Issuu

Σ Ε Π Τ Ε Μ Β Ρ Ι Ο Σ 2 0 2 6 | Τ Ε Υ ΧΟ Σ 6 2

T I M H: 9 € | I S S N : 2 7 32 - 6 9 50

ΚΩΝΣΤΑΝΤΊΝΟΣ ΑΓΓΕΛΌΠΟΥΛΟΣ (ΑΝΑΕΚΚ): Από την ανακύκλωση των ΑΕΚΚ στην πραγματική κυκλική οικονομία Α Σ Τ Ι Κ Έ Σ Α Ν Α Π Λ Ά Σ Ε Ι Σ : Η Ν Έ Α Γ Ε Ω Γ Ρ Α Φ Ί Α Τ Η Σ Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Ή Σ Π Ό Λ Η Σ 12 ΘΕ ΡΜΟΜΌΝ ΩΣΗ: ΌΤΑ Ν ΤΟ Κ Λ ΊΜ Α Α Λ Λ Ά ΖΕ Ι, Α Λ Λ Ά ΖΕ Ι Κ Α Ι ΤΟ Κ ΤΙΡΙ Α ΚΌ Κ Έ ΛΥΦ ΟΣ 38 Β Ι Μ Κ Α Ι Δ Η Μ Ό Σ Ι Ε Σ Σ Υ Μ Β Ά Σ Ε Ι Σ : Η Ε Υ Ρ Ώ Π Η Ε Ξ Ε ΤΆ Ζ Ε Ι Τ Ο Ε Π Ό Μ Ε Ν Ο Β Ή Μ Α 50

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026 - ΤΕΥΧΟΣ 062

www.constructionmag.gr

NEWS

COVER STORY Αρχισυντάκτης

ΑΝΑΕΚΚ: Από την ανακύκλωση των ΑΕΚΚ στην πραγματική κυκλική οικονομία

Σπύρος Πιστικός

Συντάκτες Κατερίνα Τσιτούρα Νίκος Γκοντούλας Σταύρος Μαδεμτζής

Υπεύθυνος Διαφήμισης Γρηγόρης Φλουρής gflouris@boussias.com

Υποδοχή Διαφήμισης Γιώτα Κουκουτέγου gkoukoutegou@boussias.com

Γραφίστες Γιάννης Σπανούδης Γιώργος Παντούλας

Φωτογράφοι Κορνήλιος Σαραντίογλου Νίκος Γώγος

Υπεύθυνη Νέων Συνδρομών Σταυρούλα Τσιγκάκου

SPECIAL REPORTS ΑΣΤΙΚΕΣ ΑΝΑΠΛΑΣΕΙΣ 12 14 15 16 17 18 19 24

28 32

stsigkakou@boussias.com

Λογιστήριο 217 7776254

Διευθύνουσα Σύμβουλος

Αντωνία Κατσουλιέρη

∆ιευθύντρια Σύνταξης Εκδόσεων Κατερίνα Πολυμερίδου

Ετήσια Συνδρομή: €99

ΘΕΡΜΟΜΟΝΩΣΗ 38

Όταν το κλίμα αλλάζει, αλλάζει και το κτιριακό κέλυφος

BIM, DIGITAL TWINS & PROJECT MANAGEMENT 48

ΒΙΜ και δημόσιες συμβάσεις: Η Ευρώπη εξετάζει το επόμενο βήμα

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΕΡΓΟΤΑΞΙΟΥ 54

ΚΛΑΔΙΚΑ ΜΕΣΑ ΜΟΝ ΙΚΕ Λ. Κηφισίας 125-127 - Αθήνα Τ.Κ. 115 24 Κτίριο Cosmos Center Τ.: 210 710 2452

Η νέα γεωγραφία της ελληνικής πόλης Ελληνικό: Η επιστροφή της Αθήνας στη θάλασσα Ηράκλειο: Στο επίκεντρο ο κόλπος του Δερματά Θεσσαλονίκη: Νέα πνοή έρχεται από τα δυτικά Κιάτο: Η παραλιακή ζώνη αλλάζει Πάτρα: Το μεγάλο στοίχημα της μετάβασης Φαληρικός Όρμος: Προς υλοποίηση η ανάπλαση Μέγαρο Αρσακείου: Η σύγχρονη κατασκευή συναντά την ιστορική Αθήνα Ιστορικά κέντρα, σύγχρονες πόλεις Από τις κλειστές στρατιωτικές ζώνες στους νέους αστικούς πυρήνες

8 INSIGHTS 60 64

INTERVIEWS 20

ΑΕΚΚ: Από το εργοτάξιο στην κυκλική οικονομία

Τα κτίρια απέναντι στο κλίμα του αύριο Το νέο εργοτάξιο χρειάζεται νέες δεξιότητες

Δρ. Κωνσταντίνος Μωραΐτης: «Η ενεργή συμμετοχή των πολιτών είναι το κλειδί» Αλεξάνδρα Πεΐτση: «Οι σύμβουλοι μηχανικοί στον πυρήνα της σύγχρονης κατασκευής» Ιωάννης Κούσης: «Τα κτίρια του μέλλοντος θα προσαρμόζονται στο κλίμα» Θεοδώρα Μήτκα: Από το μοντέλο ΒΙΜ στη διαχείριση του έργου

Κωδικός ΕΛΤΑ: 21 - 0183 ISSN 2732-6950

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026

CONSTRUCTION | 3

EDITORIAL

ΚΑΤΑΣΚΕΥΈΣ: ΣΗΚΏΝΟΝΤΑΣ ΤΑ ΜΑΝΊΚΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΈΑ ΧΡΟΝΙΆ ΤΟ Ο Ρ ΓΑ Ν Ι ΚΌ R E B O OT ΤΟΥ Σ Ε Π Τ Έ Μ Β Ρ Η Σ Π Υ Ρ Ο Σ Π Ι Σ Τ Ι ΚΟ Σ

ΑΡΧΙΣΥΝΤΑΚΤΗΣ

Νέα σεζόν σε έναν κλάδο που δεν εφησυχάζει ποτέ

Σεπτέμβριος δεν είναι ποτέ ένας εύκολος μήνας. Όσο κι αν έχει ξεκουραστεί κανείς τον Αύγουστο, όσες εικόνες και στιγμές κι αν «ρούφηξε», η επιστροφή στη δουλειά είναι συνήθως μία επώδυνη διαδικασία. Είναι λες και κάποιος μπήκε στο κεφάλι μας και πάτησε το κουμπί «επαναφορά στις εργοστασιακές ρυθμίσεις». Ξέρω ανθρώπους που μετά την επιστροφή από τις διακοπές δεν θυμόντουσαν καν τον κωδικό του υπολογιστή τους. Σίγουρα οι περισσότεροι από μας κάναμε κάποια τρελή σκέψη αυτόν τον Αύγουστο. «Θα τα παρατήσω όλα και θα πάω να ζήσω σε ένα νησί», «γιατί να μην μπορώ να ζω ήρεμα όπως στο χωριό;», «αν έρθει η μέρα της επιστροφής, κάνε Θεέ μου το καράβι να αργήσει μια ζωή». Αλλά να ’μαστε πάλι εδώ, σε αυτόν τον καθημερινό αγώνα με τη ρουτίνα στις πόλεις που λατρεύουμε να μισούμε, στις δουλειές που συχνά μας δίνουν περισσότερο άγχος και λιγότερη ικανοποίηση, με τους ανθρώπους που προσποιούμαστε ότι θα ήμασταν καλύτερα αν δεν υπήρχαν γύρω μας. Είμαστε πάλι εδώ, με τα μανίκια σηκωμένα. Δυστυχώς ή ευτυχώς, η επίδραση των διακοπών περνάει σύντομα.

Και έτσι, ο Σεπτέμβριος δεν είναι μόνο ο μήνας την μεγάλης επιστροφής, αλλά και ο μήνας των νέων ξεκινημάτων. Ξέρω, για τους περισσότερους ο κατάλληλος μήνας για ένα νέο ξεκίνημα είναι ο Ιανουάριος, όμως στην πραγματικότητα ο Σεπτέμβριος είναι ακόμα καλύτερος, γιατί τον Αύγουστο έχουμε ήδη επανέλθει στις εργοστασιακές ρυθμίσεις, κι έτσι οι νέες ιδέες βρίσκουν πρόσφορο έδαφος για να ανθίσουν. Το νέο ξεκίνημα του Σεπτεμβρίου, αν θέλετε, είναι πιο φυσικό, πιο οργανικό. Ουσιαστικά, η χρονιά μας ξεκινά τον Σεπτέμβριο, όχι τον Ιανουάριο. Γι’ αυτό και η ευχή μου σε όσους βλέπω μετά τις διακοπές (μακριά από το επάρατο «καλό χειμώνα») είναι «καλή σεζόν να έχουμε». Θα μπορούσε να είναι και «καλή χρονιά», αλλά θα νόμιζαν ότι είμαι εκτός τόπου και χρόνου, σε κάποια Χριστούγεννα στο Ροβανιέμι. Καλή σεζόν, λοιπόν. Ο κατασκευαστικός κλάδος σίγουρα θα μας δώσει πολλές αφορμές και φέτος να βρεθούμε από κοντά, να συζητήσουμε τις εξελίξεις και τις προοπτικές του, να ανταλλάξουμε απόψεις και ιδέες. Γιατί το ξέρουμε όλοι καλά: αυτός ο κλάδος δεν κάθεται ποτέ ήσυχος. Πάντα έχει κάτι νέο να πει.

Ο κατασκευαστικός κλάδος σίγουρα θα μας δώσει πολλές αφορμές και φέτος να βρεθούμε από κοντά, να συζητήσουμε τις εξελίξεις και τις προοπτικές του, να ανταλλάξουμε απόψεις και ιδέες - γιατί το ξέρουμε όλοι καλά: αυτός ο κλάδος δεν κάθεται ποτέ ήσυχος

4 | CONSTRUCTION

ΕΚ ΣΔ ΕΠ ΤΕΜΒΡΙΟΣ 2025 6

PROJECTS IN PROGRESS

ε επίκεντρο την κατασκευή, την ποιότητα και την τεχνική αρτιότητα, υλοποιούμε έργα υψηλών απαιτήσεων με συνέπεια, υπευθυνότητα και προσήλωση στη λεπτομέρεια. Κάθε έργο που αναλαμβάνουμε αποτελεί μια καθημερινή πρόκληση που μετατρέπεται σε πράξη — από την έναρξη των

εργασιών έως την ολοκλήρωση και την παράδοση. Η εμπειρία της ομάδας μας, η οργανωμένη εκτέλεση και η συνεχής παρουσία στο εργοτάξιο διασφαλίζουν την ομαλή πορεία των εργασιών και ένα αποτέλεσμα αντάξιο των απαιτήσεων κάθε έργου.

PROJECTS IN PROGRESS

ADVERTORIAL CONSTRUCTION

Έργα που βρίσκονται σήμερα σε ενεργή κατασκευή και αποτυπώνουν τη δυναμική της εταιρείας μας στο πεδίο. 4 ΜΟΝΟΚΑΤΟΙΚΙΕΣ ΣΤΟ ΨΥΧΙΚΟ | IN PROGRESS ΠΟΛΥΤΕΛΗ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑΤΑ ΣΤΗ ΓΛΥΦΑΔΑ ΟΔΟ ΣΠΑΡΤΗΣ | IN PROGRESS ΠΟΛΥΤΕΛΗ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑΤΑ ΣΤΗ ΓΛΥΦΑΔΑ ΟΔΟ ΠΑΝΑΓΟΥΛΗ | IN PROGRESS ΠΟΛΥΤΕΛΗ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑΤΑ ΣΤΗ ΓΛΥΦΑΔΑ ΟΔΟ ΞΑΝΘΟΥ | IN PROGRESS ΠΟΛΥΤΕΛΗ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑΤΑ ΣΤΟΝ ΑΛΙΜΟ ΟΔΟ ΗΡΩΟΥ ΜΑΤΣΗ | IN PROGRESS 1 ΠΟΛΥΤΕΛΗ ΜΟΝΟΚΑΤΟΙΚΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΒΥΣΣΟ | IN PROGRESS

Tel: 210 6007499 e: info@elevenconstructions.gr w: www.elevenconstructions.gr A: Al.Panagouli 109 – N.Irakleio

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026

CONSTRUCTION | 5

NEWS

ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΠΑΠΑΝΤΩΝΙΟΥ

DEPUTY CIVIL SITE MANAGER/ CIVIL SENIOR CONSTRUCTION ENGINEER, METLEN 20 UNDER 40 CONSTRUCTION ENGINEERS

Νικόλαος Παπαντωνίου είναι πολιτικός μηχανικός με περισσότερα από δέκα χρόνια διεθνούς εμπειρίας σε έργα ενέργειας, βιομηχανικών εγκαταστάσεων και υποδομών υψηλής πολυπλοκότητας. Από τα πρώτα του επαγγελματικά βήματα επέλεξε να δραστηριοποιηθεί σε απαιτητικά διεθνή περιβάλλοντα, με στόχο να αποκτήσει ουσιαστική τεχνική γνώση, ηγετική εμπειρία στο εργοτάξιο και σφαιρική αντίληψη της κατασκευαστικής διαδικασίας. Σήμερα εργάζεται στο Ηνωμένο Βασίλειο ως Deputy Civil Site Manager και Senior Site Civil Engineer σε εργοστάσιο Energy from Waste ισχύος 50MW, για τον κύριο ανάδοχο. Διαχειρίζεται και επιβλέπει κρίσιμα πολιτικά έργα, όπως βαθιές εκσκαφές, πασσαλοθεμελιώσεις, σύνθετες κατασκευές οπλισμένου σκυροδέματος, cofferdams, υπόγεια δίκτυα και οδικά έργα, εξασφαλίζοντας υψηλά επίπεδα ποιότητας, ασφάλειας και τήρησης χρονοδιαγραμμάτων. Παράλληλα, συντονίζει QA/QC διαδικασίες, ITPs, μελέτες μεθοδολογίας και πολυεθνικές ομάδες υπεργολάβων και προμηθευτών, λειτουργώντας ως σημείο αναφοράς μεταξύ τεχνικής, διοικητικής και εργοταξιακής λειτουργίας. Έχει συμμετάσχει στην υλοποίηση εμβληματικών έργων CCGT, EfW, ΑΠΕ και λιμενικών κατασκευών σε Ευρώπη και Αφρική, με διεθνή αναγνώριση, όπως η διάκριση έργου με Χρυσό Βραβείο στα Hellenic Concrete Awards.

Η ΕΚΚΡΕΜΌΤΗΤΑ ΤΗΣ ΓΡΑΜΜΉΣ 4 ΣΤΟΝ «ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΌ» Νέα δεδομένα προκύπτουν για την πορεία των πρόδρομων εργασιών της Γραμμής 4 του μετρό και ειδικότερα για τον σταθμό «Ευαγγελισμός», όπου η έναρξη των εργασιών εξακολουθεί να παραμένει σε εκκρεμότητα, καθώς, σύμφωνα με την Ελληνικό Μετρό, ο ανάδοχος (ΕΡΕΤΒΟ) έχει ολοκληρώσει το αντικείμενο της συγκεκριμένης σύμβασης σε όλες τις υπόλοιπες θέσεις του έργου, όχι όμως στη θέση όπου προβλέπεται να κατασκευαστεί ο σταθμός Ευαγγελισμός. Η καθυστέρηση, σύμφωνα με ρεπορταζ του Build, συνδέεται με την προσφυγή που κατέθεσε το κοινωφελές ίδρυμα «Νικόλας Δ. Πατέρας» στο Συμβούλιο της Επικρατείας, Η Ελληνικό Μετρό είχε ήδη επισημάνει από τον Νοέμβριο του 2025 ότι η κατασκευή του σταθμού είχε συσσωρεύσει σημαντική καθυστέρηση.

ΠΏΣ ΘΑ ΔΙΑΜΟΡΦΩΘΟΎΝ ΟΙ ΛΙΜΈΝΕΣ ΤΟΥ ΜΈΛΛΟΝΤΟΣ Οι προϋποθέσεις για τη βιώσιμη μετάβαση των ελληνικών λιμένων, με έμφαση στις αναγκαίες επενδύσεις σε υποδομές, την ηλεκτροδότηση των πλοίων από τη στεριά και την ενίσχυση της κλιματικής ανθεκτικότητας, βρέθηκαν στο επίκεντρο θεματικής συζήτησης που έλαβε χώρα στο πλαίσιο της ΔΕΘ. Μεταξύ των συμμετεχόντων ήταν ο Γενικός Γραμματέας Ναυτιλίας και Λιμένων του Υπουργείου Ναυτιλίας, Μανώλης Κουτουλάκης, που υπογράμμισε ότι η «πράσινη» μετάβαση πρέπει να συνδέεται με την ανταγωνιστικότητα των λιμένων, της ναυτιλίας και της ελληνικής οικονομίας. Τόνισε, πως οι επενδύσεις για τη μετάβαση οφείλουν να στηριχθούν και σε πόρους που ήδη καταβάλλονται στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών.

Γνωρίστε τα στελέχη της 20 Under 40 Construction Engineers 2024 Λάβετε μέρος στις επόμενες λίστες 20 under 40, δηλώνοντας την υποψηφιότητά σας

6 | CONSTRUCTION

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026

ΤΑ ΣΕΝΆΡΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΑΚΊΝΗΤΟ ΤΟΥ ΤΕΕ ΣΤΟ «ΔΑΧΤΥΛΊΔΙ»

ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΌ ΤΟΥΡΙΣΜΟΎ: ΠΏΣ ΕΠΗΡΕΆΖΕΙ ΤΙΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΈΣ

Στο τελικό στάδιο για την ολοκλήρωση εισέρχεται το έργο κατασκευής του νέου κτιριακού συγκροτήματος του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας στο Μαρούσι, χωρίς ωστόσο να έχει ακόμη «κλειδώσει» η μεταστέγαση των υπηρεσιών του ΤΕΕ από το Σύνταγμα στο νέο ακίνητο. Παρότι αυτός ήταν ο αρχικός σχεδιασμός, η οριστική απόφαση δεν έχει ληφθεί και στο τραπέζι παραμένουν διαφορετικά σενάρια αξιοποίησης. Σύμφωνα με το Build, πληροφορίες που δεν επιβεβαιώνονται επίσημα αυτή τη στιγμή αναφέρουν, ότι το Ιατρικό Κέντρο ενδιαφέρεται να μισθώσει και το κτίριο γραφείων του ΤΕΕ, έχοντας αποκτήσει ήδη το πρώτο κτίριο για να καλύψει τις ανάγκες του.

Σε έναν νέο κύκλο επενδύσεων, με περισσότερες ανακαινίσεις ξενοδοχείων, σύνθετα τουριστικά έργα και αυξημένες απαιτήσεις για περιβαλλοντικές υποδομές, οδηγεί τον κατασκευαστικό κλάδο το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον τουρισμό. Την ίδια στιγμή, περιορίζει τη δυνατότητα ανεξέλεγκτης ανάπτυξης νέων καταλυμάτων στις ήδη κορεσμένες περιοχές και εισάγει πιο αυστηρά φίλτρα βιωσιμότητας, ιδίως σε νησιά, παράκτιες ζώνες και περιοχές Natura. Η σημαντικότερη επίδραση στον κλάδο εκτιμάται ότι θα είναι η ενίσχυση της αγοράς ανακαινίσεων. Το Χωροταξικό δίνει σαφή προτεραιότητα στην ποιοτική αναβάθμιση του υφιστάμενου ξενοδοχειακού αποθέματος, ιδιαίτερα στις περιοχές όπου ο αριθμός των καταλυμάτων έχει ήδη πλησιάσει ή ξεπεράσει τις αντοχές των τοπικών υποδομών.

ΟΙ ΠΡΟΚΛΉΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΛΛΗΝΙΚΈΣ ΕΞΑΓΩΓΈΣ ΜΑΡΜΆΡΟΥ ΣΤΗΝ ΚΊΝΑ

Τα εμπόδια που αντιμετωπίζουν οι ελληνικές εξαγωγές μαρμάρου στην Κίνα επισημαίνει το Γραφείο ΟΕΥ της Σαγκάης, σε έρευνα αγοράς για τον κλάδο. Το πρώτο εξ αυτών είναι η γεωγραφική απόσταση και οι πολιτισμικές διαφορές, που περιπλέκουν τον συντονισμό του εμπορίου. Υφίστανται, ακόμη, λειτουργικοί κίνδυνοι, που περιλαμβάνουν, λ.χ., καθυστερήσεις σε πληρωμές και αποστολές και χαμηλή ανθεκτικότητα σε κινδύνους από την πλευρά ορισμένων εξαγωγέων. Πρόσθετες πιέσεις ασκούν, μεταξύ άλλων, οι αυστηροί περιβαλλοντικοί κανόνες για τα λατομεία στην Ελλάδα, το υψηλό κόστος της εφοδιαστικής αλυσίδας, οι διακυμάνσεις στο κόστος ενέργειας και πρώτων υλών και ο ανταγωνισμός στις τιμές από Τουρκία και Ιράν.

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026

ΔΙΑΤΗΡΗΤΈΟ ΣΟΎΤΣΟΥ: ΒΉΜΑ ΕΜΠΡΌΣ ΣΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΆΣΤΑΣΉ ΤΟΥ Τη μελέτη εφαρμογής για την αποκατάσταση του διατηρητέου κτιρίου επί των οδών Φιλελλήνων 9 και Ξενοφώντος στο Σύνταγμα ενέκρινε, με απόφασή του, ο Χαράλαμπος Μυγδάλης, Ειδικός Γραμματέας Υδραυλικών Έργων και Κτιρίων του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών. Η μελέτη, την οποία έχει αναλάβει η κοινοπραξία των Δ. Βασιλόπουλος & Συνεργάτες ΕΕ, Άρτεμις Σύμβουλοι Μηχανικοί ΕΠΕ, Η-Μ Σχεδιασμός και Σταυρούλα Κατσογιάννη, περιλαμβάνει αρχιτεκτονική μελέτη, στατική μελέτη, η/μ μελέτες, μελέτη ενεργειακής απόδοσης και φυτοτεχνική μελέτη. Όπως αναφέρεται στην απόφαση, πλέον το ανάδοχο σχήμα θα προβεί στην έκδοση της άδειας δόμησης και στη σύνταξη των τευχών δημοπράτησης των εργασιών για την αποκατάσταση του κτιρίου.

