waterschappen en de bouwen infrasector werken zij hard aan de realisatie van betaalbare huizen, goed bereikbare wijken en een duurzame leefomgeving. Bouwend Nederland werkt nauw samen met gemeenten om hun plannen waar te maken. Bijvoorbeeld met een Masterclass Bouw & Infra voor nieuwe wethouders en raadsleden.

Vraagbaak Bouwend Nederland is meer dan een vraagbaak voor leden. We vervullen die rol ook graag voor gemeenten. De Masterclass Bouw & Infra biedt een goede gelegenheid om kennis, ervaringen en inzichten te delen met alle betrokkenen. Dat is ook echt nodig om deze grote woningopgave samen te realiseren. In de GBIO’s wordt besproken hoe de gemeentelijke ambities, zoals neergelegd in college-akkoorden, te realiseren zijn.

Voor de verkiezingen bepaalde Bouwend Nederland in ‘Samen doorbouwen aan Nederland’ duidelijke standpunten op het vlak van wonen, duurzaamheid en mobiliteit. Ook de meeste gemeentes hebben inmiddels hun plannen vastgelegd in college-akkoorden. Het is nu zaak samen het bouwproces te versnellen. Bouwend Nederland wil het begrip tussen overheden en de bouwwereld versterken. Zo gaan bouwers en gemeenten regelmatig om tafel tijdens gemeentelijke bouw en infra overleggen (GBIO). Beter onderling begrip verlaagt de drempel om stappen voorwaarts te maken.

Meer informatie samendoorbouwen.nl

In gesprek Veel nieuwe wethouders en raadsleden kampen soms nog met een informatieachterstand op het gebied van bouw en infra. Uit onderzoek blijkt dat zij graag in gesprek gaan met de sector over maatschappelijke vraagstukken. Ze zoeken nadrukkelijk de samenwerking om samen de doelen rondom woningbouw te behalen. De Masterclass Infra & Bouw, die in alle provincies georganiseerd wordt, faciliteert dit. Eenduidige richtlijnen De eerste masterclass was 13 juni jongstleden in Utrecht. Samen met de VNG Utrecht en de Provincie Utrecht werden nieuwe raadsleden en wethouders bijgepraat en deelden hun visie en ideeën. Bouwend Nederland-voorzitter Maxime Verhagen vroeg onder andere aandacht voor eenduidige richtlijnen voor duurzaamheid. Het is goed om de lat hoog te leggen. Tegelijkertijd is het dan wel nodig om overal dezelfde eisen te stellen. Dat is de basis om de kosten te verlagen, complexiteit te verminderen en vooral de bouwsnelheid te verhogen. Kennisoverdracht en samenwerking Ook de provincie en waterschappen werken graag samen met gemeenten. Zo wil de provincie Utrecht helpen versnellen met het vinden van de juiste locaties en het delen van expertise. Kennisoverdracht en samenwerking helpen gemeenten doelgerichter schakelen. Met het oog op klimaatadaptief bouwen zijn de waterschappen een belangrijke partner. Water is een uitdaging in heel Nederland en sturend voor de woningbouw. Daar kunnen gemeenten niet omheen. Om de juiste bouwlocaties te selecteren, is het verstandig in een vroeg stadium te overleggen met waterschappen. Dat voorkomt vertraging en hoge kosten achteraf.

Contactpersoon Jan Overtoom Coördinator Gemeenteraadsverkiezingen j.overtoom@bouwendnederlnad.nl

24 | BNL | JULI 2022 | DUURZAAMHEID

TEKST | HANS SMIT

Programmamanager Edgar van Niekerk over energietransitie

“UITVOERENDE FASE BIEDT GOEDE KANSEN VOOR BOUWBEDRIJVEN”

De energietransitie begint goed op stoom te komen. Dat mag ook wel, want over 7,5 jaar worden in 2030 de eerste belangrijke deadlines bereikt. We nemen met specialist Edgar van Niekerk de praktische invulling door. Want dit is hét moment waarop bouwondernemers strategische en toekomstgerichte keuzes kunnen maken om onderdeel van de energietransitie te zijn. Klimaatverandering dwingt ons tot andere manieren van energieopwekking, grondstoffen(her)gebruik en dus ook tot andere toekomstperspectieven. De oorlog in Oost-Europa blijkt een belangrijke katalysator om het gebruik van fossiele brandstoffen sterk te verminderen. We gaan naar nieuwe energiesystemen en netinfrastructuren, miljoenen woningen en gebouwen moeten in hoog tempo worden geüpgraded naar goed geïsoleerde, aardgasvrije of zelfs energieopwekkende projecten. Urgentie Van Niekerk, programmamanager Energietransitie bij Bouwend Nederland, ziet dat iedereen doordrongen begint te raken van de urgentie. Het nieuwe kabinet heeft maar liefst drie ministers op het gebied van klimaat en ruimtelijke ordening benoemd en er zijn tientallen miljarden euro’s vrijgemaakt om de energietransitie te financieren. “Gemeenten bepalen op dit moment welke wijken gasloos worden, er wordt een enorm nationaal isolatieprogramma uitgerold en corporaties maken concrete plannen om E-, F- en G-labels uit te faseren. Maar beleid en plannen zijn geduldig. Nu komt het aan op

daadkracht om alle plannen uit te voeren. Onze leden hebben nu behoefte aan duidelijkheid, marktkansen en perspectief om op te schalen en aan het proces deel te nemen.” Capaciteitsproblemen Van Niekerk maakt zich zorgen over de capaciteit van netwerken die straks woningen en gebouwen moeten aansluiten op stroom en warmte en over het tekort aan technische vakkrachten. “Maar ik zie ook bewegingen die vertrouwen geven. We bekijken samen met gemeenten hoe we bouwen infraontwikkelingen en vergunningen kunnen versnellen. We stimuleren efficiency in de keten door overheden, adviseurs, netbeheerders en uitvoerende partijen meer te laten samenwerken. Ook werken we met andere sectorverenigingen samen in het Bouw en Techniek Innovatie Centrum, waar innovatievraagstukken en mogelijke oplossingen samen worden gebracht. Tot slot zijn we in gesprek met onderwijsinstellingen om vakopleidingen in te korten en meer mensen te verleiden tot een technisch beroep.” Regierol gemeenten Hij raadt lidbedrijven in de bouw en infra aan om de ontwikkelingen in hun werkregio goed te volgen. “De gemeenten hebben een belangrijke uitvoerende rol en daar vind je veel informatie en aanspreekpunten. Vooral kleinere gemeenten zijn vaak overbelast door alle taken en zoeken daarom samenwerking en expertise in de markt. Ik weet dat bedrijven daar niet altijd goede ervaringen mee hebben. Dat zij wél

FOTO | FEDDE DE WEERT

kennis inbrachten, maar niet mochten meedingen naar het werk. Ik heb de indruk dat meer gemeenten bouwers nu meer vroegtijdig willen betrekken. Bijvoorbeeld via een bouwteam of een twee fasen contract. Zo worden krachten gebundeld en het transitieproces versneld.” Duurzaam aanbesteden Eenzelfde samenwerking tussen partijen mag ook meer op gang komen bij duurzaam aanbesteden, vindt Van Niekerk. “We benadrukken steeds opnieuw dat gunningen minder op prijs en meer op duurzaamheid gericht moeten zijn. Veel bouwen infrabedrijven geven aan dat zij zich met duurzaamheid en duurzame innovaties vaak niet kunnen onderscheiden in de markt. Daarom roepen we opdrachtgevers op duurzaamheidscriteria in aanbestedingen zó vorm te geven dat de markt meer wordt uitgedaagd om te innoveren.” Versnellen processen Er zijn nog meer kansen voor bedrijven in de infra en bouw, denkt de manager. “Om de volumes van isolatie, renovatie en nieuwbouw te halen, is een vergaande industrialisatie en automatisering noodzakelijk. Juist innovaties waarin we minder arbeidskrachten nodig hebben in de productie of montage maken volgens mij een zeer goede kans. Maar ook het inrichten van systemen waarmee snel en betrouwbare informatie wordt uitgewisseld, kan het verschil maken. Denk aan uitwisseling van data over energetische prestaties, verbruiksgegevens van bestaande gebouwen of de beschikbaarheid

DUURZAAMHEID | JULI 2022 | BNL | 25

van netcapaciteit. Elk bedrijf dat zich concentreert op dit soort procesversnellingen krijgt kansen tijdens de transitiejaren en daarna.” Grip op materie Bouwend Nederland is volop bezig met het begeleiden van lidbedrijven op het gebied van innovaties en de energietransitie. “We hebben bijvoorbeeld onlangs een ‘redeneerlijn duurzame installaties’ voor corporaties, bouwen installatiebedrijven opgezet. Dit helpt bij het maken van keuzes over welk type duurzame warmte-installatie bij welke situatie past. We willen de branche en onze leden helpen om verder te innoveren en kansen te benutten. Daarom gaan we ook workshops geven over hoe bedrijven kunnen inhaken op de aanstaande veranderingen. Met welke weten regelgeving krijg ik te maken, wat zijn praktische consequenties of welke kennis en vaardigheden moet ik in huis hebben? We zien in de praktijk dat veel bedrijven meer grip op de materie willen hebben. Aan die wens komen we graag tegemoet.” Meer informatie bouwendnederland.nl/energietransitie Contactpersoon Edgar van Niekerk Programmamanager Energietransitie e.vanniekerk@bouwendnederland.nl

NIEUWE

RENAULT KANGOO E-TECH 100% ELECTRIC De maatstaf in zijn segment

direct beschikbaar vanaf

€ 29.690

of financial lease € 249/maand2 tot 3% ledenkorting, exclusief voor Bouwend Nederland leden tot 300 kilometer actieradius WLTP uniek! tot 1500 kg aanhanggewicht dankzij de slimme Open Sesame optie de grootste laadruimte in zijn klasse (4.9 m3) in 42 minuten weer 80% geladen en klaar voor de volgende klus 1. genoemde vanafprijs betreft de nieuwe Renault kangoo e-tech comfort. de vanafprijs is een adviesprijs excl. Bouwend Nederland ledenvoordeel excl. btw/bpm en onvermijdbare kosten nodig voor aflevering van de auto aan de klant. 2. genoemde vanafprijs en maandbedrag betreft de nieuwe Renault kangoo e-tech comfort. de vanafprijs is een adviesprijs incl. bpm excl. btw en onvermijdbare kosten nodig voor aflevering van de auto aan de klant. financial lease o.b.v. de netto catalogusprijs exclusief bpm, looptijd van 60 maanden, 30% aanbetaling, 1,9% rente en 30% slottermijn o.b.v. 1,9% financial lease. getoond model verkrijgbaar tegen meerprijs. schrijffouten en prijswijzigingen voorbehouden. vraag naar de voorwaarden; bel gratis 0800- 0303 of kijk voor de actievoorwaarden op renault.nl/actievoorwaarden.

Renault Pro+

renault.nl

REGIOKATERN NOORD | JULI 2022 | BNL | 27

REGIO NOORD

BIJEENKOMSTEN bouwendnederland.nl/regios/regio-noord Juli 5 7 14

Contactgroep Veiligheid Contactgroep Personeel en Financiën Contactgroep Digitalisering

September 6 InnovatieAtelier 8 Themabijeenkomst afdeling Friesland 29 Contactbijeenkomst Platform Infra Noord 29-30 Meerdaagse excursie JBN Noord Oktober 1 Meerdaagse excursie JBN Noord 5 Regiovergadering noordelijke bestuurders i.c.m. Masterclass Bouw & Infra (nieuwe) wethouders G/F/D 12 Netwerkbijeenkomst afdeling Groningen 13 Regiobijeenkomst Bedrijfsopvolging 20 JBN Noord 25 Infra Innovatie Marktdag 25 Contactgroep Personeel en Financiën

AANGEHAAKT BLIJVEN Een paar jaar geleden arriveerde ik, door een externe afspraak, iets later op een regionale vergadering toen alle ogen zich plots tot mij richtten. Op deze manier werd ik voor een vacature in het bestuur gevraagd. En van het een komt het ander: sinds april van dit jaar ben ik voorzitter van de afdeling Drenthe. Samen met mijn andere bestuursleden is dit dé manier om (nog meer) binding met de regio te krijgen die mij na aan het hart ligt en kunnen we als bestuur onze ervaring, kennis en input toepassen. Wij zijn voor het eerst een geïntegreerde afdeling en hangen daarbij veel op aan de pijlers van Bouwend Nederland ‘landelijk’. Het is voor ons bestuur in de regio wel belangrijk te weten wat er bij onze eigen leden leeft. Daarom brengen we binnen Bouwend Nederland Drenthe in kaart wat onze ledengroep van ongeveer zestig ondernemingen bezighoudt met betrekking tot de uitdagingen die ons (op de korte termijn) te wachten staan. Hoe behouden we mensen voor de sector, en hoe zorgen we voor betaalbare bouw? Maar ook: hoe maken we de bouw nog innovatiever, duurzamer en circulairder, hoe gaan we om met aanbestedingen en vergunning, hoe krijgen we de bouw veiliger en belangrijk is ook hoe gaan we om met de duurzame inzetbaarheid van medewerkers? Stuk voor stuk thema’s waarop we met elkaar moeten sturen. Daardoor is het belangrijk dat je daarin als vereniging contact met je achterban onderhoudt. We moeten ervoor zorgen dat we de komende jaren met alles aangehaakt blijven. En onder ‘alles’ versta ik onder meer het behoud van vakmanschap, betaalbare bouw en ook een thema als onderwijs. Aangehaakt (en daardoor in balans) blijven wordt daarmee meer dan belangrijk. Wout van Vilsteren Directeur Koenen Bouw

28 | BNL | JULI 2022 | REGIOKATERN NOORD

VERANDERING NODIG VOOR AANTREKKEN JONGEREN

Mensen van verschillende generaties binnen één bedrijf. Dit kan leiden tot een conflict, omdat elke generatie anders naar de wereld kijkt. Maar het kan ook nieuwe energie teweegbrengen, als je iedereen maar een stem geeft. Dit lieten het Generatietheater en generatie-expert Aart Bontekoning dinsdag 24 mei op amusante en informatieve wijze zien tijdens de Regiodag Noord in de Groninger Oosterpoort. Voordat het Generatietheater het podium betrad, leidde dagpresentator Gijs Nillessen een panelgesprek over verschillende generaties binnen de bouwsector. BNL-voorzitter Maxime Verhagen, Klaas Graveland (regiovoorzitter Bouwend Nederland afdeling Noord) en Harm Bijland (bestuurder jong Bouwend Nederland afdeling Noord) mochten zich onder meer buigen over de vraag of de bouw wel aantrekkelijk genoeg is voor jongeren, gezien de beperkte instroom. “Het is leuk om in de bouw te werken”, zegt Bijland. “Maar mensen hebben het beeld dat de bouw stoffig is en altijd gepaard gaat met lange werkdagen.” Hij vindt dat de bouw wat dat betreft moet veranderen om de jongeren aan te spreken. Verhagen pleit eveneens voor verandering: “Als je niet doortrapt, dan val je om.” In zijn politieke tijd werkte hij vaak zeven dagen per week. “Maar had ik zes dagen gewerkt, dan waren dingen waarschijnlijk niet heel anders verlopen. Maar alles was wel meer in balans geweest.” Tegelijk is nacht- en weekendwerk met name in de infra soms onvermijdelijk, voegt hij hier nog aan toe. Graveland deelt de mening dat de bouwsector moet veranderen om aantrekkelijker te worden voor jongeren. Juist omdat jongeren mede het verschil kunnen maken. “Alles moet meer circulair en er moet meer CO2-reductie gerealiseerd worden. Er is nog veel te doen en de jongere generatie heeft dat goed voor ogen.”

TEKST | MARTINE VAN DER LINDEN FOTO | ANTON VAN RIJN

“ ALS JE NIET DOORTRAPT, DAN VAL JE OM”

Conflicten tussen generaties Jongeren in de bouw zijn dus zeer gewenst, maar de instroom van jonge bouwers kan binnen bedrijven gepaard gaan met de nodige uitdagingen. Dat lieten het Generatietheater en Aart Bontekoning zien. Bontekoning legde uit dat ongeveer elke vijftien jaar een nieuwe generatie ontstaat. Zo kwamen na de protestgeneratie (1945-1955) de generatie X (1956-1980), de millennials (1980-1995) en generatie Z (geboren na 1995). “Jongeren zijn als kanaries in een mijn. Ze reageren sterk op veroudering in een werkomgeving.” Ze hebben volop energie en daar willen ze wat mee, maar oudere generaties kunnen geneigd zijn om vast te houden aan oude patronen. Als daaraan stug wordt vastgehouden, dooft dat het enthousiasme bij jongeren en vallen ze om. Ouder zijn betekent echter niet per definitie dat je verouderd bent. Oudere generaties hebben waarden die ook belangrijk zijn en bezitten vaak veel kennis en kunde die ze kunnen overdragen. Het Generatietheater illustreerde met verschillende sketches waarom en hoe verschil in generaties kan leiden tot conflicten maar ook tot successen. Bontekoe sloot af met de belangrijkste boodschap: “Wat de truc is voor inclusief werken: van iedereen de inbreng onderzoeken en kijken hoe je hiertussen bruggen kunt slaan.”

Scan hier de QR-code voor een videoverslag!

