Issuu

TEYXOΣ Νο.111 | ISSN 2732-7612 | IOYΛIOΣ-ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2026 | ΤΙΜΗ: €9

CIRCULAR

GREECE Ε Ι Δ Ι Κ Η

Ε Κ Δ Ο Σ Η

Ε Ν Ε Ρ Γ Ε Ι Α Κ Η Α Π Ο Δ Ο Τ Ι ΚΟ Τ Η ΤΑ Κ Υ Κ Λ Ι Κ Η Ο Ι ΚΟ Ν Ο Μ Ι Α Β Ι Ω Σ Ι Μ Η Π Α ΡΑ Γ Ω Γ Η

Π Ε Ρ ΙΕ ΧΟ ΜΕ ΝΑ

43. Ο Παντελής Κάπρος (ΕΜΠ) φωτίζει τις

δυσλειτουργίες που κρατούν υψηλό το ενεργειακό κόστος και περιορίζουν την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας.

44. Η ανάκτηση θερμότητας, η έξυπνη

μέτρηση και η αποθήκευση ενέργειας περιορίζουν τις απώλειες και το λειτουργικό κόστος.

48. Στο πεδίο των τροφίμων και ποτών, η Η καλύτερη αξιοποίηση νερού, αποβλήτων και δευτερογενών υλικών αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο οργανώνεται η βιομηχανική παραγωγή.

Το dead stock αποκαλύπτει το πραγματικό οικονομικό και περιβαλλοντικό κόστος της υπερπαραγωγής.

06. Η Δέσποινα Παληαρούτα (ΥΠΕΝ) συνδέει

36. Η Αλεξάνδρα Τόγια (ΕΟΑΝ) εστιάζει

τις κρίσιμες πρώτες ύλες με τη στρατηγική αυτονομία και τη βιομηχανική ανταγωνιστικότητα.

08. Ο Μανώλης Γραφάκος (ΥΠΕΝ) παρουσιάζει

τον εθνικό σχεδιασμό που μετατρέπει τα απόβλητα σε παραγωγικούς πόρους.

10. Στη συνέντευξή της, η Francesca Stevens

(EUROPEN) θέτει τις προϋποθέσεις για συνεκτική εφαρμογή του PPWR και λειτουργική αγορά δευτερογενών υλικών.

14. Οι Νίκος Βέττας και Ηλίας Ντέμιαν (ΙΟΒΕ)

εξετάζουν πώς η πράσινη μετάβαση μπορεί να ενισχύσει την παραγωγική βάση της Ελλάδας.

22. Για τον Κωνσταντίνο Αραβώση (ΡΑΑΕΥ), η

ρύθμιση, τα αξιόπιστα δεδομένα και η ιχνηλασιμότητα αποτελούν όρους λειτουργίας της νέας αγοράς αποβλήτων.

23. Η Διονυσία–Θεοδώρα Αυγερινοπούλου

(Βουλή των Ελλήνων) αναλύει πώς η κυκλική οικονομία περνά από το θεσμικό πλαίσιο στη μετρήσιμη εφαρμογή.

28. Με όρους παραγωγικότητας και ανθεκτικό-

τητας προσεγγίζει την κυκλικότητα ο Γιώργος Χριστόπουλος (ΣΕΒ), αναδεικνύοντας τα επιχειρηματικά της οφέλη.

στη Διευρυμένη Ευθύνη Παραγωγού και στο DRS ως μοχλούς ανακύκλωσης υψηλότερης απόδοσης.

37. Η Βίκυ Λοΐζου (ΣΒΕ) εντάσσει την ενέργεια και την κυκλικότητα σε μια ενιαία βιομηχανική στρατηγική με επίκεντρο και την περιφέρεια.

38. Ο Παναγιώτης Κυράτσης (Πανεπιστή-

μιο Δυτικής Μακεδονίας) μεταφέρει την κυκλικότητα στη φάση του σχεδιασμού, πριν το προϊόν μετατραπεί σε απόβλητο.

40. Η βιομηχανική συμβίωση μετατρέπει

νερό, ενέργεια και παραπροϊόντα σε νέους πόρους μέσα από συνεργασία, δεδομένα και σαφείς κανόνες.

42. Ο Παναγιώτης Γεροντόπουλος (ΣΒΠΕ)

αποτυπώνει την αξία που επιστρέφουν στην παραγωγή τα ανακυκλωμένα πλαστικά.