CONSTRUCTION | 7

COVER STORY

ΑΝΑΕΚΚ: ΑΠΌ ΤΗΝ ΑΝΑΚΎΚΛΩΣΗ ΤΩΝ ΑΕΚΚ ΣΤΗΝ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΉ ΚΥΚΛΙΚΉ ΟΙΚΟΝΟΜΊΑ ΤΑ Σ Η Μ Α Ν Τ Ι Κ Ά Β Ή Μ ΑΤΑ Τ Ω Ν Τ Ε Λ Ε Υ ΤΑ Ί Ω Ν Ε Τ Ώ Ν Κ Α Ι ΑΥ ΤΆ Π Ο Υ Μ Έ Ν Ο Υ Ν Ν Α Γ Ί Ν Ο Υ Ν

Ο Κωνσταντίνος Αγγελόπουλος, Αντιπρόεδρος & Διευθύνων Σύμβουλος της ΑΝΑΕΚΚ, μιλά στο Construction για τις προκλήσεις και τις ευκαιρίες στη διαχείριση των ΑΕKΚ

ΣΥΝΈΝΤΕΥΞΗ ΣΤΟΝ ΣΠΎΡΟ ΠΙΣΤΙΚΌ

8 | CONSTRUCTION

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026

διαχείριση των αποβλήτων εκσκαφών, κατασκευών και κατεδαφίσεων (ΑΕΚΚ) έχει κάνει σημαντικά βήματα στην Ελλάδα τα τελευταία χρόνια, όμως εξακολουθούν να υπάρχουν κρίσιμες εκκρεμότητες, κυρίως στα έργα μικρής κλίμακας, στην εφαρμογή του θεσμικού πλαισίου και στην απορρόφηση των δευτερογενών υλικών από την αγορά. Ο Αντιπρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος της ΑΝΑΕΚΚ, Κωνσταντίνος Αγγελόπουλος, μιλά στο Construction για τις προκλήσεις της διαχείρισης των ΑΕΚΚ, τη σημασία της διαλογής στην πηγή, το πραγματικό κόστος για τους κατασκευαστές και την ανάγκη να περάσει η ανακύκλωση από την παραγωγή στην πραγματική εφαρμογή της κυκλικής οικονομίας. Πόσο σωστά διαχειρίζεται σήμερα η ελληνική κατασκευαστική αγορά τα απόβλητα που παράγονται στα εργοτάξια; Πού εντοπίζετε τα βασικότερα προβλήματα; Το νομοθετικό πλαίσιο υφίσταται εδώ και περίπου 16 χρόνια. Για αρκετά χρόνια, ωστόσο, υπήρξε καθυστέρηση στην εφαρμογή του, καθώς συνέπεσε με την οικονομική κρίση και την κατακόρυφη πτώση της κατασκευαστικής δραστηριότητας. Όταν δεν υπάρχει κατασκευαστική δραστηριότητα, δεν υπάρχουν και σημαντικές ποσότητες αποβλήτων, με αποτέλεσμα να μην υπάρχει αντίστοιχα το απαιτούμενο ενδιαφέρον για την εφαρμογή του πλαισίου, την ενημέρωση, την οργάνωση των συστημάτων, την αδειοδότηση μονάδων και την ενημέρωση των εμπλεκόμενων φορέων. Από το 2018-2019 και μετά, όταν ο κατασκευαστικός κλάδος άρχισε και πάλι να αναπτύσσεται, έγιναν πολύ σημαντικά και γρήγορα βήματα. Ενημερώθηκαν οι κατασκευαστές, οι υπηρεσίες και οι υπόλοιποι εμπλεκόμενοι και πλέον υπάρχει ένα πλαίσιο που διασφαλίζει ότι η διαχείριση των αποβλήτων μπορεί να γίνει σωστά. Το βασικό πρόβλημα εντοπίζεται σήμερα κυρίως στα έργα μικρής κλίμακας και στις ανακαινίσεις. Στα έργα κατεδαφίσεων και νέων ανεγέρσεων, ο νομοθέτης έχει προβλέψει συγκεκριμένα βήματα και ασφαλιστικές δικλείδες. Στα μικρά έργα, αντίθετα, δεν υπάρχουν οι ίδιες υποχρεώσεις και δεσμεύσεις για τον μικρό εργολάβο ή τον ιδιώτη που κάνει μία ανακαίνιση. Έτσι, στις Εγκρίσεις

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026

Εργασιών Δόμησης Μικρής Κλίμακας (Ε.Ε.Δ.Μ.Κ.) δεν υπάρχει υποχρέωση προσκόμισης βεβαίωσης παραλαβής από Συλλογικό Σύστημα Εναλλακτικής Διαχείρισης (ΣΣΕΔ), όπως η ΑΝΑΕΚΚ. Επιπλέον, υπάρχει ακόμη η λανθασμένη αντίληψη ότι μικρές ποσότητες αποβλήτων από εργασίες ανακαίνισης μπορούν να αφεθούν δίπλα στους κάδους και να τις συλλέξει ο δήμος. Αυτό δεν ισχύει. Ό,τι απόβλητα προκύπτουν από κατασκευαστικές εργασίες είναι ΑΕΚΚ και πρέπει να τα διαχειριζόμαστε σύμφωνα με το θεσμικό πλαίσιο. Στα μεγαλύτερα έργα υπάρχουν, λοιπόν, ασφαλιστικές δικλείδες. Υπάρχουν όμως περιθώρια βελτίωσης και εκεί; Βεβαίως. Ένα ζήτημα αφορά το έντυπο Στοιχείων Διαχείρισης Αποβλήτων (ΣΔΑ). Όταν κάποιος κατασκευάζει μία οικοδομή, είναι υποχρεωμένος να υποβάλει, προκειμένου να εκδοθεί οικοδομική άδεια, ένα έντυπο στο οποίο εκτιμώνται οι ποσότητες των αποβλήτων που θα παραχθούν. Πολλές φορές, όμως, οι ποσότητες αυτές υποεκτιμώνται σημαντικά, ενδεχομένως προκειμένου ο μηχανικός ή ο ιδιοκτήτης να είναι ασφαλής ως προς την τήρηση των υποχρεώσεων. Έτσι, στο τέλος οδηγούνται στις μονάδες ανακύκλωσης μόνο οι ποσότητες που έχουν δηλωθεί και για τις οποίες πρέπει να προσκομιστεί η αντίστοιχη βεβαίωση. Για τις υπόλοιπες ποσότητες αναζητούνται άλλες λύσεις, οι οποίες φυσικά δεν είναι οι ενδεδειγμένες. Πόσο κρίσιμη είναι η διαλογή στην πηγή και πόσο ρεαλιστικό είναι να εφαρμοστεί αποτελεσματικά σε ένα εργοτάξιο; Στα μεγάλα και σύνθετα έργα η διαλογή στην πηγή είναι κρίσιμη. Προβλέπεται και ενθαρρύνεται από την ελληνική νομοθεσία, αλλά δεν είναι μόνο θέμα νομοθεσίας. Συνδέεται πλέον και με τις πιστοποιήσεις πράσινων κτιρίων, καθώς όλο και περισσότερα κτίρια στην Ελλάδα κατασκευάζονται με πιστοποιήσεις LEED, BREEAM κ.α. Η διαλογή στην πηγή αποτελεί πλέον απαραίτητη προϋπόθεση για τη συγκέντρωση της απαιτούμενης βαθμολογίας σε αυτές τις πιστοποιήσεις. Στην πράξη, δεν είναι δύσκολο να εφαρμοστεί. Χρειάζεται ενδεχομένως λίγο περισσότερο χώρο στο εργοτάξιο, ώστε να υπάρχουν διαφορετικοί κάδοι για τα

«Δεν μπορεί η Πολιτεία να μιλά για βιώσιμη ανάπτυξη και κυκλική οικονομία και ταυτόχρονα να μην δίνει κίνητρα ή να μην προβλέπει ελάχιστες ποσότητες ανακυκλωμένων υλικών στα έργα που η ίδια δημοπρατεί»

επιμέρους ρεύματα, αλλά κυρίως χρειάζεται εκπαίδευση του προσωπικού. Οι εργαζόμενοι πρέπει να γνωρίζουν ότι τα ξύλα τοποθετούνται σε ένα σημείο, τα μέταλλα σε άλλο, τα αδρανή υλικά αλλού κ.ο.κ. Τα οφέλη είναι πολλαπλά. Όσο πιο καθαρό είναι ένα ρεύμα αποβλήτου, τόσο χαμηλότερη είναι η χρηματική εισφορά που καλείται να πληρώσει ο κατασκευαστής για την ανακύκλωσή του. Παράλληλα, παράγονται ποιοτικότερα δευτερογενή υλικά, τα οποία μπορούν ευκολότερα να επιστρέψουν στον κατασκευαστικό τομέα, εφόσον πληρούν τις απαιτούμενες προδιαγραφές. Έτσι δημιουργείται στην πράξη η κυκλική οικονομία: τα υλικά δεν καταλήγουν απλώς στην ανακύκλωση, αλλά μετατρέπονται σε νέα, πιστοποιημένα υλικά που μπορούν να αξιοποιηθούν ξανά στην οικοδομή. Ταυτόχρονα, μειώνεται το υπόλειμμα που οδηγείται προς ταφή. Ποιος είναι ο ρόλος της εκπαίδευσης σε αυτή τη διαδικασία; Η εκπαίδευση του προσωπικού αποτελεί βασική προϋπόθεση για την ορθή διαλογή των υλικών. Στα μεγάλα έργα υπάρχει ήδη σημαντικό επίπεδο εκπαίδευσης, καθώς οι μεγάλες εταιρείες υιοθετούν όλο και περισσότερο

CONSTRUCTION | 9

COVER STORY

Παραγωγή δευτερογενών υλικών σε μονάδα ανακύκλωσης

πιστοποιήσεις πράσινων κτιρίων και συνεργάζονται με φορείς όπως η ΑΝΑΕΚΚ και άλλους οργανισμούς του κλάδου. Δεν μπορούμε, όμως, να πούμε ότι έχουμε φτάσει τα επίπεδα εκπαίδευσης πιο προηγμένων χωρών. Υπάρχει σημαντικό περιθώριο βελτίωσης και αυτό είναι κάτι πάνω στο οποίο δουλεύουμε. Πώς διασφαλίζετε ότι ένα φορτίο ΑΕΚΚ που φεύγει από το εργοτάξιο οδηγείται πράγματι στην προβλεπόμενη μονάδα ανακύκλωσης; Η νομοθεσία έχει προβλέψει συγκεκριμένες διαδικασίες. Ένα φορτίο αποβλήτων, εκτός από τα φορολογικά στοιχεία που το συνοδεύουν, πρέπει υποχρεωτικά να συνοδεύεται από το τριπλότυπο έντυπο διακίνησης. Το έντυπο περιλαμβάνει στοιχεία για τον παραγωγό του αποβλήτου, το έργο από το οποίο προέρχεται, το είδος των αποβλήτων και τον μεταφορέα. Στη συνέχεια συμπληρώνεται από τη μονάδα που παραλαμβάνει το φορτίο, η οποία καταγράφει τα απόβλητα που παρέλαβε και τα σχετικά στοιχεία ζύγισης. Ο κατασκευαστής πρέπει, επομένως,

10 | C O N S T R U C T I O N

όταν απομακρύνει ένα φορτίο από το έργο, να το συνοδεύει με το συγκεκριμένο έντυπο και στη συνέχεια να λάβει από τον μεταφορέα το συμπληρωμένο έντυπο από τη μονάδα παραλαβής, μαζί με το ζυγολόγιο. Έτσι μπορεί να γνωρίζει ότι τα απόβλητα έφυγαν από το έργο και οδηγήθηκαν στη μονάδα ανακύκλωσης που είχε επιλεγεί. Η νομοθεσία προβλέπει ότι τα φορτηγά μεταφοράς αποβλήτων πρέπει να διαθέτουν ηλεκτρονικό σύστημα εντοπισμού θέσης, GPS. Ωστόσο, δεν έχουμε ακόμη πετύχει καθολική εφαρμογή του μέτρου. Υπάρχουν οχήματα που δεν διαθέτουν ακόμη το απαιτούμενο σύστημα, αν και όλο και περισσότεροι συμμορφώνονται. Οι έλεγχοι στον δρόμο από την Ελληνική Αστυνομία μπορούν να συμβάλουν στην καθολική εφαρμογή του μέτρου. Άρα, οι δικλείδες ασφαλείας υπάρχουν. Αυτό που χρειάζεται είναι να εντατικοποιηθεί ο έλεγχος της εφαρμογής τους από τις αρμόδιες αρχές. Έχετε αναφερθεί σε περισσότερους από 20 εκατ. τόνους ΑΕΚΚ που παράγονται ετησίως στην Ελλάδα. Πού

καταλήγουν οι ποσότητες που δεν οδηγούνται προς ορθή διαχείριση; Σύμφωνα με τον Ελληνικό Οργανισμό Ανακύκλωσης, το 2023 οδηγήθηκαν προς διαχείριση μέσω συστημάτων εναλλακτικής διαχείρισης περίπου 13 εκατ. τόνοι. Επομένως, υπάρχει μία σημαντική ποσότητα που δεν καταγράφεται μέσω αυτής της διαδικασίας. Στην καλύτερη περίπτωση, μέρος αυτών των αποβλήτων μπορεί να καταλήξει σε ΧΥΤΑ, επιβαρύνοντας τη χωρητικότητα των χώρων υγειονομικής ταφής και το κόστος για τους δήμους. Το κόστος αυτό τελικά μετακυλίεται στους πολίτες μέσω των δημοτικών τελών. Στη χειρότερη περίπτωση, τα απόβλητα μπορεί να καταλήξουν παράνομα στην ύπαιθρο, σε ρέματα, δασικές εκτάσεις ή χωράφια, με όλες τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις που συνεπάγεται αυτό. Πόσο κοστίζει η ορθή διαχείριση των ΑΕΚΚ στον κατασκευαστή και πόσο μπορεί να περιοριστεί το κόστος; Όταν ένας μηχανικός καταρτίζει τον προϋπολογισμό ενός έργου, πρέπει να γνωρίζει ότι πρέπει να συμπεριλάβει

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026

και το κόστος διαχείρισης των ΑΕΚΚ. Δεν μπορούμε να μιλάμε για βιώσιμη ανάπτυξη χωρίς να υπολογίζουμε το κόστος διαχείρισης των αποβλήτων που θα παραχθούν. Η διαχείριση των ΑΕΚΚ αποτελεί πλέον κομμάτι της κατασκευής. Το κόστος, στις περισσότερες περιπτώσεις, δεν είναι ιδιαίτερα υψηλό σε σχέση με το συνολικό κόστος ενός έργου. Επιπλέον, μέσω της διαλογής στην πηγή μπορεί να περιοριστεί ακόμη περισσότερο. Επομένως, η σωστή διαλογή μπορεί να οδηγήσει σε σημαντική εξοικονόμηση. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό και για τους φορείς που δημοπρατούν έργα. Ένας δήμος, για παράδειγμα, δεν μπορεί να προβλέπει αυθαίρετα ένα μικρό ποσό για τη διαχείριση των ΑΕΚΚ. Όταν ο κατασκευαστής δεν αποζημιώνεται για το πραγματικό κόστος διαχείρισης των ΑΕΚΚ, δημιουργείται στην πράξη ένα κίνητρο για λανθασμένη διαχείριση. Δεν μπορεί να προβλέπεται το κόστος μεταφοράς των υλικών και να μην προβλέπεται το κόστος της νόμιμης διαχείρισής τους. Αφού τα ΑΕΚΚ ανακυκλωθούν, το επόμενο ζητούμενο είναι να υπάρχει αγορά για τα δευτερογενή υλικά. Γιατί να τα επιλέξει ένας εργολάβος; Όταν η διαδικασία διαχείρισης πραγματοποιείται ορθά, αρχής γενομένης από τη διαλογή στην πηγή, τα δευτερογενή υλικά που παράγονται είναι υψηλής ποιότητας. Πιστοποιούνται σύμφωνα με τα ισχύοντα εναρμονισμένα πρότυπα και εφοδιάζονται με σήμανση CE. Με βάση τα χαρακτηριστικά και τις προδιαγραφές τους, μπορούν να αξιοποιηθούν σε συγκεκριμένες εφαρμογές. Για παράδειγμα, δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε σκυρόδεμα που υπάγεται στον Κανονισμό Τεχνολογίας Σκυροδέματος. Υπάρχουν, όμως, πολλές άλλες χρήσεις, όπως η πλήρωση ορυγμάτων υπόγειων δικτύων αποχέτευσης, ύδρευσης ή ασθενών ρευμάτων, όπου τα ανακυκλωμένα υλικά μπορούν να καλύψουν τις τεχνικές προδιαγραφές των απαιτούμενων υλικών επίχωσης. Υπάρχουν δύο σημαντικοί λόγοι για να τα επιλέξει ένας κατασκευαστής. Ο πρώτος είναι ότι τα δευτερογενή υλικά από ΑΕΚΚ είναι οικονομικότερα από τα αντίστοιχα πρωτογενή. Ο δεύτερος είναι το κόστος μεταφοράς. Οι μονάδες ανακύκλωσης είναι χωροθετημένες κοντά στα αστικά

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026

κέντρα, σε αντίθεση με πολλά λατομεία, τα οποία βρίσκονται συνήθως σε μεγαλύτερη απόσταση. Επομένως, μειώνεται σημαντικά το μεταφορικό κόστος. Ωστόσο, ειδικά στα δημόσια έργα, η χρήση των ανακυκλωμένων υλικών δεν είναι πάντα δυνατή. Τι πρέπει να αλλάξει; Για να μπορέσει ο κατασκευαστής να χρησιμοποιήσει ανακυκλωμένα υλικά, ιδιαίτερα στα μεγάλα τεχνικά και δημόσια έργα, πρέπει πρώτα να επιτρέπεται η χρήση τους από τις τεχνικές προδιαγραφές. Δεν μπορεί η Πολιτεία να μιλά για βιώσιμη ανάπτυξη και κυκλική οικονομία και ταυτόχρονα να μην δίνει κίνητρα ή να μην προβλέπει ελάχιστες ποσότητες ανακυκλωμένων υλικών στα έργα που η ίδια δημοπρατεί. Η κυκλική οικονομία δεν είναι μόνο ένα παραγωγικό μοντέλο. Είναι και ένα καταναλωτικό μοντέλο. Δεν αρκεί να παράγουμε ανακυκλωμένα υλικά. Πρέπει και να τα χρησιμοποιούμε. Αν τα παράγουμε χωρίς να υπάρχει αγορά για αυτά, δεν υπάρχει πραγματική κυκλική οικονομία. Χρειάζεται, επομένως, πρώτα να τροποποιηθούν κατάλληλα οι τεχνικές προδιαγραφές, ώστε να επιτρέπεται η χρήση ανακυκλωμένων υλικών όπου αυτά μπορούν να αντικαταστήσουν τα πρωτογενή και στη συνέχεια να δοθούν κίνητρα ή να θεσπιστούν υποχρεώσεις για τη χρήση τους. Θα μπορούσε, για παράδειγμα, να προβλέπεται ένα ελάχιστο ποσοστό της τάξης του 30% ή και υψηλότερο, ανάλογα με τη χρήση και τις τεχνικές απαιτήσεις. Υπάρχουν ήδη συζητήσεις προς αυτή την κατεύθυνση; Η ΑΝΑΕΚΚ συμμετέχει αυτή τη στιγμή σε ερευνητικό πρόγραμμα που αφορά τη δημιουργία προτύπων του ΕΛΟΤ για τη χρήση ανακυκλωμένων υλικών, μεταξύ άλλων στην παραγωγή τσιμέντου, καθώς και για τη λειτουργία των μονάδων ανακύκλωσης. Παράλληλα, εξετάζεται η τροποποίηση υφιστάμενων τεχνικών προδιαγραφών. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι οι προδιαγραφές για την πλήρωση ορυγμάτων υπόγειων δικτύων, όπου απαιτούνται στοχευμένες αλλαγές ώστε να επιτρέπεται η χρήση ανακυκλωμένων υλικών. Ποιο είναι, τελικά, το μεγαλύτερο εμπόδιο για την περαιτέρω ανάπτυξη

«Όταν δεν αποζημιώνεται ο κατασκευαστής για το πραγματικό κόστος διαχείρισης των ΑΕΚΚ, δημιουργείται στην πράξη ένα κίνητρο για λανθασμένη διαχείριση»

της αγοράς ανακύκλωσης ΑΕΚΚ στην Ελλάδα; Υπάρχουν αρκετά ζητήματα, αλλά θα ξεχώριζα τρία. Το πρώτο είναι η αντιμετώπιση των αποβλήτων από έργα μικρής κλίμακας. Θα πρέπει οι φορείς και οι κατασκευαστές αυτών των έργων να είναι υποχρεωμένοι να προσκομίζουν στις αρμόδιες υπηρεσίες δόμησης βεβαίωση παραλαβής των ΑΕΚΚ από ΣΣΕΔ. Το δεύτερο είναι η παροχή κινήτρων για τη χρήση δευτερογενών υλικών, κυρίως στα μεγάλα δημόσια έργα, όπου μιλάμε για πολύ μεγάλες ποσότητες και άρα για σημαντικό αντίκτυπο στην εφαρμογή της κυκλικής οικονομίας. Το τρίτο αφορά την ορθή συμπλήρωση του ΣΔΑ για τις ποσότητες των παραγόμενων αποβλήτων. Υπάρχουν ήδη συζητήσεις με τις αρμόδιες υπηρεσίες και το Υπουργείο για τη θέσπιση μαθηματικών τύπων, οι οποίοι θα προσδιορίζουν τις ελάχιστες ποσότητες αποβλήτων που αναμένεται να παραχθούν από κάθε κατηγορία έργου. Γενικά, είμαστε σε πολύ καλό δρόμο. Η ανακύκλωση των ΑΕΚΚ βρίσκεται σε πολύ καλύτερο επίπεδο σε σχέση με άλλα ρεύματα αποβλήτων. Στην Ελλάδα αγγίζει περίπου το 70%, εφόσον αναφερόμαστε στις ποσότητες που οδηγούνται προς ανακύκλωση. Αν καταφέρουμε να εντάξουμε στην ανακύκλωση και τις ποσότητες που σήμερα χάνονται, το ποσοστό θα βελτιωθεί ακόμη περισσότερο. ■

C O N S T R U C T I O N | 11

SPECIAL REPORT

ΑΣΤΙΚΈΣ ΑΝΑΠΛΆΣΕΙΣ: Η ΝΈΑ ΓΕΩΓΡΑΦΊΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΉΣ ΠΌΛΗΣ Τ ΑΠΌ ΤΟΝ ΑΝΑΣΧΕΔΙΑΣΜΌ ΣΤΗΝ ΕΠΑΝΕΚΚΊΝΗΣΗ

Επανασχεδιάζοντας ό,τι υπάρχει ήδη: από το ανενεργό απόθεμα στη νέα αστική ζωή ΤΟΥ ΣΠΎΡΟΥ ΠΙΣΤΙΚΟΎ

12 | C O N S T R U C T I O N

ι ακριβώς είναι μια «αστική ανάπλαση»; Για πολλές δεκαετίες, η έννοια αυτή ήταν συνδεδεμένη κυρίως με παρεμβάσεις στον δημόσιο χώρο: μια πλατεία που ανακαινίζεται, ένας πεζόδρομος που διαμορφώνεται, ένα πάρκο που αναβαθμίζεται ή ένα ιστορικό κτίριο που αποκαθίσταται. Σήμερα, η κλίμακα και η πολυπλοκότητα των έργων που μετασχηματίζουν τον αστικό ιστό είναι πολύ μεγαλύτερες. Πρώην στρατόπεδα, βιομηχανικές εγκαταστάσεις, εγκαταλελειμμένα ακίνητα του Δημοσίου, παραλιακές ζώνες και ολόκληρες περιοχές σε ιστορικά κέντρα πόλεων επανεξετάζονται ως χώροι που μπορούν να αποκτήσουν νέες χρήσεις και να λειτουργήσουν ως καταλύτες για την ανάπτυξη των πόλεων.