TEKST | ROBIN VAN ESSEL

REGIOKATERN NOORD | JULI 2022 | BNL | 29

BASISSCHOOLLEERLINGEN PLANNEN, CALCULEREN EN BOUWEN BIJ BOUWBASE Eind april startte BOUWBASE bij Friso Bouwgroep in Sneek. Op deze pop-up bouwplaats ontdekken zevende- en achtstegroepers uit de regio wat de bouw leuk en interessant maakt. Ook voor andere bouwbedrijven is het een kans om in contact te komen met de werknemers van de toekomst: de komende twee jaar toert BOUWBASE door de rest van de provincie. Initiatieven om jongeren kennis te laten maken met de bouw zijn er legio. Maar BOUWBASE, momenteel te vinden op het terrein van de Friso Bouwgroep in Sneek, streeft ernaar de realiteit en dynamiek van de bouwplaats in de volle breedte zo goed mogelijk na te bootsen. De jonge bezoekers leren plannen, ontwerpen en calculeren en voeren uitvoerende werkzaamheden uit aan drie tiny houses. Inmiddels meldden al ruim veertig scholen zich aan. Vroeg kennismaken Bouwbase is een gezamenlijk initiatief van Friso Bouwgroep, dat zijn 75e verjaardag viert, Technolab SWF en De Bouw iets voor Jou (een initiatief van Bouwend Nederland afdeling Friesland). Het ontstond vanuit de gezamenlijke behoefte iets te organiseren om ook kinderen in de regio bekend te maken met de sector, zegt Tineke de Groot van De Bouw iets voor Jou. “Bestaande initiatieven werpen absoluut vruchten af. We zien een stijging van het aantal leerlingen bij alle bouwopleidingen. Maar er kan en moet nog meer worden gedaan.” BOUWBASE richt zich primair op kinderen in groep zeven en acht van de basisschool en zit daarmee vroeg in de keten, zegt De Groot. “Voor deze doelgroep organiseren we al workshops en bedrijfsbezoeken, en ook succesvol, maar bij BOUWBASE maken kinderen al doende in een keer met heel veel facetten van de bouw kennis. En eenmaal op de middelbare school blijven we de bouw onder de aandacht brengen.”

Tastbare aanpak Bouwend Nederland Friesland-voorzitter Geert Smid is enthousiast over de aanpak. “Wij zijn als bouwers niet zo goed in onszelf etaleren. Dus een tastbare aanpak, waarbij je een groep jongeren een paar uur voor jezelf hebt om ze van alles te leren en te laten zien dat je in de bouw alle kanten uit kunt, is heel waardevol. BOUWBASE is een mooi begin om directer in contact te komen met scholen, want deze is ook op te schalen naar het middelbaar onderwijs. Zo kunnen we jongeren met interesse voor de bouw als het ware scouten ” Het is de bedoeling dat BOUWBASE tot de zomervakantie in Sneek te vinden is en daarna verhuist naar een ander bouwbedrijf in de regio. Zo gaat het in pakweg twee jaar de provincie door. Een mooi voorbeeld van een waardevol, gezamenlijk gedragen initiatief, besluit Smid: “Het doet me deugd dat Friso Bouwgroep nu zijn nek uitsteekt voor sterk regionaal techniekonderwijs waar we allemaal van profiteren. We moeten als bedrijven elkaar opzoeken. We kunnen allemaal bouwen, maar we zijn allemaal verschillend en kunnen elkaar helpen.”

Het stokje van Friso Bouwgroep overnemen en zelf een BOUWBASE in Friesland organiseren? Neem contact op met Tineke de Groot via info@debouwietsvoorjou.nl.

30 | BNL | JULI 2022 | REGIOKATERN NOORD

TEKST | JAN WILLEM KOMMER FOTO | ALWIN KOOPS

DE NIEUWE ARBEIDSMARKTCOACHES MIKKEN NIET OP SCOREN Vacatures vervullen is een enorme opgave geworden. De bouw en infra in Noord-Nederland krijgt er echter hulp bij. Sinds april zijn twee arbeidsmarktcoaches van Servicepunt Techniek Noord specifiek voor de branche aan de slag met ondersteuning in de zoektocht naar personeel. Ook informeren en adviseren ze over de opleidingsubsidieregelingen of andere personeelsaangelegenheden. Baukje Rekker is een van de twee nieuwe arbeidsmarktcoaches. Samen met Marjo Roosenstein begeleidt zij onder meer de zijinstromers uit het programma ‘Je gaat het maken’ bij de zoektocht naar een baan in de bouw en infra. Doe wat je gelukkig maakt, is een van de dingen die ze mensen meegeeft. “Soms is het gewoon beter om een (vaste) baan waar je je ei niet in kwijt kunt, in te ruilen voor een baan waar je wél gelukkig van wordt. Natuurlijk is het spannend om die stap te zetten. Maar als je er beter door in je vel komt te zitten, is het de moeite waard”, weet Rekker uit ervaring. Denk in kansen De arbeidsmarktcoaches helpen bedrijven bij het invullen van vacatures, bijvoorbeeld door ze in contact te brengen met kandidaten; zij-instromers die zichzelf hebben aangemeld en kandidaten die het UWV en gemeenten hebben doorgegeven. “Denk in kansen en mogelijkheden”, drukt Rekker werkgevers daarbij op het hart. “Goed geschoolde en gediplomeerde vakmensen zijn heel moeilijk te vinden in deze arbeidsmarkt. Dan kun je beter kijken naar de skills die iemand heeft. Als die aansluiten bij wat je als bedrijf zoekt, dan is dat belangrijker dan diploma’s en kun je daarnaast investeren in gerichte scholing.”

Prachtige subsidieregeling In het verlengde van die adviezen kunnen de arbeidsmarktcoaches de bedrijven ook alles vertellen over de subsidieregeling ‘Kansen Verzilveren voor Technisch Vakmanschap’. Vanuit die regeling kunnen bijscholings- en opleidingskosten gedeeltelijk worden vergoed. Dat geldt zowel voor het zittende personeel als voor zij-instromers die de overstap naar de bouw en infra willen maken. “We merken dat‘Kansen Verzilveren voor Technisch Vakmanschap nog best onbekend is bij de bedrijven”, zegt Roosenstein. “We kunnen alles over die subsidieregelingen vertellen en een handje helpen bij het aanvragen van zo’n tegemoetkoming!” Meer informatie Baukje Rekker (Friesland) b.rekker@spt-noord.nl Marjo Roosenstein (Groningen en Drenthe) m.roosenstein@spt-noord.nl Contactpersoon Alja Vos Adviseur Arbeidsmarkt en sociale zaken a.vos@bouwendnederland.nl

Iedereen op de juiste plek Marjo Roosenstein benadrukt dat de arbeidsmarktcoaches gaan voor duurzame inzetbaarheid. “Het is belangrijk dat mensen op de juiste plek komen te zitten.” Dat geldt wat haar betreft niet alleen voor nieuwe matches. Ook bij bestaande dienstverbanden kijkt ze graag mee of mensen wel goed zitten. “Bij deze krappe arbeidsmarkt wil je niet dat personeel weggaat. Daarom praten we ook graag met werkgevers en werknemers over ontwikkelingsmogelijkheden binnen het bedrijf. We kunnen bijvoorbeeld advies geven over opleidingen die een werknemer kan volgen waardoor hij of zij behouden blijft voor het bedrijf en de sector.”

REGIOKATERN OOST | JULI 2022 | BNL | 27

REGIO OOST

BIJEENKOMSTEN Bouwendnederland.nl/regios/regio-oost Juli en augustus 11 Afdeling Zuid-West Veluwe, jaarvergadering met BBQ 16/7 t/m 21/8 Event Wij Bouwen de Toekomst Vliegveld Twenthe September 09 Afdeling Veluwestreek, excursie met partner 13 Afdeling Flevoland, ledenvergadering 15 Afdeling Regio Twente, digitale sessie: Energietransitie & Infrastructuur 20 Operationele HR-sessie Almelo 21 Afdeling Regio Twente, Bouwcafé Prinsjesdag 22 Operationele HR-sessie Oosterbeek 26 Afdeling Noord Oost Overijssel, ledenvergadering 27 Operationele HR-sessie Zwolle 29 Afdeling Regio Twente i.s.m. JBN, ledenbijeenkomst Bedrijfsovername/ Opvolging 30/9 t/m 1/10 Afdeling Stedendriehoek/ Salland, ledenuitje Oktober 5 Afdeling Zwolle/ Genemuiden, Ledenvergadering met bedrijfsbezoek of spreker

HANDJES VAN DE TOEKOMST Ook in onze regio is de roep om bekwaam personeel groot. We hebben in de branche rond 2012-2013 helaas mindere tijden gekend en brokkelde ons imago wat af. Maar er gloort zon aan de horizon: in de afgelopen jaren bespeur ik een verbetering. De woningnood heeft daarbij gek genoeg geholpen. Het is in onze sector mogelijk een goede boterham te verdienen én schitterend werk af te leveren… hoe mooi is dat? De komende tijd zal er dus genoeg werk onze kant opkomen, aangewakkerd door die woningopgave maar ook door de energietransitie. Mannen én vrouwen met gouden handjes zijn daarom meer dan welkom, maar zij liggen helaas niet voor het oprapen. Ik denk overigens dat deze schreeuw om medewerkers in het oosten niet groter is dan in de rest van het land: gekwalificeerde medewerkers is brancheonafhankelijk. De horeca zal ongetwijfeld tegen dezelfde problemen aanlopen. De zoektocht naar gouden handjes gaat onverminderd voort, maar we kijken ook verder dan deze generatie. Vanaf medio juli willen we een jonge(re) doelgroep voor de bouw interesseren. Op het vliegveld in Twente wordt zes weken lang een pop-up event gehouden. We ontvangen daar dan basisschoolleerlingen (en hun ouders) om hen zo kennis te laten maken met de bouw, installatie en infra. Meer dan een gezellig en informatief gezinsuitje. Ouders, en met name moeders, hebben grote invloed op de werktoekomst van hun kroost. ‘Wij bouwen de toekomst’ is een initiatief uit de koker van Regio Oost en wordt door het dagelijks en algemeen bestuur omarmd. Wanneer het aanslaat, zal het concept ook landelijk worden uitgerold. De jeugd heeft de (bouw)toekomst! Hans ter Steege Algemeen directeur Ter Steege Bouw Vastgoed

28 | BNL | JULI 2022 | REGIOKATERN OOST

TEKST | ROBIN VAN ESSEL

OP DE BOUW INSPIRATIEDAG WERKEN BOUWERS SAMEN VOOR DE NIEUWE GENERATIE In aanloop naar de Dag van de Bouw, vond de dag ervoor op vrijdag 17 juni de Bouw Inspiratiedag plaats in Veenendaal. Traditiegetrouw, mogen we inmiddels wel zeggen: het evenement waarbij leerlingen van basisscholen in de regio Foodvalley kennis maken met de bouw en techniek, werd voor de zevende keer georganiseerd. Het is een sprekend voorbeeld van een effectief, regionaal samenwerkingsverband. De ongeveer 600 leerlingen uit de groepen 7 en 8 van zo’n tien basisscholen in de Foodvalley werden op de Bouw Inspiratiedag in Veenendaal verwelkomd door burgemeester Gert-Jan Kats en kinderburgemeester Avalon Jansen. Daarna konden zij aan de slag met ontwerpen, timmeren, bruggen bouwen, landmeten en nog veel meer. Onder begeleiding van een machinist namen de bezoekers plaats in graver, of probeerden met een op afstand bestuurbare hijskraan een pion in een buis te mikken. Daarnaast kregen de bezoekers informatie over de nieuwste bouwmaterialen en –technieken.

Gezamenlijk initiatief De jaarlijkse Bouw Inspiratiedag is een initiatief van Bouwend Nederland-afdelingen Veenendaal en Zuid-West Veluwe en Knooppunt Techniek. Werkterrein was dit jaar het bedrijventerrein De Compagnie in Veenendaal, waar bouwbedrijven KUDO, Rodenburg en Van Brel hun terrein, loodsen en bouwplaats beschikbaar stelden. Alles dat wordt opgebouwd, wordt bovendien de dag erna ook benut voor de open Dag van de Bouw. De Bouw Inspiratiedag is echter een gezamenlijke ‘teamprestatie’ van allerlei ondernemers, opleidingsbedrijven en onderwijsinstellingen in de regio. Een mooi voorbeeld van hoe samenwerking leidt tot resultaat, zegt All de Rooij, coördinator namens Bouwend Nederland en Knooppunt Techniek. “Heel veel ondernemers en onderwijsinstellingen helpen mee met het opbouwen en de begeleiding van de kinderen. Ik hoef in de voorbereiding van de dag maar te roepen, en ik krijg ondersteuning. We zijn misschien concurrenten van elkaar, maar hier werken we samen om de nieuwe generatie bouwers te enthousiasmeren.” Toekomst van de sector Even verder loopt directeur Frank van Woerden van KUDO met een kruiwagen vol broodjes om aan de kinderen uit te delen. “Er is nog steeds een groot tekort aan technisch personeel,” zegt hij. “Hier moet verandering in komen. Wij willen hier graag een bijdrage aan leveren. Met de Bouw Inspiratiedag laten we de kinderen zelf ervaren wat voor mooie dingen je kunt maken en welke verschillende beroepen er zijn. Heel waardevol en belangrijk voor de toekomst van onze sector.” “Mooi om dit event te mogen organiseren,” zegt ook Joop Hazeleger, directeur Knooppunt Techniek. “Deze activiteiten zorgen samen met Sterk Techniek Onderwijs en Techniekpact ervoor dat het onderwijs beter aansluit op de vragen van de toekomst en verbeteren het imago van technische beroepen, zodat er meer jongeren kiezen voor techniek. Zo werken we samen aan de toekomst van de Regio Foodvalley.”

Contactpersoon Anne de Jonge Adviseur Onderwijs en Arbeidsmarkt ae.dejonge@bouwendnederland.nl

TEKST | BARBARA HOOGSTEDEN

FOTO | RENÉ VAN DEN BURG

REGIOKATERN OOST | JULI 2022 | BNL | 29

INFRA FUTURELABS:

SAMENWERKEN RONDOM CIRCULAIRE ECONOMIE Als grootverbruikers van primaire grondstoffen, moet de bouwen infrasector meer doen aan circulaire economie. Samenwerking tussen onderwijs, overheid en bedrijfsleven is daarbij essentieel. Bij Infra Futurelabs, een initiatief van de Provincie Overijssel, Bouwend Nederland en Stichting Pioneering kunnen deze partijen elkaar vinden en kennis delen. Want, beweren Jan Spoelstra (programmamanager Wegen & Kanalen bij provincie Overijssel) en Jan Wienk van Weconnext B.V. en Stichting Pioneering, dat gebeurt in deze sector nog te weinig. “Willen we meters maken, dan moeten we meer samenwerken.” Waarom is Infra Futurelabs opgericht? Spoelstra: “Steeds meer bedrijven zijn bezig met circulaire economie, maar het gaat niet snel genoeg. Het bedrijfsleven kijkt vooral naar de overheid: welke kant gaan wij op? Terwijl de overheid op zoek is naar innovaties in de markt. Bouwend Nederland heeft samen met Stichting Pioneering een voorstel gedaan hoe wij binnen regio Overijssel die kennisdeling rondom circulaire economie gezamenlijk kunnen oppakken.” Kun je wat voorbeelden noemen van projecten? Wienk: “Dura Vermeer heeft bijvoorbeeld de circulaire weg, maar ook waterbouw en beton krijgen aandacht. Provincie Overijssel is een onderzoek gestart naar de duurzame vervanging van twee bruggen. Daar zijn Universiteit Twente en Hogeschool Saxion bij betrokken.” Wat is de rol van Infra Futurelabs? Spoelstra: “Verschillende partijen met elkaar in gesprek krijgen en het delen van kennis. Ook is er ruimte voor onderzoeksprojecten vanuit overheid en marktpartijen waar studenten een rol hebben. Met het idee dat de sector de uitkomst oppakt. Veel bedrijven zien circulaire economie als onderdeel van het reguliere werk. Terwijl zij hier best trots op mogen zijn. Het is zonde om die ervaring niet te delen.” Wienk

vult aan dat kennisdeling van toegevoegde waarde is voor bedrijven. “Ontwikkelingen rond de verduurzaming van de sector leiden op dit moment vaak nog tot een onzeker investeringsperspectief. Welke kant gaat het op rond circulaire economie? Waar zet je als bedrijf op in? Daar moet je als sector gezamenlijk mee aan de slag en waar nodig afspraken over maken, zodat aan beide kanten gericht geïnvesteerd kan worden.” Spoelstra: “Als subdoel pak je ook het personeelstekort aan. Het leuke is dat dit thema leeft bij studenten. Misschien ook iets om mee te nemen bij je wervingsbeleid.” Wienk bevestigend: “Er is veel interesse bij jongeren als het gaat om duurzaamheid en circulaire economie in relatie tot infra. En niet alleen bij studenten Civiele Techniek, maar ook bij andere vaak niet-technische studierichtingen.” Wat willen jullie aan de leden van Bouwend Nederland meegeven? Spoelstra: “Wanneer partijen allemaal voor eigen gewin blijven doorwerken, gaat deze transitie er niet komen. Er moet een gezamenlijke ambitie komen. En ja, daar hebben we zeker als overheid een rol in.” Wienk: “Vanuit die samenwerking zijn we bezig met een toolbox, met daarin handvatten vanuit verschillende thema’s. Zo helpen we ondernemers en overheden een stap te zetten richting circulaire economie.” Meer informatie www.infrafuturelabs.nl

Contactpersoon Jorrit van Ommen Verenigingsmanager Regio Twente j.vanommen@bouwendnederland.nl