Βάσω Παπαδημητρίου (ΣΕΒΤ) αναδεικνύει την κυκλικότητα ως πυλώνα του βιώσιμου Made in Greece.

49. Για τον Ιωάννη Μανώλη (Ελληνική Εταιρεία Logistics), τα reverse logistics αποτελούν κρίσιμη υποδομή διατήρησης πόρων, αξίας και ανταγωνιστικότητας.

54. Έδαφος και νερό αντιμετωπίζονται ως

ενιαίο στρατηγικό κεφάλαιο στην προσέγγιση του Δημήτρη Δερματά (ΕΜΠ) για τη βιομηχανική ανθεκτικότητα.

56. Ο Νικόλαος Λιάπης (ActaNonVerba) διε-

ρευνά πώς η ανακύκλωση πλοίων μετατρέπει χιλιάδες τόνους υλικών σε νέα οικονομική και περιβαλλοντική αξία.

62. Η επανάχρηση κτιρίων, υποδομών και

εξοπλισμού μπορεί να δώσει δεύτερη ζωή σε παλιές βιομηχανικές εγκαταστάσεις.

64. Ο Αναστάσιος Στάμου (ΕΜΠ / IAHR) ανα-

δεικνύει το νερό σε κρίσιμο παράγοντα επιχειρησιακής συνέχειας και κλιματικής ανθεκτικότητας της βιομηχανίας.

66. Το βιβλίο του Αντώνη Μαυρόπουλου

συνδέει τα απόβλητα με τις κοινωνικές ανισότητες και τις συνέπειες του σύγχρονου μοντέλου ανάπτυξης.

29. Ο Κωνσταντίνος Γιαζιτζόγλου (ΣΜΕ) υπο-

γραμμίζει γιατί η ανακύκλωση δεν αρκεί για να καλύψει τη ζήτηση κρίσιμων ορυκτών.

30. Ο Παναγιώτης Λιαργκόβας (Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου) χαρτογραφεί τις ευκαιρίες που δημιουργεί η νέα ευρωπαϊκή βιομηχανική πολιτική για την ελληνική παραγωγή.

32. Η επισκευή, η ανακατασκευή και η ψηφι-

ακή ιχνηλασιμότητα μετατρέπουν τη μεγαλύτερη διάρκεια ζωής των προϊόντων σε επιχειρηματική αξία.

Η συντήρηση, το retrofit και η ανακατασκευή παρατείνουν την παραγωγική ζωή των μηχανών πριν απομείνει μόνο η αξία του μετάλλου τους.

Τα ψηφιακά αποθέματα και η τοπική παραγωγή ανταλλακτικών μπορούν να κρατήσουν σε λειτουργία κρίσιμο βιομηχανικό εξοπλισμό.

Ι Ο ΥΛ Ι Ο Σ - ΑΥ Γ Ο Υ Σ Τ Ο Σ 2 0 2 6

CIRCULAR GREECE

Coffeeco Upcycle: Όταν ο καφές αποκτά δεύτερη ζωή Συνιδρυτές της Coffeeco Upcycle

ΜΑΡΙΟΣ ΒΛΑΧΟΓΙΑΝΝΗΣ (Co-founder & COO)

ΔΡ. ΑΛΕΞΗΣ ΠΑΝΤΖΙΑΡΟΣ

(Co-founder & CEO)

άθε μέρα, εκατομμύρια φλιτζάνια καφέ καταναλώνονται σε όλο τον κόσμο. Λίγοι όμως αναρωτιούνται τι συμβαίνει αφού πέσει και η τελευταία σταγόνα. Για τους περισσότερους, ο κύκλος τελειώνει εδώ. Για την Coffeeco Upcycle, όμως, εκεί ακριβώς ξεκινά. Η ελληνική startup έχει αναπτύξει ένα ολοκληρωμένο μοντέλο κυκλικής οικονομίας, συλλέγοντας καθημερινά χρησιμοποιημένα υπολείμματα καφέ από καφετέριες, ξενοδοχεία και επιχειρήσεις σε όλη την Ελλάδα. Στην ιδιόκτητη μονάδα επεξεργασίας της στην Πάτρα, ο καφές αποκτά ξανά αξία και μετατρέπεται σε πρώτες ύλες για τρεις διαφορετικούς τομείς δραστηριότητας.