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026

ΑΣΤΙΚΈΣ ΑΝΑΠΛΆΣΕΙΣ

Η ανάγκη αυτή προκύπτει από πολλές διαφορετικές κατευθύνσεις. Η κλιματική αλλαγή και οι υψηλές θερμοκρασίες δημιουργούν την ανάγκη για περισσότερο πράσινο και καλύτερα σχεδιασμένους δημόσιους χώρους. Η αυξημένη πυκ νότητα των μεγά λων αστικών κέντρων περιορίζει τα διαθέσιμα περιθώρια για νέες υποδομές. Παράλληλα, σημαντικό κτιριακό και γηπεδικό απόθεμα παραμένει αναξιοποίητο, ενώ η ζήτηση για σύγχρονες κατοικίες, γραφεία, τουριστικές και πολιτιστικές χρήσεις αυξάνεται. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η αξιοποίηση του υφιστάμενου αστικού αποθέματος αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Η πόλη δεν χρειάζεται πάντοτε να επεκτείνεται για να αναπτυχθεί. Μπορεί να μετασχηματίσει χώρους που έχουν απολέσει την αρχική τους λειτουργία, να επαναχρησιμοποιήσει υφιστάμενα κτίρια και να επαναφέρει στην καθημερινή ζωή περιοχές που παρέμεναν για χρόνια αποκομμένες από τον αστικό ιστό.

ΑΠΌ ΤΟΝ ΔΗΜΌΣΙΟ ΧΏΡΟ ΣΤΗΝ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΈΝΗ ΑΝΆΠΛΑΣΗ

Η σύγχρονη ανάπλαση αντιμετωπίζει την πόλη ως ένα ενιαίο σύστημα. Ο σχεδιασμός ενός δημόσιου χώρου συνδέεται με την κινητικότητα, το πράσινο, τις χρήσεις γης, τις κοινωνικές υποδομές, την οικονομική δραστηριότητα και την πολιτιστική ταυτότητα μιας περιοχής. Αυτό σημαίνει ότι ένα επιτυχημένο έργο κρίνεται, πέρα από την αισθητική του, κυρίως από το αν δημιουργεί καλύτερες συνθήκες για τους κατοίκους, αν ενισχύει την προσβασιμότητα, αν προσφέρει νέες δυνατότητες οικονομικής δραστηριότητας και αν ενσωματώνεται πραγματικά στη λειτουργία της πόλης. Ταυτόχρονα, η αστική ανάπλαση γίνεται ολοένα περισσότερο υπόθεση πολλών διαφορετικών φορέων. Δημόσιοι οργανισμοί, δήμοι και περιφέρειες, επενδυτές, κατασκευαστικές εταιρείες, αρχιτέκτονες, πολεοδόμοι και μηχανικοί συμμετέχουν σε σύνθετα projects που απαιτούν σημαντικούς πόρους, μακροχρόνιο σχεδιασμό και συντονισμό.

Η ΚΛΙΜΑΤΙΚΉ ΔΙΆΣΤΑΣΗ

Η κλιματική κρίση προσθέτει μια νέα παράμετρο στον σχεδιασμό. Οι πόλεις

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026

καλούνται να αντιμετωπίσουν υψηλότερες θερμοκρασίες, εντονότερα πλημμυρικά φαινόμενα και αυξημένες ενεργειακές ανάγκες. Ως αποτέλεσμα, το πράσινο, η σκίαση, η διαχείριση των ομβρίων, τα διαπερατά υλικά, οι πράσινες στέγες και οι ενεργειακά αποδοτικές υποδομές αποτελούν πλέον βασικά εργαλεία αστικής ανθεκτικότητας. Η νέα γενιά αναπλάσεων καλείται επομένως να λειτουργήσει και ως μηχανισμός κλιματικής προσαρμογής. Η δημιουργία περισσότερων χώρων πρασίνου και η βελτίωση του μικροκλίματος μπορούν να επηρεάσουν άμεσα την καθημερινότητα των κατοίκων, ενώ παράλληλα η ενεργειακή αναβάθμιση κτιρίων και υποδομών περιορίζει το περιβαλλοντικό αποτύπωμα της πόλης.

Ο σχεδιασμός ενός δημόσιου χώρου συνδέεται με την κινητικότητα, το πράσινο, τις χρήσεις γης, τις κοινωνικές υποδομές, την οικονομική δραστηριότητα και την πολιτιστική ταυτότητα μιας περιοχής.

ΕΠΈΝΔΥΣΗ ΜΕ ΚΟΙΝΩΝΙΚΌ ΑΠΟΤΎΠΩΜΑ

Οι αναπλάσεις αποτελούν ταυτόχρονα σημαντικό πεδίο επενδύσεων. Η αναβάθμιση μιας περιοχής μπορεί να αυξήσει την αξία των ακινήτων, να προσελκύσει νέες επιχειρήσεις και να δημιουργήσει θέσεις εργασίας. Η οικονομική διάσταση είναι, επομένως, αναπόσπαστο μέρος του σύγχρονου αστικού σχεδιασμού. Ωστόσο, η ανάπτυξη δεν αποτελεί από μόνη της εγγύηση επιτυχίας. Το κρίσιμο ζητούμενο είναι η δημιουργία μιας ισορροπίας ανάμεσα στην επενδυτική αξιοποίηση και το δημόσιο όφελος. Μια ανάπλαση έχει μεγαλύτερη αξία όταν δεν δημιουργεί απλώς υψηλότερες αξίες γης, αλλά προσφέρει καλύτερους δημόσιους χώρους, νέες υποδομές, περισσότερες επιλογές κατοικίας, προσβασιμότητα και δυνατότητες κοινωνικής αλληλεπίδρασης.

ΤΟ ΣΤΟΊΧΗΜΑ ΤΗΣ ΕΠΌΜΕΝΗΣ ΗΜΈΡΑΣ

Παρά τη δυναμική των αστικών αναπλάσεων, η υλοποίηση με γά λων έργων παραμένει σύνθετη διαδικασία. Πολεοδομικές και περιβαλλοντικές αδειοδοτήσεις, ιδιοκτησιακά ζητήματα, χρηματοδότηση, αρχαιολογικοί περιορισμοί και ο συντονισμός πολλών διαφορετικών φορέων μπορούν να επηρεάσουν το χρόνο και το κόστος τους. Ακόμη σημαντικότερη είναι η συνέχεια μετά την ολοκλήρωση. Ένας νέος δημόσιος χώρος χρειάζεται συντήρηση και σωστή διαχείριση. Ένα νέο κτιριακό συγκρότημα πρέπει να ενταχθεί στην καθημερινή λειτουργία της περιοχής. Και μια αναβαθμισμένη γειτονιά πρέπει να διατηρήσει τη ζωντάνια της σε βάθος χρόνου. Η επιτυχία μιας αστικής ανάπλασης, επομένως, δεν μετριέται μόνο σε τετραγωνικά μέτρα, επενδυτικά κεφάλαια ή νέα κτίρια. Μετριέται κυρίως από το κατά πόσο καταφέρνει να κάνει την πόλη πιο λειτουργική, πιο ανθεκτική, πιο βιώσιμη και τελικά πιο ανθρώπινη. Σε αυτή τη νέα πραγματικότητα, οι αστικές αναπλάσεις αποτελούν παρεμβάσεις στον ίδιο τον τρόπο με τον οποίο εξελίσσεται η πόλη και, κατ’ επέκταση, μια επένδυση στη μελλοντική της ταυτότητα. ■

C O N S T R U C T I O N | 13

SPECIAL REPORT

ΔΡ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΊΝΟΣ ΜΩΡΑΐΤΗΣ: «Η ΕΝΕΡΓΉ ΣΥΜΜΕΤΟΧΉ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΏΝ ΕΊΝΑΙ ΤΟ ΚΛΕΙΔΊ» Ο Δ Η Μ Ό Σ Ι Ο Σ Χ Ώ Ρ Ο Σ Ω Σ Π ΡΆ Σ Ι Ν Ο Κ Α Ι Δ Η Μ Ο Κ ΡΑΤ Ι Κ Ό Δ Ι Κ Α Ί Ω Μ Α

Ο αρχιτέκτονας και ομότιμος καθηγητής Ε.Μ.Π., Κωνσταντίνος Μωραΐτης μιλά για τον σχεδιασμό του δημόσιου χώρου, τον ρόλο του πρασίνου και τη συμβολή των αστικών αναπλάσεων στη βιώσιμη πόλη. ΑΠΌ ΤΗΝ ΚΑΤΕΡΊΝΑ ΤΣΙΤΟΎΡΑ

20 | C O N S T R U C T I O N

δημόσιος χώρος, το πράσινο και οι αστικές αναπλάσεις δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται αποσπασματικά, αλλά ως μέρος μιας ευρύτερης σχέσης της πόλης με το τοπίο και τις κοινωνίες που το κατοικούν. Αυτή είναι η βασική οπτική του Δρ. Κωνσταντίνου Μωραΐτη, Αρχιτέκτονα Μηχανικού και Ομότιμου Καθηγητή του Ε.Μ.Π., ο οποίος προσεγγίζει τον σχεδιασμό της πόλης μέσα από την έννοια του «πολιτισμικού τοπίου». Όπως εξηγεί, το τοπίο, είτε πρόκειται για το εξωαστικό είτε για το αστικό, είναι η σχέση του τόπου με τις ανθρώπινες κοινότητες που αναδύονται από αυτόν και επιστρέφουν για να τον αναγνωρίσουν και να τον διαμορφώσουν, διαμορφώνοντας ταυτόχρονα και τη δική τους κοινωνική συγκρότηση. Με αυτή την έννοια, το αστικό τοπίο αποτελεί το κατεξοχήν «πολιτισμικό τοπίο», καθώς εκφράζει την έντονη συσχέτιση τόπου και πολιτισμικών κοινοτήτων. Αφετηρία της προσέγγισής του αποτελούν και οι «Τρεις Οικολογίες» του Félix Guattari, μέσα από τις οποίες αναδεικνύεται όχι μόνο η φυσική διάσταση της οικολογίας, αλλά και η πολιτική σχέση της κοινωνίας με το τοπίο, καθώς και η οικολογία της συνείδησης. Σε αυτή τη βάση, ο Δρ. Μωραΐτης μιλά για τον τρόπο με τον οποίο μπορεί να σχεδιαστεί ο δημόσιος χώρος, για τη σημασία των πράσινων και γαλάζιων δικτύων και, τελικά, για τον ρόλο της ενεργής συμμετοχής των πολιτών στη διαμόρφωση της βιώσιμης πόλης. Πώς πρέπει να σχεδιάζεται σήμερα ο δημόσιος χώρος; Με συστήματα πράσινων χώρων, όπως αυτά που θα μπορούσα να προτείνω σήμερα, περιλαμβάνοντας επίσης την επεξεργασία των υδάτινων αστικών ροών. Και σε ό,τι αφορά τις υδάτινες αστικές ροές, όχι μόνο την προστασία όσων ακάλυπτες επιβιώνουν, αλλά και όσων μπορούν να αποκαλυφθούν και να επαναφυσικοποιηθούν, όσων είναι δυνατόν ενεργά να επιστρέψουν στην επιφάνεια της πόλης. Ποιος είναι ο ρόλος του πρασίνου στις αστικές αναπλάσεις; Είναι προφανές ότι ο ρόλος του Πράσινου στις αστικές αναπλάσεις είναι περιβαλλοντικά και φυσικά κεντρικός.

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026

ΑΣΤΙΚΈΣ ΑΝΑΠΛΆΣΕΙΣ

Ο ‘Κύκλος του Δευκαλίωνα’ – πρόταση για κήπο υβριδικής περιήγησης και αφήγησης της ιστορίας της Θεσσαλίας: ένας κήπος μπορεί να μην είναι απλά ‘πράσινος’ (Άρσις Αρχιτέκτονες, Α+Α Κατσαρός & Συνεργάτες, Βαρβάρα – Χριστίνα Μυροφορίδου). Οι περιμετρικοί δακτύλιοι στεγάζουν λειτουργίες, αλλά επιτρέπουν επίσης τη σταδιακή άνοδο των επισκεπτών και την αφ’ υψηλού κατόπτευση,.

Δεν εννοούμε, βέβαια, μόνο παρεμβάσεις αστικών φυτεύσεων, αλλά μια συνολικότερη, οικολογικά ευαισθητοποιημένη προσέγγιση της δόμησης και της οργάνωσης του αστικού πεδίου, τόσο των πράσινων φυτικών περιοχών όσο και των «σκληρών» δομικών κατασκευών. Αυτή η προσέγγιση δεν αφορά μόνο μεμονωμένους χώρους πρασίνου. Οι παλιότερες δυτικές κοινωνίες βελτίωσαν τις συνθήκες αστικής ζωής μέσα από αστικές αναπλάσεις που χαρακτηρίζονταν όχι από απομονωμένα πάρκα, αλλά από δίκτυα πράσινων χώρων, συνδεδεμένων μεταξύ τους με πράσινες διαδρομές. Πώς μπορούν οι αναπλάσεις να βελτιώσουν την ποιότητα ζωής; Για αυτά τα πράσινα και γαλάζια πλέγματα, ο Frederick Law Olmsted ισχυρίστηκε ότι αποτελούν όχι μόνο φυσικό, αλλά και δημοκρατικό δικαίωμα των πολιτών. Οι παλιότερες δυτικές κοινωνίες προχώρησαν στις πράσινες αστικές αναπλάσεις όχι μόνο για λόγους υγιεινής ή αισθητικής βελτίωσης των πόλεων, αλλά και για λόγους ελάττωσης των πολιτικών προβλημάτων που η κακή αστική διαμόρφωση και, άρα, οι κακές συνθήκες αστικής κατοίκησης προκαλούσαν. Ας μην θεωρήσω, πάντως, πως αντίστοιχες προσπάθειες μπορούν να

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026

αποτελέσουν μόνο μέσο συγκάλυψης άλ λων πολιτισμικών και πολιτικών προβλημάτων. Ας αποδεχθώ πως μπορούν να αποτελέσουν το πλαίσιο του αστικού τοπίου που ενισχύει τη θετική ώσμωση και τη συνύπαρξη των αστικών κοινοτήτων.

«Η σύγχρονη, βιώσιμη πόλη απαιτεί την ουσιαστική συμμετοχή των πολιτών, που δεν θα περιορίζεται στην ψήφο προς τις καλύτερες διοικήσεις των δήμων, των περιφερειών ή της χώρας, αλλά θα αφορά την ενεργή συμμετοχή των ίδιων των κατοίκων»

Και ας σκεφτώ τους τρόπους ανάπτυξης της πράσινης πολιτισμικής και πολιτικής συνείδησης, αυτής, εντέλει, που πρέπει να θεωρηθεί το βασικό χαρακτηριστικό της βιώσιμης πόλης. Ποια είναι τα βασικά χαρακτηριστικά μιας σύγχρονης, βιώσιμης πόλης; Πώς μπορούμε να καταφέρουμε να οικοδομήσουμε μια σύγχρονη, βιώσιμη πόλη, λοιπόν; Ας θέσω μια ρητορική ερώτηση: Με την ενεργή συμμετοχή των πολιτών στη διαμόρφωση του δημόσιου χώρου τους; Του πράσινου, εν προκειμένω, δημόσιου χώρου τους; Με την ουσιαστική συμμετοχή των πολιτών, που δεν θα περιορίζεται στην ψήφο προς τις καλύτερες διοικήσεις των δήμων, των περιφερειών ή της χώρας, αλλά θα αφορά την ενεργή συμμετοχή των ίδιων των κατοίκων. Μια συμμετοχή που θα οδηγούσε στην αύξηση της τοπιακής, της περιβαλλοντικής και της οικολογικής τους συνείδησης. Για τον λόγο αυτό, θα ήθελα να ενισχύσω τις προηγούμενες τοποθετήσεις μου, με την πρόταση οργάνωσης μικρών πάρκων που θα αποτελούν, για παράδειγμα, χώρους αστικής συμμετοχικής κηποτεχνίας και αστικών συμμετοχικών καλλιεργειών των πολιτών. Αντίστοιχες τάσεις εμφανίζονται διαρκώς ισχυρότερες τόσο σε κεντρικές όσο και σε περιφερειακές χώρες παγκοσμίως. ■

C O N S T R U C T I O N | 21

SPECIAL REPORT

ΜΈΓΑΡΟ ΑΡΣΑΚΕΊΟΥ: Η ΣΎΓΧΡΟΝΗ ΚΑΤΑΣΚΕΥΉ ΣΥΝΑΝΤΆ ΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΚΉ ΑΘΉΝΑ Α Ν Α Κ ΑΤΑ Σ Κ Ε Υ Ή Υ Ψ Η Λ Ώ Ν Α Π Α Ι Τ Ή Σ Ε Ω Ν Σ ΤΟ Ι Σ ΤΟ Ρ Ι ΚΌ Κ Έ Ν Τ Ρ Ο Τ Η Σ ΑΘ Ή Ν Α Σ

Μια σύνθετη ανακατασκευή μετατρέπει ένα εμβληματικό κτιριακό συγκρότημα σε έναν σύγχρονο, πολυλειτουργικό προορισμό, διατηρώντας παράλληλα την αρχιτεκτονική του ταυτότητα ΦΩΤΟΓΡΑΦΊΕΣ: ΆΓΓΕΛΟΣ ΔΈΤΣΗΣ

24 | C O N S T R U C T I O N

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026

ΑΣΤΙΚΈΣ ΑΝΑΠΛΆΣΕΙΣ

ανακατασκευή του Μεγάρου Αρσακείου αποτελεί ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο ένα ιστορικό κτίριο μπορεί να προσαρμοστεί στις ανάγκες της σύγχρονης πόλης χωρίς να αποκοπεί από το παρελθόν του. Στην καρδιά της Αθήνας, το συγκρότημα που καταλαμβάνει το οικοδομικό τετράγωνο μεταξύ Πανεπιστημίου, Αρσάκη, Σταδίου και Πεσμαζόγλου αποκτά σταδιακά μια νέα ζωή, συνδυάζοντας εμπορικές, πολιτιστικές, εκπαιδευτικές και γαστρονομικές χρήσεις. Το κατασκευαστικό εγχείρημα δεν αφορούσε, επομένως, απλώς την ανακαίνιση ενός παλαιού κτιρίου, αλλά απαιτούσε την ενσωμάτωση σύγχρονων υποδομών και νέων λειτουργιών σε ένα διατηρητέο ιστορικό κέλυφος, με παράλληλη διατήρηση των αρχιτεκτονικών και μορφολογικών χαρακτηριστικών του. Στο πλαίσιο της ευρύτερης παρέμβασης, πραγματοποιήθηκαν εργασίες στη Στοά και το Αίθριο, αναδιαμορφώθηκαν οι κοινόχρηστοι εσωτερικοί χώροι και δημιουργήθηκαν νέοι εμπορικοί και πολιτιστικοί χώροι. Ιδιαίτερο κεφάλαιο αποτέλεσε η δημιουργία του Europa Experience Athens, του διαδραστικού κέντρου του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, επιφάνειας περίπου 1.000 τ.μ.