30 | BNL | JULI 2022 | REGIOKATERN OOST

IN GESPREK MET… RENÉ KNIPSCHEER

TEKST | JACOB-JAN ESMEIJER

FOTO | ERAN OPPENHEIMER

“ WE MAKEN ONS HARD VOOR GROEN BETON” In de vorige editie van BNL vroeg Hans Bruil aan René Knipscheer hoe hij tegen de elektrificatie aankijkt van het bouwmaterieel in de infrasector. “We kunnen zeker stappen maken, maar dan alleen het ‘kleinere’ materieel.” René Knipscheer is directeur-eigenaar van Knipscheer Infra-Groep, het bedrijf dat door zijn ouders in 1980 werd opgericht. “We komen oorspronkelijk uit Brabant. Na zijn HTS heeft mijn vader nagedacht over de drooglegging van de Flevopolder en heeft toen de ondernemersschoenen aangetrokken. We verhuisden met het gezin naar Dronten waar mijn vader als uitvoerder en bedrijfsleider bij een infrabedrijf aan de slag ging. In 1980 ging hij op eigen benen staan en drie jaar later had hij een vooruitziende blik dat het ‘allemaal’ in Almere ging gebeuren. Deze blik heeft hem niet teleurgesteld. Inmiddels hebben we daar 100 mensen bij Knipscheer Infrastructuur op de loonlijst. De zusterbedrijven Knipscheer Infra-Clean en Knipscheer Rail-Infra maken het plaatje compleet.” Meer dan stijgende prijzen Ook al zit Knipscheer in de polder, dat wil niet zeggen dat de zakelijke actieradius zich tot dit gebied beperkt. “Kort door de bocht hebben we een half-landelijke dekking. Trek een horizontale lijn en wij bedienen het bovenste deel van Nederland. Amsterdam, Utrecht, Heerenveen en Wezep: het is een aantal steden waar we op dit moment actief zijn. De Coronaperiode was niet extreem lastig. De schaarste aan mensen en grondstoffen en de prijsstijgingen maken het nu wél uitdagend. De oorlog in Oekraïne doet daar een schepje bovenop. De prijzen van grondstoffen waren de laatste tijd al ‘royaal’, maar de woekerende oorlog doet de prijzen nog meer stijgen. Zo zijn staalproducten en Russisch berk niet meer te betalen, als je het überhaupt nog kunt krijgen. Maar ook de grondstoffen voor beton en asfalt worden schaarser. We willen allemaal graag bouwen in Nederland, maar dan zullen de prijzen eerst moeten dalen.” Diesel versus stroom? Met betrekking tot de vraag over elektrificatie in de infrasector antwoordt Knipscheer het volgende: “Voor kleiner materieel als minishovels, rioleringsdoorspuitmachines of vacuümeenheden voor het optillen van betonplaten zie ik dit wel gebeuren. Vroeger werkten deze apparatuur op diesel, maar deze machines hebben de transitie al doorgemaakt. Daarnaast genereren zo ook minder herrie, een prettige bijkomstigheid voor mijn medewerkers. Machines met veel tractie zoals zware rupskranen zie ik niet elektrisch worden. Daarvoor denk ik eerder aan oplossingen als waterstof of biodiesel. Anders krijg je nooit het vermogen om zware werkzaamheden uit te voeren. Met de opkomst van Euro 7-motoren zijn we voor de ‘zware jongens’ al goed bezig. En vergeet niet: we hebben grote moeite woningen op het elektriciteitsnetwerk aan te sluiten. Stel je voor dat daarop ook opeens werktuigparken moeten worden aangesloten.”

Voor de volgende editie vraagt René Knipscheer aan Geert Abbink van Abbink Boekelo Wegenbouw: “Hoe zie jij de toekomst van asfalt en de emissieverlaging hieromtrent?”

REGIOKATERN RANDSTAD NOORD | JULI 2022 | BNL |27

REGIO RANDSTAD NOORD

BIJEENKOMSTEN Bouwendnederland.nl/regios/regio-randstad-noord Juli 5

CINH-bijeenkomst

September 2 -3 Infraplatform excursie 11 Afdeling Midden-Nederland, Jaarexcursie/studiereis 13 Regiobestuursvergadering 16-17 Afdeling Midden-Holland excursie 27 Afdeling Amsterdam themabijeenkomst 28 Masterclass gemeenteraadsleden Noord-Holland 29 Afdeling Noord-Holland Noord P&O-overleg 29 Afdeling Midden-Nederland ledenbijeenkomst 30 Afdeling NW Utrecht excursie Oktober 3 Bouwtafel Noord-Holland

WAAROM BEGINNEN WE ZO VROEG? We staan gezamenlijk voor de opdracht om een miljoen huizen te bouwen. Ondanks bedreigingen van stikstof en Natura 2000 (wat ongeveer de helft van ons gebied betreft) moeten er zo’n 300.000 woningen in deze omgeving worden gebouwd. Elke dag mogen we mooie dingen bouwen en mensen blij maken. Als ik hier in de omgeving rondrijd, kom ik langs zoveel fantastische projecten waarbij ik betrokken ben geweest. Waarom is het dan toch zo moeilijk om jongeren voor een baan in onze prachtige sector te enthousiasmeren? Verder maak ik me echt zorgen over de gemiddelde leeftijd van het huidige personeel. We hebben nog wel tien jaar voordat er gaten gaan vallen, maar dan raken we de ervaring kwijt. De schakel tussen generaties gaat ontbreken op de bouwplaats. De jeugd van tegenwoordig wil niet meer als uitvoerder aan de gang. Ze ambiëren geen baan waarin ze om 06.00 uur aanwezig dienen te zijn wat ten koste gaat van hun sociale leven. Dus vraag ik me af: Waarom beginnen we eigenlijk zo vroeg? Zelf vond ik het als kleine jongen al leuk om dingen te bouwen. Mijn vader was stukadoor en hij leerde mij knutselen. Eerst met Lego, later met boormachines en zagen om op spelenderwijs iets te maken van allemaal losse onderdelen. Tegenwoordig vinden nog veel ouders dat hun kind ‘wel beter kan dan in de bouw werken’. Pure onzin! Niet ieder kind wordt later arts of advocaat. Leer je kind dat het écht okay is om met je handen te werken en toffe dingen te bouwen. Robbert van der Meer Bestuurslid Regiobestuur Randstad Noord

28 | BNL | JULI 2022 | REGIOKATERN RANDSTAD NOORD

TEKST | JAN WILLEM KOMMER

“ DIT INITIATIEF IS ECHT NIET NORMAAL” Het is net een weegschaal: aan de ene kant de ambitie om in 2050 klimaatneutraal te zijn, en aan de andere kant 7.000 vacatures in de technische beroepen die deze verduurzaming moeten realiseren. Om de boel in balans te krijgen, zet de gemeente Amsterdam met het programma ‘Duurzame Stad, Duurzame Banen’ een aantal onorthodoxe maatregelen in. "Dat moet wel. Want als we niet op een andere manier met de arbeidsmarkt aan de slag gaan, dan gaan we alle ambities over woningbouw en verduurzaming gewoon niet redden", zegt wethouder Rutger Groot Wassink.

Laat je omscholen naar een duurzaam vak Meld je aan voor de oriëntatiedagen amsterdam.nl/BaanMetToekomst

“ ALS WE NIET OP EEN ANDERE MANIER MET DE ARBEIDSMARKT AAN DE SLAG GAAN, DAN GAAN WE ALLE AMBITIES OVER WONINGBOUW EN VERDUURZAMING GEWOON NIET REDDEN.” In juni is de campagne ‘Banen met Toekomst’ gestart. Er zijn posters in de stad opgehangen en advertenties in bekende huis-aan-huis bladen geplaatst, er zijn online campagne op social media en radiospot op FunX; en dat is nog niet eens de helft. Alles om de Amsterdammers enthousiast te maken voor een baan in de bouw, infra en techniek. Wie daarvoor warmloopt, kan naar een oriëntatiedag om van alles te horen over de verschillende sectoren en de opleidingen. Wie na een dagje meelopen bij een leerbedrijf inderdaad aan een opleiding begint, valt met de neus in de boter. “Wij dekken de opleidingskosten!”, zegt Groot Wassink. Het is behoorlijk out of the box gedacht, maar de gemeente heeft daar een duidelijke reden voor. “Vaak genoeg zeggen mensen Ik wil wel, maar ik heb er het geld niet voor. Die drempel willen we hiermee wegnemen.”

Zeker geen soloactie De gemeente Amsterdam doet dit niet alleen, er wordt samengewerkt met branches en opleidingsinstellingen, zoals Metaalunie, Bouwend Nederland, Bouwmensen Amsterdam voor de Bouw, ROC van Amsterdam. Als je mensen warm maakt voor een baan met toekomst, dan moeten de benodigde opleidingen en leerplekken er natuurlijk wel zijn. “Over die zaken praten we met de ROC’s, de brancheorganisaties en de werkgevers. En van de bedrijven hoop ik dat ze niet alleen zorgen voor voldoende leerplekken, maar dat ze ons ook helpen met zoeken naar hoe we de arbeidsmarkt anders kunnen inrichten en beter kunnen laten werken.”

Groter dan Amsterdam In het najaar wordt de campagne ‘Banen met Toekomst’ herhaald, en als het aan de wethouder ligt mag het best een permanente voorziening worden. “We mikken op 300 mensen per jaar die via ‘Banen met Toekomst’ aan een opleiding beginnen. Maar het zou natuurlijk fantastisch zijn als het er meer worden en als het kabinet zegt Dit is een mooi voorbeeld van hoe we het kunnen doen.” Want Groot Wassink kijkt ook naar het grote plaatje. “Dit probleem speelt niet alleen in Amsterdam. Er moet écht iets aan de arbeidsmarkt veranderen en daar speelt landelijke wetgeving een rol in.”

TEKST | PETRICK DE KONING

ZET JE MEDEWERKERS OP DE EERSTE PLAATS

REGIOKATERN RANDSTAD NOORD | JULI 2022 | BNL | 29

LEERGANG TOPWERKGEVERSCHAP EMPLOYEE EXPERIENCE

Aan uitdagingen ontbreekt het momenteel niet in de bouw en infra. Toch staat het tekort aan goed geschoolde medewerkers bij veel leden hoog op de agenda. Edwin de Veld, hoofd personeelszaken bij UBA Bouw, merkt ook dat de instroom bij het aantal vacatures achterblijft. Tegelijkertijd is het zaak medewerkers te blijven boeien. In de Leergang Topwerkgeverschap – Employee Experience ging hij samen met andere bouwondernemers met dit onderwerp aan de slag. In de huidige markt is het cruciaal om medewerkers te vinden, binnenboord te houden en te zorgen dat ze in ontwikkeling blijven. De Veld: “In het verleden ging de werving van nieuwe medewerkers relatief makkelijk. Dat is nu wel anders. Het is lastiger om vacatures in te vullen. Dat vraagt aanpassingen in onze aanpak. Maar we kijken breder. We moeten goed weten wat er speelt en ook voor onze eigen mensen aantrekkelijk blijven als werkgever. De leergang zien we hiervoor als een startpunt.” Gelukkig medewerkers, gelukkige klanten De reis die medewerkers van sollicitatie tot vertrek doorlopen en ervaren, is de kern van de Leergang Topwerkgeverschap – Employee Experience die Bouwend Nederland samen met HappinessBureau voor de regio’s organiseert. Dit initiatief is onderdeel van het meerjarenprogramma Blijven investeren in ontwikkelen. De beleving van medewerkers is bepalend voor hoe goed je bedrijf talent kan aantrekken en behouden. Topondernemer Richard Branson is hiervan overtuigd: ‘Als je je medewerkers op de eerste plaats zet, je klanten op de tweede en je aandeelhouders op de derde dan is het resultaat dat je aandeelhouders het prima doen, je klanten nog beter en je medewerkers gelukkig zijn’.

Praktijkervaring delen Samen met andere bouwen infra-ondernemers volgde De Veld drie dagen boordevol informatie en verhalen van experts. “Ik heb veel kennis en ideeën opgedaan. Bovendien was het heel waardevol om in gesprek te gaan met andere ondernemers en ervaringen uit de praktijk te delen. Het is nu de uitdaging om te bepalen wat bij ons past.” Op zoek naar verbeterkansen Een belangrijk inzicht is het vastleggen van de medewerkersreis voor UBA. Naast de focus op het aantrekken van nieuwe mensen zijn er nu ook gesprekken met de jonge medewerkers gestart. De Veld: “We willen hun inzichten en ideeën ophalen. Wat zien zij gebeuren en waar liggen nog verbeterkansen? Hun input kunnen we gebruiken om beter aan te sluiten bij de wensen van kandidaten. En het helpt ons om de employee experience te verbeteren, zodat onze eigen mensen echte ambassadeurs worden.” Olievlek creëren De Veld is positief over de leergang. “Het is goed om van elkaar te leren en dat te combineren met de nieuwste inzichten op HR-gebied. Het is duidelijk dat we breder moeten inzetten. Niet alleen op werven, maar ook op binden en boeien. Daarvoor hebben we nu de handvatten gekregen. Het is nu tijd om de olievlek te verspreiden.” Geïnspireerd geraakt? Neem voor meer informatie over de Leergang Topwerkgeverschap – Employee Experience contact op met Vincent Zijlstra.

Contactpersoon Vincent Zijlstra Adviseur Onderwijs & Arbeidsmarkt v.zijlstra@bouwendnederland.nl

30 | BNL | JULI 2022 | REGIOKATERN RANDSTAD NOORD

TEKST | KEES DE VRIES

100% VERBINDING De twee regiobijeenkomsten Randstad Noord op 29 maart (Utrecht/ Het Gooi) en 9 juni (Noord-Holland) zijn met in totaal 150 deelnemers goed bezocht. Regiomanager Jan Overtoom is tevreden. “Er is goed invulling gegeven aan het innovatieprogramma en de aansluiting op de Maand van de Toekomst en de 38 landelijke digitale sessies. Het was leuk en leerzaam.” Bouwend Nederland riep juni 2022 uit tot Maand van de Toekomst. Dit thema kwam dan ook ruim aan bod in de diverse regiobijeenkomsten. Zo ook in Regio Randstad Noord. Regiomanager Jan Overtoom: “Onze regio loopt van Texel tot Veenendaal. In verband met beperking van de reistijd is het goed gebruik een regiodag voor Noord-Holland en een voor Utrecht en Het Gooi te houden.” De regioleden Randstad Noord kregen op 29 maart jongstleden (Utrecht/ Het Gooi) en 9 juni (Noord-Holland) een gelijksoortig programma voorgeschoteld bij respectievelijk Locatie Bouwmensen Gooi en Vechtstreek in Bussum en BouwLab R&Do in Haarlem. De verbinding met opleidingen en innovatie was zo meteen gelegd. Bijna veertig landelijke onlinesessies zorgden voor de verdieping. Niet terecht De sectoren bouw en infra zijn het fundament onder de toekomst van Nederland. Maxime Verhagen belichtte in Haarlem de achtergronden van de Maand van de Toekomst en de uitdagingen waarvoor de sector staat. Overtoom. “We zullen de komende jaren op een nieuwe, andere manier gaan werken. De bouw wordt vaak gezien als een conservatieve sector. Dat is niet terecht. Vergelijk eens hoe we nu bouwen met tien jaar terug. Er is heel veel veranderd en dat straalde ook in de regiobijeenkomsten door.”

Circulair In Haarlem konden de aanwezigen kennismaken met circulaire bouw. BouwLab R&Do in Haarlem is een Smart Industry Fieldlab op het gebied van technologie en duurzaamheid voor de bouw, met veel evenementen over digitalisering en robotisering voor professionals uit de bouwwereld. Bij een van de projecten wordt een kantoorpand uit Almere in de basis overgeheveld naar Haarlem, uitgebouwd en hergebruikt en niet gesloopt. “Daarbij wordt veel kennis en ervaring opgedaan voor toekomstig hergebruik”, aldus Overtoom. Omdenken Dat een andere manier van werken begint met een andere manier van denken, stond in beide bijeenkomsten centraal in de presentatie van Victor Lamme. Deze hersenonderzoeker en hoogleraar cognitieve neurowetenschap aan de Universiteit van Amsterdam belichtte op humoristische wijze hoe het menselijke brein gestuurd kan worden. Ook dat van de bouwer. Hij is auteur van onder meer het boek ‘De vrije wil bestaat niet’. Overtoom: “We kregen een spiegel voorgehouden om bijvoorbeeld in onze bedrijfsmarketing niet alles vanuit de techniek te regisseren. Succesvolle innovatie begint met omdenken en verplaatsing in de doelgroep.” Contactpersoon Jan Overtoom Manager Regio Randstad Noord j.overtoom@bouwendnederlnad.nl

REGIOKATERN RANDSTAD ZUID | JULI 2022 | BNL | 27

REGIO RANDSTAD ZUID

BIJEENKOMSTEN Bouwendnederland.nl/regios/regio-randstad-zuid Juli 4 5 5 6 6 6 14

Kick-off contactgroep digitalisering Infraplatform RRZ sessie bouwkostenstijgingen infra Bestuursvergadering afdeling Midden Zuid-Holland DGA overleg Masterclass raadsleden Verdiepingssessies cao Bestuursvergadering JBN RRZ

Augustus 31 Bestuursvergadering afdeling Bouwend Rijnmond September 5 Bestuursvergadering regiobestuur RRZ 13 Infrabestuur 13 Bestuursvergadering afdeling Midden Zuid-Holland 19 Bestuursvergadering afdeling Duin- en Rijnstreek 20 Jong DGA overleg 29 Broodje infra Havenbedrijf Rotterdam 29 Platform infra Oktober 6 Bestuurdersoverleg

EEN ANDERE DIMENSIE? We zagen het jaar doormidden en maken de balans op. Als verenging realiseren we ons terdege dat onze leden het echt te verduren hebben (gehad). Ik blijf mij verwonderen over het aanpassingsvermogen en toch ook de innovatieve houding onder onze leden in deze uitdagende tijden. What doesn’t kill makes you stronger, lijkt vaak het credo. Hoe ziet de balans van onze regio eruit na zes maanden? Ik kan het niet helpen dan te filosoferen over de nieuwe gedachte van onze leden als het gaat om ‘elkaar ontmoeten’. Hoe koppel je een periode van ‘alle hens aan dek’ met de behoefte om met elkaar van gedachten te wisselen? Wat is het effect van de pandemie op de mens met betrekking tot interactie? Heeft COVID-19 ons noodgedwongen doen beseffen dat we de work-life balance wel degelijk weten te waarderen? En zorgen uitdagende tijden voor een grotere behoefte aan verdieping? Kwaliteit boven kwantiteit, om in de clichés te vervallen. De balans doet mij ook afvragen hoe wij deze veranderende vraag onder onze leden kunnen beantwoorden. Onbewust denk ik aan de theorie van Watzlawick. Want zoals de behoefte met betrekking tot ontmoeten verandert, zo zullen wij veranderen in onze manier van verbinding met jullie. Als we stelling II en IV van Watzlawick vrij vertalen zegt dit niets anders dan begrijpen waar behoefte aan is en dat verbinding noodzakelijk is. Begrijpen wat er leeft, verbinden op de relatie en brengen wat ons vooruit helpt. Saïda Amlal-Sanoussi Verenigingsmanager Regio Randstad Zuid

28 | BNL | JULI 2022 | REGIOKATERN RANDSTAD ZUID

TEKST | PETRICK DE KONING

SAMEN WERKEN AAN BETERE AANSLUITING BIM-ONDERWIJS OP DE PRAKTIJK De digitalisering in de bouw gaat razendsnel. Ook het onderwijs moet mee in deze ontwikkeling. Het niveau van het bouwonderwijs in Nederland is hoog. Toch zien bouwbedrijven dat de aansluiting van studenten op het gebied van digitalisering (zoals 3D-modelleren en BIM) niet optimaal is. Bovendien zijn er verschillen in het BIM-onderwijsaanbod van scholen. Een quick scan geeft MBO-opleidingen een goed beeld van waar ze staan met hun BIMaanbod. Maar belangrijker: ze krijgen een concrete roadmap om jong talent goed voor te bereiden op de praktijk.