ΠΑΡΟΥ ΣΙΑ ΣΗ CIRCUL AR GREECE

Auraskin: Η επιστήμη του καφέ στην περιποίηση της επιδερμίδας Ο πρώτος πυλώνας της εταιρείας είναι η Auraskin, το skincare brand της Coffeeco. Μέσα από προηγμένες τεχνολογίες εκχύλισης, ο ανακυκλωμένος καφές μετατρέπεται σε ενεργά συστατικά για προϊόντα περιποίησης που συνδυάζουν επιστημονική τεκμηρίωση και σεβασμό στο μικροβίωμα της επιδερμίδας. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το Espresso Lip Balm, το πρώτο παγκοσμίως πλήρως κυκλικό προϊόν, όπου το ίδιο υπόλειμμα καφέ αξιοποιείται τόσο στη σύνθεση της φόρμουλας όσο και στο βιοπλαστικό του περιέκτη. Παράλληλα, η Coffeeco αναπτύσσει private label σειρές για επιχειρήσεις στην Ελλάδα και το εξωτερικό, συνεργαζόμενη με brands όπως οι Coffee Island, TAF, Γρηγόρης, Worship Coffee, Kawacom στην Κύπρο και Columbus στη Γαλλία, αξιοποιώντας τον καφέ των ίδιων των συνεργατών της για τη δημιουργία νέων προϊόντων.

Ενέργεια από ό,τι κάποτε θεωρούσαμε απόβλητο Πρόσφατα, η Coffeeco επέκτεινε τη δραστηριότητά της και στον τομέα της βιοενέργειας, συνεργαζόμενη με εταιρείες που αξιοποιούν οργανικές πρώτες ύλες για την παραγωγή ανανεώσιμης ενέργειας. Έτσι, ακόμη και το τελευταίο στάδιο του κύκλου ζωής του καφέ αποκτά ουσιαστικό περιβαλλοντικό αποτύπωμα. Ίσως αυτή να είναι και η μεγαλύτερη καινοτομία της Coffeeco: να αποδεικνύει ότι ο καφές δεν ολοκληρώνει τον κύκλο ζωής του όταν αδειάζει το φλιτζάνι. Αντίθετα, μπορεί να αποτελέσει την αφετηρία για νέα προϊόντα, νέα υλικά και νέες εφαρμογές, ανοίγοντας τον δρόμο για μια πιο βιώσιμη και κυκλική οικονομία.

Ο καφές γίνεται βιοπλαστικό Ο δεύτερος πυλώνας αφορά την ανάπτυξη καινοτόμων βιοπλαστικών από ανακυκλωμένο καφέ. Σε συνεργασία με εταιρείες όπως τα Πλαστικά Κρήτης, τα Πλαστικά Θράκης και η The New Raw, η Coffeeco δημιουργεί από συσκευασίες καλλυντικών, επαναχρησιμοποιούμενα ποτήρια, έπιπλα, μέχρι και εφαρμογές 3D εκτύπωσης, για χώρους HoReCa και όχι μόνο.

Patras’ Industrial Area, Olenia OF 37–38, 25200, Greece T: (+30) 699 733 0631 E: info@coffe.eco W: www.coffe.eco

Ι Ο ΥΛ Ι Ο Σ - ΑΥ Γ Ο Υ Σ Τ Ο Σ 2 0 2 6

CIRCULAR GREECE

ΟΙ ΜΠΑΤΑΡΊΕΣ ΕΊΝΑΙ Ο ΑΘΌΡΥΒΟΣ ΠΥΡΉΝΑΣ ΤΗΣ ΠΡΆΣΙΝΗΣ ΜΕΤΆΒΑΣΗΣ ΔΡ. ΔΙΟΝΎΣΗΣ ΜΠΟΥΝΤΟΥΒΆΣ ΔΙΕΥΘΥΝΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ, COMBATT