ΚΑΤΑΣΚΕΥΉ ΜΈΣΑ ΣΕ ΈΝΑ ΙΣΤΟΡΙΚΌ ΚΈΛΥΦΟΣ

Η βασική πρόκληση ενός τέτοιου έργου προκύπτει από την ίδια τη φύση του υφιστάμενου κτιρίου. Σε ένα ιστορικό συγκρότημα μεγάλης ηλικίας, η πραγματική κατάσταση του κελύφους δεν είναι πάντοτε δυνατό να αποτυπωθεί με απόλυτη ακρίβεια πριν από την έναρξη των εργασιών. Κατά συνέπεια, η κατασκευή απαιτεί διαρκή τεχνική αξιολόγηση, προσαρμογή και συντονισμό. Στο Αρσάκειο, οι νέες κατασκευές και οι σύγχρονες ηλεκτρομηχανολογικές και λειτουργικές υποδομές έπρεπε να ενσωματωθούν στις υπάρχουσες δομές χωρίς να αλλοιωθεί ο χαρακτήρας του συγκροτήματος. Η εφαρμογή των εγκεκριμένων μελετών στις πραγματικές συνθήκες του κτιρίου αποτέλεσε έτσι ένα δυναμικό κατασκευαστικό εγχείρημα, όπου η μελέτη και η υλοποίηση έπρεπε να βρίσκονται σε διαρκή διάλογο. Παράλληλα, η θέση του έργου στο πυκνό

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026

κέντρο της Αθήνας αύξησε την πολυπλοκότητα της εργοταξιακής διαδικασίας. Η συνύπαρξη πολλών ειδικοτήτων, συνεργείων και επιμέρους αντικειμένων απαιτούσε αυστηρό προγραμματισμό και συνεχή συντονισμό. Σε αυτό το πλαίσιο, η κατασκευαστική υλοποίηση σημαντικού τμήματος της παρέμβασης πραγματοποιήθηκε από την Ελίν Τεχνική, με αντικείμενο τη Στοά, το Αίθριο, τους κοινόχρηστους χώρους, τις υποδομές των νέων χρήσεων και το Europa Experience.

Η ΝΈΑ ΣΤΟΆ ΚΑΙ ΤΟ ΑΊΘΡΙΟ

Η αναδιαμόρφωση της Στοάς και του Αιθρίου βρίσκεται στον πυρήνα της νέας λειτουργίας του συγκροτήματος. Η παρέμβαση, πέρα από την αισθητική ανανέωση των χώρων, περιέλαβε και ένα ευρύτερο σύνολο αρχιτεκτονικών, στατικών, ηλεκτρομηχανολογικών και λειτουργικών παρεμβάσεων. Στόχος ήταν να δημιουργηθεί ένα περιβάλλον που να μπορεί να υποστηρίξει διαφορετικές χρήσεις και σημαντική καθημερινή επισκεψιμότητα, διατηρώντας ταυτόχρονα την ιδιαίτερη φυσιογνωμία του ιστορικού χώρου. Η νέα Στοά εντάσσεται πλέον σε ένα ευρύτερο οικοσύστημα εμπορίου, γαστρονομίας και πολιτισμού. Η αναδιαμόρφωση του συγκροτήματος προβλέπει επίσης πολιτιστικές και εκπαιδευτικές χρήσεις, όπως το Θέατρο Τέχνης Καρόλου Κουν και το Ελεύθερο Πανεπιστήμιο της Φιλεκπαιδευτικής Εταιρείας. Η πολυπλοκότητα της παρέμβασης αποτυπώνεται και στον αριθμό των μελετητικών και τεχνικών ειδικοτήτων που συμμετείχαν. Στη Στοά, μεταξύ άλλων, εμπλέκονται η BETAPLAN στην αρχιτεκτονική μελέτη, η PPA στη μελέτη στατικής ενίσχυσης, η LDK Consultants στη λειτουργική αναβάθμιση και η Eleftheria Deko στη μελέτη φωτισμού, ενώ συμμετείχαν επίσης εξειδικευμένες ομάδες για τις όψεις, τη φύτευση, την επίπλωση και την εικαστική επιμέλεια. Η κατασκευή ενός τέτοιου σύνθετου συνόλου ανέδειξε επομένως τον ρόλο του συντονισμού ως βασικού παράγοντα επιτυχίας: διαφορετικές μελέτες και ειδικότητες έπρεπε να συγκλίνουν σε ένα ενιαίο λειτουργικό και αισθητικό αποτέλεσμα.

Το παράδειγμα του Αρσακείου δείχνει ότι η επανάχρηση ενός ιστορικού κτιρίου μπορεί να λειτουργήσει ως εργαλείο αστικής αναζωογόνησης, όταν η νέα χρήση δεν αντιμετωπίζεται ανταγωνιστικά προς την ιστορική ταυτότητα

EUROPA EXPERIENCE: Η ΨΗΦΙΑΚΉ ΤΕΧΝΟΛΟΓΊΑ ΜΈΣΑ ΣΤΟ ΙΣΤΟΡΙΚΌ ΚΤΊΡΙΟ

Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά στοιχεία της νέας χρήσης του Μεγάρου Αρσακείου είναι το Europa Experience Athens. Πρόκειται για έναν διαδραστικό χώρο περίπου 1.000 τ.μ., ο οποίος αποτελεί μέρος του ευρωπαϊκού δικτύου κέντρων ενημέρωσης και εμπειρίας για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Το κέντρο της Αθήνας είναι πλέον ανοιχτό στο κοινό και προσφέρει διαδραστικές και πολυμεσικές εμπειρίες σε 24 επίσημες γλώσσες της ΕΕ. Η κατασκευαστική σημασία του έργου βρίσκεται ακριβώς στη συνύπαρξη δύο φαινομενικά διαφορετικών κόσμων: ενός ιστορικού κτιρίου και ενός περιβάλλοντος που βασίζεται στην ψηφιακή τεχνολογία.

C O N S T R U C T I O N | 25

SPECIAL REPORT

ΙΣΤΟΡΙΚΆ ΚΈΝΤΡΑ, ΣΎΓΧΡΟΝΕΣ ΠΌΛΕΙΣ ΑΝΑΠΛΆΣΕΙΣ ΜΕ ΕΠΊΚΕΝΤΡΟ ΤΟΝ ΔΗΜΌΣΙΟ ΧΏΡΟ

Ξανασχεδιάζοντας την πόλη: Η μεγάλη επιστροφή του δημόσιου χώρου ΤΟΥ ΝΊΚΟΥ ΓΚΟΝΤΟΎΛΑ

28 | C O N S T R U C T I O N

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026

ΑΣΤΙΚΈΣ ΑΝΑΠΛΆΣΕΙΣ

α ιστορικά κέντρα των ελληνικών πόλεων βρίσκονται στο επίκεντρο μιας σειράς παρεμβάσεων που επιχειρούν να συνδυάσουν την ανάδειξη της ιστορικής ταυτότητας με τις σύγχρονες ανάγκες της πόλης. Από την Αριστοτέλους στη Θεσσαλονίκη και το ιστορικό κέντρο της Καλαμάτας έως τη Λάρισα, το Πανόραμα και το Λαύριο, νέα έργα αναδιαμορφώνουν τον δημόσιο χώρο, ενισχύουν την προσβασιμότητα, το πράσινο και τη βιώσιμη μετακίνηση και αναβαθμίζουν τις υποδομές. Πρόκειται για παρεμβάσεις διαφορετικής κλίμακας, οι οποίες, παρά τις επιμέρους ιδιαιτερότητές τους, υπηρετούν έναν κοινό στόχο: τη δημιουργία πιο λειτουργικών, ανθεκτικών και ελκυστικών αστικών κέντρων.

ΘΕΣΣΑΛΟΝΊΚΗ: ΑΙΣΘΗΤΙΚΉ ΑΝΆΠΛΑΣΗ ΣΤΟΝ ΆΞΟΝΑ ΑΡΙΣΤΟΤΈΛΟΥΣ

Στις αρχές του τρέχοντος έτους, παρουσιάστηκαν οι μελέτες ανάπλασης που αφορούσαν τέσσερις πλατείες της Θεσσαλονίκης. Ανάμεσα σε αυτές, ξεχωρίζει η ανάπλαση της πλατείας και του άξονα της Αριστοτέλους, όπου σύμφωνα με τη δημοτική αρχή προβλέπεται η αισθητική και λειτουργική ανάπλαση του άξονα της Αριστοτέλους, από τη Λεωφόρο Νίκης έως την οδό Εγνατία. Στα πλαίσια της ανάπλασης, στόχος είναι να διατηρηθεί ο μνημειακός χαρακτήρας του χώρου, ενσωματώνοντας σύγχρονες λύσεις και υλικά που ενισχύουν την περιβαλλοντική αναβάθμιση του ελεύθερου, κοινόχρηστου χώρου, τη βιοκλιματική βελτίωση, την αντοχή στο χρόνο και την πλήρη προσβασιμότητα. Ο διαγωνισμός έλαβε χώρα κατά τους πρώτους μήνες του 2026. Σε αυτόν συμμετείχαν 17 υποψήφιοι, μεταξύ των οποίων και σχήματα εταιρειών. Αξίζει να σημειωθεί πως, από τους 17 φακέλους που κατατέθηκαν, έγιναν δεκτοί οι 16. Στόχος, με βάση τους αρμόδιους, είναι η σύμβαση ανάθεσης να έχει υπογραφεί έως το τέλος του έτους. Σύμφωνα με την αρμόδια επιτροπή, δεν πραγματοποιείται εκ μέρους της τεχνική αξιολόγηση των φακέλων, συνεπώς η τελική κατάταξη βασίζεται αποκλειστικά στην οικονομική προσφορά. Το κόσ τος του έργου, που έχει ως Αναθέ τουσα Αρχή τον Δήμο

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026

Θεσσαλονίκης, ανέρχεται σε 26,04 εκατ. ευρώ με τον ΦΠΑ. Η διάρκειά του ορίζεται σε 32 μήνες από την ημέρα υπογραφής της σύμβασης, γεγονός που συνεπάγεται πως, εφόσον όλα κυλήσουν ομαλά, το έργο αναμένεται να ολοκληρωθεί έως το τέλος του 2029. Αναλυτικότερα, η ανάπλαση αφορά περιοχή παρέμβασης γύρω στα 32.500 τ.μ. Οι παρεμβάσεις χωρίζονται σε τρεις ξεχωριστές ενότητες, δηλαδή την Πλατεία Αριστοτέλους, τον άξονα της οδού Αριστοτέλους και την πλατεία επί της Εγνατίας. Ταυτόχρονα, περιλαμβάνει το παραλιακό μέτωπο έως την οδό Εγνατία και τα πεζοδρόμια επί της Λεωφόρου Νίκης, έως τις οδούς Πλουτάρχου και Δημοσθένους. Με βάση τις μελέτες, η ανάπλαση οργανώνει την Αριστοτέλους σε τρεις ζώνες. Η πρώτη ζώνη είναι αυτή του Κεντρικού περίπατου, η οποία θα έχει πλάτος εννέα μέτρα. Η δεύτερη είναι η ζώνη Στάσης, Αστικού Εξοπλισμού και Φύτευσης, με πλάτος 6,45 μέτρα, ενώ τρίτη ζώνη είναι η Διέλευσης Οχημάτων Έκτακτης Ανάγκης – Τροφοδοσίας, ελάχιστου πλάτους 3,50 μέτρων. Ανάπλαση πρόκειται να γίνει βέβαια και στις στοές των κτιρίων – συγκεκριμένα στις ζώνες κίνησης- ενώ αναμένεται και ανασχεδιασμός των υπογείων χώρων υγιεινής που βρίσκονται κοντά στην οδό Τσιμισκή. Επίσης, υπάρχει μέριμνα για το αντίστοιχο κομμάτι της πλατείας, που θα διατίθεται στη διάθεση καταστημάτων εστίασης για την τοποθέτηση τραπεζοκαθισμάτων, όπως και ανάλογοι χώροι στάσης και φύτευσης. Αντικείμενο του έργου είναι η πλήρης ανακατασκευή των εγκαταστάσεων και των κατασκευών που υφίστανται στην περιοχή σήμερα. Αναμένεται να προστεθούν στοιχεία όπως δαπεδοστρώσεις, κατασκευές σκίασης, υδάτινα στοιχεία, αστικός εξοπλισμός, ηλεκτροφωτισμός, ηλεκτρικές εγκαταστάσεις κ.α. Επίσης, πρόκειται να λάβει χώρα η αντικατάσταση των δικτύων ύδρευσης και αποχέτευσης, υπό ενιαία εργολαβία. Για την υλοποίηση του έργου έχει επιλεγεί η τμηματική κατασκευή, ώστε να μειωθούν - όσο αυτό είναι δυνατό – οι δυσκολίες που μπορεί να προκύψουν από τη λειτουργία των καταστημάτων και την κίνηση των πολιτών στην ευρύτερη περιοχή.

Πρόκειται για παρεμβάσεις διαφορετικής κλίμακας, οι οποίες, παρά τις επιμέρους ιδιαιτερότητές τους, υπηρετούν έναν κοινό στόχο: τη δημιουργία πιο λειτουργικών, ανθεκτικών και ελκυστικών αστικών κέντρων.

ΚΑΛΑΜΆΤΑ: Η ΑΝΆΠΛΑΣΗ ΤΗΣ ΠΛΑΤΕΊΑΣ ΑΝΑΓΝΩΣΤΑΡΆ

Σε εξέλιξη βρίσκεται τον τελευταίο καιρό, έργο ανάπλασης στο κέντρο της Καλαμάτας. Συγκεκριμένα, αφορά σειρά έργων ανάπλασης στην οδό Αναγνωσταρά. Η σύμβαση για την υλοποίηση του έργου υπογράφηκε τον Οκτώβριο του 2025, με ανάδοχο την εταιρεία ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΡΓΩΝ Α.Ε.. Ο προϋπολογισμός του έργου ανέρχεται στις 950.000 ευρώ (συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ). Η συγκεκριμένη παρέμβαση έχει ως στόχο την αισθητική και λειτουργική αναβάθμιση του Ιστορικού Κέντρου της Καλαμάτας. Εντάσσεται στο πλαίσιο μιας ευρύτερης στρατηγικής της τοπικής δημοτικής αρχής, που έχει ως στόχο την αναμόρφωση του αστικού ιστού και πρόκειται να οδηγήσει στην αναβάθμιση της καθημερινότητας πολιτών και επισκεπτών. Αξίζει να σημειωθεί πως, τα έργα βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη από τις αρχές του τρέχοντος έτους. Η παρέμβαση θα καλύπτει μήκος περίπου 600 μέτρων με μέσο πλάτος τα 8 μέτρα. Έπειτα από τις

C O N S T R U C T I O N | 29

SPECIAL REPORT

ΑΠΌ ΤΙΣ ΚΛΕΙΣΤΈΣ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΈΣ ΖΏΝΕΣ ΣΤΟΥΣ ΝΈΟΥΣ ΑΣΤΙΚΟΎΣ ΠΥΡΉΝΕΣ Α Λ Λ Ά Ζ Ο Ν ΤΑ Σ Τ Ο Ν Χ Ά Ρ Τ Η Τ Ω Ν Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Ώ Ν Π Ό Λ Ε Ω Ν

Πρώην στρατόπεδα μετατρέπονται σε μητροπολιτικά πάρκα, χώρους κατοικίας, δημόσιες υποδομές και νέους πόλους ανάπτυξης ΤΟΥ ΣΠΥΡΟΥ ΠΙΣΤΙΚΟΥ

32 | C O N S T R U C T I O N

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026

ΑΣΤΙΚΈΣ ΑΝΑΠΛΆΣΕΙΣ

αυτό σημαίνει τη δημιουργία μητροπολιτικών πάρκων και ελεύθερων χώρων. Σε άλλες, την ανάπτυξη κατοικιών, διοικητικών εγκαταστάσεων, πολιτιστικών υποδομών ή μικτών χρήσεων. Κοινός παρονομαστής σε κάθε περίπτωση είναι η μετατροπή εκτάσεων που λειτουργούσαν ως «κενά» στον αστικό ιστό σε χώρους με ανοιχτή και καθημερινή σχέση με την πόλη. Το φαινόμενο αποκτά ιδιαίτερη σημασία στη Θεσσαλονίκη, όπου μια σειρά πρώην στρατοπέδων στη δυτική και ανατολική πλευρά του πολεοδομικού συγκροτήματος αποτελούν σημαντικά αποθέματα γης. Αντίστοιχα, στην Αθήνα, η πρώην ΠΥΡΚΑΛ στον Υμηττό αποτελεί ένα από τα πλέον φιλόδοξα παραδείγματα μετασχηματισμού μεγάλης πρώην βιομηχανικής και στρατιωτικής εγκατάστασης.

Αν η ΠΥΡΚΑΛ αντιπροσωπεύει το μοντέλο της μεγάλης διοικητικής και μικτής ανάπτυξης, το πρώην στρατόπεδο Παύλου Μελά στη Θεσσαλονίκη αποτελεί το χαρακτηριστικότερο ελληνικό παράδειγμα μετατροπής στρατιωτικής έκτασης σε μητροπολιτικό πάρκο

ΠΥΡΚΑΛ: ΤΟ ΦΙΛΌΔΟΞΟ PROJECT ΤΟΥ ΚΥΒΕΡΝΗΤΙΚΟΎ ΠΆΡΚΟΥ «ΑΝΔΡΈΑΣ ΛΕΝΤΆΚΗΣ»

ια δεκαετίες, μεγάλα τμήματα του αστικού ιστού παρέμεναν πίσω από περιφράξεις. Πρώην στρατόπεδα, εγκαταστάσεις και εκτάσεις που είχαν σχεδιαστεί για αποκλειστικά στρατιωτική χρήση, βρίσκονταν συχνά σε προνομιακές θέσεις, αλλά βρίσκονταν πλέον εγκλωβισμένες μέσα στον πυκνό πολεοδομικό ιστό. Σήμερα, η αξιοποίησή τους εξελίσσεται σε μία από τις σημαντικότερες μορφές αστικής ανάπλασης στην Ελλάδα. Η λογική έχει αλλάξει: το ζητούμενο είναι όχι απλά η αξιοποίηση μιας μεγάλης δημόσιας έκτασης, αλλά η επανένταξή της στην πόλη. Σε ορισμένες περιπτώσεις

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026

Η περίπτωση της πρώην ΠΥΡΚΑΛ στον Υμηττό είναι ίσως το πιο σύνθετο παράδειγμα της νέας γενιάς αναπλάσεων. Το σχέδιο για το Κυβερνητικό Πάρκο«Ανδρέας Λεντάκης, όπου ο Όμιλος «Σαμαράς & Συνεργάτες» συμμετέχει ως μελετητής και τεχνικός σύμβουλος, προβλέπει τη συγκέντρωση υπηρεσιών εννέα υπουργείων και εποπτευόμενων φορέων σε έναν ενιαίο χώρο, σε συνδυασμό με εκτεταμένες ζώνες πρασίνου και κοινόχρηστους χώρους. Ο αρχικός σχεδιασμός προβλέπει περίπου 80 στρέμματα πρασίνου και επιπλέον κοινόχρηστους χώρους, ενώ παράλληλα προβλέπονται χώροι πολιτισμού. Η σημασία του project, επομένως, υπερβαίνει κατά πολύ την κατασκευή ενός νέου διοικητικού συγκροτήματος. Πρόκειται για αλλαγή χρήσης μιας έκτασης που επί δεκαετίες λειτουργούσε ως κλειστός βιομηχανικός χώρος και για την απόδοσή της, τουλάχιστον σε σημαντικό τμήμα της, στην ευρύτερη πόλη. Παράλληλα, το project, εκτιμώμενου προϋπολογισμού 421 εκατ. ευρώ (χωρίς ΦΠΑ), βρίσκεται σε κρίσιμο στάδιο. Η ανάπτυξη προωθείται μέσω ΣΔΙΤ και το 2026 βρίσκεται στη φάση του ανταγωνιστικού διαλόγου. Τα τρία σχήματα που έχουν εκδηλώσει ενδιαφέρον είναι

η ΓΕΚ Τέρνα, η κοινοπραξία Avax– Aktor Παραχωρήσεις και η κοινοπραξία Metlen–Aktor. Η ανάδειξη αναδόχου αποτελεί το επόμενο μεγάλο ορόσημο, και προς τα τέλη του 2026 αναμένεται να ζητηθεί από τους υποψηφίους να υποβάλουν τις οικονομικές τους προσφορές. Ενδιαφέρον έχει ότι η ανάπλαση δεν περιορίζεται στην ίδια την έκταση της ΠΥΡΚΑΛ, αλλά παράλληλα εξελίσσεται και η ευρύτερη αστική αναβάθμιση της περιοχής του Υμηττού. Ο Δήμος Δάφνης–Υμηττού έχει ήδη υλοποιήσει ξεχωριστό έργο αστικής ανάπλασης στην ευρύτερη περιοχή, με ανάδοχο την ΤΕΚΑ Α.Ε., γεγονός που δείχνει πώς ένα μεγάλο project μπορεί να λειτουργήσει ως καταλύτης για ευρύτερες παρεμβάσεις στον γύρω αστικό ιστό.

ΤΟ ΠΡΏΗΝ ΣΤΡΑΤΌΠΕΔΟ ΠΑΎΛΟΥ ΜΕΛΆ ΓΊΝΕΤΑΙ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΙΚΌ ΠΆΡΚΟ

Αν η ΠΥΡΚΑ Λ αντιπροσωπεύει το μοντέλο της μεγάλης διοικητικής και μικτής ανάπτυξης, το πρώην στρατόπεδο Παύλου Μελά στη Θεσσαλονίκη αποτελεί το χαρακτηριστικότερο ελληνικό παράδειγμα μετατροπής στρατιωτικής έκτασης σε μητροπολιτικό πάρκο.