“BIM neemt een vlucht binnen de bouwsector. Het is langzaamaan een integraal onderdeel van het bouwproces”, zegt Arjan Walinga, expert BIM, Bouwlogistiek en Business Intelligence bij Bouwend Nederland. “Wij helpen onze leden om de voordelen van digitalisering te benutten in hun bedrijfsvoering. Dat doen we onder andere met opleidingen en een quick scan. Met de scan analyseren we hoe onze leden BIM inzetten en we geven concrete adviezen over waar nog winst te behalen is.” Complete BIM-omgeving Eén van de aandachtspunten is de aansluiting van het onderwijs op de wensen van bouwen infrabedrijven. Peter Breeman, docent bouwkunde en eigenaar van BRICC, onderkende dat jaren geleden al. “Ik zag de ontwikkelingen rondom BIM en 3D-modelleren en heb dat voor het Techniek College Rotterdam vertaald naar een concreet onderwijsaanbod. We hebben destijds

geïnvesteerd in de technologie en kennis die nodig is om een BIM-omgeving te draaien. Het resultaat is dat leerlingen sinds 2019 een compleet project digitaal kunnen doorlopen.”

inrichten van werken met een bouw informatiemodel. Ik combineer mijn baan als docent met een rol als adviseur voor MBO-scholen.”

Voorsprong BIM-kennis en -vaardigheden waren zeer welkom bij bouwbedrijven merkte Breeman. “De studenten die we opleidden, kregen positieve feedback. Stagebedrijven gaven aan dat zij duidelijk wisten waar ze het over hadden. Ze snappen de principes van BIM. Dat geeft studenten een echte voorsprong in de markt en zorgt dat ze snel kunnen landen bij bouwbedrijven.”

Quick scan Het idee van Breeman sluit perfect aan bij het streven van Bouwend Nederland om de link tussen jongeren en de bouwwereld te leggen en te versterken. Walinga: “We hebben op dit vlak verschillende initiatieven lopen, bijvoorbeeld het programma Nu bouwen aan morgen en Future Builders. Om BIMonderwijs te stimuleren en beter af te stemmen op de behoeften van onze leden, hebben we samen met Peter Breeman de quick scan voor onze leden geschikt gemaakt voor MBO-scholen. Als docent bouwkunde én adviseur met concrete ervaring bij het opzetten van BIM-onderwijs is hij een waardevolle partner.”

Breeman zag echter ook dat het BIMonderwijs moeizaam van de grond kwam bij andere opleidingen. “Het is lastig om BIM als integraal onderdeel in het onderwijsprogramma op te nemen. Omdat ik het al een keer gedaan had, besloot ik andere scholen te helpen met het opzetten en

FOTO | RENÉ VAN DEN BURG

REGIOKATERN RANDSTAD ZUID | JULI 2022 | BNL | 29

Contactpersoon Arjan Walinga Adviseur BIM a.walinga@bouwendnederland.nl

BIM-nulmeting De quick scan voor scholen is een nulmeting voor BIM-onderwijs. Breeman legt uit: “Aan de hand van een vragenlijst biedt de scan inzicht in de stand van zaken en aandachtspunten waar een organisatie nog in kan investeren. Op basis van zes pijlers – toepassing, processen, informatie, ICTinfrastructuur en personen – krijgt een school een goed beeld van het huidige niveau. Dit wordt afgezet tegen de ambities.” Concreet actieplan Het resultaat van de scan is een rapportage met een concrete roadmap. Breeman: “Mijn advies bestaat uit de verschillende stappen die nodig zijn om BIM-onderwijs effectief neer te zetten. Het is echt een actieplan om de ontwikkeling stap voor stap vorm te geven. Hierbij neemt het onderwijsteam zelf

de stappen en heb ik een coördinatierol. Het is hun onderwijs en hun onderwijsvernieuwing.” Dat klinkt eenvoudig, maar Breeman geeft aan dat het gemiddeld twee jaar duurt voor een onderwijsinstelling een werkend onderwijsmodel in BIM heeft. Kennis opbouwen Goed BIM-onderwijs komt niet vanzelf, het vraagt investeringen op verschillende gebieden. Naast een goede ICT-infrastructuur is kennisontwikkeling voor docenten een belangrijk aandachtspunt. “Het is zaak dat docenten hun digitale vaardigheden ontwikkelen. Dat gaat verder dan een cursus digitaal tekenen. Bouwend Nederland levert daar een bijdrage aan door onder andere met de HvA een brede BIM-opleidingen aan te bieden.”

Directe lijnen Breeman heeft inmiddels als een aantal quick scans uitgevoerd. “Scholen willen graag aan de slag met BIM. In mijn ogen is het cruciaal dat ze dat niet individueel doen. Juist door de krachten te bundelen, kunnen we sneller slagen maken. De werkgroepen die Bouwend Nederland organiseert, stimuleren onderlinge samenwerking. Bovendien is er dan een directe lijn met de bouwbedrijven. Op die manier kunnen we onderwijs blijven vernieuwen en tegelijkertijd de aansluiting op de praktijk verbeteren. Want iedereen is erbij gebaat dat leerlingen goed voorbereid op de arbeidsmarkt kunnen landen.”

30 | BNL | JULI 2022 | REGIOKATERN RANDSTAD ZUID

TEKST | JACOB-JAN ESMEIJER

“ DE BOUW IS IN GESPREK MET… IN TRANSITIE” LOTTE VAN HOUWELINGEN

In de vorige editie legde Ronald Kort de volgende vraag voor aan Lotte van Houwelingen, algemeen directeur van BM van Houwelingen: “Welke procesinnovaties vallen jou op, en van welke denk je dat ze essentieel zijn voor de bouwsector?”. “De menselijke factor is erg belangrijk.” Als algemeen directeur van BM van Houwelingen (“’BM’ zijn de initialen van mijn grootvader/oprichter Bastiaan Matthijs”) zijn het voor Lotte van Houwelingen turbulente tijden. Het roer van het familiebedrijf nam zij vijf jaar geleden over, en je mag stellen dat Corona en de oorlog in Oekraïne voor uitdagende tijden zorgen. Toch gaan zaken onverminderd door. Met 115 man op de loonlijst bij het bouwbedrijf en nog eens 60 bij de deurenfabriek heeft Lotte ook een humane deur opengezet: 40 Oekraïense vluchtelingen hebben inmiddels hun onderkomen in het bedrijfspand gevonden. Een warme geste, terwijl de zakelijke touwtjes stevig moeten worden aangetrokken. “Zoals velen voelen we de prijsstijgingen, en hierdoor kijken we goed naar de contractvorming met onze opdrachtgevers. Daar is de laatste periode veel tijd in gaan zitten. Niet alleen de prijs van staal en aluminium is gestegen. Dit geldt voor veel van onze bouwmaterialen, zoals stenen. Die moeten we bakken, en daar is gas voor nodig. Prijsstijgingen van tien tot soms wel vijftig procent zijn dagelijkse kost, om nog maar te zwijgen van de mogelijke schaarste die optreedt.” Creatief denken Bedrijven worden gedwongen om zo creatief mogelijk in te spelen op de veranderingen en turbulentie in de markt. “De betaalbaarheid staat onder druk. De rente kruipt langzaam omhoog en de prijzen stijgen fors. Eerst door de pandemie en de oorlog doet daar een schepje bovenop. We staan op de vooravond dat ons businessmodel in de bouw ook steeds meer onder druk komt te staan. In het licht van deze transitie is verdere industrialisatie een deel van de oplossing. Prefab en fabriekswoningen zijn daarvan goede voorbeelden, zo ook het virtuele bouwen. Zo’n BIM-voorbereiding zorgt ervoor dat je met alle betrokkenen om een project heenloopt en alles op voorhand zo efficiënt mogelijk inricht. Een essentiële ontwikkeling.” The human touch Naast het kiezen van de juiste koers zijn mensen de belangrijkste spil in elk bedrijf, besluit Lotte. “Hoe zorg je ervoor dat je het juiste team samenstelt dat zich met de juiste dingen bezighoudt? Met die vraag valt of staat je hele bedrijfsvoering. Dat menselijke aspect geeft de doorslag: écht de juiste mensen op de juiste plek. Ook al wordt digitalisering steeds belangrijker, toch wordt het goed inzetten van de menselijke factor nóg belangrijker. Zeker in een krappe arbeidsmarkt.”

Voor de komende editie legt Lotte de volgende vraag voor aan Corsé van Rijn van Gebroeders Blokland: “Hoe ziet de bouwopgave er in 2030 uit?”.

REGIOKATERN ZUID | JULI 2022 | BNL | 27

REGIO ZUID

BIJEENKOMSTEN Bouwendnederland.nl/regios/regio-zuid Juli 5-7 Bouwplaatsbezoeken in de afdeling (op drie plekken), Brabant Mid-West 7 Masterclass Wethouders Wonen, Limburg 12 Verdiepingssessies cao, Regio Zuid 13 Masterclass Wethouders Wonen Brabant, Regio Zuid 21 Regio Masterclass Wethouders Infra Brabant, Regio Zuid 28 BouwBite, Oost-Brabant e.o. September 14 Masterclass Wethouders Infra, Limburg 15 BouwBite, Oost-Brabant e.o. 15 Ledenbijeenkomst i.s.m. Station88 met architect Thomas Rau, Brabant Mid-West 15 Veiligheid, Limburg 21 BouwCafé Prinsjesdag, Oost-Brabant e.o. 26 Bestuursvergadering, Brabant Mid-West 29 Ledenbijeenkomst, Brabant Mid-West 29 Bedrijfsovername/ overdracht i.s.m. JBN, Oost-Brabant e.o. Oktober 18 Bouwplaatsbezoek/ excursie, Brabant Mid-West 20 BouwBIte, Oost-Brabant e.o. 25 Projectbezoek, Oost-Brabant e.o.

RUIMTE OP HET NET Netbeheerder TenneT liet vorige maand een bom ontploffen: het elektriciteitsnet in Brabant is vol en nieuwe aanvragen voor afname of opwek worden niet in behandeling genomen. Dat besluit is funest voor de klimaatdoelen, de energietransitie, het vestigingsklimaat en op een wat meer microniveau voor verduurzaming en innovatie bij de bouw van provinciale wegen. Dat laatste gaat mij aan het hart. Brabant is al drie jaar op rij de duurzaamste publieke opdrachtgever door te sturen op schoner en slimmer bouwen. Dat levert nu voordelen bij de aanbesteding op, maar is straks simpelweg de eis. Die beweging is om een aantal redenen niet meer te stuiten: schone lucht, stikstofproblematiek, CO2-reductie… Schoon en slim bouwen kan echter alleen als er ruimte op het net is. Neem emissieloos materieel. Dat stoot geen CO2 of stikstof uit en levert dus gezondere lucht op. Het Rijk heeft niet voor niets geld beschikbaar gesteld voor aanschaf van elektrisch materieel. Een ander voorbeeld is innovatie door zon op infra. In Brabant experimenteren we door bruggen, viaducten en fietspaden uit te rusten met zonnepanelen. Overstappen op schoner materieel hoeft en kan niet stante pede. Er zijn namelijk wel wat knelpunten, zoals te weinig laadvoorzieningen. Maar die laadpunten moeten er wel komen en dat dreigt nu niet te gebeuren. Ook innovatie komt in gevaar als we niet verder kunnen elektrificeren. Al eerder hebben we als Brabant een oproep gedaan om te regelen dat de overheid kan prioriteren bij aanvragen voor het elektriciteitsnet. TenneT geeft aan dat met het Rijk en provincies te willen doen. De forse verstedelijkings- en mobiliteitsopgaven in Brabant zijn twee goede argumenten om de verduurzaming en innovatie bij de (infra)bouw een prioriteit te maken. Suzanne Otters-Bruijnen Gedeputeerde Mobiliteit

28 | BNL | JULI 2022 | REGIOKATERN ZUID

REGIODAG ZUID IN BREDA BOUWEN AAN DE TOEKOMST In een ongedwongen sfeer en de blik ferm gericht op een duurzame toekomst, is 21 juni jongstleden in Breda de Regiodag Zuid gehouden. In de presentaties kwam stikstof voorbij, de prijsstijgingen, circulair bouwen en de opwarming van de aarde. Maar ook sociale aspecten en een theaterstuk over bedrijfsopvolging kwamen voorbij. Een van de ongeveer 140 bezoekers: “Hier waren we wel aan toe.”

Een gezellige band, inhoudelijke goede presentaties en na afloop een uitstekend natje en droogje. Regio Zuid heeft een naam hoog te houden als het gaat om de jaarlijkse regiodag. Op 21 juni troffen de Limburgse, Brabantse en Zeeuwse leden elkaar in STRND in Breda. Deze voormalige Renault-garage is getransformeerd tot hippe eventlocatie voor vergaderingen, corporate festivals en congressen. Het bleek een uitstekende locatie om ongedwongen bij elkaar te komen. Stikstof De dag werd afgetrapt in een driegesprek tussen Hanneke van Eijndhoven (regiomanager Zuid), Martijn van Sabben (voorzitter regiobestuur Zuid) en voorzitter Maxime Verhagen. Naast de succesvolle Dag van de Bouw van 18 juni ging het al snel over het kabinetsbeleid op gebied van stikstof. Verhagen: “Helaas moet Bouwend Nederland constateren dat bij de reductiedoelen die het kabinet begin juni presenteerde, geen ruimte is ingebouwd voor de vergunningverlening die op de korte termijn nodig is voor nieuwe economische ontwikkelingen. Ruimte voor bouw en infra, perspectief voor de boeren het zit er voor de korte termijn niet in. Gevolg, boze boeren en een teleurgestelde bouw en infra.” Bouwend Nederland is in gesprek met de politiek om delen van het samen met boeren-, natuur- en ondernemersorganisaties geformuleerde plan ‘Duurzaam Evenwicht’ in vervolgvoorstellen weer terug op tafel te krijgen.

Regie pakken Dat het op klimaatgebied vijf voor twaalf is, en er iets moet gebeuren, vond ook meteoroloog Helga van Leur in een bevlogen presentatie. “Ondersteund door wetenschappelijke data is klimaatverandering een gegeven. Dat het klimaatsysteem zucht onder menselijke beïnvloeding ook. De aarde heeft ons niet nodig, wij hebben de aarde nodig. Het is dus aan ons om in actie te komen. Hittegolven, extreme neerslag en droogte zullen alleen maar toenemen als we er niets tegen doen.” Ze riep de aanwezige bouwers op zich te oriënteren, en nadrukkelijk ook mee te denken en de regie te pakken. “Reageer niet op deze ontwikkelingen met ‘Ja, maar’. Vraag je af welke rol je kunt spelen in de circulaire bouw, stimuleer gebruik van biobased materialen. Maak van een ‘Ja, maar,’ een ‘Hoe dan’. Ecologisch bouwen Dat de jeugd ondertussen duurzaam bouwen omarmt, bleek direct op de daaropvolgende presentatie. Wouter Brugman (junior adviseur BSB Advies) en Stan van Etten (exterieur & interieurontwerper VanEttenArchitectuur) wonnen de juryprijs van de HBO Bouw & Infra Award 2021. De twee bedachten een ecologische waterwoning uit ecologisch verantwoorde materialen als hout, hennepvezel en schapenwol. “Voldoen aan de grote vraag naar woonoppervlak en tegelijkertijd vermindering van de klimaatproblemen en CO₂-uitstoot, kan alleen met ecologisch bouwen.”