ΠΑΡΟΥ ΣΙΑ ΣΗ CIRCUL AR GREECE

πράσινη μετάβαση συχνά περιγράφεται μέσα από εικόνες φωτοβολταϊκών πάρκων, ηλεκτρικών οχημάτων και ανεμογεννητριών. Ελάχιστοι όμως σταματούν να σκεφτούν τι συμβαίνει όταν μια μπαταρία, αυτή που τροφοδότησε ένα αυτοκίνητο, μια βιομηχανική μονάδα ή ένα σύστημα αποθήκευσης ενέργειας, φτάσει στο τέλος του κύκλου ζωής της. Κι όμως, εκεί ακριβώς κρίνεται σε μεγάλο βαθμό αν η ενεργειακή μετάβαση θα ενισχύσει ουσιαστικά την κυκλική οικονομία ή απλώς θα μετακινήσει το πρόβλημα. Η κυκλική οικονομία δεν είναι μια αφηρημένη έννοια για εμάς. Είναι καθημερινή πρακτική. Κάθε μπαταρία που συλλέγεται, ανακυκλώνεται σωστά και επιστρέφει τα υλικά της στην παραγωγική αλυσίδα, σημαίνει εξοικονόμηση φυσικών πόρων, μικρότερο περιβαλλοντικό αποτύπωμα και ισχυρότερη ενεργειακή αυτονομία για τη χώρα. Με την ηλεκτροκίνηση να επιταχύνεται και τα συστήματα αποθήκευσης ενέργειας να πολλαπλασιάζονται, ο όγκος των μπαταριών που θα χρειαστεί διαχείριση τα επόμενα χρόνια θα αυξηθεί ραγδαία. Η ερώτηση δεν είναι αν θα είμαστε έτοιμοι, αλλά πόσο έγκαιρα θα χτίσουμε τις υποδομές, τη γνώση και την κουλτούρα που απαιτούνται.

μπαταρία που εισέρχεται στην αγορά έχει ήδη έναν σχεδιασμένο δρόμο επιστροφής στην παραγωγική διαδικασία. Το δίκτυο συνεργασιών που έχουμε αναπτύξει πανελλαδικά, καθώς και οι δράσεις ενημέρωσης που υλοποιούμε συστηματικά, στοχεύουν ακριβώς στο να κάνουν την υπεύθυνη διαχείριση μπαταριών αναπόσπαστο κομμάτι της επιχειρηματικής καθημερινότητας και συνειδητή επιλογή.

Δεν υπάρχει πράσινη μετάβαση χωρίς κυκλική οικονομία Η πράσινη μετάβαση δεν θα κριθεί μόνο από το πόση καθαρή ενέργεια παράγουμε, αλλά και από το πόσο έξυπνα διαχειριζόμαστε ό,τι έχει ήδη παραχθεί. Οι μπαταρίες είναι το πιο απτό παράδειγμα αυτής της αρχής, το σημείο όπου η κυκλική οικονομία παύει να είναι σύνθημα και γίνεται πράξη. Με το έργο μας συμβάλλουμε ενεργά, με τεχνογνωσία και συνέπεια, στο βιώσιμο ενεργιακό μέλλον της χώρας. Η δέσμευσή μας παραμένει σταθερή. Δυναμώνουμε τη συμμαχία μας για ένα βιώσιμο μέλλον!

Ένας κλάδος υπό μετασχηματισμό Ο Ευρωπαϊκός Κανονισμός Μπαταριών και η Διευρυμένη Ευθύνη του Παραγωγού δεν είναι απλώς κανονιστικές υποχρεώσεις. Είναι η ευκαιρία να θέσουμε νέους κανόνες παιχνιδιού για έναν κλάδο που μέχρι πρόσφατα λειτουργούσε αποσπασματικά. Πιστεύω βαθιά ότι η συμμόρφωση, όταν συνοδεύεται από πραγματική τεχνογνωσία και διαφάνεια, μετατρέπεται σε ανταγωνιστικό πλεονέκτημα και όχι σε βάρος. Γι’ αυτό εργαζόμαστε καθημερινά. Είμαστε ήδη σταθερός και αξιόπιστος συνεργάτης τόσο για τις επιχειρήσεις υπόχρεων παραγωγών όσο και για όλους τους εμπλεκόμενους στην αγορά μπαταριων. Σκοπός μας να εξασφαλίσουμε ότι κάθε

Βρανά 25, ΤΚ 115 25, Αθήνα T: 216 900 2080 E: info@combatt.eu W: www.combatt.eu

Ι Ο ΥΛ Ι Ο Σ - ΑΥ Γ Ο Υ Σ Τ Ο Σ 2 0 2 6

CIRCULAR GREECE

GREEN TRUST

PPWR: Η νέα εποχή της συσκευασίας ξεκινά Από τη συμμόρφωση στην κυκλική αξία.