C O N S T R U C T I O N | 33

INTERVIEW

ΑΛΕΞΆΝΔΡΑ ΠΕΐΤΣΗ:

Αλεξάνδρα Πεΐτση, Τεχνική Διευθύντρια, Consortis

ΟΙ ΣΎΜΒΟΥΛΟΙ ΜΗΧΑΝΙΚΟΊ ΣΤΟΝ ΠΥΡΉΝΑ ΤΗΣ ΣΎΓΧΡΟΝΗΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΉΣ ΑΠΌ ΤΟΝ ΣΧΕΔΙΑΣΜΌ Έ Ω Σ Τ Η Λ Ε Ι ΤΟΥ Ρ Γ Ί Α

Στα σύγχρονα κατασκευαστικά έργα, η επιτυχία ξεκινά ήδη από τον στρατηγικό σχεδιασμό, τον προϋπολογισμό και την επιλογή τεχνολογιών και συνεχίζεται μέχρι την παράδοση, τη λειτουργία και τη συντήρηση ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΣΤΟΝ ΝΙΚΟ ΓΚΟΝΤΟΥΛΑ

πό τον στρατηγικό σχεδιασμό και τη διαχείριση κόστους και χρόνου έως το BIM, τα data analytics και τα digital twins, ο ρόλος των συμβούλων μηχανικών εξελίσσεται σε κρίσιμο παράγοντα για την επιτυχία, τη βιωσιμότητα και τη μακροχρόνια λειτουργία των έργων. Μιλώντας στο Construction, η Αλεξάνδρα Πεΐτση, Τεχνική Διευθύντρια της Consortis, αναφέρθηκε στο ρόλο των συμβούλων μηχανικών σε κάθε στάδιο του κύκλου ζωής ενός έργου, αναλύοντας το πώς συμβάλλουν στην επιτυχία έργων υποδομών και παρουσιάζοντας τις βασικές πρακτικές project και construction management που εφαρμόζονται συνήθως σε μεγάλα έργα.

ΠΡΙΝ, ΣΤΗ ΔΙΆΡΚΕΙΑ ΚΑΙ ΜΕΤΆ ΤΗΝ ΚΑΤΑΣΚΕΥΉ

Όπως τονίζει η κ. Πεΐτση, οι σύμβουλοι μηχανικοί αποτελούν έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες επιτυχίας σε

36 | C O N S T R U C T I O N

κάθε έργο, καθώς η συμβολή τους εκτείνεται σε όλα τα στάδια του κύκλου ζωής του. Στην αρχική φάση, αναλαμβάνουν τον στρατηγικό σχεδιασμό του έργου, επιλέγοντας καινοτόμες τεχνολογίες και σύγχρονα υλικά που ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις της εποχής. Παράλληλα, διασφαλίζουν την ολοκλήρωση των απαραίτητων αδειοδοτήσεων και διαμορφώνουν έναν προϋπολογισμό που δεν είναι μόνο ρεαλιστικός, αλλά και βιώσιμος σε βάθος χρόνου. Κατά τη διάρκεια της κατασκευής, ο ρόλος τους γίνεται ακόμη πιο καθοριστικός: παρακολουθούν και επιβλέπουν κάθε στάδιο της υλοποίησης, διασφαλίζοντας την πιστή εφαρμογή του αρχικού σχεδιασμού, την ποιότητα των υλικών και την ορθολογική διαχείριση χρόνου και πόρων, ώστε το έργο να ολοκληρωθεί σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα και τον οικονομικό σχεδιασμό. Μετά την ολοκλήρωση, οι σύμβουλοι μηχανικοί δεν σταματούν· αντιθέτως,

παραμένουν ενεργοί στη φάση λειτουργίας και συντήρησης του έργου. Με τη βοήθεια εργαλείων όπως το BIM, είναι σε θέση να παρακολουθούν τη συμπεριφορά των κατασκευών, να εντοπίζουν έγκαιρα φθορές και αστοχίες και να προτείνουν στοχευμένες παρεμβάσεις συντήρησης. Έτσι, εξασφαλίζουν ότι το έργο παραμένει ασφαλές, λειτουργικό και αποδοτικό για πολλά χρόνια μετά την παράδοσή του. Η κ. Πεΐτση υπογραμμίζει ακόμα πως κατά την πρόσφατη συνάντηση μεταξύ εκπροσώπων της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων (EIB) και των Ευρωπαίων Διεθνών Εργολάβων (EIC) στο Λουξεμβούργο, συζητήθηκε πιθανή χρήση συνεργατικών μοντέλων υλοποίησης έργων, γνωστών και ως Early Contractor Involvement (ECI). Η συγκεκριμένη μορφή συνεργασίας, κατά την ίδια, μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα ωφέλιμη σε μεγάλα και σύνθετα έργα που είναι επιλέξιμα για δανειοδότηση από την EIB.

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026

Σ Ύ Μ Β ΟΥΛΟ Ι Μ Η Χ Α Ν Ι ΚΟ Ί ΘΕΜΈΛΙΟ ΕΠΙΤΥΧΊΑΣ ΣΤΑ ΜΕΓΆΛΑ ΈΡΓΑ ΤΟ PROJECT ΚΑΙ CONSTRUCTION MANAGEMENT

Όσον αφορά στις πρακτικές project και construction management, η κ. Πεΐτση τονίζει ότι αποτελούν τον θεμέλιο λίθο για την επιτυχημένη υλοποίηση μεγάλων έργων, εξασφαλίζοντας ότι ο σχεδιασμός και η κατασκευή πραγματοποιούνται με ακρίβεια, ασφάλεια και λειτουργικότητα. «Από την αρχή του έργου εφαρμόζονται στρατηγικές μεθοδολογίες όπως ο λεπτομερής προγραμματισμός, η ανάπτυξη χρονοδιαγραμμάτων και ο σαφής προσδιορισμός του αντικειμένου, ενώ η διαχείριση κόστους και κινδύνων διασφαλίζει τη βιωσιμότητα και τον έλεγχο απρόβλεπτων καταστάσεων. Κατά την κατασκευή, ο συντονισμός πόρων, συνεργείων και προμηθειών, μαζί με τον ποιοτικό έλεγχο και τα μέτρα ασφάλειας, μειώνουν καθυστερήσεις και αυξάνουν την παραγωγικότητα. Παράλληλα, τεχνολογίες όπως το BIM, τα drones και εξειδικευμένα λογισμικά ενισχύουν τον έλεγχο προόδου και τη λήψη αποφάσεων. Τέλος, οι διαδικασίες commissioning διασφαλίζουν την ομαλή μετάβαση στη λειτουργία. Συνολικά, οι πρακτικές αυτές εξασφαλίζουν την έγκαιρη, ποιοτική και εντός προϋπολογισμού ολοκλήρωση των έργων», σημειώνει.

ΚΑΘΟΡΙΣΤΙΚΌΣ ΡΌΛΟΣ ΣΤΑ ΈΡΓΑ ΥΠΟΔΟΜΏΝ

Οι σύμβουλοι μηχανικοί διαδραματίζουν όμως καθοριστικό ρόλο και σ την ε πιτυχία έργων υποδομών,

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026

«Το BIM λειτουργεί ως κεντρική πλατφόρμα που συνδέει σχεδιασμό, κόστος και χρονοπρογραμματισμό, περιορίζοντας σφάλματα και ανάγκες επανασχεδιασμού»

καλύπτοντας κρίσιμες τεχνικές και διαχειριστικές λειτουργίες που εξασφαλίζουν ότι τα έργα παραδίδονται με ασφάλεια, ακρίβεια και αποδοτικότητα. Ένας από τους σημαντικότερους τομείς, όπως παρατηρεί η κ. Πεΐτση, είναι η επίβλεψη, κατά την οποία οι σύμβουλοι παρακολουθούν την πρόοδο, διασφαλίζοντας τη συμμόρφωση με μελέτες, τεχνικές προδιαγραφές και πρότυπα ασφάλειας. Στη διασφάλιση ποιότητας οργανώνουν και πραγματοποιούν ελέγχους και επιθεωρήσεις, μειώνοντας αστοχίες και μελλοντικό κόσ τος συντήρησης. Παρά λ ληλα, συμβάλλουν στη διαχείριση κόστους μέσω προϋπολογισμών και σύγχρονων

μεθόδων, ενώ στη διαχείριση χρόνου αναπ τύσσουν χρονοδιαγράμματα, εντοπίζουν κρίσιμα σημεία καθυστερήσεων, προτείνουν διορθωτικές παρεμβάσεις και διασφαλίζουν την τήρηση προθεσμιών. Επιπλέον, εντοπίζουν και αξιολογούν κινδύνους, προτείνοντας κατάλληλες στρατηγικές. Συμμετέχουν επίσης στη συμβατική και τεχνική τεκμηρίωση, στη διαχείριση προμηθειών, στον συντονισμό των εμπλεκομένων και στην ορθή παράδοση και έναρξη λειτουργίας του έργου (commissioning). Τέλος, υποστηρίζουν την ομαλή παράδοση και έναρξη λειτουργίας του έργου. Μέσω αυτών των λειτουργιών, διασφαλίζουν ότι τα έργα είναι ασφαλή, οικονομικά βιώσιμα και λειτουργικά αξιόπιστα.

Η ΕΠΊΔΡΑΣΗ ΤΩΝ ΣΎΓΧΡΟΝΩΝ ΨΗΦΙΑΚΏΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΏΝ

Οι σύγχρονες ψηφιακές τεχνολογίες μετασχηματίζουν τη διαχείριση έργων υποδομών, ενισχύοντας την ακρίβεια, την αποδοτικότητα και τη συνεργασία. Όπως τονίζει η Αλεξάνδρα Πεΐτση: «Το BIM λειτουργεί ως κε ν τρική πλατφόρμα που συνδέει σχεδιασμό, κόστος και χρονοπρογραμματισμό, περιορίζοντας σφάλματα και ανάγκες επανασχεδιασμού. Τα data analytics υποστηρίζουν τεκμηριωμένες αποφάσεις, προβλέποντας καθυστερήσεις και εντοπίζοντας κινδύνους. Παράλληλα, οι IoT αισθητήρες επιτρέπουν καταγραφή δεδομένων σε πραγματικό χρόνο, βελτιώνοντας την εποπτεία εργοταξίων και τη διαχείριση εξοπλισμού. Ιδιαίτερη σημασία έχουν τα digital twins, τα οποία αποτελούν δυναμικά ψηφιακά αντίγραφα έργων, επιτρέποντας προσομοιώσεις, πρόβλεψη αστοχιών και βελτιστοποίηση λειτουργίας. Συνολικά, οι τεχνολογίες αυτές οδηγούν σε ασφαλέστερα και οικονομικότερα έργα. Ωστόσο, απαιτείται αναβάθμιση της εκπαίδευσης των νέων μηχανικών με ενσωμάτωση αυτών των εργαλείων στα προγράμματα σπουδών, καθώς και ενίσχυση της δια βίου μάθησης για τους ήδη ενεργούς επαγγελματίες, ώστε να αξιοποιούν αποτελεσματικά τις νέες δυνατότητες και να ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις της σύγχρονης αγοράς». ■

C O N S T R U C T I O N | 37

SPECIAL REPORT

ΌΤΑΝ ΤΟ ΚΛΊΜΑ ΑΛΛΆΖΕΙ, ΑΛΛΆΖΕΙ ΚΑΙ ΤΟ ΚΤΙΡΙΑΚΌ ΚΈΛΥΦΟΣ ΠΙΟ ΑΠΟΔΟΤΙΚΆ ΚΤΊΡΙΑ, Μ Ι Κ Ρ ΌΤ Ε Ρ Ο Ε Ν Ε Ρ Γ Ε Ι Α ΚΌ Α Π ΟΤ Ύ Π Ω Μ Α

Η κλιματική αλλαγή μεταβάλλει τις απαιτήσεις για τα σύγχρονα κτίρια, καθιστώντας τη θερμομόνωση και το κτιριακό κέλυφος κρίσιμους παράγοντες ενεργειακής απόδοσης. Ποιες λύσεις θα πρωταγωνιστήσουν στο κτίριο του αύριο; ΑΠΌΔΟΣΗ: ΚΑΤΕΡΊΝΑ ΤΣΙΤΟΎΡΑ

38 | C O N S T R U C T I O N

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026

ΘΕΡΜΟΜΌΝΩΣΗ

ταν μιλάμε για την ενεργειακή αποδοτικότητα των κτιρίων, είναι αναπόφευκτο να αναφερθούμε στη θερμομόνωση. Πρόκειται για ένα στοιχείο που σπάνια είναι ορατό στο ολοκληρωμένο κτίριο και ακόμη και στα τεχνικά σχέδια η μονωτική στρώση συχνά αποτυπώνεται απλώς ως μια λεπτή διαγράμμιση. Ωστόσο, αποτελεί ένα εξαιρετικά σημαντικό τμήμα της κατασκευής, καθώς λειτουργεί ως φραγμός στη ροή της θερμότητας, περιορίζοντας την ανταλλαγή ενέργειας μεταξύ εσωτερικού και εξωτερικού χώρου. Έτσι, μειώνει την απώλεια θερμότητας τον χειμώνα και την είσοδο θερμικής ενέργειας το καλοκαίρι.

ΤΟ ΚΌΣΤΟΣ ΤΗΣ ΚΛΙΜΑΤΙΚΉΣ ΑΛΛΑΓΉΣ ΣΤΑ ΚΤΊΡΙΑ

Σε ένα κτίριο με σωστή θερμομόνωση απαιτείται λιγότερη ενέργεια για τη διατήρηση μιας ευχάριστης εσωτερικής θερμοκρασίας, γεγονός που συμβάλλει παράλληλα στη μείωση του ανθρακικού αποτυπώματος. Σήμερα, πολλές χώρες επιβάλλουν ελάχιστα επίπεδα θερμομόνωσης στα κτίρια, με τις σχετικές απαιτήσεις να γίνονται ολοένα αυστηρότερες. Το ερώτημα είναι, όμως, πώς θα πρέπει να αντιμετωπίσουμε το ζήτημα τα επόμενα χρόνια, καθώς η κλιματική κρίση οδηγεί σε ολοένα πιο ακραίες συνθήκες. Σύμφωνα με την Αμερικανική Υπηρεσία Προστασίας του Περιβάλλοντος, η άνοδος της μέσης παγκόσμιας θερμοκρασίας συνδέεται με σημαντικές αλλαγές στα καιρικά πρότυπα. Επιστημονικές μελέτες δείχνουν ότι ακραία καιρικά φαινόμενα, όπως οι καύσωνες και οι ισχυρές καταιγίδες, είναι πιθανό να γίνονται συχνότερα ή εντονότερα εξαιτίας της ανθρωπογενούς κλιματικής αλλαγής. Πώς όμως αυτό σχετίζεται με την αρχιτεκτονική και τις κατασκευές; Ο κατασκευαστικός κλάδος ευθύνεται για περίπου το 38% των εκπομπών CO₂, ενώ περίπου το 75% αυτών σχετίζεται με τη λειτουργία των κτιρίων. Παράλληλα, τα κτίρια καταναλώνουν περίπου το 36% της συνολικής παγκόσμιας ζήτησης ενέργειας, σύμφωνα με στοιχεία του 2020. Σε αυτό το πλαίσιο, η θερμομόνωση αποκτά ιδιαίτερη σημασία.

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026

ΠΏΣ ΜΕΤΑΦΈΡΕΤΑΙ Η ΘΕΡΜΌΤΗΤΑ

Οι απώλειες ή τα κέρδη θερμότητας πραγματοποιούνται μέσω της συναγωγής, της αγωγής και της ακτινοβολίας. Πρόκειται για φαινόμενα που δεν μπορούν να εξαλειφθούν πλήρως. Ο ρόλος του σχεδιαστή είναι, επομένως, να ελέγξει την ταχύτητα με την οποία η θερμότητα χάνεται ή εισέρχεται στο κτίριο. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί μέσω της επιλογής κατάλληλων υλικών και κατασκευαστικών τεχνικών, ώστε να δημιουργείται ένα αεροστεγές κτιριακό κέλυφος με υψηλά επίπεδα θερμομόνωσης. Σε γενικές γραμμές, περίπου το 40% της μεταφοράς θερμότητας σε ένα κτίριο πραγματοποιείται μέσω της στέγης, έως και 25% μέσω των τοίχων και έως 15% μέσω του δαπέδου.

ΠΑΘΗΤΙΚΈΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΈΣ ΚΑΙ ΘΕΡΜΟΜΌΝΩΣΗ

Η αξιοποίηση παθητικών στρατηγικών θερμικής άνεσης, ανάλογα με τη γεωγραφική θέση του έργου, αποτελεί το καλύτερο σημείο εκκίνησης για τη δημιουργία ενός πιο φιλικού προς το περιβάλλον κτιρίου. Σε θερμά κλίματα, τα κτίρια βασίζονται περισσότερο στον φυσικό αερισμό και σε υλικά με υψηλή θερμική αδράνεια, όπως το τούβλο ή η πέτρα. Τα υλικά αυτά αποθηκεύουν τη θερμότητα που προέρχεται από το εξωτερικό περιβάλλον για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, συμβάλλοντας στη διατήρηση χαμηλότερων εσωτερικών θερμοκρασιών. Σε ψυχρά κλίματα, υλικά με χαμηλότερη θερμική αδράνεια, όπως το ξύλο, επιτρέπουν στους χώρους να θερμαίνονται ταχύτερα όταν αυτό απαιτείται. Και στις δύο περιπτώσεις, η θερμομόνωση είναι κρίσιμη για τον έλεγχο της ροής θερμότητας και την προστασία των χρηστών από τις εξωτερικές καιρικές συνθήκες, είτε αυτές είναι πολύ ψυχρές είτε πολύ θερμές.

ΘΕΡΜΙΚΉ ΑΝΤΊΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΉΣ ΘΕΡΜΟΠΕΡΑΤΌΤΗΤΑΣ

Για την αξιολόγηση της απαιτούμενης θερμομονωτικής απόδοσης χρησιμοποιούνται ορισμένες βασικές έννοιες. Η θερμική αντίσταση (τιμή R) της

θερμομόνωσης σχετίζεται με το πάχος του μονωτικού υλικού και την τιμή Lambda (λ), δηλαδή τη θερμική αγωγιμότητα του υλικού, η οποία εκφράζεται σε W/mK. Όσο αυξάνεται το πάχος της μόνωσης, αυξάνεται και η θερμική της αντίσταση. Για παράδειγμα, ο διπλασιασμός του πάχους της μόνωσης οδηγεί σε διπλασιασμό της τιμής R. Αντίστοιχα, η χρήση υλικού με χαμηλότερη τιμή λ αυξάνει τη θερμικής αντίσταση. Η τιμή U, από την άλλη πλευρά, αποτελεί τον συνολικό συντελεστή θερμοπερατότητας και είναι ουσιαστικά το αντίστροφο της τιμής R. Περιγράφει το πόσο εύκολα μεταφέρεται η θερμότητα μέσα από ένα δομικό στοιχείο ανά μονάδα επιφάνειας, όταν υπάρχει διαφορά θερμοκρασίας.

ΤΑ ΥΛΙΚΆ ΤΗΣ ΘΕΡΜΟΜΌΝΩΣΗΣ

Σήμερα στην αγορά χρησιμοποιούνται ευρέως υλικά όπως ο υαλοβάμβακας, ο πετροβάμβακας, η πολυστερίνη, η πολυουρεθάνη, η κυτταρίνη και οι ίνες ξύλου. Κάθε υλικό διαθέτει διαφορετικές

C O N S T R U C T I O N | 39

ADVERTORIAL

ΕΞΩΤΕΡΙΚΉ ΘΕΡΜΟΜΌΝΩΣΗ ΝΈΑΣ ΓΕΝΙΆΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΉ ΑΠΌΔΟΣΗ, ΑΝΘΕΚ ΤΙΚΌΤΗΤΑ Κ ΑΙ ΑΡΧΙΤΕΚ ΤΟΝΙΚΉ Ε ΛΕ ΥΘΕΡΊΑ Τα πιστοποιημένα συστήματα ISOMAT THERMOSYSTEM συνδυάζουν υψηλή θερμομονωτική απόδοση, ανθεκτικότητα στον χρόνο και σύγχρονες δυνατότητες αισθητικού σχεδιασμού, απαντώντας στις αυξανόμενες απαιτήσεις των σύγχρονων κτιρίων.

ADVERTORIAL CONSTRUCTION

ενεργειακή απόδοση αποτελεί πλέον μία από τις βασικότερες παραμέτρους στον σχεδιασμό και την αναβάθμιση ενός κτιρίου. Σε ένα περιβάλλον αυξημένου ενεργειακού κόστους και εντονότερων κλιματικών μεταβολών, η εξωτερική θερμομόνωση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία, καθώς περιορίζει τις θερμικές απώλειες τον χειμώνα και συμβάλλει στη διατήρηση χαμηλότερων θερμοκρασιών στο εσωτερικό το καλοκαίρι, μειώνοντας τις ενεργειακές ανάγκες του κτιρίου και βελτιώνοντας τις συνθήκες θερμικής άνεσης. Παράλληλα, όμως, οι απαιτήσεις από ένα σύγχρονο σύστημα εξωτερικής θερμομόνωσης δεν περιορίζονται πλέον αποκλειστικά στην ενεργειακή του επίδοση. Ανθεκτικότητα, διάρκεια ζωής, προστασία της κατασκευής, ποιότητα εφαρμογής και ελευθερία στον αρχιτεκτονικό σχεδιασμό συνθέτουν σήμερα μια πολύ πιο ολοκληρωμένη προσέγγιση στην αναβάθμιση του κτιριακού κελύφους.

40 | C O N S T R U C T I O N

5 ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΈΝΑ ΣΥΣΤΉΜΑΤΑ ΓΙΑ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΈΣ ΑΠΑΙΤΉΣΕΙΣ

Με περισσότερα από 20 χρόνια εξειδίκευσης στην εξωτερική θερμομόνωση, η ISOMAT έχει αναπτύξει πέντε προηγμένα και πιστοποιημένα συστήματα: ISOMAT THERMOSYSTEM CLASSIC, PREMIUM, FLEX, XPS και WOOL. Κάθε σύστημα αποτελεί μία ολοκληρωμένη λύση, καλύπτοντας όλα τα στάδια εφαρμογής, από την προετοιμασία της επιφάνειας έως το τελικό φινίρισμα. Η δυνατότητα επιλογής μεταξύ διαφορετικών συστημάτων επιτρέπει την προσαρμογή της λύσης στις ιδιαίτερες τεχνικές, ενεργειακές και αισθητικές απαιτήσεις κάθε κατασκευής. Για έργα με ιδιαίτερα υψηλές απαιτήσεις ως προς την ανθεκτικότητα και τη συμπεριφορά στον χρόνο, το πιστοποιημένο ISOMAT THERMOSYSTEM PREMIUM αποτελεί την πλέον ολοκληρωμένη πρόταση της σειράς. Το σύστημα συνδυάζει ενεργειακή και αισθητική αναβάθμιση, μεγάλη διαπνοή και προστασία από

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026

τη βροχή, καθώς και προστασία από την ανάπτυξη μούχλας και άλγης μέσω της ειδικής σύστασης των σοβάδων MARMOCRYL. Παράλληλα, προσφέρει ευκολία και ταχύτητα εφαρμογής, ενώ παρέχεται δυνατότητα 10ετούς εγγύησης, όταν η εφαρμογή πραγματοποιείται από εγκεκριμένα συνεργεία της ISOMAT.