TEKST & BEELD | KEES DE VRIES

Bouwhub Dat gebruikte materialen duurzaam kunnen worden ingezet in nieuwe projecten, behandelden Vincent van Rijsewijk (Midpoint Brabant/Up New Bouw) en Stijn van der Weegen (Van der Weegen Bouwgroep, bestuurslid afdeling Brabant Mid-West). Zij zetten zich samen met bouwen sloopbedrijven in voor Bouwhub Midden Brabant. Het ‘oogsten’ van sloopmaterialen en materialen die de leverancier niet meer terugneemt voor hergebruik verlengt de materiaalkringloop. “Door lokale bouwen sloopbedrijven een aandeel te geven in de Bouwhub, kunnen we draagkracht creëren en zorgen dat de aan- en verkoop van de gebruikte bouwmaterialen is geborgd.” Uit een kleine poll tijdens de regiodag valt te constateren dat het initiatief in vruchtbare aarde valt. Makerslab De voorstelling Theater van de Troonopvolger behandelde bedrijfsopvolging op humoristische wijze. Te oordelen aan de reacties uit de zaal, is de problematiek bij menig familiebedrijf niet geheel onbekend. Een-op-eengesprekken over sociale zaken/ arbeidscommunicatie, bouwrecht en aanbestedingsvragen waren mogelijk met Jaap van der Burgt, Arno Duijverman en Hans Bakker. Ook konden bezoekers zich informeren over Spark Makers Zone. Dit groot creatief technisch makerslab koppelt high end techniek aan old skool ambacht met een moderne werkplaats en trainingen in Den

REGIOKATERN ZUID | JULI 2022 | BNL | 29

Bosch. En zo krijgen de woorden van Helga van Leur om het ‘Ja, maar’ te vervangen door een ‘Hoe, dan” in Den Bosch al een praktische invulling. De aanwezige leden toonden zich na afloop tevreden over de dag. “Hier waren we wel even aan toe”, aldus een bezoeker. Contactpersoon Hanneke van Eijndhoven Manager Regio Zuid h.vaneijndhoven@bouwendnederland.nl

30 | BNL | JULI 2022 | REGIOKATERN ZUID

TEKST | JACOB-JAN ESMEIJER

FOTO | JOHN SONDEYKER

De activiteiten van familiebedrijf Den Ouden Groep spelen zich zowel af óp als ín de grond, zowel ter land als ter zee. Slimme infrastructurele- en bodemoplossingen brengen de Brabantse onderneming over de hele wereld.

LID AAN HET WOORD: DEN OUDEN GROEP Werken aan infrastructurele oplossingen, het produceren van herwinbare grondstoffen en eindproducten uit groene reststromen en het produceren van organische meststoffen: een onderneming die dit allemaal aanbiedt, is uniek te noemen. En uniek is Den Ouden Groep uit Schijndel met zijn zes bedrijfsonderdelen Infra, Bodac, Brabob, Organic, Ferm O Feed en PHC dan ook. De gemene deler in de activiteiten is de bodem en alles wat daarmee te maken heeft. En dat was feitelijk al vanaf het begin toen ‘Opa Tein’ den Ouden in 1948 met een dorskast het graandorsen in en rond Schijndel als eerste mechaniseerde. Hij legde de basis van Den Ouden Groep dat met ruim 300 medewerkers werkt aan slimme oplossingen op gebied van infrastructuur, gezonde bodem en biobased producten.

Derde generatie Het familiebedrijf is in handen van zeven neven, de derde generatie. Sinds de oprichting is een gestage groei doorgemaakt, onder andere door diversificatie in zes onderdelen. “Slimme oplossingen die bijdragen aan een duurzame leefomgeving zijn onze kernactiviteit”, zegt commercieel directeur Bart Couwenberg. “Met onze strategie sluiten we aan op de maatschappelijke en klimatologische ontwikkelingen. Daarmee behouden en versterken we onze marktpositie.” Zes onderdelen De aannemingspoot bestaat uit Den Ouden Infra. “We maken betonnen rotondes, busbanen en fietspaden voor Nederland, maar ook platforms voor havens en vliegvelden van onder andere Saba, Dublin, Tunesië, de Nederlandse defensievliegvelden én een deel van Schiphol. Bruggen, stuwen en verschillende binnenstedelijke herinrichtingen voor gemeente, waterschappen en provincies vormen nog altijd het grootste deel van onze infra-omzet”, aldus Couwenberg. Maar voordat er kan worden gebouwd helpt Den Ouden Bodac desgewenst bij het opsporen en veiligstellen van niet gesprongen explosieven en cultuurhistorische waarde in de bodem. En dat kan met partner UXO Control ook op zee bij de bouw van windparken. Het kwalificeren en opnieuw toepassen door leveranties en/of afzetten van grote volumes zand, grond, baggerspecie en bouwstoffen voor bouwprojecten in de Benelux, Duitsland en noord Frankrijk is ondergebracht bij Den Ouden BraBoB. “Vanwege milieuregelgeving en het commercieel sturen, coördineren en beheren is het managen van materiaalstromen als grond, mineraal afval en baggerspecie een echt specialisme. Ook grondreiniging, immobilisatie en grondbankactiviteiten vallen daaronder.” Circulariteit en duurzaamheid De organische poot telt ook drie divisies. Couwenberg: “Den Ouden Organic biedt groene oplossingen door onder andere het innemen en verwerken van groene reststromen op onze dertien groenlocaties. Hiermee produceren we substraten voor groeiplaatsen in de openbare ruimte, bodemverbeteraars als compost, bodembedekkers en herwinbare grondstoffen zoals houtvezels en biochar voor de potgrond- en maakindustrie tegen een zo laag mogelijke CO2-footprint. Bodemverbetering en het ontwikkelen van toekomstgerichte en totaaloplossingen speelt ook een rol bij Den Ouden Ferm O Feed dat de bodem en gewassen in meer dan 75 landen ‘levend’, vruchtbaar en productief houdt. Met Den Ouden PHC (Plant Health Care) zijn wij expert op het gebied van bodembiologie, bodemversterkers en bladmeststoffen.”

Ben jij al voorbereid op de Wkb? Wet kwaliteitsborging voor het bouwen. Hoe bereid ik me voor? Dé workshop voor werknemers in de bouw & infra die hun kennis op het gebied van de Wet kwaliteitsborging willen vergroten! ‘Als ik nu op mijn werk bezig ben met de Wkb, dan begrijpen mijn collega’s waar het over gaat en dat de wet echt heel veel gaat veranderen in onze bedrijfsvoering.’ Mike van Stapel - Van Leent Bouwbedrijf `

Vanaf 2023 wordt de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) ingevoerd. Deze wet heeft grote consequenties voor de organisatie van de kwaliteitsborging bij alle bouwen infrabedrijven. In deze training leer je de belangrijkste consequenties van de Wkb en zoomen we in op het aantoonbaar maken van de geleverde kwaliteit. Hoe laat ik zien dat mijn bouwwerk aan alle eisen van het Bouwbesluit voldoet en hoe bouw ik een opleverdossier op? Welke administratieve en praktische aanpassingen moet ik doen in mijn bedrijfsvoering? Wat leer je? De veranderingen in je bedrijfsvoering van initiatief tot oplevering De principes van interne kwaliteitsborging Wat een kwaliteitsborger van jou vraagt en waarom Een stappenplan opstellen om de noodzakelijke veranderingen toe te passen Een bewuste keuze maken voor hoe je als bedrijf dit stappenplan verder oppakt De training is een mix van kennis, praktijkopdrachten en intervisie met Wkb-tips waar iedereen mee aan de slag kan! Efficiënt en praktijkgericht. Of bel onze Academy op 079 325 21 33, wij staan je graag te woord en adviseren je over ons aanbod.

Kosten leden Kosten niet-leden

Kijk voor alle actuele trainingsdata op onze website.

€ 399,- (excl. btw) € 649,- (excl. btw)

32 | BNL | JULI 2022 | DIGITALISERING

FOTO | WARREN GOLDSWAIN, SEVENTYFOUR74

MK-GO: BOUW EN TECHNIEK ALS INTEGRALE BENADERING

TEKST | KEES DE VRIES

Installatietechniek maakt een steeds groter onderdeel uit van de bouwsom. En omdat je bouwen samendoet en de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen aanstaande is, hebben Bouwend Nederland en Techniek Nederland ISSO gevraagd hiervoor een nieuwe processtructuur te ontwikkelen. Dit Model Kwaliteitsbeheersing Gebouwde Omgeving (MK-GO) faciliteert het beheersen van de informatiestroom gedurende de gehele levenscyclus van een bouwwerk. En dat is goed om de bouwkwaliteit inzichtelijk te maken en faalkosten voor te zijn. “De MK-GO helpt bedrijfsprocessen duidelijk in te richten zoals ook de Wkb van ons vraagt.” Bouwend Nederland en Techniek Nederland werken op het gebied van digitalisering al heel veel samen. En dat is ook wel logisch, omdat bouw en techniek in de gebouwde omgeving steeds meer met elkaar samenhangen. De component techniek in een bouwsom voor woningen is de laatste jaren van 10 naar 25% en in andere bouwwerken soms wel naar meer dan 50% gegaan. De bouwkwaliteit wordt dan ook voor een steeds aanzienlijker deel door de installaties bepaald. Dus dat moet goed worden geborgd. Slimmer en sneller Er is in de bouwkolom veel winst te behalen door samen slimmer en sneller te werken. Het is dan ook niet voor niets dat Bouwend Nederland inzet op een Meerjarenprogramma Digitalisering en een aantal versnellingsprojecten via digiGO. Een van de recente projecten is de ontwikkeling van het Model Kwaliteitsborging Gebouwde Omgeving, kortweg MK-GO. Bouwend Nederland en Techniek Nederland hebben aan ISSO in Rotterdam gevraagd om de ISSO-publicatie 347 Model Kwaliteitsbeheersing Klimaatinstallaties (MKK, 1995) te gebruiken om een standaard verdiepend proces op te zetten dat weergeeft “hoe wij in de bouwen technieksector (willen) werken.” Vaste werkprocedure Projectleider namens Bouwend Nederland Dennis Mollet zegt: “Bouwen en techniek komen elkaar steeds meer als integrale benadering tegen. In de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen Wkb moeten bouwers voor de ingebruikname van het bouwwerk de bouwkwaliteit aantonen door dossiervorming en inschakeling van een kwaliteitsborger. Dat betekent dat je in de bedrijfsprocessen zaken duidelijker zult moeten inrichten dan voorheen. MK-GO helpt om de bouwkwaliteit inzichtelijk te maken. Het zijn bouwstenen die de aannemer en de installateur helpen om door een vaste werkprocedure de kwaliteit aan te kunnen tonen. Is er volgens die protocollen gebouwd, dan hoeft dat bouwwerk zelf door de kwaliteitsborger niet meer helemaal te worden doorgelicht. Dan is de toets van het volgen van het protocol voldoende om de kwaliteit van dat deel aan te kunnen tonen.”

DIGITALISERING | JULI 2022 | BNL | 33

Inzichtelijk Het Model Kwaliteitsborging Gebouwde Omgeving MK-GO gaat voortbouwen op het al genoemde Model Kwaliteitsbeheersing Klimaatinstallaties MKK. “Dat is niet voor niets”, zegt projectpartner en directeur Techniek en Markt Remco van der Linden van Techniek Nederland. “De basis van de MKK is dat wij onze informatieordening in de sector over alle technische installaties heen goed inzichtelijk hebben gekregen. Daarmee zijn onze bedrijven in de technische sector heel goed geholpen in de uitvoering. MKK is ook een basis geweest voor de kennisdocumenten en kwaliteitscertificering in de technische sector. De beoordelingsrichtlijnen, waaronder BRL 6000, zijn mede gebaseerd op de MKK-structuur. MKK is een bouwwerk van informatie, de ordening van die informatie en vertaling naar procescertificeringsregelingen. En daarmee zijn we als sector dus ook voor een groot deel al klaar voor de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen.” Fasering Om het project beheersbaar en uitvoerbaar te maken is voor een gefaseerde aanpak gekozen. Fase A en B lopen tot en met eind oktober. Hierin staan ontwikkeling van de processtructuur centraal en proof of concept ventilatie-/ luchtbehandeling, zeg maar de inhoudelijke toepassing van de MK-GO-processtructuur. Mollet: “Dan hebben we een helder beeld waar we staan”. Na evaluatie volgen fase C (optimalisatie van de processtructuur) en fase D (aanpak voor inhoudelijke toepassing op overige technische disciplines en uitwerking van twee referentieprocessen voor de ketens ‘Woningbouw Nieuwbouw’ en ‘Kantoorrenovatie, verhogen energielabel.’ Dennis Mollet: “De gebruikers van het model besparen tijd en energie. Toepassing voorkomt dat bouwers straks zelf met de kwaliteitsborger de verlangde kwaliteit moeten aantonen, met de kans dat je niet compleet bent. Wij helpen om het proces zo gemakkelijk mogelijk te doorlopen.” Remco van der Linden: “Door MK-GO op te nemen in een ketenlandschap bouw en installatie in digiGo krijgt het een dusdanige werking dat ik verwacht dat het een soort de facto standaard wordt die ook wordt geadopteerd. Het helpt om gestructureerd het ontwerpen realisatieproces te doen met een heldere blik op randvoorwaarden en ontwerprichtlijnen en uitvoeringsaspecten in een bepaald deel van het proces. MK-GO is een hernieuwde samenwerking tussen bouw en techniek, in de wetenschap dat slim bouwen vanuit een gezamenlijke visie altijd winst oplevert.” Meer informatie bouwendnederland.nl/digitalisering

Contactpersoon Dennis Mollet Adviseur Digitalisering d.mollet@bouwendnederland.nl

VERKRIJGBAAR VANAF EIND Q3-2022

ASSET MANAGEMENT MET RF-TECHNOLOGIE Voortaan altijd op de hoogte waar zich wat bevindt

BEREIK 400 meter

BATTERIJ Levensduur 8 jaar

FORMAAT 114 x 32 x 12 mm

KOSTENBESPARING Op personeel

LEDENVOORDEEL VOOR BOUWEND NEDERLAND Mail ons: voordeel@bouwendnederland.nl of bel: 079 - 3 252 166 | www.gps-buddy.com

TEKST | HANS SMIT

WONINGBOUWAGENDA | JULI 2022 | BNL | 35

“De politiek zal pittige keuzes moeten maken”

AMBITIEUZE WONINGBOUWPLANNEN KABINET NADEREN UITVOERENDE FASE De tweede helft van 2022 wordt cruciaal voor het nieuwe woningbouwbeleid. Bouwend Nederland ondersteunt de ambities in de Nationale Woon- en Bouwagenda, maar maakt zich ook zorgen over de vele keuzes die ‘de politiek’ moet maken. Het zal aankomen op het stellen van prioriteiten en doorzettingskracht. Volgens belangenbehartiger Ruben Heezen volgt de vereniging het proces de komende maanden kritisch, maar wil ze zoveel mogelijk met minister De Jonge meedenken.

aanvullingen op het kabinetsbeleid. “Allereerst moeten we op zoek naar realistische plannen die snel uitgevoerd kunnen worden. Iedere gemeente hanteert zijn eigen definitie van het begrip ‘plancapaciteit’. Bij de een is dat het vergunnen van woningbouw, terwijl de ontsluiting van de wijk soms nog in de planfase zit, de ander vindt het vaststellen van een bestemmingsplan al een bijdrage aan de landelijke plancapaciteit.”

Heezen is blij met de ambities van de nieuwe minister voor Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening: “Wij wilden een ‘minister voor wonen’ en dat is gelukt. Ik durf wel te zeggen dat we een groot deel van onze ideeën terugvinden in het coalitieakkoord. Maar nu gaat het vooral om de beleidskaders waarmee de plannen worden uitgevoerd.”

Elkaar prikkelen Bouwend Nederland en onder meer NVM, IVBN, Neprom, Vereniging Eigen Huis en Aedes willen dat die direct uitvoerbare plancapaciteit wordt vastgesteld in nauwe samenwerking tussen (lagere) overheden én de marktpartijen. Zo kunnen overheden zich niet verschuilen achter elkaar en zullen bijvoorbeeld ontwikkelaars en bouwers samen met gemeenten en provincies moeten kijken hoe de ambities een plek kunnen krijgen terwijl de business case rond blijft. “We hopen elkaar te prikkelen en zo tot snelle overeenstemming te komen.”

Einde aan woningtekort Alle spelers (overheden, ontwikkelaars, bouwers, makelaars en eindgebruikers) zijn het eens dat er in 2030 zo’n 900.000 nieuwe woningen bij moeten komen. Dit om een einde te maken aan het huidige woningtekort én om te voldoen aan de groeiende vraag door het stijgend aantal huishoudens. De lat ligt hoog, want de woningen moeten betaalbaar, kwalitatief, liefst energieleverend, duurzaam, klimaatadaptief en circulair worden. Over de problemen is men het ook eens: te weinig direct uitvoerbare plannen, nauwelijks coördinatie van vraag en aanbod, onvoldoende slagkracht bij overheden en tekort aan arbeidskrachten terwijl de materiaalprijzen door het dak gaan. Stevige aanvullingen Heezen formuleerde met 33 andere partijen uit de woningbouwsector een paar stevige

Contactpersoon Ruben Heezen Belangenbehartiger Bouwend Nederland r.heezen@bouwendnederland.nl

Pittige keuzes Het Rijk moet volgens de beleidsadviseur de rol van regisseur, controleur en masseur durven spelen. De plancapaciteit moet volgens Heezen landelijk worden geregisseerd, gemeenten moeten beducht zijn voor een aanwijzing uit Den Haag als men niet presteert en als er iets vastloopt zal het Rijk financiële massage moeten gebruiken of (bezwaar)procedures inperken. Al met al moeten er na september de eerste schoppen in de grond kunnen gaan en moet op korte termijn continuiteit ontstaan in de vraag. Heezen helpt het hopen: “Er zullen pittige keuzes gemaakt moeten worden.