τις 12 Αυγούστου 2026 αρχίζει η γενική εφαρμογή του νέου Ευρωπαϊκού Κανονισμού για τις συσκευασίες και τα απόβλητα συσκευασίας, PPWR (Κανονισμός ΕΕ 2025/40). Πρόκειται για μια ουσιαστική αλλαγή του πλαισίου: ο Κανονισμός καλύπτει όλες τις συσκευασίες, ανεξάρτητα από υλικό, χρήση ή προέλευση, και μεταφέρει την κυκλική οικονομία από τη διαχείριση του αποβλήτου στον ίδιο τον σχεδιασμό της συσκευασίας και του προϊόντος. Καθίσταται σαφές ότι ο Κανονισμός επιφέρει σημαντικές υποχρεώσεις στους παραγωγούς συσκευασμένων προϊόντων, οι οποίοι οφείλουν να δράσουν άμεσα, παρότι οι επιμέρους απαιτήσεις και οι στόχοι ενεργοποιούνται σταδιακά. Η κατεύθυνση, όμως, είναι ήδη σαφής: λιγότερη και αποδοτικότερη συσκευασία, σχεδιασμός για ανακύκλωση, αυξημένη χρήση ανακυκλωμένου υλικού στις πλαστικές συσκευασίες, περιορισμός του περιττού κενού χώρου, ενίσχυση της επαναχρησιμοποίησης και της επαναπλήρωσης, εναρμονισμένη επισήμανση και αυξημένη ευθύνη για όσους διαθέτουν συσκευασίες στην ευρωπαϊκή αγορά. Από το 2030, οι απαιτήσεις για ανακυκλωσιμότητα, ανακυκλωμένο περιεχόμενο και επαναχρησιμοποίηση αποκτούν ιδιαίτερη βαρύτητα.

ΠΑΡΟΥ ΣΙΑ ΣΗ CIRCUL AR GREECE

Η μετάβαση χρειάζεται σχέδιο Η GREEN TRUST Engineering & Consulting υποστηρίζει τις επιχειρήσεις σε όλη τη διαδρομή προσαρμογής στον PPWR. Η προσέγγισή μας ξεκινά με αξιολόγηση εφαρμοσιμότητας και κανονιστικών κενών ανά προϊόν, ρόλο και τύπο συσκευασίας. Ακολουθούν η δημιουργία μητρώου συσκευασιών και απαιτούμενων αποδεικτικών στοιχείων, ο έλεγχος δεδομένων προμηθευτών και η κατάρτιση οδικού χάρτη για ελαχιστοποίηση, ανακυκλωσιμότητα, ανακυκλωμένο περιεχόμενο, επαναχρησιμοποίηση και συμμόρφωση με συστήματα διευρυμένης ευθύνης παραγωγού. Για τις επιχειρήσεις, η προετοιμασία δεν είναι απλή αλλαγή ετικέτας. Απαιτεί χαρτογράφηση των ρόλων τους ως κατασκευαστών, εισαγωγέων, διανομέων ή παραγωγών, πλήρη απογραφή των τύπων συσκευασίας και τεκμηρίωση υλικών, βάρους, σύνθεσης και προμηθευτών. Χρειάζεται επίσης έλεγχος των τεχνικών φακέλων, των δηλώσεων συμμόρφωσης, των περιβαλλοντικών ισχυρισμών και των υποχρεώσεων διευρυμένης ευθύνης του παραγωγού. Η έγκαιρη προσαρμογή μειώνει τον κανονιστικό και εμπορικό κίνδυνο,