τη δημιουργία μιας ολοκληρωμένης χρωματικής πρότασης. Οι αποχρώσεις της FACADE που προορίζονται για τοιχοποιία αναπτύσσονται με ανόργανες χρωστικές υψηλής αντοχής στην ηλιακή ακτινοβολία, συμβάλλοντας στη διατήρηση του χρώματος και στον περιορισμό του ξεθωριάσματος σε βάθος χρόνου.

ΚΑΛΎΤΕΡΗ ΘΕΡΜΟΜΌΝΩΣΗ ΣΕ ΜΙΚΡΌΤΕΡΟ ΠΆΧΟΣ

ΣΚΟΎΡΕΣ ΌΨΕΙΣ ΧΩΡΊΣ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΎΣ ΣΤΟΝ ΣΧΕΔΙΑΣΜΌ

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η εξέλιξη των ίδιων των θερμομονωτικών υλικών, καθώς η επίτευξη υψηλότερης ενεργειακής απόδοσης με μικρότερο πάχος θερμομονωτικού υλικού αποτελεί σημαντικό ζητούμενο στη σύγχρονη κατασκευή. Από το 2024, η ISOMAT διαθέτει τη δική της υπερσύγχρονη αυτοματοποιημένη μονάδα παραγωγής λευκής και γραφιτούχας διογκωμένης πολυστερίνης (EPS), τη μοναδική στην Ελλάδα με μηδενικές άμεσες εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα. Έτσι, προσφέρει ολοκληρωμένα συστήματα εξωτερικής θερμομόνωσης με την εγγυημένη ποιότητα της ISOMAT στο σύνολό τους!

Οι σκούρες αποχρώσεις αποτελούν έντονη τάση στη σύγχρονη αρχιτεκτονική, δημιουργούν όμως μία ιδιαίτερη τεχνική πρόκληση. Η αυξημένη απορρόφηση της ηλιακής ακτινοβολίας μπορεί να οδηγήσει σε ανάπτυξη υψηλών θερμοκρασιών στην επιφάνεια της όψης, επιταχύνοντας την αλλοίωση του χρώματος και επιβαρύνοντας θερμικά την κατασκευή. Για την αντιμετώπιση αυτής της πρόκλησης, η ISOMAT έχει αναπτύξει 30 σκούρες αποχρώσεις με COOL TECHNOLOGY, οι οποίες μπορούν να εφαρμοστούν ακόμη και σε μεγάλες εξωτερικές επιφάνειες. Η συγκεκριμένη τεχνολογία επιτρέπει στις αποχρώσεις να ανακλούν σε μεγάλο ποσοστό την ηλιακή ακτινοβολία, περιορίζοντας την ανάπτυξη υψηλών θερμοκρασιών στις εξωτερικές επιφάνειες ενός κτιρίου το καλοκαίρι, ενώ παραμένουν επίσης αναλλοίωτες σε βάθος χρόνου και δεν ξεθωριάζουν! Επιπλέον, μπορούν να χρησιμοποιηθούν άφοβα σε μεγάλες επιφάνειες με συστήματα εξωτερικής θερμομόνωσης, χωρίς να επιβαρύνουν τις θερμικές τους ιδιότητες.

Για τις πλάκες γραφιτούχας διογκωμένης πολυστερίνης ISOMAT THERMOSYSTEM EPS GRAPHITE, χρησιμοποιείται ως πρώτη ύλη το Neopor. Χάρη στην ανακλαστική ικανότητα των μορίων γραφίτη, οι πλάκες προσφέρουν έως και 20% βελτιωμένες θερμομονωτικές ιδιότητες, επιτυγχάνοντας αντίστοιχη θερμομόνωση με τις συμβατικές λευκές πλάκες EPS σε μικρότερο πάχος. Παράλληλα, χαρακτηρίζονται από ανθεκτικότητα στο νερό, ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΜΈΝΗ τη γήρανση και τον χρόνο, καθώς και ΑΠΌΔΟΣΗ σταθερότητα των διαστάσεων των θερΣΕ ΒΆΘΟΣ ΧΡΌΝΟΥ μομονωτικών πλακών σε βάθος χρόνου. Καθοριστικός παράγοντας για την επιΠρόκειται για αυτοσβενύμενο υλικό με λογή ενός συστήματος εξωτερικής επιβραδυντικά φλόγας, ενώ οι χαμηλές θερμομόνωσης είναι η πιστοποιημένη Mεταφορά θερμότητας μέσω θερμομονωτικών πλακών EPS εκπομπές πτητικών οργανικών ενώσεων συμπεριφορά του ως ολοκληρωμένο (VOCs) επιτρέπουν την αναγνώρισή σύστημα και όχι μόνο τα επιμέρους του από πρότυπα πιστοποίησης κτιρίων όπως LEED, BREEAM χαρακτηριστικά των υλικών που το αποτελούν. Όλα τα συστήκαι WELL. Η πρώτη ύλη είναι επίσης 100% ανακυκλώσιμη. Οι ματα ISOMAT THERMOSYSTEM είναι πιστοποιημένα σύμφωνα θερμομονωτικές πλάκες διατίθενται στους τύπους ISOMAT με την EAD 040083-00-0404, με προβλεπόμενη διάρκεια ζωής THERMOSYSTEM EPS GRAPHITE 80, 100, 150 και 200, καλύτουλάχιστον 25 ετών. Παράλληλα, μεγάλο εύρος των προϊόπτοντας διαφορετικές απαιτήσεις εφαρμογής. ντων που συνθέτουν τα συστήματα διαθέτει την πιστοποίηση EMICODE®, διεθνές περιβαλλοντικό σήμα για δομικά προϊόντα Η ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΉ ΑΝΑΒΆΘΜΙΣΗ με πολύ χαμηλές εκπομπές πτητικών οργανικών ενώσεων. Τα ΣΥΝΑΝΤΆ ΤΗΝ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΉ ISOMAT THERMOSYSTEM CLASSIC, PREMIUM και WOOL διαθέΗ αναβάθμιση του κελύφους ενός κτιρίου δεν αποτελεί μόνο τουν επιπλέον Περιβαλλοντική Δήλωση Προϊόντος (EPD), μέσω τεχνική παρέμβαση. Η όψη είναι καθοριστικό στοιχείο της αρχιτης οποίας αποτυπώνονται και δημοσιοποιούνται οι περιβαλτεκτονικής του ταυτότητας και, για τον λόγο αυτό, ένα σύγχρονο λοντικές επιπτώσεις που προκύπτουν σε ολόκληρο τον κύκλο σύστημα εξωτερικής θερμομόνωσης οφείλει να παρέχει ουσιαζωής τους. ■ στική ελευθερία και στον αισθητικό σχεδιασμό. Για το τε λικό φινίρισμα των συσ τημάτων ISOMAT THERMOSYSTEM χρησιμοποιούνται οι υψηλής ποιότητας έτοιμοι σοβάδες σε μορφή πάστας MARMOCRYL, οι οποίοι διατίθενται σε διαφορετικές υφές και σε μεγάλο εύρος αποχρώσεων μέσω του ISOMAT COLOR SYSTEM. Τη διαδικασία επιλογής και συνδυασμού χρωμάτων διευκολύνει η βεντάλια FACADE, η οποία περιλαμβάνει 100 ολοκληρωμένους χρωματικούς συνδυασμούς ειδικά σχεδιασμένους για εξωτερικές επιφάνειες. Κάθε συνδυασμός αποτελείται από τρεις αποχρώσεις, επιτρέποντας

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026

ISOMAT S.A. BUILDING CHEMICALS, MORTARS & PAINTS 17th km Thessaloniki - Ag. Athanasios Road 570 03 Ag. Athanasios, Greece T: +30 2310 576000

C O N S T R U C T I O N | 41

SPECIAL REPORT

ΙΩΆΝΝΗΣ ΚΟΎΣΗΣ: «ΤΑ ΚΤΊΡΙΑ ΤΟΥ ΜΈΛΛΟΝΤΟΣ ΘΑ ΠΡΟΣΑΡΜΌΖΟΝΤΑΙ ΣΤΟ ΚΛΊΜΑ» Ν Έ Α ΥΛ Ι Κ Ά , Τ Ε Χ Ν Ο Λ Ο Γ Ί Α Κ Α Ι Α Ν Θ Ε Κ Τ Ι Κ Ό Τ Η ΤΑ Α Λ Λ Ά ΖΟΥ Ν Τ Ι Σ Υ Π ΟΔΟ Μ Ε Σ

Η κλιματική αλλαγή μετασχηματίζει το τοπίο στον σχεδιασμό και τη λειτουργία των κτιρίων. Ο Ιωάννης Κούσης, Research Fellow στο UNSW, μας μιλά για τις προκλήσεις και τις τεχνολογίες που θα καθορίσουν τα κτίρια του μέλλοντος. ΣΥΝΈΝΤΕΥΞΗ ΣΤΗΝ ΚΑΤΕΡΊΝΑ ΤΣΙΤΟΎΡΑ

ενεργειακή απόδοση των κτιρίων δεν μπορεί πλέον να αντιμετωπίζεται ανεξάρτητα από το κλίμα, τη θέση, τη χρήση και τους ανθρώπους που τα κατοικούν ή εργάζονται σε αυτά. Όπως εξηγεί ο Ιωάννης Κούσης, οι υψηλότερες θερμοκρασίες και οι συχνότεροι καύσωνες καθιστούν την προστασία από την υπερθέρμανση και την κλιματική ανθεκτικότητα ολοένα πιο κρίσιμες, ενώ ο σχεδιασμός πρέπει να λαμβάνει υπόψη και τις κλιματικές συνθήκες που θα επικρατούν σε βάθος δεκαετιών. Παράλληλα, καινοτόμα υλικά, από τις ψυχρές και ακτινοβολιακής ψύξης επιφάνειες έως τα προσαρμοζόμενα υλικά,

44 | C O N S T R U C T I O N

διευρύνουν τις δυνατότητες του κτιριακού κελύφους. Στο επίκεντρο του κτιρίου του μέλλοντος βρίσκονται πλέον τα φωτοβολταϊκά, οι αντλίες θερμότητας, η αποθήκευση ενέργειας και τα έξυπνα συστήματα ελέγχου, με το κτίριο να μετατρέπεται από παθητικό καταναλωτή σε ενεργό μέρος του ευρύτερου ενεργειακού και αστικού συστήματος. Ο Ιωάννης Κούσης αναλύει τις προκλήσεις, τις δυνατότητες και τις αλλαγές που φέρνει αυτή η νέα πραγματικότητα στον κτιριακό σχεδιασμό. Ποιες είναι οι διαφορετικές ανάγκες που πρέπει να καλύπτει ένα σύγχρονο κτίριο,

ανάλογα με τη χρήση και τη θέση του; Οι απαιτήσεις ενός κτιρίου υψηλής απόδοσης διαμορφώνονται από τη χρήση του και τις συνθήκες του τοπικού περιβάλλοντος. Μια κατοικία, ένα γραφείο, ένα σχολείο και ένα νοσοκομείο έχουν διαφορετικά πρότυπα χρήσης και πληρότητας, εσωτερικά θερμικά φορτία, απαιτήσεις αερισμού και ανάγκες θερμικής άνεσης. Εξίσου σημαντική είναι η τοποθεσία. Το κλίμα καθορίζει τις ανάγκες θέρμανσης και ψύξης, την ηλιακή έκθεση, την υγρασία και τις δυνατότητες φυσικού αερισμού. Στην Ελλάδα, ακόμη και σχετικά μικρές γεωγραφικές αποστάσεις

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026

ΘΕΡΜΟΜΟΝΩΣΗ

μπορεί να συνεπάγονται σημαντικές κλιματικές διαφοροποιήσεις μεταξύ παράκτιων, ηπειρωτικών και ορεινών περιοχών, καθώς και πυκνοδομημένων αστικών ζωνών που επηρεάζονται από την αστική υπερθέρμανση. Ο σχεδιασμός πρέπει επομένως να ανταποκρίνεται στον εκάστοτε συνδυασμό κλίματος, χρήσης και χρηστών, καθορίζοντας ανάλογα την επιλογή των δομικών υλικών, της θερμομόνωσης, των υαλοπινάκων, της σκίασης, της θερμικής μάζας, του αερισμού και των μηχανολογικών συστημάτων. Σημαντική παράμετρο αποτελούν και οι ίδιοι οι χρήστες, καθώς οι προσδοκίες θερμικής άνεσης και ο τρόπος χρήσης του κτιρίου διαφοροποιούνται ανάλογα με δημογραφικούς, κοινωνικοοικονομικούς και πολιτισμικούς παράγοντες, επηρεάζοντας την ενεργειακή κατανάλωση και την πραγματική απόδοσή του. Πώς επηρεάζει η κλιματική αλλαγή τον σχεδιασμό και την κατασκευή των κτιρίων; Η κλιματική αλλαγή μεταβάλλει τις περιβαλλοντικές συνθήκες μέσα στις οποίες καλούνται να λειτουργήσουν τα κτίρια. Στις μεσογειακές χώρες, όπως η Ελλάδα, αυξάνονται οι ανάγκες για ψύξη και ο κίνδυνος υπερθέρμανσης, καθώς οι μέσες θερμοκρασίες ανεβαίνουν και οι καύσωνες γίνονται συχνότεροι και εντονότεροι. Η εξέλιξη αυτή μεταβάλλει τις ισορροπίες πάνω στις οποίες βασιζόταν παραδοσιακά ο κτιριακός σχεδιασμός, καθιστώντας τη θερινή συμπεριφορά των κτιρίων ολοένα και πιο κρίσιμη. Οι μεταβαλλόμενες αυτές συνθήκες επηρεάζουν άμεσα τις σχεδιαστικές επιλογές. Ο περιορισμός των θερινών ηλιακών κερδών, μέσω της εξωτερικής σκίασης, της κατάλληλης επιλογής υαλοπινάκων και της χρήσης ανακλαστικών επιφανειών, αποκτά μεγαλύτερη σημασία, όπως και η αξιοποίηση του φυσικού και νυχτερινού αερισμού και της θερμικής μάζας για τον περιορισμό της υπερθέρμανσης. Οι επιλογές αυτές πρέπει να αξιολογούνται σε ετήσια βάση, ώστε η προσαρμογή σε θερμότερα καλοκαίρια να διατηρεί ικανοποιητική ενεργειακή και θερμική συμπεριφορά και κατά τη χειμερινή περίοδο.

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026

Ιδιαίτερα σημαντικό είναι ότι οι κλιματικές συνθήκες μπορεί να μεταβληθούν σημαντικά κατά τη διάρκεια ζωής ενός κτιρίου, η οποία συχνά ξεπερνά τα 50 χρόνια. Η χρήση αποκλειστικά ιστορικών κλιματικών δεδομένων στον σχεδιασμό γίνεται επομένως ολοένα και λιγότερο αντιπροσωπευτική των συνθηκών που θα αντιμετωπίσουν τα κτίρια στο μέλλον. Η αξιολόγηση της

Ο περιορισμός των θερινών ηλιακών κερδών, μέσω της εξωτερικής σκίασης, της κατάλληλης επιλογής υαλοπινάκων και της χρήσης ανακλαστικών επιφανειών, αποκτά μεγαλύτερη σημασία, όπως και η αξιοποίηση του φυσικού και νυχτερινού αερισμού και της θερμικής μάζας για τον περιορισμό της υπερθέρμανσης.

απόδοσής τους χρειάζεται να ενσωματώνει μελλοντικές κλιματικές προβολές, εξετάζοντας τη συμπεριφορά των σχεδιαστικών επιλογών υπό υψηλότερες θερμοκρασίες και συχνότερα ακραία καιρικά φαινόμενα. Η κλιματική ανθεκτικότητα γίνεται έτσι βασικό κριτήριο σχεδιασμού, ώστε τα κτίρια να διατηρούν ασφαλείς και άνετες εσωτερικές συνθήκες σε όλη τη διάρκεια ζωής τους. Ποιον ρόλο μπορούν να παίξουν τα καινοτόμα υλικά στην ενεργειακή αποδοτικότητα και τη θερμική άνεση; Οι νέες τεχνολογίες υλικών διευρύνουν τις δυνατότητες του κελύφους, επιτρέποντας τον έλεγχο της μετάδοσης θερμότητας, της απορρόφησης της ηλιακής ακτινοβολίας και της θερμικής εκπομπής, καθώς και την προσαρμογή των ιδιοτήτων του στις περιβαλλοντικές συνθήκες. Τα ψυχρά υλικά αποτελούν ήδη μια καθιερωμένη εφαρμογή. Στέγες και όψεις με υψηλή ανακλαστικότητα απορροφούν λιγότερη ηλιακή ακτινοβολία και διατηρούν χαμηλότερες θερμοκρασίες από τις συμβατικές σκούρες επιφάνειες κατά τις θερμές και ηλιόλουστες ημέρες. Έτσι περιορίζεται η θερμότητα που εισέρχεται στο κτίριο και μειώνονται οι ανάγκες για ψύξη, με οφέλη και για τον περιορισμό της αστικής υπερθέρμανσης. Πιο προηγμένα υλικά ακτινοβολιακής ψύξης (υπέρψυχρα υλικά) μπορούν να αποβάλλουν θερμότητα προς τον ουρανό μέσω του ατμοσφαιρικού παραθύρου, επιτυγχάνοντας θερμοκρασίες επιφάνειας χαμηλότερες από τη θερμοκρασία του περιβάλλοντος αέρα, ακόμη και υπό άμεση ηλιακή ακτινοβολία.

C O N S T R U C T I O N | 45

Ολοκληρωμένα Συστήματα Ενεργειακής Αναβάθμισης Κτιρίων 35-40% απώλεια ενέργειας μέσω της οροφής (επικλινούς ή οριζόντιας)

Πιστοποιημένο κατά EAD 040083-00-0404 Αρ. Πιστοποίησης: 2884-CPR-00103

20-30% απώλεια ενέργειας μέσω των παραθύρων

12-14% απώλεια ενέργειας μέσω του δαπέδου

18-25% απώλεια ενέργειας μέσω των τοίχων

Δείτε σχηματικά τα σημεία απωλειών ενέργειας σε μια τυπική διώροφη κατοικία που στερείται θερμομόνωσης & θερμοστεγάνωσης

Στεγανοποίηση, Θερμομόνωση, Αισθητική αναβάθμιση κτιρίων

COOLROOF με επένδυση πετρών

COOLROOF light

THERMOSEAL & COOL ROOF

Ενεργειακή αναβάθμιση & Εξοικονόμηση ενέργειας, χειμώνα – καλοκαίρι Υποστηρίζεται από το πρόγραμμα «Εξοικονομώ»

Για περισσότερες πληροφορίες, επικοινωνήστε με την Τεχνική Υποστήριξη της DUROSTICK στο 210 55 16 500 ή με e-mail στο technical@durostick.gr

www.durostick.gr

SPECIAL REPORT

BIM ΚΑΙ ΔΗΜΌΣΙΕΣ ΣΥΜΒΆΣΕΙΣ: Η ΕΥΡΏΠΗ ΕΞΕΤΆΖΕΙ ΤΟ ΕΠΌΜΕΝΟ ΒΉΜΑ ΑΠΌ ΤΗΝ ΠΡΟΑΙΡΕΤΙΚΉ ΧΡΉΣΗ ΣΤΗΝ ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΉ ΕΦΑΡΜΟΓΉ

Μελέτη για λογαριασμό της Κομισιόν χαρτογραφεί την ωριμότητα της αγοράς, τα οφέλη και τα εμπόδια και προτείνει ένα σταδιακό μοντέλο υποχρεωτικού BIM ΤΟΥ ΣΠΥΡΟΥ ΠΙΣΤΙΚΟΥ

48 | C O N S T R U C T I O N

συζήτηση για το Building Information Modelling στην Ευρώπη εισέρχεται σε μια νέα φάση. Το ζητούμενο δεν είναι πια αν το BIM αποτελεί χρήσιμο εργαλείο για τον ψηφιακό μετασχηματισμό των κατασκευών, αλλά αν και με ποιον τρόπο θα πρέπει να αποκτήσει σαφέστερη και, σε συγκεκριμένες κατηγορίες δημοσίων έργων, υποχρεωτική θέση στο ευρωπαϊκό πλαίσιο δημοσίων συμβάσεων. Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται η μελέτη «BIM and Public Procurement – State of Play, Impacts and Policy Recommendations for the Revision of the Public Procurement Directives», η οποία εκπονήθηκε από την εταιρεία συμβουλευτικών υπηρεσιών Altaee για την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και δόθηκε πρόσφατα στη δημοσιότητα. Το αντικείμενό της είναι ακριβώς η αξιολόγηση της υφιστάμενης κατάστασης, της ετοιμότητας της αγοράς, των επιπτώσεων και των πιθανών ρυθμιστικών επιλογών για την ενσωμάτωση του BIM στις δημόσιες συμβάσεις. Η μελέτη έχει ιδιαίτερη σημασία επειδή συνδέει το BIM με τη διαχείριση δομημένης πληροφορίας σε ολόκληρο τον κύκλο ζωής ενός δημόσιου asset, από τον σχεδιασμό και την κατασκευή έως τη λειτουργία και τη συντήρησή του. Παράλληλα, το εντάσσει στους ευρύτερους στόχους της ΕΕ για ψηφιοποίηση, παραγωγικότητα, βιωσιμότητα και εκσυγχρονισμό του κατασκευαστικού κλάδου.