36 | BNL | JULI 2022 | TROTS

FOTO | JOSINE VOOGT

ED RUS, OOMS BOUW & ONTWIKKELING: “ONGEVEER MIJN HELE WERKENDE LEVEN IS BIJ OOMS GEWEEST” Sinds hij zich kan herinneren, kwam uitvoerder Ed Rus al bij Ooms over de vloer. Zijn vader was er chauffeur. Als klein jongetje mocht hij vaak mee en liep hij rond te stappen op alle werkplaatsen. Niet zo gek dat hij er uiteindelijk zelf ook kwam te werken. Na 47 trouwe dienstjaren heeft hij besloten dat het tijd is om te stoppen. Een moeilijke beslissing, maar dit gesprek ziet hij als een verzilvering van die mooie tijd.

TEKST | BARBARA HOOGSTEDEN

In 1913 start Jan Ooms een metselbedrijf in het Noord-Hollandse Avenhorn. Het eerste project is een eigen woonhuis in Grosthuizen. Deze woning is nog steeds eigendom van de familie. Als snel breidde Jan de werkzaamheden uit tot het aanleggen van fietspaden en wegen. Rus kent de geschiedenis uit zijn hoofd. “Als een van de eersten haalde Ooms teerslakken uit Duitsland om te gebruiken als fundering voor wegen.” Van vader op zoon werd er steeds verder uitgebreid tot een innovatief wegenbouwbedrijf. In de jaren zeventig kwam daar woningbouw bij. Buurman als hoofduitvoerder “Mijn vader heeft veertig jaar bij dit bedrijf gewerkt. Eerst als chauffeur van teerwagens en later reed hij met kiepwagens. Ik woonde met mijn ouders in het allereerste huis van Ooms, voor de oude timmerwerkplaats. Mijn buurman was er hoofduitvoerder. Het was vanzelfsprekend dat ik daar ging werken. In 1975 ben ik officieel begonnen als betonbekisting timmerman.” Vanaf het moment dat Rus als kind op de werkplaats speelde, heeft hij alle ontwikkelingen binnen het bedrijf meegemaakt. De gloriejaren waarin Ooms altijd op zoek was naar verbeteringen op het gebied van wegenbouw, maar later ook in de woningbouw tak. Rus somt enthousiast op: “We begonnen met het bouwen van loodsen, hallen en bedrijfsgebouwen. Later kregen we een eigen bouwafdeling. In de jaren ‘80 bouwden we huizen van hout, supergeïsoleerd. Deense receptuur heette dat. We maakten het hele huis zelf. We werden eerst uitgelachen, een wegenbouwer die huizen ging bouwen? Nou, we hebben er zeker dertig jaar lang de wind in de zeilen gehad. Vervolgens gingen we drijvende woningen bouwen. Daar ben ik ook bij betrokken geweest, een hoogtepunt.” Altijd innovatief Een moeilijke periode waren de crisisjaren. “In 2008 hebben we de tak wegenbouw afgestoten. Eigenlijk waren we terug bij het begin, Ooms was weer een bedrijf gericht op woningbouw. Maar dit bedrijf is in al die jaren altijd innovatief geweest. Dat is een heel sterk kenmerk. De huidige directeur Piet Jan heeft toen het stokje van zijn vader overgenomen.”

TROTS | JULI 2022 | BNL | 37

Ooms komt er goed uit. Het bedrijf richt zich op woningen, gebouwen en utiliteitsgebouwen, zoals scholen. Iets waar Rus zich mee bezighoudt. “Dat zijn bijzondere projecten. Ik ben nu bezig met een school in Wormermeer. Ik spreek het bouwteam en de opdrachtgever wekelijks, soms dagelijks. Elke veertien dagen zie ik de architect. Dan ben ik echt trots dat het zo goed lukt met alle betrokken partijen, dat iedereen tevreden is. Dat doen we met een heel team. Het werken gaat altijd prettig hier. Dat geeft voldoening. Er gaat ook weleens iets mis, dat gebeurt overal. Tegenwoordig heb je dagelijks contact via internet. Heel anders dan vroeger, dan keek je op als je een fax kreeg. Nu heb je zulke directe lijnen. Elke maand is er een uitvoerdersvergadering. Dan bespreken we alle zaken, ook dingen die soms niet lekker lopen.” ‘Afwisselend werk’ Werken in de bouw is volgens Rus het mooiste wat er is. Dat niet iedereen daar zo over denkt, heeft hij al vroeg ervaren. “Toen ik net in de bouw werkte, zei de moeder van mijn toenmalig vriendinnetje: ‘Oh, ben je timmerman. Nou ja, die moeten er ook zijn’. Pas later als uitvoerder besefte ik wat verschrikkelijk het is dat mensen daarop neer kijken. Daar klopt helemaal niets van. Het is altijd anders. Je hebt de seizoenen, je hebt goed en slecht weer. De ene keer werk je binnen, dan weer buiten met afwisselende collega’s. Die contrasten maken het bijzonder.” Op 1 augustus, met de bouwvak, gaat Ed Rus met pensioen. “Eerlijk? Ik zie er best een beetje tegenop. Dat je geen deel meer uitmaakt van een team, met alle dagelijkse zaken die daarbij horen. Het gaat ook allemaal zo lekker. Dat valt straks weg. Dat is wel een dingetje. Ik praat niet over een carrière bij Ooms, maar over mijn leven bij Ooms. ‘Doe je nog één school, Ed?’, vragen ze dan. Dat streelt, maar ik heb toch besloten te stoppen. Ik sluit het nu op een mooie manier af. En dit gesprek is daar onderdeel van.”

“ Mijn vader reed met kiepwagens”

MoveRTK: Precies wat de sector nodig heeft. Uw graafmachines, bulldozers en andere grondverzetmachines laten zich 24 per dag tot op de centimeter nauwkeurig sturen met de landelijke RTK-correcties van MoveRTK. Een lokale referentieontvanger is niet meer nodig. Werken met MoveRTK biedt vele voordelen: • Merkonafhankelijk, open netwerk. Men is niet gebonden aan één merk; • Flexibele inzet door dekking in hele Benelux; • Betrouwbare dienst, 24/7 beschikbaar; • Zeer voordelig dankzij ledenkorting via Bouwend Nederland;

• Overal goede ontvangst dankzij de professionele KPN M2M SIM-kaart; • TüV gecertificeerde, dynamische nauwkeurigheid van 2 cm.; • Geen binding aan regionale referentieontvangers.

MoveRTK / KUBUS 11, 3364 DG SLIEDRECHT / POSTBUS 166, 3360 AD SLIEDRECHT TELEFOON +31 (0) 184 67 18 40 / FAX +31 (0) 184 67 18 44 / WWW.MOVERTK.NL / E-MAIL INFO@MOVERTK.NL

FOTO | VELUWEZOOM VERKERK BOUW

MARKT | JULI 2022 | BNL | 39

MET DE PREFAB METERKAST IN DE RUWBOUWFASE SNELLER AANGESLOTEN OP DE NUTSVOORZIENINGEN De energietransitie roept om soepele afstemming en slimme innovaties in de aansluitketen. Een belangrijke versneller in het aansluitproces is de prefab meterkast. De prefab meterkast is een kant-en-klare weersbestendige meterkast, die al in de beginfase van de bouw wordt aangesloten, waardoor aansluitingen voor elektriciteit, water en media direct beschikbaar zijn. Hierdoor zijn tijdelijke bouwaansluitingen in nieuwbouwwoningen nauwelijks meer nodig én verloopt het aansluitproces veiliger en efficiënter. “Nog voordat de muren van de nieuwbouwwoning staan, wordt de prefab meterkast al geplaatst. Hierdoor zijn aansluitingen voor elektriciteit, water en media in het begin van het bouwproces direct beschikbaar. Wel zo handig en veilig. Maar minstens even belangrijk is dat het aansluitproces beter planbaar wordt en hinder tussen de partijen wordt voorkomen”, licht Lotte Breunesse, bestuurslid van Stichting Mijn Aansluiting toe. “Bijkomend voordeel is dat tijdelijke bouwaansluitingen nauwelijks meer nodig zijn, waardoor er vrijwel geen afkeur meer plaatsvindt. Daardoor wordt de oplevering voor de nieuwe woningeigenaren beter voorspelbaar en dus betrouwbaarder.” Andere voordelen De prefab meterkast biedt bouwende aannemers nog tal van andere voordelen ten opzichte van tijdelijke aansluitingen. Breunesse: “In de laatste fase van de bouw is geen montage en demontage van steigers en andere opruimacties meer nodig die het aansluiten in de weg staan. Er is alleen een vrij aansluittracé nodig vanaf de hoofdleiding tot de meterkast. Bovendien kunnen aannemers sneller aan de slag met het inregelen van een warmtepomp, een WKO-bron of andere installaties. Maar ook de CO2-uitstoot en stikstofdepositie neemt af, want een aggregaat voor het droogstoken van een woning is niet meer nodig.”

Kiwa-gecertificeerd Stichting Mijn Aansluiting heeft samen met haar partners gezorgd voor één goede standaard, Kiwa-certificering en de geaccepteerde beoordelingsrichtlijn voor de prefab meterkast. Het certificaat waarborgt dat iedere prefab meterkast aan de eisen voldoet. Dit maakt het schouwen voorafgaand aan de aansluiting veel eenvoudiger en sneller en beperkt de afkeur tot een minimum. Tijdig aanmelden projecten Barthjeu Ammerlaan, voorzitter van Stichting Mijn Aansluiting, heeft tot slot nog een advies: “Wil je als bouwer aan de slag met de prefab meterkast, dan is het raadzaam om vroeg in het proces al een voor-aanmelding te doen via de projectmelding op mijnaansluiting.nl. Dit geldt overigens ook voor projecten zónder prefab meterkast. Want doordat je als bouwpartij al in het begin van de ontwerpfase al aan tafel met de netbeheerders, komen vertragende factoren zoals de capaciteit op het hoofdnet, vroegtijdig aan het licht. Zo is er veel meer tijd om daarop te anticiperen. Een projectmelding kun je doen vanaf een half jaar tot drie jaar voor start bouw. Je hoeft voor de projectmelding nog geen adresgegevens of tekeningen te overleggen en het duurt slechts enkele minuten. Er wordt dan contact met je opgenomen.” Meer informatie bouwendnederland.nl/prefabmeterkast mijnaansluiting.nl

Gratis

proefplaatsing

Selecta is er voor jou! Wij geloven dat dagelijkse, welverdiende genietmomentjes je dag nóg leuker maken! Al meer dan 75 jaar ontwikkelen wij koffie en food & beverage concepten die hieraan bijdragen, zowel op werk, onderweg én in de horeca. Ons doel? Een omgeving creëren waarin mensen zich comfortabel voelen, optimaal kunnen presteren en tegelijkertijd kunnen genieten van een goede kop koffie, een heerlijke lunch of een lekkere snack.

Onze nieuwste concepten A to go for our workplace

Starbucks Workplace

Koffie voor Thuis

Smart ¼ridge

Ready to upgrade? Wil je meer weten over één van onze concepten, heb je een algemene vraag of wil je een gratis proefplaatsing? Bij Selecta helpen we je graag verder!

+31 (0)78 654 4544

info@nl.selecta.com

selecta.nl

TEKST | JACOB-JAN ESMEIJER

VAKGROEPEN | JULI 2022 | BNL | 41

KEURMERK GLAS: GLAS- EN GLASHELDER Begin dit jaar is er met GlasKeur een keurmerk voor glaszetters, -herstellers, -producenten en -handelaren geïntroduceerd. Voor deze tijd was er nog geen keurmerk, maar daar komt nu verandering in. Cor Wittekoek, secretaris vakgroep GLAS bij Bouwend Nederland: “In het verleden bestond wel het GBO-vakcertificaat dat een bevestiging was van de vakkennis en -kunde van glaszetters. Bedrijven dienden dan verplicht hun medewerkers een opleiding te laten volgen, inclusief een pakket van eisen. Wanneer alle medewerkers volgens de certificeringseisen gekwalificeerd waren, mocht de werkgever zich GBO-gecertificeerd noemen.” Upgrade Nadat de Glas Branche Organisatie GBO in 2015 met Bouwend Nederland fuseerde, veranderde de naam naar Vakgroep GLAS. Daarmee veranderde ook de ‘spelregels’ van het certificaat. “Toen wij het vakcertificaat voerden, was de markt hier enorm enthousiast over. Er kleeft alleen een nadeel aan: een certificaat draagt geen handhavingscomponent, een keurmerk echter wel. Beschouw daarom GlasKeur gemakshalve als een upgrade van al het goede werk dat in de jaren van certificeringen is gerealiseerd. In het keurmerk worden naast vakbekwaamheid nog drie pijlers gewaarborgd: veiligheid, duurzaamheid en het strikt naleven van de zogenaamde NEN-normen zoals we deze binnen onze branche hebben afgesproken. Deze normen hebben onder meer betrekking op veiligheidseisen én dat het werk wordt afgeleverd volgens normen die in de branche zijn vastgelegd.

BETERE AANSLUITING “De basisopleiding voor glaszetters is te summier”, stelt Willem Wiggemansen, algemeen directeur bij Glascentrale Midden Holland. “Het is een vooropleiding waarbij de cursus onder meer praktijkrichtlijnen en een klein gedeelte praktijk omvat. Bij een keurmerk moet je meer van het vak beheersen dan slechts de basis. Daarom zijn we bezig met de upgrade. Denk daarbij aan werkzaamheden met verschillende kozijndetailleringen, glassoorten, beglazingsmaterialen en aanpassingen van details die niet voldoen aan de NPR3577. Een voorbeeld hiervan is decouperen en frezen. Het Kenniscentrum Glas zal in de komende periode een andere invulling aan de basiscursus geven zodat straks theorie en praktijk perfect op elkaar aansluiten.”

Wanneer je als glaszetter kunt aantonen dat je je tijdens de werkzaamheden aan alle normen hebt gehouden en achteraf blijkt er in het proces iets misgegaan te zijn, ligt het probleem óf bij de gebruiker óf de producent. De glaszetter blijft in dat geval buiten schot.” Jaarlijkse toetsing Om ervoor te zorgen dat Keurmerk GLAS de reputatie hooghoudt, wordt er bij keurmerkhouders twee keer per jaar getoetst of zij nog aan het pakket van eisen voldoen. Wittekoek besluit: “Wanneer dat niet het geval is, kan het keurmerk worden afgenomen. GlasKeur is overigens niet alleen voor de leden van Bouwend Nederland; ook als niet-lid kom je hiervoor in aanmerking. In potentie heb je het over zo’n 400 tot 500 bedrijven die het keurmerk kunnen ‘behalen’. Een van de bijkomende voordelen is dat wij bedrijven met GlasKeur ook ontzorgen bij de dossiervorming rond de Wkb die vanaf 1 juli is ingegaan.” Meer informatie bouwendnederland.nl/glas Contactpersoon Cor Wittekoek Secretaris Vakgroep Glas c.wittekoek@bouwendnederland.nl

BEPERK DE KOSTEN VAN ZIEKTEVERZUIM MET DE BOUWEND NEDERLAND VERZUIMVERZEKERING

Zieke medewerkers brengen kosten met zich mee. Dat is onvermijdelijk. Maar je kunt die kosten beperken. Bijvoorbeeld door het afsluiten van een verzuimverzekering via Bouwend Nederland.

Bouwend Nederland Verzekeringen wordt uitgevoerd door Aon.

Hiermee profiteer je ook van ondersteuning om verzuim te voorkomen en beperken, via het Bouwend Nederland Verzuimloket dat door ArboDuo, de grootste arbodienstverlener voor de bouw, wordt uitgevoerd. Met onder meer de volgende voordelen: • •

Deskundige en in bouw gespecialiseerde casemanagers en interventie-experts. Kennis van de beschikbare budgetten bij verzekeraars waarmee je vergoedingen voor uitgevallen mensen en preventieve acties kunt financieren.

Meer informatie lees je op bouwendnederlandverzekeringen.nl.

Wil je persoonlijk advies? Tijdens een vrijblijvend adviesgesprek vertelt een adviseur van Aon je graag meer. Neem contact met ons op via 088-3434735 of bnlverzekeringen@aon.nl

EXTERNE COLUMN | JULI 2022 | BNL | 43

GEEN EXCUSES MEER Wie de voorbeeldenprojecten in magazines en kranten ziet, denkt bijna dat circulaire gebouwen als paddenstoelen uit de grond schieten en elektrische machines al het werk verrichten. Maar zoals wel vaker: de praktijk en het nieuws lopen niet synchroon. Tussen duurzame ambities en emissievrije werken gaapt een diep ravijn; een gat dat niet te dempen is met de Subsidieregeling Schoon en Emissieloos Bouwen (SSEB) of uitdagende tenders, maar alleen door samenwerken gedicht kan worden. En niet omdat samenwerken zo’n fijne modekreet is, maar omdat de kennis van een of twee partijen simpelweg niet volstaat in deze transitiefase. Soms zegt een foto meer dan 1.000 woorden en dat geldt ook voor deze prent. De gemeente, architect en aannemer mogen trots zijn op deze nieuwe gemeentewerf in Nieuwkoop. Op het eerste gezicht een voorbeeld voor de circulaire bouweconomie. Tot je iets beter kijkt en voor het gebouw een Stage II-wiellader ontwaart. Een machine die een plek verdient in een museum, niet op de gemeentewerf.