ενώ δημιουργεί δυνατότητες εξοικονόμησης υλικών, καλύτερου σχεδιασμού και ισχυρότερης θέσης στην εφοδιαστική αλυσίδα. Το πρώτο πρακτικό βήμα είναι μια αξιόπιστη γραμμή βάσης: ποιες συσκευασίες χρησιμοποιούνται, ποιος τις σχεδιάζει ή τις εισάγει, ποια δεδομένα είναι διαθέσιμα και ποια λείπουν. Με αυτή τη βάση, η επιχείρηση μπορεί να ιεραρχήσει αλλαγές, επενδύσεις και συνεργασίες χωρίς αποσπασματικές κινήσεις ή ισχυρισμούς που δεν τεκμηριώνονται. Παράλληλα, συνδέουμε την εφαρμογή του PPWR με εργαλεία κυκλικής οικονομίας, αξιολόγηση κύκλου ζωής, ανθρακικό αποτύπωμα, ESG στρατηγική και εκθέσεις βιωσιμότητας. Με εξειδίκευση στην περιβαλλοντική και χημική κανονιστική συμμόρφωση, οργανώνουμε την τεκμηρίωση, εκπαιδεύουμε τις ομάδες και υποστηρίζουμε την εφαρμογή με πρακτικές λύσεις προσαρμοσμένες στη λειτουργία κάθε επιχείρησης. Η GREEN TRUST Engineering & Consulting, με 20ετή εμπειρία στον χώρο της νομοθετικής και κανονιστικής συμμόρφωσης των επιχειρήσεων, είναι στελεχωμένη από μια δυναμική ομάδα μηχανικών και επιστημόνων και διαθέτει ένα ευρύ δίκτυο συνεργατών στις χώρες εισαγωγής των τελικών προϊόντων. Παρέχει ολοκληρωμένες υπηρεσίες για τη συμμόρφωση των επιχειρήσεων με τις νομοθετικές και κανονιστικές απαιτήσεις ενός διεθνούς και διαρκώς μεταβαλλόμενου περιβάλλοντος.

Κώστα Βάρναλη 1, Ν. Χαλκηδόνα, 14343 Αττική W: www.greentrust.gr

Ι Ο ΥΛ Ι Ο Σ - ΑΥ Γ Ο Υ Σ Τ Ο Σ 2 0 2 6

CIRCULAR GREECE

RESINVEST

Νέος στρατηγικός σχεδιασμός για τις ΑΠΕ Εθνικό στοίχημα ο εξηλεκτρισμός

ενέργειας. Για την ενεργειακή ασφάλεια της χώρας μας, που μπορεί να στηριχθεί στις δικές της δυνάμεις, τα δικά της πλεονεκτήματα. Ναι, η Ελλάδα διαθέτει μοναδικά συγκριτικά πλεονεκτήματα στις ΑΠΕ, χάρη στην υψηλή ηλιοφάνεια και το ισχυρό αιολικό δυναμικό της. Αυτό σημαίνει ότι μπορούμε να παραγάγουμε καθαρή και ανταγωνιστική ενέργεια, περιορίζοντας την εξάρτηση από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα και ενισχύοντας την ενεργειακή μας αυτονομία. Μια ενδεικτική αναφορά: το 2025 οι ΑΠΕ παρήγαγαν το 49,6% της συνολικής ηλεκτρικής ενέργειας στην Ελλάδα. Ειδικά, τον Ιούνιο του 2026 οι ΑΠΕ έφτασαν το 58,6% της μηνιαίας παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας. Ωστόσο, αυτή η ανάπτυξη των ΑΠΕ δεν σημαίνει κάτι για τους πολίτες, καθώς το κόστος ενέργειας είναι πολύ υψηλό. Παραμένει δυσβάσταχτο, παρότι η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από ΑΠΕ μπορεί να καλύψει και με το παραπάνω τις εγχώριες ανάγκες. Ενώ κάλλιστα μπορεί να προσελκύσει και σημαντικές επενδύσεις, εξελισσόμενη μακροπρόθεσμα σε ένα σταθερό, εξαγώγιμο και ανταγωνιστικό προϊόν.

ΔΗΜΉΤΡΗΣ ΚΑΡΑΓΚΟΥΛΈΣ ΓΕΝΙΚΌΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΉΣ ΑΝΆΠΤΥΞΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΉΣ ΤΕΧΝΙΚΉΣ ΕΤΑΙΡΕΊΑΣ RESINVEST

ΠΑΡΟΥ ΣΙΑ ΣΗ CIRCUL AR GREECE

ταν δραστηριοποιείσαι στον τομέα των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ) και καλείσαι να πεις την άποψή σου για τα ζητήματα της ενέργειας, καλείσαι να υπενθυμίσεις πρώτα και κύρια ότι η πράσινη ενέργεια αφορά την ίδια τη ζωή και την ποιότητά της. Το πόσο καθοριστική και αναγκαία είναι, δεν χρειάζεται να το περιγράψουν επιστημονικές μελέτες ή γεωπολιτικές αναλύσεις. Το υπενθυμίζει το παρόν και αυτό που απομένει για το μετά και τις γενιές που έρχονται. Το επιβεβαιώνει το πολύ θερμό καλοκαίρι που διανύουμε, τόσο λόγω του καύσωνα όσο και της ενεργειακής ανασφάλειας εξαιτίας των πολεμικών συγκρούσεων. Μιλάμε, κατά συνέπεια, για τα πάντα, όταν μιλάμε για την πράσινη ενέργεια. Μιλάμε για την καθημερινή ζωή των ανθρώπων που μπορούν να κάνουν χρήση κλιματιστικού χωρίς να φοβούνται τον λογαριασμό του ρεύματος. Για την παραγωγή και την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων που μπορούν να αντέξουν το κόστος