ΑΠΌ ΤΟ «ΕΠΙΤΡΈΠΕΤΑΙ» ΣΤΟ «ΠΡΈΠΕΙ ΝΑ ΟΡΊΖΕΤΑΙ»

Το σημερινό ευρωπαϊκό πλαίσιο δεν απαγορεύει στις αναθέτουσες αρχές να ζητούν BIM. Αντίθετα, ήδη επιτρέπει τη χρήση ηλεκτρονικών εργαλείων μοντελοποίησης στις δημόσιες συμβάσεις έργων. Το πρόβλημα είναι ότι η δυνατότητα αυτή παραμένει σε μεγάλο βαθμό γενική και μη τυποποιημένη. Η απουσία κοινών ορισμών, thresholds, ελάχιστων απαιτήσεων πληροφορίας και τυποποιημένων διαδικασιών σημαίνει ότι μια αναθέτουσα αρχή μπορεί να ζητήσει «BIM» χωρίς να είναι πάντοτε απολύτως σαφές τι ακριβώς απαιτείται, ποια παραδοτέα πρέπει να παραχθούν, με ποια διαδικασία θα αξιολογηθούν και ποιος έχει την ευθύνη για αυτά. Το αποτέλεσμα είναι κατακερματισμός πρακτικών και αυξημένη νομική αβεβαιότητα.

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026

B I M , D I G I TA L T W I N S & P R O J E C T M A N AG E M E N T

Η μελέτη υποστηρίζει επομένως μια μετάβαση από το σημερινό ασαφές καθεστώς σε ένα πιο δομημένο και αναλογικό σύστημα. Το ερώτημα, όπως τίθεται χαρακτηριστικά, δεν είναι πλέον αν το BIM θα πρέπει να παραμείνει επιτρεπτό, αλλά πώς θα μπορούσε να ενσωματωθεί με τρόπο λειτουργικό και αναλογικό στις δημόσιες συμβάσεις.

ΤΡΊΑ ΠΙΘΑΝΆ ΣΕΝΆΡΙΑ

Η μελέτη εξετάζει τρεις βασικές επιλογές. Η πρώτη είναι το status quo. Οι αναθέτουσες αρχές συνεχίζουν να έχουν τη δυνατότητα να ζητούν ψηφιακά μοντέλα, χωρίς όμως κοινό ευρωπαϊκό πλαίσιο, ελάχιστες απαιτήσεις ή σαφή κατώτερα όρια. Το πλεονέκτημα είναι ότι αποφεύγονται άμεσα κόστη προσαρμογής. Το μειονέκτημα είναι ότι διαιωνίζεται η σημερινή αποσπασματική κατάσταση και οι διαφορετικές ταχύτητες μεταξύ χωρών και οργανισμών. Το δεύτερο σενάριο προβλέπει εθελοντική, αλλά σαφώς οριοθετημένη χρήση του BIM. Θα υπάρχει ένας κοινός ευρωπαϊκός ορισμός, τυποποιημένα προσχέδια για τις απαιτήσεις πληροφοριών, υποχρεωτική χρήση ανοικτών και μη ιδιόκτητων formats και ενδεικτικά κατώτερα όρια, πάνω από τα οποία θα συνιστάται η χρήση BIM. Παράλληλα, θα υπάρχει ένας οδικός χάρτης για πιθανή μελλοντική ενίσχυση των απαιτήσεων. Το τρίτο σενάριο είναι το πιο φιλόδοξο: υποχρεωτικό BIM με κλιμακούμενες απαιτήσεις, δυναμικά κατώτερα όρια και σταδιακή εφαρμογή. Δεν προβλέπει μία ενιαία απαίτηση για όλα τα έργα. Αντίθετα, το επίπεδο υποχρέωσης θα αυξάνεται ανάλογα με την αξία, την τεχνική πολυπλοκότητα και το ρίσκο του έργου.

ΔΕ ΣΗΜΑΊΝΕΙ ΤΟ ΊΔΙΟ BIM ΓΙΑ ΌΛΑ ΤΑ ΈΡΓΑ

Αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο σημείο της μελέτης: η υποχρεωτικότητα δεν προτείνεται ως ένα «όλα ή τίποτα» μοντέλο. Στα χαμηλότερα επίπεδα, οι απαιτήσεις θα μπορούσαν να επικεντρώνονται στον συντονισμό και στη διαχείριση πληροφορίας: discipline models, clash detection, συντονισμένα μοντέλα, εξαγωγή τεκμηρίωσης από τα μοντέλα και ένα κοινό περιβάλλον δεδομένων. Σε μεγαλύτερα ή πιο σύνθετα έργα,

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026

οι απαιτήσεις θα επεκτείνονταν στον έλεγχο κόστους, τον προγραμματισμό και την παρακολούθηση της προόδου. Θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν model-linked quantities, συντονισμένα μοντέλα σε συγκεκριμένα στάδια και συνδέσεις μεταξύ μοντέλου και χρονοδιαγράμματος. Στα μεγάλα έργα, τέλος, το BIM θα μπορούσαν τα παραδοτέα να σχετίζονται με το as-built μοντέλο, τη συντήρηση, τη λειτουργία και τη μακροχρόνια διαχείριση του περιουσιακού στοιχείου, με δομημένα δεδομένα για εξοπλισμό, υλικά και επιμέρους στοιχεία. Και κάτι κρίσιμο: η μελέτη δεν προτείνει υποχρέωση χρήσης συγκεκριμένου λογισμικού. Αντίθετα, δίνει έμφαση σε ανοιχτά formats, ώστε να διατηρούνται η διαλειτουργικότητα, ο ανταγωνισμός και η πρόσβαση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων.

ΤΑ ΚΑΤΏΤΕΡΑ ΌΡΙΑ ΕΊΝΑΙ ΤΟ ΚΡΊΣΙΜΟ ΖΉΤΗΜΑ

Η μελέτη αντιμετωπίζει τα thresholds (κατώτερα όρια) ως ένα βασικό ρυθμιστικό εργαλείο. Η λογική είναι απλή: όσο μεγαλύτερη είναι η αξία, η πολυπλοκότητα και το ρίσκο ενός έργου, τόσο ισχυρότερη μπορεί να είναι η απαίτηση BIM. Ως ενδεικτικό μοντέλο εξετάζεται ένα χαμηλότερο όριο γύρω στο 1 εκατ. ευρώ για απλούστερες απαιτήσεις συντονισμού, το ευρωπαϊκό threshold δημοσίων έργων, που στη μελέτη αναφέρεται στα 5,404 εκατ., ενώ ισχυρότερες απαιτήσεις θα μπορούσαν να προβλέπονται για έργα άνω των 15 εκατ. και 50 εκατ. ευρώ. Πρόκειται όμως για σενάρια και αναλυτικά σημεία αναφοράς της μελέτης, όχι για τελικές νομοθετικές υποχρεώσεις. Η λογική είναι επίσης δυναμική. Τα thresholds θα πρέπει να μπορούν να προσαρμόζονται με βάση την πραγματική ωριμότητα της αγοράς και τα στοιχεία που θα προκύπτουν από την εφαρμογή.

Στην πρόταση κανονισμού που παρουσίασε στις αρχές Σεπτεμβρίου η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για τη δημιουργία ενός ενιαίου ευρωπαϊκού πλαισίου δημοσίων συμβάσεων, περιλαμβάνεται ειδική διάταξη για το BΙΜ

ΤΟ ΌΡΙΟ ΤΩΝ 25 ΕΚΑΤ. ΕΥΡΏ ΣΤΗΝ ΠΡΌΤΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΉΣ

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει το γεγονός ότι η συζήτηση για τα thresholds αποκτά πλέον συγκεκριμένη νομοθετική μορφή. Στην πρόταση κανονισμού που παρουσίασε στις αρχές Σεπτεμβρίου η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για τη δημιουργία ενός ενιαίου ευρωπαϊκού πλαισίου δημοσίων συμβάσεων, περιλαμβάνεται ειδική διάταξη για το BΙΜ: το άρθρο 65 προβλέπει ότι, για την εκτέλεση δημοσίων συμβάσεων έργων με εκτιμώμενη αξία 25 εκατ. ευρώ και άνω, οι αναθέτουσες αρχές θα απαιτούν τη χρήση BIM κατά την εκτέλεση του έργου. Η πρόβλεψη αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς μεταφέρει το BIM από το πεδίο της δυνατότητας στο πεδίο της κανονιστικής απαίτησης για ένα συγκεκριμένο τμήμα της αγοράς δημοσίων έργων. Σημειωτέον ότι, βάσει της πρότασης, η Κομισιόν θα διατηρεί τη δυνατότητα να μειώσει στο μέλλον το όριο των 25 εκατ. ευρώ, εφόσον δικαιολογείται από την αυξημένη υιοθέτηση του BIM στην αγορά. Αυτό σημαίνει ότι το προτεινόμενο threshold δεν αντιμετωπίζεται ως ένα οριστικό και αμετάβλητο όριο, αλλά ως σημείο εκκίνησης μιας διαδικασίας σταδιακής διεύρυνσης της υποχρεωτικής εφαρμογής.

C O N S T R U C T I O N | 49

SPECIAL REPORT

Θεοδώρα Μήτκα, BIM Manager, Athens Riviera Tower, BBI - AKTOR Constructions RT

BIM: ΑΠΌ ΤΟ ΜΟΝΤΈΛΟ ΣΤΗ ΔΙΑΧΕΊΡΙΣΗ ΤΟΥ ΈΡΓΟΥ Η Ν Έ Α Λ Ο Γ Ι Κ Ή Τ Η Σ Κ ΑΤΑ Σ Κ Ε Υ Ή Σ

BIM, Digital Twins και AI μετασχηματίζουν τον τρόπο με τον οποίο σχεδιάζονται, συντονίζονται και παρακολουθούνται τα έργα

52 | C O N S T R U C T I O N

ο BIM αποτελεί πλέον κάτι παραπάνω από ένα ψηφιακό τρισδιάστατο μοντέλο ενός κτιρίου. Η πραγματική του αξία βρίσκεται στην πληροφορία που ενσωματώνεται σε αυτό και στον τρόπο με τον οποίο αυτή αξιοποιείται σε όλη τη διάρκεια ζωής του έργου. Από τον σχεδιασμό και τον προγραμματισμό της κατασκευής έως τον έλεγχο του κόστους και, τελικά, το Facility Management, η λογική του BIM μετατοπίζει το βάρος από τη στατική αναπαράσταση στη συνεχή διαχείριση δεδομένων. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η μετάβαση από ένα μοντέλο BIM σε ένα λειτουργικό Digital Twin. Όπως επισημαίνει η Θεοδώρα Μήτκα, BIM Manager, Athens Riviera Tower, BBI – AKTOR Constructions RT, ένα Ψηφιακό Δίδυμο δεν επιτυγχάνεται απλώς από τη μετατροπή μιας τρισδιάστατης απεικόνισης: η απόφαση για τη δημιουργία του και ο σχετικός προγραμματισμός πρέπει να λαμβάνονται ήδη από το στάδιο της μελέτης, ώστε να ενσωματώνονται εξαρχής οι απαιτήσεις που θα προκύψουν κατά την εφαρμογή και υλοποίηση του έργου. Καθ’ όλη τη διάρκειά του, το μοντέλο εμπλουτίζεται με δομημένη πληροφορία, μετατρέποντας την απλή γεωμετρία σε μια δυναμική ροή δεδομένων που μπορεί να αξιοποιηθεί και στη λειτουργία του κτιρίου.

ΔΕΔΟΜΈΝΑ ΑΝΤΊ ΓΙΑ ΕΚΤΙΜΉΣΕΙΣ

Η ίδια λογική επεκτείνεται και στον προγραμματισμό της κατασκευής. Ο χρονικός και οικονομικός προγραμματισμός αποτελούν διαχρονικά ένα από τα δυσκολότερα σημεία ενός έργου, όμως η αποτελεσματικότερη διαχείρισή τους προϋποθέτει πρωτίστως αξιόπιστα δεδομένα. Τα εργαλεία BIM επιτρέπουν τον καθημερινό έλεγχο και τη βελτίωση του προγραμματισμού, με βάση τα δεδομένα που συλλέγονται, ενώ η οπτικοποίησή τους και η διασύνδεση των κατάλληλων εφαρμογών μπορούν να περιορίσουν λάθη και καθυστερήσεις. Ιδιαίτερη σημασία έχει ο έγκαιρος εντοπισμός των συγκρούσεων μεταξύ των διαφορετικών μελετών. Τα συνηθέστερα clashes αφορούν τα ηλεκτρομηχανολογικά δίκτυα μεταξύ τους, αλλά και τις συγκρούσεις τους με τον φέροντα οργανισμό. Το ζήτημα γίνεται ακόμη πιο κρίσιμο

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026

B I M , D I G I TA L T W I N S & P R O J E C T M A N AG E M E N T

στις κατασκευές από οπλισμένο σκυρόδεμα, όπου τα ανοίγματα και οι οπές στα δομικά στοιχεία έχουν προβλεφθεί στη στατική μελέτη και μια εκ των υστέρων τροποποίησή τους, μετά την ολοκλήρωση του φορέα, μπορεί να είναι εξαιρετικά δύσκολη ή και ανέφικτη. Επομένως, ο σωστός συντονισμός όλων των disciplines και η επίλυση των clashes ήδη στη φάση της μελέτης δεν αποτελούν απλώς ζήτημα καλύτερου σχεδιασμού. Συνδέονται άμεσα με την οικονομία και το χρονοδιάγραμμα του έργου. Παράλληλα, κατά την επίλυση πρέπει να λαμβάνονται υπόψη και οι απαιτούμενες κατασκευαστικές ανοχές. Ένα κρίσιμο clash που θα παραμείνει άλυτο μέχρι να φτάσει στο εργοτάξιο μπορεί να απαιτήσει σημαντικό χρόνο για την επίλυσή του, να προκαλέσει καθυστερήσεις ακόμη και στην παράδοση και να αυξήσει τον προϋπολογισμό.

Η ΕΛΛΗΝΙΚΉ ΑΓΟΡΆ ΣΕ ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΌ ΣΤΆΔΙΟ

Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να εντοπίζει αποκλίσεις και να διαχειρίζεται δεδομένα, σενάρια και υποθέσεις, αλλά η τελική απόφαση παραμένει στον μηχανικό, ο οποίος πρέπει να διασφαλίσει ότι η λύση είναι τεχνικά, κατασκευαστικά και συμβατικά άρτια

ΤΟ AI ΩΣ ΨΗΦΙΑΚΌΣ ΒΟΗΘΌΣ

Σε αυτό το ήδη μεταβαλλόμενο περιβάλλον προστίθεται η τεχνητή νοημοσύνη. Σύμφωνα με τη Δώρα Μήτκα, το AI έχει ήδη ενσωματωθεί σε πληθώρα εργαλείων BIM, με στόχο κυρίως την αύξηση της ταχύτητας και της ακρίβειας στη διαχείριση των δεδομένων. Η εξέλιξη αυτή αναμένεται να μεταβάλει περαιτέρω τον ρόλο του BIM Manager, καθώς επαναλαμβανόμενες και χρονοβόρες διαδικασίες, όπως οι έλεγχοι προδιαγραφών, μπορούν να αναλαμβάνονται από ψηφιακά εργαλεία.

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026

Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι η τεχνική κρίση περνά στις μηχανές. Η αξιολόγηση των αποτελεσμάτων και των δεδομένων που παράγουν οι εφαρμογές AI παραμένει απαραίτητη. Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να εντοπίζει αποκλίσεις και να διαχειρίζεται δεδομένα, σενάρια και υποθέσεις, αλλά η τελική απόφαση παραμένει στον μηχανικό, ο οποίος πρέπει να διασφαλίσει ότι η λύση είναι τεχνικά, κατασκευαστικά και συμβατικά άρτια.

Παρά τις δυνατότητες αυτές, η πλήρης υιοθέτηση της BIM κουλτούρας στην Ελλάδα απέχει ακόμη από το να θεωρείται δεδομένη. Η αγορά βρίσκεται σε μεταβατικό στάδιο, με εταιρείες να εφαρμόζουν ήδη BIM, κυρίως σε έργα μεγάλης κλίμακας. Η ευρύτερη υιοθέτηση, όμως, απαιτεί αλλαγή τόσο στις διαδικασίες όσο και στη νοοτροπία των εμπλεκομένων. Σε αυτή τη μετάβαση λειτουργούν ανασταλτικά η έλλειψη εξειδικευμένης εκπαίδευσης και το κόστος εφαρμογής. Η θεσμοθέτηση ενός εθνικού στρατηγικού σχεδίου και η υιοθέτηση διεθνών προτύπων αποτελούν ένα πρώτο βήμα, αλλά, όπως επισημαίνεται, δεν επαρκούν από μόνα τους. Απαιτείται ουσιαστική εκπαίδευση και πιστοποίηση σε ακαδημαϊκό, επαγγελματικό και τεχνικό επίπεδο, αλλά και κίνητρα και χρηματοδοτικά εργαλεία για τις επιχειρήσεις του κλάδου. Η μετάβαση, επομένως, δεν είναι μόνο τεχνολογική· είναι οργανωτική και εκπαιδευτική και προϋποθέτει μια πιο ολιστική προσέγγιση με μακροπρόθεσμο σχεδιασμό, συνεργασία, συνέπεια και σαφείς στόχους για όλους. Συνολικά, η εικόνα που προκύπτει είναι ότι η επόμενη φάση του BIM αφορά κυρίως την ικανότητα ενός έργου να παράγει, να συνδέει και να αξιοποιεί αξιόπιστη πληροφορία από τη μελέτη μέχρι τη λειτουργία του. ■

C O N S T R U C T I O N | 53

SPECIAL REPORT

ΑΕΚΚ: ΑΠΌ ΤΟ ΕΡΓΟΤΆΞΙΟ ΣΤΗΝ ΚΥΚΛΙΚΉ ΟΙΚΟΝΟΜΊΑ Β Ι Ώ Σ Ι Μ Ε Σ Π ΡΑ Κ Τ Ι Κ Έ Σ Κ Α Ι Τ Ε Χ Ν Ο Λ Ο Γ Ι Κ Έ Σ ΛΎ Σ Ε Ι Σ

Η Ευρώπη θέτει τις βάσεις για ένα νέο μοντέλο διαχείρισης ΤΟΥ ΝΊΚΟΥ ΓΚΟΝΤΟΎΛΑ

54 | C O N S T R U C T I O N

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026

Δ Ι Α Χ Ε Ί Ρ Ι Σ Η Α Π Ο Β Λ Ή Τ Ω Ν Ε Ρ ΓΟΤΑ Ξ Ί ΟΥ

αυτό το πλαίσιο, τα τελευταία χρόνια, ο κατασκευαστικός κλάδος καταβάλλει ιδιαίτερη προσπάθεια ώστε να στραφεί σε πιο βιώσιμες και κυκλικές πρακτικές αναφορικά με τη διαχείριση των εν λόγω αποβλήτων. Η παραπάνω λογική συνδέεται άμεσα με την ευρύτερη τάση που επικρατεί διεθνώς για να στραφεί η παγκόσμια οικονομία σε ανάλογες πρακτικές. Η συνθήκη αυτή παρατηρείται τα τελευταία χρόνια στους περισσότερους κλάδους που επηρεάζουν καθοριστικά, μέσα από τη δραστηριότητά τους, το περιβαλλοντικό αποτύπωμα. Παράλληλα, παρατηρείται διεθνώς, εκ μέρους των κυβερνητικών οργάνων, έντονη αυστηροποίηση του θεσμικού πλαισίου, που συνδυάζεται με τη δημιουργία πιστοποιήσεων με ιδιαίτερα αυξημένες απαιτήσεις (LEED, BREEAM, DGNB) και προκαλούν με τη σειρά τους σε μια σειρά από αλλαγές στον τρόπο λειτουργίας των εργοταξίων. Απώτερος σκοπός είναι, κάθε τεχνικό έργο να συντάσσεται και να λειτουργεί με βάση την παραπάνω φιλοσοφία στα επόμενα χρόνια. Ουσιαστικά, σε κάθε στάδιο της κατασκευαστικής διαδικασίας από την προμήθεια και την παραγωγή έως τη χρήση των υλικών που απαιτούνται για να ολοκληρωθεί ένα έργο, στόχος είναι να επικρατήσει σταδιακά πλήρως ένα κυκλικό μοντέλο που θα οδηγήσει τον κλάδο στη βιωσιμότητα.

ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΌ ΣΤΟΊΧΗΜΑ ΤΗΣ ΚΥΚΛΙΚΉΣ ΟΙΚΟΝΟΜΊΑΣ

α απόβλητα εκσκαφών, κατασκευών και κατεδαφίσεων αποτελούν μια από τις μεγαλύτερες ροές αποβλήτων στην Ευρώπη. Η ανάγκη για καλύτερη διαλογή, επεξεργασία και αξιοποίηση των υλικών και η αυστηροποίηση του ευρωπαϊκού πλαισίου οδηγεί σταδιακά τον κατασκευαστικό κλάδο προς ένα νέο κυκλικό μοντέλο διαχείρισης στο εργοτάξιο Τα απόβλητα εκσκαφών, κατασκευών και κατεδαφίσεων (ΑΕΚΚ) είναι υπεύθυνα για ιδιαίτερα υψηλό όγκο αποβλήτων τόσο στην Ευρώπη όσο και διεθνώς, αφού οι ποσότητες που παράγονται με την πάροδο του χρόνου είναι υψηλές αλλά και ταυτόχρονα σταθερές. Σε

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026

Στην Ευρωπαϊκή Ένωση τώρα, κατά τις τελευταίες δύο δεκαετίες, έχουν γίνει σημαντικές προσπάθειες για να στραφεί ο κατασκευαστικός κλάδος σε πιο βιώσιμες και κυκλικές πρακτικές. Οι πρώτες βάσεις για τη χάραξη της συγκεκριμένης πορείας, άρχισαν να τίθενται ουσιαστικά με την Ευρωπαϊκή Οδηγία – Πλαίσιο για τα Απόβλητα, του 2008. Η οδηγία έθετε ως στόχο την ανάκτηση υλικών σε ποσοστό 70%, μέχρι το 2020. Μάλιστα, αρκετές ήταν οι χώρες της Ε.Ε. που κατάφεραν να πιάσουν τον συγκεκριμένο στόχο από τα μέσα της προηγούμενης δεκαετίας. Παράλληλα, με δικές τους πρωτοβουλίες, χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης φρόντισαν να δημιουργήσουν αγορές

Τα δεδομένα μαρτυρούν πως το υψηλό ποσοστό ανακύκλωσης ΑΕΚΚ αφορά σε μεγάλο βαθμό την επαναχρησιμοποίηση τους ως υλικό επιχωμάτωσης ή περιπτώσεις όπου προκύπτουν έπειτα από διαδικασία ανακύκλωσης χαμηλής ποιότητας

για υλικά που προκύπτουν από την ανάκτηση αποβλήτων από κατασκευές και κατεδαφίσεις. Αυτό υποδηλώνει πως ο ευρωπαϊκός κατασκευαστικός κλάδος στρέφεται στην κυκλικότητα με αρκετά γρήγορους ρυθμούς, καθώς μέσα από ανάλογες πρακτικές ένας σημαντικός αριθμός των αποβλήτων που παράγονται επιστρέφουν στην οικονομία. Παρόλα αυτά, παρά τις επιμέρους κινήσεις, ο κλάδος βρίσκεται ακόμη μακριά από εκείνο το στάδιο κατά το οποίο θα είναι εφικτή η πλήρης ανακύκλωση και αξιοποίηση των ανακτημένων υλικών. Επίσης, τα δεδομένα μαρτυρούν πως το υψηλό ποσοστό ανακύκλωσης ΑΕΚΚ αφορά σε μεγάλο βαθμό την επαναχρησιμοποίηση τους ως υλικό επιχωμάτωσης ή περιπτώσεις όπου προκύπτουν έπειτα από διαδικασία ανακύκλωσης χαμηλής ποιότητας, με αποτέλεσμα η τελική αξία των υλικών να υποβαθμίζεται. Ταυτόχρονα, εντοπίζονται και ορισμένα εμπόδια σχετικά με την χρήση και την αξιοποίηση των ανακυκλωμένων υλικών.

C O N S T R U C T I O N | 55

SPECIAL REPORT

ΤΑ ΚΤΊΡΙΑ ΑΠΈΝΑΝΤΙ ΣΤΟ ΚΛΊΜΑ ΤΟΥ ΑΎΡΙΟ ΜΙΑ ΝΈΑ ΜΕΛΈΤΗ ΑΝΑΔΕΙΚΝΎΕΙ ΈΝΑΝ ΛΙΓΌΤΕΡΟ ΠΡΟΦΑΝΉ Π Α ΡΆ Γ Ο Ν ΤΑ Ε Ν Ε Ρ Γ Ε Ι Α Κ Ή Σ ΑΠΌΔΟΣΗΣ: ΤΗ ΜΟΡΦΉ ΚΑΙ ΤΗΝ ΗΛΙΚΊΑ ΤΩΝ ΚΤΙΡΊΩΝ

Καθώς οι ανάγκες για ψύξη αυξάνονται και το υφιστάμενο κτιριακό απόθεμα γερνά, η ενεργειακή αναβάθμιση δεν μπορεί να περιορίζεται στα συστήματα θέρμανσης και κλιματισμού ΤΟΥ ΣΠΥΡΟΥ ΠΙΣΤΙΚΟΥ

60 | C O N S T R U C T I O N

ενεργειακή απόδοση των κτιρίων αποτελεί μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις της κατασκευαστικής βιομηχανίας, ιδιαίτερα σε μια περίοδο κατά την οποία η κλιματική αλλαγή μεταβάλλει τις συνθήκες υπό τις οποίες σχεδιάζονται, κατασκευάζονται και λειτουργούν τα κτίρια. Η συζήτηση έχει μέχρι σήμερα επικεντρωθεί σε μεγάλο βαθμό στη θερμομόνωση, τα κουφώματα, τα συστήματα θέρμανσης και ψύξης, τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και τις τεχνολογίες διαχείρισης. Μια νέα επιστημονική μελέτη, ωστόσο, φωτίζει δύο λιγότερο προφανείς παραμέτρους: την ηλικία του κτιρίου και το compactness

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026

(«συμπαγότητα», αν και ο όρος είναι αδόκιμος στα ελληνικά), δηλαδή τη σχέση της εκτεθειμένης επιφάνειας του κελύφους προς τον θερμαινόμενο/κλιματιζόμενο όγκο. Η μελέτη «A global, proxy-based assessment of building climatization vulnerability», που υπογράφουν οι P. Florio, J. H. Uhl, P. Politis, M. Melchiorri, C. Maduta, K. Krasnodębska και A. M. Martinez, και δημοσιεύθηκε πρόσφατα στο Scientific Reports, επιχειρεί να αποτυπώσει για πρώτη φορά σε παγκόσμια κλίμακα ποιες περιοχές διαθέτουν κτιριακό απόθεμα περισσότερο ευάλωτο στις αυξανόμενες ανάγκες θέρμανσης και ψύξης. Για τον σκοπό αυτό συνδυάζει δεδομένα για τα κτίρια, δορυφορικές παρατηρήσεις, κλιματικά δεδομένα, πληθυσμιακές προβολές και κοινωνικοοικονομικούς δείκτες. Το αποτέλεσμα είναι ένας νέος δείκτης που οι ερευνητές ονομάζουν «climatization vulnerability», δηλαδή ευπάθεια ενός κτιρίου ή μιας περιοχής στις ανάγκες κλιματισμού. Η λογική του είναι σχετικά απλή: ένα παλιό κτιριακό απόθεμα, σε συνδυασμό με μορφολογικά χαρακτηριστικά που δεν είναι κατάλληλα για τις συγκεκριμένες κλιματικές συνθήκες, μπορεί να οδηγήσει σε αυξημένη εξάρτηση από ενεργητικά συστήματα θέρμανσης και ψύξης.

Η ΗΛΙΚΊΑ ΜΕΤΡΆΕΙ

Ένα από τα πιο εντυπωσιακά στοιχεία της μελέτης είναι ότι το 43% των κτιρίων παγκοσμίως έχει κατασκευαστεί πριν από το 1980, δηλαδή πριν από την ευρεία υιοθέτηση σύγχρονων απαιτήσεων ενεργειακής απόδοσης. Το μεγαλύτερο μέρος αυτού του παλαιού κτιριακού αποθέματος βρίσκεται στην Ευρώπη, τη Βόρεια Αμερική και σε χώρες της πρώην Σοβιετικής Ένωσης. Η ηλικία, βέβαια, δεν σημαίνει αυτομάτως ενεργειακή ανεπάρκεια. Ένα παλαιό κτίριο μπορεί να έχει ανακαινιστεί, να διαθέτει σύγχρονο κέλυφος ή αποδοτικά συστήματα. Αντίστοιχα, ένα νεότερο κτίριο δεν είναι κατ’ ανάγκη ενεργειακά αποδοτικό. Αυτό είναι ένα από τα σημαντικότερα σημεία που διευκρινίζουν οι ίδιοι οι ερευνητές. Η ηλικία χρησιμοποιείται επομένως ως proxy, ως ένας διαθέσιμος δηλαδή δείκτης που επιτρέπει μια εκτίμηση σε

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026

τεράστια κλίμακα. Το ίδιο συμβαίνει και με τη δεύτερη παράμετρο της έρευνας: το compactness.

ΌΤΑΝ Η ΜΟΡΦΉ ΤΟΥ ΚΤΙΡΊΟΥ ΕΠΗΡΕΆΖΕΙ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΆΛΩΣΗ

To «compactness» του κτιρίου μετράται μέσω του shape factor, δηλαδή του λόγου της εξωτερικά εκτεθειμένης επιφάνειας του κελύφους προς τον θερμαινόμενο ή κλιματιζόμενο όγκο. Όσο μικρότερη είναι η αναλογία αυτή, τόσο πιο συμπαγές θεωρείται ένα κτίριο. Αντίθετα, ένα κτίριο με μεγάλη εκτεθειμένη επιφάνεια σε σχέση με τον όγκο του έχει υψηλότερο shape factor. Η αρχή είναι γνωστή στον ενεργειακό σχεδιασμό: για τον ίδιο κλιματιζόμενο όγκο, μεγαλύτερη επιφάνεια κελύφους σημαίνει μεγαλύτερη επιφάνεια μέσω της οποίας μπορεί να πραγματοποιείται μεταφορά θερμότητας. Σε ψυχρά κλίματα αυτό μπορεί να αυξάνει τις απώλειες και επομένως τις ανάγκες θέρμανσης. Η εικόνα όμως γίνεται πιο σύνθετη όταν περνάμε στα θερμά κλίματα. Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι η μεγαλύτερη «συμπαγότητα» δεν αποτελεί από μόνη της πανάκεια. Σε θερμά και υγρά κλίματα, ένα υπερβολικά συμπαγές κτίριο μπορεί να περιορίζει τον φυσικό αερισμό και τις δυνατότητες παθητικής ψύξης. Αντίστοιχα, η μεγαλύτερη εκτεθειμένη επιφάνεια μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να αξιοποιηθεί για φυσικό αερισμό, σκιασμό ή ηλιακά κέρδη. Επομένως, δεν υπάρχει μία ιδανική μορφή κτιρίου ανεξάρτητα από το κλίμα. Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία για τον σύγχρονο σχεδιασμό. Η ενεργειακή αποδοτικότητα δεν είναι απλώς ζήτημα επιλογής ενός καλύτερου υλικού ή ενός αποδοτικότερου μηχανήματος. Αρχίζει ήδη από τη γεωμετρία του κτιρίου και από τον τρόπο με τον οποίο αυτό «συνομιλεί» με το εξωτερικό περιβάλλον.

ΈΝΑΣ ΠΑΓΚΌΣΜΙΟΣ ΧΆΡΤΗΣ ΕΥΠΆΘΕΙΑΣ

Χρησιμοποιώντας δεδομένα για περισσότερα από 9.000 αστικά κέντρα, η έρευνα εντόπισε διαφορετικές σχέσεις μεταξύ ηλικίας και συμπαγότητας των κτιρίων. Σε αρκετές περιοχές του κόσμου, τα νεότερα κτίρια εμφανίζονται κατά μέσο όρο λιγότερο συμπαγή από τα παλαιότερα.

Η μελέτη αναδεικνύει μια παράδοξη εξέλιξη: το παλιό κτιριακό απόθεμα αποτελεί σήμερα σημαντικό πρόβλημα κυρίως σε ψυχρότερες περιοχές, ενώ το νεότερο κτιριακό απόθεμα μπορεί να εξελιχθεί σε πρόβλημα στις θερμότερες περιοχές του πλανήτη

Η τάση αυτή είναι ιδιαίτερα εμφανής σε περιοχές του παγκόσμιου Νότου, όπου η ταχεία αστικοποίηση έχει οδηγήσει σε εκτεταμένη κατασκευή νέων, συχνά χαμηλών και σχετικά ελαφρών κτιρίων. Η γεωγραφική εικόνα παρουσιάζει δύο διαφορετικές πραγματικότητες. Στην Ευρώπη και τη Βόρεια Αμερική συναντάται μεγάλος αριθμός παλαιών κτιρίων, ενώ σε πολλές περιοχές της Αφρικής και της Νότιας Ασίας το κτιριακό απόθεμα είναι πολύ νεότερο. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι οι δεύτερες περιοχές είναι απαραίτητα σε καλύτερη θέση. Η ταχεία αστικοποίηση έχει δημιουργήσει σε πολλές περιπτώσεις κτίρια ελαφριάς κατασκευής και χαμηλής συμπαγότητας, τα οποία θα αντιμετωπίσουν αυξανόμενες ανάγκες ψύξης καθώς ανεβαίνουν οι θερμοκρασίες. Έτσι, η μελέτη αναδεικνύει μια παράδοξη εξέλιξη: το παλιό κτιριακό απόθεμα αποτελεί σήμερα σημαντικό πρόβλημα κυρίως σε ψυχρότερες περιοχές, ενώ

C O N S T R U C T I O N | 61

SPECIAL REPORT

ΤΟ ΝΈΟ ΕΡΓΟΤΆΞΙΟ ΧΡΕΙΆΖΕΤΑΙ ΝΈΕΣ ΔΕΞΙΌΤΗΤΕΣ Η Π ΡΆ Σ Ι Ν Η Κ Α Ι Ψ Η Φ Ι Α Κ Ή Μ Ε ΤΆ Β Α Σ Η Α Λ Λ Ά Ζ Ε Ι ΤΑ Ε Π Α Γ Γ Έ Λ Μ ΑΤΑ Τ Ω Ν Κ ΑΤΑ Σ Κ Ε Υ Ώ Ν

Ένα νέο τοπίο απαιτήσεων για εργαζομένους, μηχανικούς και στελέχηύ ΤΟΥ ΣΠΥΡΟΥ ΠΙΣΤΙΚΟΥ

64 | C O N S T R U C T I O N

κατασκευαστική βιομηχανία βρίσκεται μπροστά σε μια αλλαγή που δεν αφορά μόνο τα υλικά, τις τεχνολογίες ή τον τρόπο με τον οποίο σχεδιάζονται και κατασκευάζονται τα κτίρια. Αφορά τον ίδιο τον άνθρωπο που βρίσκεται πίσω από κάθε έργο. Ο τεχνίτης, ο μηχανικός, ο εργοδηγός, ο επιβλέπων, όλοι καλούνται πλέον να διαθέτουν ένα πολύ ευρύτερο σύνολο γνώσεων και δεξιοτήτων, καθώς η πράσινη μετάβαση, η ψηφιοποίηση και η ανάγκη για μεγαλύτερη παραγωγικότητα μετασχηματίζουν την καθημερινότητα του κλάδου. Αυτό είναι το βασικό συμπέρασμα της νέας μελέτης «Report on urgent skills

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026

needs in current occupations» του Construction Blueprint 2, μιας πρωτοβουλίας στην οποία συμμετέχουν περισσότεροι από 20 οργανισμοί από 10 ευρωπαϊκές χώρες. Η έρευνα επιχειρεί να απαντήσει σε ένα πρακτικό ερώτημα: ποιες δεξιότητες πρέπει να αποκτήσει άμεσα το ανθρώπινο δυναμικό των κατασκευών ώστε ο κλάδος να ανταποκριθεί στις σημερινές και επερχόμενες απαιτήσεις; Η απάντηση είναι σαφής: οι δεξιότητες που θεωρούνται πλέον κρίσιμες συγκεντρώνονται σε τρεις μεγάλες κατηγορίες - πράσινες, ψηφιακές και εγκάρσιες (transversal).

προετοιμάζουν κατασκευές για την ενσωμάτωση φωτοβολταϊκών συστημάτων. Η «πράσινη δεξιότητα», επομένως, μεταφράζεται σε συγκεκριμένες εργασίες: εγκατάσταση ΑΠΕ, θερμομόνωση, ενεργειακά αποδοτικά συστήματα, χρήση βιώσιμων και χαμηλού ανθρακικού αποτυπώματος υλικών, διαχείριση πόρων και κυκλικότητα. Η ίδια η μελέτη συνδέει τις «πράσινες δεξιότητες» και με την ευρύτερη συμμόρφωση των έργων με τους περιβαλλοντικούς στόχους της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπως η αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, η κυκλική οικονομία και η προστασία της βιοποικιλότητας.

ΑΠΌ ΤΑ 54 ΕΠΑΓΓΈΛΜΑΤΑ ΣΤΑ 10 ΜΕ ΤΙΣ ΜΕΓΑΛΎΤΕΡΕΣ ΑΝΆΓΚΕΣ

ΚΑΙ ΤΟ ΕΡΓΟΤΆΞΙΟ ΓΊΝΕΤΑΙ ΨΗΦΙΑΚΌ

Η έρευνα ξεκίνησε από 54 επαγγελματικά προφίλ του κατασκευαστικού κλάδου. Μέσα από μια διαδικασία τριών φάσεων (εντοπισμός, αξιολόγηση και επικύρωση από ειδικούς) επιλέχθηκαν 13 επαγγέλματα που εμφανίζονταν ως προτεραιότητα σε τουλάχιστον επτά χώρες και τελικά δέκα προφίλ για λεπτομερέστερη ανάλυση. Στα επαγγέλματα αυτά περιλαμβάνονται ξυλουργοί και επιπλοποιοί, μονωτές, κτίστες, ηλεκτρολόγοι κτιρίων και τεχνικοί ψύξης-θέρμανσης, αλλά και construction managers, πολιτικοί μηχανικοί, τεχνικοί πολιτικού μηχανικού, υπεύθυνοι διαχείρισης ενέργειας και construction supervisors.

ΤΟ «ΠΡΑΣΙΝΟ» ΕΡΓΟΤΑΞΙΟ ΑΠΑΙΤΕΙ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ

Στα χειρωνακτικά επαγγέλματα, οι πιο επείγουσες δεξιότητες συνδέονται σε μεγάλο βαθμό με την ενεργειακή αποδοτικότητα και την ενσωμάτωση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Οι ηλεκτρολόγοι, για παράδειγμα, καλούνται να μπορούν να εγκαθιστούν φωτοβολταϊκά και smart devices, ενώ οι μονωτές χρειάζεται να γνωρίζουν σύγχρονες τεχνικές θερμομόνωσης τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό του κτιρίου. Αντίστοιχα, οι τεχνικοί θέρμανσης και ψύξης χρειάζεται να είναι εξοικειωμένοι με τις σύγχρονες αντλίες θερμότητας, ενώ οι κτίστες καλούνται να ενσωματώνουν νέα, περισσότερο βιώσιμα υλικά και να

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026

Ακόμη πιο ενδιαφέρουσα είναι η διαπίστωση ότι οι ψηφιακές δεξιότητες δεν αφορούν πλέον αποκλειστικά τους μηχανικούς ή τα στελέχη των εταιρειών. Η ερμηνεία 2D και 3D σχεδίων, η χρήση ψηφιακών εργαλείων μέτρησης και οι ψηφιακοί έλεγχοι συμμόρφωσης γίνονται σημαντικό μέρος της εργασίας κτιστών, ξυλουργών και τεχνικών ψύξης και θέρμανσης. Οι ξυλουργοί, επιπλέον, χρειάζεται να αποκτούν γνώσεις χειρισμού CNC μηχανημάτων, καθώς η βιομηχανοποίηση και η αυτοματοποίηση της κατασκευής επεκτείνονται. Στα πιο προηγμένα επίπεδα, το ψηφιακό οικοσύστημα περιλαμβάνει BIM, digital twins, AI-driven planning, ρομποτική και ασφαλή διαχείριση ψηφιακών διαδικασιών. Η έρευνα αντιμετωπίζει αυτές τις τεχνολογίες ως μέρος μιας συνολικής αλλαγής στον τρόπο που οργανώνεται ο κύκλος ζωής ενός κατασκευαστικού έργου.

BIM, DRONES ΚΑΙ AI: ΑΠΌ ΤΙΣ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΈΣ ΣΤΙΣ ΑΠΑΡΑΊΤΗΤΕΣ ΔΕΞΙΌΤΗΤΕΣ

Για τα στελέχη και τους μηχανικούς, η εικόνα είναι ακόμη πιο σύνθετη. Η έρευνα εντοπίζει ανάγκες για BIM, τεχνητή νοημοσύνη, Internet of Things, ESG documentation, ERP-based project management και συνεργασία μεταξύ διαφορετικών κλάδων. Παράλληλα, οι ειδικοί αναδεικνύουν ως σημαντικές δεξιότητες τη χρήση drones για αποτυπώσεις, τα ψηφιακά εργαλεία διαχείρισης έργων και τη σύνδεση

Η ερμηνεία 2D και 3D σχεδίων, η χρήση ψηφιακών εργαλείων μέτρησης και οι ψηφιακοί έλεγχοι συμμόρφωσης γίνονται σημαντικό μέρος της εργασίας κτιστών, ξυλουργών και τεχνικών ψύξης και θέρμανσης

διαφορετικών πληροφοριακών συστημάτων. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η ανάγκη δεν είναι απλώς να γνωρίζει κάποιος να χρησιμοποιεί ένα συγκεκριμένο software, αλλά να μπορεί να συνδέσει διαφορετικές ψηφιακές πλατφόρμες και δεδομένα. Και έπεται συνέχεια: η έρευνα καταγράφει ως αναδυόμενες δεξιότητες την αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης στον σχεδιασμό, την προληπτική συντήρηση, τις αρθρωτές και προκατασκευασμένες κατασκευές, τα smart renewable systems, τα προηγμένα υλικά, τα digital twins, το IoT και τη ρομποτική. Με άλλα λόγια, ορισμένες από τις τεχνολογίες που σήμερα θεωρούνται πρωτοποριακές αναμένεται να περάσουν σταδιακά από το επίπεδο του πειραματισμού στο επίπεδο της παραγωγικής διαδικασίας.

Η ΚΥΚΛΙΚΉ ΟΙΚΟΝΟΜΊΑ ΑΛΛΆΖΕΙ ΚΑΙ ΤΟ ΠΡΟΦΊΛ ΤΟΥ ΜΗΧΑΝΙΚΟΎ

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η εξέλιξη της έννοιας της βιωσιμότητας, που δεν περιορίζεται πια στη θερμομόνωση ή στην ενεργειακή απόδοση του κτιρίου. Για τους μηχανικούς και τα στελέχη έργων, η έρευνα εντοπίζει ανάγκες σε

C O N S T R U C T I O N | 65

etem.com

ΕΜ ΠΙΣΤΟΣΥΝΗ Η εμπιστοσύνη σ’ εμάς έχει χτιστεί μέσα από χρόνια κορυφαίας ποιότητας, αδιάκοπης καινοτομίας και αποτελεσμάτων που είναι όπως ακριβώς τα έχετε οραματιστεί.

// ARCHITECTURAL ALUMINIUM SYSTEMS

PIRAEUS TOWER | ARCHITECT: PILA STUDIO | PHOTO BY P. KARATZAS