Nu zijn tal van redenen waarom aannemers (en in dit geval de gemeente) zulke oude machines nog gebruiken; de eigenaar wacht misschien al meer dan een jaar op de nieuwe elektrische wiellader óf de machine dient als back-up omdat de laadinfrastructuur niet voor elkaar is. Maar het blijven excuses. Betere, schonere alternatieven zijn al lang voorhanden. In deze gewichtsklasse is er al veel elektrisch materieel leverbaar en voor de zwaardere machines is Stage V een schoon alternatief. En ja: natuurlijk is dit nieuwe materieel duurder, maar wanneer aannemers nu niet in schone machines investeren is de kans groot dat zij projecten mislopen. Ook dat is een kostbare bedoening. Zelfs het niet ontvangen van de SSEB is geen excuus zijn om duurzaam werken voor je uit te schuiven. Ten eerste omdat al direct duidelijk was dat de toegezegde gelden ontoereikend waren, maar ook omdat de aanschaf van één enkele emissievrije machine de klus niet gaat klaren. Er moet namelijk veel meer veranderen (zowel aan de kant van opdrachtgever als -nemer). Het kennisniveau moet omhoog, uitvragen moeten realistischer worden én

opdrachtnemers kunnen ook hun eigen bedrijfsvoering eens onder de duurzaamheidsloep nemen. Maar er is ook goed nieuws: voor al die zaken kan aangeklopt worden bij De Groene Koers. De Groene Koers is meer dan een inspiratiebron; we gaan concreet aan de slag. Dat doen we bijvoorbeeld door Kansentafels te organiseren. Hier stellen overheden concrete vragen aan teams van aannemers (van CUMELA, Bouwend Nederland en VHG) en leveranciers van bouwmaterieel (BMWT). We leggen de lat hoog, maar ook de onmogelijkheden komen aan bod. Want de winst die behaald wordt door een reële uitvraag, goed opdrachtgeverschap en samenwerking, daar kan geen SSEB tegenop. Jorrit van Ommen Projectleider De Groene Koers

44 | BNL | JULI 2022 | BOUWTOTAAL

TEKSTTEKST | NAAM | FRANK FOTODE| GROOT NAAM

SUPERSNEL BETON PRINTEN Beton printen wordt steeds volwassener. CyBe Construction toonde onlangs het nieuwe en ruimere pand aan de nieuwe ‘bedrijfs boulevard van Oss’, zoals de Kantsingel in de volksmond al wordt genoemd. Er werd een printer getoond die 50 centimeter per seconde print en na 5 seconden al over de vorige laag kan heen printen. Een woning moet in vijf weken al gereed kunnen zijn. CyBe Construction is in 2013 opgericht door de nog jonge Berry Hendriks. Hij was tot die tijd, net als zijn twee broers, nog werkzaam in het bedrijf van zijn vader: Hendriks Bouw in Oss. Sinds de start ontwikkelt het Osse bedrijf CyBe 3D betonprinters en past het deze technologie toe om de bouwsector te herdefiniëren. Ook Martijn Romijnders (3D Manufacturing Captain) was bij de opening aanwezig. Wereldwijd is CyBe actief met de verkoop van 3D betonprinters, in Nederland werkt het bedrijf zelf als hoofdaannemer. “Op dit moment verkopen we twee printers per maand, waardoor onze hal aan de Kanaalstraat al snel te klein werd”, vertelt Berry. “Met meer printers die worden ontwikkeld ontstond er ruimtegebrek.” Drie nieuwe printers Naast de twee type 3D printers die het bedrijf sinds 2013 aanbiedt, is de product range uitgebreid met maar liefst drie nieuwe type printers. Een robot op een track, uitermate geschikt voor bouwbedrijven om grote objecten te printen in een bedrijfshal. Daarnaast ook ideaal voor pre-cast betonleveranciers, onderzoeksinstellingen of universiteiten. Naast dit type printer heeft CyBe ook een gantry systeem in de nieuwe productiehal in Oss. Dit is een portaalsysteem (12 x 12 meter) met een ABB-robotarm om het bereik en complexere prints te vervullen. De printkop haalt een printsnelheid van 50 centimeter per seconde. Hiermee is het mogelijk om bijna volledig afgewerkte woningen te prefabriceren. De bouwtijd van een woning gaat daarmee terug van 25 naar 5 weken. Hiermee moet de vierkante meter prijs uitkomen op zo’n 750 euro, waarbij conventionele woningen 1.000 tot 1.500 euro kosten.

Mogelijkheden Oprichter en CEO Berry Hendriks weet als geen ander hoe de traditionele bouw werkt. Hendriks maakt al lange tijd deel uit van de Nederlandse bouwsector. Zijn familie begon in 1922 en runt nog steeds een bouwbedrijf Hendriks in Oss. “Hierdoor is er een uniek perspectief gecreëerd wat heeft doen beseffen dat het bouwproces efficiënter kon worden gemaakt. Waar traditionele bouwoplossingen complex en tijdrovend zijn, biedt 3D printen oplossingen om complexe vormen te ontwikkelen. Bouwprocessen automatiseren om hiermee kosten en tijd te besparen bij de constructie van verschillende projecten en producten”, aldus Berry. Diensten Naast het aanbieden van 3D betonprinters, biedt CyBe ook eigen software (Chysel en Artysan), materiaal (CyBe Mortar), Design & Engineering en een eigen leerplatform (CyBe Lybrary) aan. Hiermee is het mogelijk om oplossingen aan te bieden om de complexe processen bouwprocessen te vereenvoudigen en efficiënter samen te werken rondom 3D betonprinten, met als grote voordelen een snellere en duurzamere bouwproductie. Door middel van CyBe Mortar is het mogelijk gemaakt om 32% CO2-reductie te creëren. CyBe Mortar is al binnen 3 minuten hard en op structurele sterkte in slechts één uur. Hiernaast wordt er zorg gedragen dat dit materiaal lokaal wordt geproduceerd, wat de transportkosten aanzienlijk verlaagd. Dit maakt een snel en efficiënt printproces, een vermindering van de kosten en duurzame resultaten mogelijk.

TEKST | FRANK DE GROOT

ONMISBAAR… VOOR ONDERNEMERS EN MANAGERS IN DE BOUW SIERAAD VOOR EEN DEUR De entree van uw kantoor moet klasse uitstralen. Grand&Johnson en Intersteel ontwierpen een ‘sieraad voor een deur’. Deurkruk Shiraat ademt minimalisme en eenvoud, want u houdt niet van poeha. Intersteel, leverancier van deurbeslag, nam de technische uitvoering voor zijn rekening. De slanke deurkruk heeft een lengte van maar liefst 250 mm. De deurkruk van roestvaststaal is in vier verschillende afwerkingen verkrijgbaar: geborsteld rvs, mat messing PVD, mat zwart PVD en mat koper PVD. Dit fraaie ontwerp heeft zelfs de Red Dot Design Award 2022 gewonnen. Wij willen hem ook!

MOBIEL STOPCONTACT Met een SYS-PowerStation van Festool hoef je nooit meer te zoeken naar een stopcontact. Die heb je gewoon bij je. Handig voor bouwplaatsmedewerkers, maar ook voor ondernemers. Facilitair dienstverlener Patrick Note liet zelfs een spinhoogwerker een paar uur werken op het SYS-PowerStation. Maar je kunt ook eenvoudig je laptop aansluiten, je smartphone opladen of een koffiezetapparaat aansluiten. Met permanent 3680 watt en kortstondig tot 18.000 watt biedt het SYS-PowerStation genoeg vermogen voor alle netgebonden machines.

BOUWTOTAAL | JULI 2022 | BNL | 45

ALLES ELEKTRISCH! U komt niet meer weg met de opmerking dat elektrisch nog niet kan. Wat dacht u van een 160 ton elektrische rupshijskraan? Het gevaarte is op 18 maart 2022 door VolkerWessels in ontvangst genomen. Deze rupshijskraan kan een volle werkdag functioneren zonder aan de groene stekker te moeten. Het model EC160 heeft een 42 meter hoofdgiek en 43 meter beweegbare jib. We kunnen deze pagina wel helemaal volzetten met elektrisch groot materieel. Zo heeft de door BAM Infra de eerste volledig elektrisch aangedreven asfaltspreidmachine haar eerste meters afgelegd tijdens werkzaamheden op de A35 op dinsdag 3 mei. Bent u de volgende?

COMFORTABELE GEHOORBESCHERMING Elk jaar melden veel medewerkers zich ziek doordat zij geen of niet de juiste gehoorbescherming dragen, vaak omdat oorkappen nou eenmaal niet echt lekker zitten. Otoplastieken die op maat worden aangemeten doen dat wel en worden daarom veel sneller gebruikt. Ze worden specifiek gevormd naar jouw eigen gehoorgang en via een speciale 3D scanner geprint. Afgewerkt met een hypoallergene coating zijn ze klaar voor gebruik! Je hebt de keuze uit verschillende type verwisselbare filters, afhankelijk van het geluidsniveau op de werklocatie. Daarnaast is het belangrijk de otoplastieken eenmaal per jaar te laten controleren aangezien de gehoorgang nog wat kan veranderen van vorm en zo voorkomen wordt dat deze niet goed afsluit. Deze otoplastieken zijn leverbaar via onze voordeelpartner Werkman-Oost. Bel of mail naar sales@werkmanoost.nl of (0183) 699 613.

Arie werd beroerd van Marco’s verzuim en toen belde Maarten Arie Voogt had zelden te maken met ziekmeldingen

dan vroeger. Maar hoeveel minder? En hoe rekende

of verzuim. Maar toen belde Marco, al ruim 20 jaar

ik mee dat hij niet kon wat hij vroeger wel kon? Ik

een door en door betrouwbare kracht bij timmer-

had geen idee.’

en aannemingsbedrijf Den Butter & Voogt. ‘Ik stap net van mijn fiets af en kan van het ene op het

De arbodienst meldde bij De Goudse dat de

andere moment niet meer op of neer,’ zei hij. Het

werkgever maar niet doorkwam met de nodige

zou maanden duren voordat Marco’s rugklachten

informatie, waarna de schadebehandelaar van De

genoeg waren hersteld en hij weer voorzichtig aan

Goudse inzag dat de werkgever misschien gewoon

de slag kon. ‘Een paar uur per week en alleen licht

wat hulp nodig had. Arie daarover: ‘Toen belde

werk,’ had de arts gezegd. Arie deed zijn best om dat

Maarten Kuyt, de Verzuimcoach, en bood zijn hulp

zo goed mogelijk te organiseren, maar in een klein

aan. Wat een opluchting. Hij legde mij het proces

bedrijf met een handvol medewerkers is er eigenlijk

uit en hielp bij het kwantificeren van Marco’s

geen functie met ‘alleen licht werk’. Tegelijkertijd

inzetbaarheid. Eindelijk duidelijkheid voor de

kreeg hij allerhande brieven en vragen waar hij

arbodienst, maar ook voor ons.’

geen ervaring mee had en geen tijd voor had. De arbodienst wilde Marco’s loonwaarde weten, maar

Meer weten over de verzuimverzekering van De

hoewel Arie wist wat dat betekende, had hij geen

Goudse en de voordelen van de Verzuimcoach?

idee hoe hij die waarde moest bepalen. ‘Marco

Kijk op www.goudse.nl/bouwend-nederland of vraag

verzette natuurlijk minder werk, en ook ander werk,

ernaar bij uw verzekeringsadviseur.

VERENIGING | JULI 2022 | BNL | 47

FRIES HEINIS OP BEZOEK BIJ DE BESTUURDERSDAG Elk jaar zetten wij de bestuurders van Bouwend Nederland op de Bestuurdersdag in het zonnetje. Door bekende omstandigheden gebeurde dat drie jaar geleden voor het laatst. Dus hadden we deze editie wat extra’s te vieren. En zo togen ruim 150 bestuurders en hun partners naar het Spoorwegmuseum in Utrecht. Daar hebben Maxime Verhagen en ik alle aanwezigen bij de ingang welkom geheten. Uiteraard is er de afgelopen jaren echt wel het nodige contact geweest, maar het was echt een feest voor ons om iedereen weer eens fysiek te mogen begroeten. In mijn welkomstwoord heb ik kort stilgestaan bij een aantal grote gebeurtenissen in de afgelopen drie jaar. Kort

na de laatste Bestuurdersdag in 2019 werden wij geconfronteerd met de stikstofcrisis. De jaren die volgden stonden in het teken van Corona. En nu zitten we met de gevolgen van de oorlog in Oekraïne. En hoe vervelend ook, deze crises geven de vereniging wel de kans om haar toegevoegde waarde voor de leden en de sector te tonen. En juist door de inzet van bestuurders én bureaumedewerkers lukt dat ook goed. We zouden ons werk niet goed doen als er naast het nodige vertier en goed eten niet een inhoudelijke component was toegevoegd aan de dag. En zo kreeg Gerard van der Veer van GMB namens de ledengroep KOMAT het podium om de aanwezigen mee te nemen in

de laatste ontwikkelingen rond de verduurzaming van het materieel in de bouw & infra. Minister van Klimaat Rob Jetten sprak ons via een videoboodschap toe over de ambities van het Kabinet en de steun die hij daarbij ervaart van de bouwondernemers. Hugo de Jonge, minister van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening VRO, en Maxime Verhagen gingen samen in gesprek over de grote opgaven op het terrein van de woningmarkt. Dat laatste ging met de nodige scherpte én humor gepaard. Met een prima gevoel heb ik samen met een aantal collega’s het licht uitgedaan in het Spoorwegmuseum.

Werkgevers en werknemers bereiken onderhandelingsakkoord Cao Bouw & Infra Heb je onlangs iemand in dienst genomen die hiervoor in een andere sector werkzaam was? Of sta je op het punt om dit te doen? Profiteer dan van de opleidingsvouchers. Cao-partijen hebben voor zij-instroom 750.000 euro beschikbaar gesteld binnen het programma Instroom en behoud vakkrachten. Met een opleidingsvoucher kunnen mensen die willen overstappen naar de bouw en infra (een deel van) hun opleiding financieren. Zo worden voor een opleiding richting een kansberoep in de sector de kosten tot een maximum van €5.000 vergoed. Maar er zijn ook vouchers beschikbaar voor deelopleidingen, cursussen en trainingen. Meer weten? Neem contact op met een van de adviseurs op www.bouwendnederland.nl/opleidingsvoucher.

Bouwend Nederland Advies: Één loket voor al jouw vragen Vragen over bouwrecht, aanbestedingen of cao? Stel ze aan onze deskundige adviseurs!

Als ondernemer in de bouw en infra loop je regelmatig tegen vragen aan waarop je direct een antwoord nodig hebt. Maar hoe kom je bij de persoon die dat antwoord weet? Met Bouwend Nederland Advies heb je één loket waar je met al je vragen terecht kunt, ongeacht of het gaat om bijvoorbeeld loondoorbetaling bij ziekte, juridische kwesties, of arbeidsrecht. Onze specialisten staan voor je klaar. Mail je vraag naar advies@bouwendnederland.nl en ontvang uiterlijk de volgende werkdag een reactie. Tweedelijns dossierbehandeling voor € 135,- per uur, na schriftelijk akkoord. Leden beoordelen onze juridische ondersteuning met een 9!

Meer weten? Ga naar bouwendnederland.nl/advies, bel naar 079 3 252 250 of mail naar advies@bouwendnederland.nl.

VERENIGING | JULI 2022 | BNL | 49

NIEUWE LEDEN ORGANISATIE

PLAATS

LEDENGROEP

Raros Bouw BV

ROSMALEN

Sectie bouw midden

van Toor Infra B.V.

SOESTERBERG

Sectie infra klein

Wensing van Ooijen B.V.

LICHTENVOORDE

Sectie bouw klein

Groninger Glashandel B.V.

GRONINGEN

Sectie bouw klein

Fiberunie B.V.

HILVERSUM

Sectie infra klein

Bouwmouw

UTRECHT

Sectie bouw klein

Aannemersbedrijf Uuldriks B.V.

WEDDE

Sectie bouw klein

Combiglas Glashandel en Zetbedrijf

GEESTEREN OV

Sectie bouw klein

Bouwbedrijf Schotanus B.V.

KOLLUMERZWAAG

Sectie bouw klein

G. Niessen B.V.

HARDERWIJK

Sectie infra klein

Sloop-Team

WOERDEN

Sectie bouw klein

M. Klop Timmerbedrijf

SLIEDRECHT

Sectie bouw klein

Siderius Advies

LELYSTAD

Sectie infra klein

Zaanstad Funderingen B.V.

ZAANDAM

Sectie bouw klein

Betonbedrijf Renes B.V.

STOLWIJK

Sectie bouw klein

Bondroe Sloopwerken en Bouwwerkzaamheden

NIEUW-VENNEP

Sectie bouw klein

Wouter Bouw

HOOGEZAND

Sectie bouw klein

Manchies Kozijnen V.O.F.

SITTARD

Sectie bouw klein

VBW Klussenbedrijf

KATWIJK ZH

Sectie bouw klein

Solid Contractors B.V.

PURMEREND

Sectie bouw klein

FreSjo B.V.

S-HERTOGENBOSCH

Sectie bouw klein

KUDO Bouwholding B.V.

VEENENDAAL

Sectie bouw midden

Kampert Erfgoed Advies

WEKEROM

Sectie bouw klein

Aannemersplan.nl B.V.

SON EN BREUGEL

Sectie bouw klein

MM Nieuwbouw en Verbouwing B.V.

SINT JANSTEEN

Sectie bouw klein

Partner-Bouw B.V.

MAARSBERGEN

Sectie bouw klein

Bouw- en Aannemingsbedrijf Griekspoor B.V.

NIEUW-VENNEP

Sectie bouw klein

Beek Bouwmeesters B.V.

ROSMALEN

Sectie bouw klein

Hesselink Maatwerk

TUBBERGEN

Sectie bouw klein

Eilandbouw

WEST-TERSCHELLING

Sectie bouw klein

Isomix BV

HEESWIJK-DINTHER

Sectie bouw midden

Bouwbedrijf van den Berg & van Erp B.V.

BERGHEM

Sectie bouw klein

Mulder Aannemersbedrijf

HENGELO OV

Sectie bouw midden

The Q Bouw & Ontwikkeling B.V.

HEILOO

Sectie bouw klein

Trendzet Bouw B.V.

ZAANDAM

Sectie bouw midden

W. van den Heuvel & Zn. bv

ZOETERMEER

Sectie infra klein

Koen Tossijn Studio

AMSTERDAM

Sectie bouw klein

Preeco

LIENDEN

Sectie bouw klein

Stema bouwbedrijf VOF

SCHERPENISSE

Sectie bouw klein

Van Geleuken Infra

KELPEN-OLER

Sectie infra klein

Teunissen Houtzaak

NIJKERKERVEEN

Sectie bouw klein

Sophimil Milieu B.V.

MILLINGEN AAN DE RIJN

Sectie infra klein

Teus van den Berg Aannemers- & Timmerbedrijf B.V.

WERKENDAM

Sectie bouw klein

Bouwbedrijf AvH Bouw B.V.

GRAVE

Sectie bouw midden

ZekerBouw B.V.

NUENEN

Sectie bouw klein

Lofens Projectbouw B.V.

ZAANDAM

Sectie bouw klein

Bouwbedrijf Heerooms B.V.

PURMEREND

Sectie bouw klein

A+R Allround B.V.

HAELEN

Sectie bouw klein

Bouwmeesters Amsterdam B.V.

DIEMEN

Sectie bouw midden

Vedder Infra Management B.V.

BUNSCHOTEN-SPAKENBURG

Sectie bouw klein

MRM Bouw en Installatie B.V.

MARGRATEN

Sectie bouw klein

Sultec

RIDDERKERK

Sectie bouw klein

Bouwbedrijf Nap B.V.

LUNTEREN

Sectie bouw midden

Technobeton B.V.

WESSEM

Sectie infra klein

Casco Bouw Nederland B.V.

STAPHORST

Sectie bouw klein

Holland Isolatie Service B.V.

HOUTEN

Sectie bouw klein

Bouwbedrijf DK Bouw B.V.

BEVERWIJK

Sectie bouw klein

Maas Holding B.V.

LANGEWEG

Sectie infra klein

JM Totaalafdichtingen B.V.

RIJSENHOUT

Sectie bouw klein

RSW Bouw B.V.

SLIEDRECHT

Sectie bouw klein

Spijkergoed B.V.

EERSEL

Sectie infra klein

WATT Infra netinpassingen B.V.

EINDHOVEN

Sectie infra klein

Menger Bouw B.V.

IJMUIDEN

Sectie bouw klein

Ubink Meuleman Bouw B.V.

S-HEERENBROEK

Sectie bouw klein

HEWU Bouw-en Montagebedrijf VOF

ZELHEM

Sectie bouw klein

Meteor B.V.

KLAZIENAVEEN

Sectie bouw klein

LL20 B.V.

VALKENBURG LB

Sectie bouw klein

Groenveste B.V.

STAPHORST

Sectie bouw klein

GRS+ B.V.

RIJSENHOUT

Sectie bouw klein

Bouwbedrijf Korstanje

KOEDIJK

Sectie bouw klein

De Glazen Swaan B.V.

HARMELEN

Sectie bouw klein

Hartog Toorn B.V.

S-GRAVENHAGE

Sectie bouw klein

Karbouw Arnhem B.V.

ARNHEM

Sectie bouw midden

Den Hartog Totaalbouw

LEIDEN

Sectie bouw klein

C&K Bouw B.V.

RIJSWIJK ZH

Sectie bouw klein

MPO BV

AMSTERDAM

Sectie bouw klein

Eminentbouw B.V.

ZOETERMEER

Sectie bouw klein

FIT EN GEZOND NAAR JE PENSIOEN De bouw is een zwaar beroep: ’s ochtends vroeg uit de veren en vervolgens in weer en wind op de steiger. Lichamelijke belasting is daarbij voor ons een belangrijk aandachtspunt, en dat is ook naar voren gekomen uit een groot medewerkerstevredenheidsonderzoek dat wij enige jaren geleden hebben gehouden. Daarom hebben wij in samenwerking met het VUmc drie toolboxen opgezet om samen met onze medewerkers in gesprek te gaan over ‘fit en gezond naar je pensioen’. Hierin zijn bewegen, gezond eten én het stellen van realistische doelen besproken. Tijdens deze toolboxen is ons een aantal dingen opgevallen. In het algemeen zorgen onze medewerkers goed voor hun lichaam: naast het werk wordt er fanatiek gesport. Toch zijn er ook nog medewerkers die menen dat zij gedurende de dag al voldoende op het werk bewegen. Wij leggen hun dan uit dat het heel belangrijk is om gevarieerd te bewegen, en dat op het werk de handeling vaak eenzijdig is belast. Maar dat je met bijvoorbeeld twee keer per week een stuk te wandelen je al goed bezig bent. Ook gezond eten is altijd een thema dat voor de nodige hilariteit zorgt. De vrijdagsnack is toch een belangrijk sociaal element van de werkweek. Wij proberen te benadrukken dat je vrij bent in de keuze wat je wilt eten (en dat ‘nee’ ook een antwoord is). Daarnaast bieden wij bij feestelijke momenten op de bouwplaats ook altijd een gezond alternatief aan. Al met al een boeiend onderwerp waar wij de komende jaren continu met onze medewerkers over in gesprek willen blijven. Danielle de Nijs Bouwbedrijf M.J. de Nijs en Zonen BV

Verzekeren via Koninklijke Bouwend Nederland met Aandacht en Expertise. 3 vliegen in 1 klap CAR, Aansprakelijkheid en Ontwerp op 1 polis. Waarom kiezen voor In-Staet? Profiteer van de voordelen Aandacht – Persoonlijk contact, vertrouwen en afspraak is afspraak

Expertise – Adviseurs met sectorspecifieke kennis en jarenlange

ervaring

Dichtbij – Regionale aanwezigheid met vaste adviseurs en contactpersonen

Bouwend Nederland Integraal Polis – Speciaal voor het

MKB ontwikkelde verzekering met unieke dekkingen.

Ontwerpdekking voor het MKB – Eindelijk een betaalbare

ontwerpdekking voor het MKB, door een minimumpremie van € 1.000,-

De Bruyn Kopsstraat 15 | 2288 EC Rijswijk | 085 – 0077480 | www.in-staet.nl | info@in-staet.nl

VERENIGING | JULI 2022 | BNL | 51

WERKGEVERS EN WERKNEMERS BEREIKEN ONDERHANDELINGS AKKOORD CAO BOUW & INFRA Vakbonden en werkgevers hebben 13 juni een onderhandelingsakkoord bereikt voor de ruim 110.000 werknemers die vallen onder de cao Bouw & Infra. Als vakbondsleden en de achterban van de werkgevers akkoord gaan, wordt de hoogste loonsverhoging ooit in deze cao uitbetaald: 5%. De nieuwe cao wordt afgesloten voor een periode van 1 jaar en loopt van 1 januari 2023 tot en met 31 december 2023. De wens en noodzaak om duidelijkheid en zekerheid te bieden voor werkgevers en werknemers in deze onrustige periode vol uitdagingen als de woningbouwopgave, de energietransitie en arbeidsmarktkrapte, leidde tot dit snelle akkoord. George Raessens, voorzitter werkgeversdelegatie: ‘Juist nu willen cao-partijen afspraken maken die helpen waar dat kan. Er zijn werknemers die het echt lastig hebben. Werkgevers zien dit. De cao-partijen hebben gekozen voor deze snelle en duidelijke oplossing. We laten daarmee zien dat we gezamenlijk de verantwoordelijkheid nemen in deze moeilijke periode. En we bevestigen, in tijden van arbeidsmarktkrapte, dat de bouw & infra een aantrekkelijke sector is en blijft om in te werken.’ Meer weten? Kijk op: bouwendnederland.nl/cao

JUBILEA Bouwend Nederland feliciteert de volgende bedrijven:

30 JAAR Sallandse Wegenbouw B.V. Haarle

60 JAAR Sturm B.V. Zaandam

70 JAAR Weboma B.V. Wateringen

100 JAAR Bramer Bouw & Vastgoed Vriezenveen

BOUWPROCES DIGITALISEREN? PROFITEER VAN ONS SOFTWAREOVERZICHT! Bouwend Nederland biedt een handig overzicht van softwarepakketten waarmee je het bouwproces – ook met het oog op de WKb – kunt digitaliseren. Met het overzicht kun je je oriënteren op welke software voor jouw specifieke situatie het meest geschikt is. Alle pakketten zijn gerubriceerd naar totaalpakketten, naar BIM-software en naar software per bouwfase: projectmanagement, voorbereiding en uitvoering, en bouwbegeleiding en oplevering. Profiteer ook van het overzicht via: www.bouwendnederland.nl/software

100 JAAR Van Omme & De Groot Rotterdam

IN MEMORIAM Bouwend Nederland condoleert familie en vrienden van: Henk van der Werff NVOB/ BUKLA 28 mei 1944 - 10 mei 2022 Rob Hoogendoorn Hoogendoorn Bouw B.V. 5 mei 1963 - 31 mei 2022

ZIJN UW WERKNEMERS ZEKER VAN EEN VEILIGE WERKOMGEVING? Meer info? arboned.nl/veiligbouwbedrijf

U wilt uw werknemers een veilige werkomgeving bieden, waar ze met plezier kunnen werken. Met de Risicoinventarisatie en -evaluatie (RI&E) krijgt u inzicht in de arbeidsrisico’s in uw bedrijf waardoor u ze kunt aanpakken en verkleinen. Zo voorkomt u ongelukken en verzuim. Gratis RI&E Bouwnijverheid Valt u onder de cao Bouw & Infra, dan kunt u gratis gebruik maken van de RI&E Bouwnijverheid van Volandis. Heeft u 25 of meer werknemers in dienst? Dan hoeft u de RI&E alleen nog door ArboDuo als gecertificeerde arbodienst

te laten toetsen. Als trotse partner van Volandis en Bouwend Nederland helpen wij u graag. Korting Wij hebben meer dan 25 jaar ervaring met de RI&E bij bouwbedrijven. Bent u lid van Bouwend Nederland? Dan profiteert u van 5% korting op de RI&E- uitvoer en -toetsing, advies en trainingen. Zelf/Samen/Laten doen Bij ArboDuo kiest u hoe u uw arbozaken regelt. Zelf met behulp van onze online hulpmiddelen? Liever alles uitbesteden? Of kiezen voor een middenweg? Alles kan.

Ik help u graag Gert-Jan Klanderman, branchemanager Bouw & Transport gert.jan.klanderman@arboned.nl - 06 129 985 49 Of kijk op www.arboned.nl/veiligbouwbedrijf

BNL IN DE MEDIA | JULI 2022 | BNL | 53

BNL IN DE MEDIA APR/JUNI 2022 7 april

20 april

6 april

21 april

23 april

6 mei 28 april 9 mei

19 mei 23 mei 2 juni

6 juni

7 juni

8 juni

De zomer is aangebroken en mensen genieten van het mooie weer. Tijdens werk en vrije tijd. Maar hoe gezond is de zon eigenlijk? De stippen corresponderen met het soort en aantal gevallen van huidkanker bij SkinVision gebruikers in 2021

Uit onderzoek blijkt dat er een correlatie bestaat tussen de mate waarin iemand is blootgesteld aan de zon en huidkanker. De incidentie is hoger bij mensen met een lichte huidskleur en het risico neemt toe naarmate de zon-kracht toeneemt. Met name het deel van de huid dat het meest is blootgesteld, is het risico op huidkanker hoger. Voorkomen is nog altijd beter dan genezen. Wees goed voor je huid door je huid te beschermen en regelmatig je huid te controleren. Met de SkinVision app op je smartphone kun je een foto maken van een verdachte huidplek. Door middel van een algoritme (kunstmatige intelligentie) wordt de huidplek geanalyseerd met een sensitiviteit van 95%. Daarnaast wordt iedere foto beoordeeld door een panel van dermatologen. Er volgt een advies of men beter naar de huisarts kan gaan, of de huidplek te blijven monitoren. Een huidplek kan zich in de loop van de tijd ontwikkelen. Tijdig detecteren van huidkanker betekent betere behandelkansen. SkinVision biedt je de mogelijkheid veranderingen van huidplekken te monitoren. Laat de gezondheid van je huid niet aan het toeval over en neem het in eigen hand. SkinVision wordt onder andere vergoed door Zilveren Kruis AV Bouw Extra, de strategisch partner van Bouwend Nederland.

1. 2. 3. 4. 5.

VERENIGING | JULI 2022 | BNL | 55

COLOFON BNL verschijnt vier tot zes keer per jaar in een oplage van 5.000 exemplaren. De pdf van verschenen edities is te vinden op www.bouwendnederland.nl. Naast BNL ontvangen de leden tweewekelijks de digitale nieuwsbrief met actuele informatie uit de vereniging, de markt en informatie die van belang is voor hun bedrijfsvoering. Hoofdredactie Alex Nieuwenhuis - Koninklijke Bouwend

5 VOORDELEN VAN UW LIDMAATSCHAP VAN BOUWEND NEDERLAND

Nederland Coördinatie en eindredactie Jacob-Jan Esmeijer - Havana Orange Opmaak Mooijontwerp - www.mooijontwerp.nl

INFORMATIE EN ADVIES Bouwend Nederland kent jouw sector als geen ander en is dus jouw adres voor informatie, praktische vragen en trainingen die jou helpen om je bedrijf naar een hoger plan te tillen. Heb je vragen over weten regelgeving (zoals de Wkb)? Wil je iets weten over personeelsbeleid? Of heb je een kwestie met een opdrachtgever? Bouwend Nederland staat je bij met raad en daad.

Druk Vellendrukkerij BDU BV, Barneveld Redactieadres Koninklijke Bouwend Nederland T.a.v. redactie BNL

BRANCHEONTWIKKELING Bouwend Nederland zorgt dat jij klaar bent voor de toekomst. Wij helpen je om in te spelen op onderwerpen als duurzaamheid, digitalisering, innovatie en maken ons hard voor het behoud en de instroom van voldoende (vak)krachten voor de sector.

Postbus 340, 2700 AH Zoetermeer a.nieuwenhuis@bouwendnederland.nl www.bouwendnederland.nl @BouwendNL ISSN

BELANGENBEHARTIGING Bouwend Nederland komt op voor jouw belangen. We hebben bijvoorbeeld contact met de lokale, regionale, landelijke en Europese overheid, het onderwijs en waterschappen. Zodat jij kunt doen waar je goed in bent: bouwen!

2214-7438 Aansprakelijkheid Bij het samenstellen van de inhoud van deze publicatie streeft Koninklijke Bouwend

FINANCIEEL VOORDEEL Door slim gebruik te maken van onze financiële ledenvoordelen, kun je jouw lidmaatschapskosten terugverdienen. Of zelfs meer dan dat.

Nederland naar de grootst mogelijke zorgvuldigheid. Bouwend Nederland sluit iedere aansprakelijkheid uit voor onjuistheden, onvolledigheden en eventuele gevolgen van het handelen op grond van

NETWERKEN Via Bouwend Nederland ontmoet je collega-bedrijven. Ook kun je ketenpartners en opdrachtgevers ontmoeten op de vele bijeenkomsten.

informatie die door deze publicatie beschikbaar is. Copyright De informatie in deze publicatie kan worden gekopieerd voor persoonlijk gebruik, met

LID WORDEN?

uitsluiting van elke verdere verveel

Bouwend Nederland kan je ontzorgen bij jouw dagelijkse bedrijfsvoering. Meld je vandaag nog aan via het aanmeldformulier op bouwendnederland.nl/word-lid-vanbouwend-nederland.

voudiging, distributie, commercialiteit of exploitatie onder derden, tenzij voorafgaande toestemming van de auteur en/of Bouwend Nederland. Adreswijzigingen Adreswijzigingen kunt u mailen naar: ledenadministratie@bouwendnederland.nl

Heb je nog vragen over de mogelijkheden van het lidmaatschap? Bel 079-32 52 158

LAAT ZIEN DAT JE TROTS BENT OP DE BOUW EN INFRA! Mooi werk? Deel het via jouw social media met de hashtag #debouwmaakthet. Grote kans dat je jouw project dan terug ziet op het Facebook- en Instagramaccount van @debouwmaakthet of het LinkedIn-account van Bouwend Nederland. Zie je jouw foto terug? Natuurlijk taggen we dan jouw bedrijf. Meteen mooie reclame!

Met de imago-campagne ‘De bouw maakt het’ laten we samen zien hoe belangrijk de bouw en infra is voor onze samenleving en hoe goed we zijn in het oplossen van complexe problemen. En waarmee we jong en oud enthousiast maken voor een baan in onze mooie sector. Meer weten over De bouw maakt het? Kijk op debouwmaakhet.nl en volg @debouwmaakthet op en

Een initiatief van