CIRCULAR GREECE

Ι Ο ΥΛ Ι Ο Σ - ΑΥ Γ Ο Υ Σ Τ Ο Σ 2 0 2 6

Τι φταίει; Οι ΑΠΕ; Σίγουρα όχι. Φταίει η απουσία, διαχρονικά, ενός συνεκτικού πολιτικού σχεδιασμού για την ανάπτυξη και τη λειτουργία της αγοράς, η οποία έχει ως συνέπεια να παραμένει υψηλό το ενεργειακό κόστος, να είναι πραγματικοί οι κίνδυνοι για την ασφαλή λειτουργία της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, του συστήματος μεταφοράς και διανομής, και να έχουν χάσει σημαντικό μέρος της ελκυστικότητάς τους οι επενδύσεις, ιδιαίτερα στα φωτοβολταϊκά.

Φωτοβολταϊκό πάρκο, 171 MW για τη ΔΕΗ Ανανεώσιμες, Καρδία Κοζάνης.

Ενώ τις ώρες αιχμής της ηλιοφάνειας καταγράφεται υπερπαραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από φωτοβολταϊκά, τις υπόλοιπες ώρες δημιουργείται σημαντικό έλλειμμα παραγωγής, το οποίο καλύπτεται κυρίως από μονάδες φυσικού αερίου. Και αναρωτιέται κανείς, γιατί αυτό το κενό δεν περιορίζεται με μεγαλύτερη συμμετοχή της αιολικής ενέργειας στο ενεργειακό μείγμα, συμμετοχή που την παρούσα στιγμή είναι χαμηλότερη από την αναγκαία; Την απάντηση καλούνται να δώσουν, όπως και στο ερώτημα που ακολουθεί, όσοι λαμβάνουν τις πολιτικές αποφάσεις: γιατί η χώρα εξακολουθεί να είναι εξαρτημένη σε τέτοιο βαθμό από ακριβά εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα και ευάλωτη στις διακυμάνσεις των διεθνών αγορών, ενώ θα μπορούσε να εξασφαλίζει σημαντικά φθηνότερη ηλεκτρική ενέργεια στους οικιακούς χρήστες και τις επιχειρήσεις, να δημιουργήσει ένα πιο ασφαλές ενεργειακό σύστημα και παράλληλα να εξασφαλίσει συνθήκες βιώσιμης κερδοφορίας για τις επενδύσεις στις ΑΠΕ;

Τι ακριβώς γίνεται ή δεν γίνεται μέχρι στιγμής; Ενώ παράγεται άφθονη καθαρή ενέργεια, δεν υπάρχουν ακόμη οι απαραίτητες υποδομές αποθήκευσης και διαχείρισής της, ώστε αυτή να διοχετεύεται στο δίκτυο όταν πραγματικά χρειάζεται. Επίσης, τις ώρες που δεν υπάρχει ηλιοφάνεια, το κενό καλύπτεται από τα ορυκτά καύσιμα, αντί από τα αιολικά πάρκα, το δυναμικό των οποίων, δυστυχώς, υπολείπεται. Έτσι, ένα σημαντικό μέρος αυτού του πολύτιμου ενεργειακού δυναμικού χάνεται και οι τιμές του ρεύματος διαμορφώνονται από το ακριβό εισαγόμενο φυσικό αέριο. Η πράσινη μετάβαση προϋποθέτει ένα περισσότερο ισορροπημένο ενεργειακό μοντέλο, με ενίσχυση του ρόλου των αιολικών πάρκων, των υβριδικών φωτοβολταϊκών με συστήματα αποθήκευσης και των υπόλοιπων τεχνολογιών ΑΠΕ, καθώς και άμεση σύνδεσή τους με τους διαχειριστές του συστήματος μεταφοράς και του δικτύου. Προϋποθέτει τη δυνατότητα οι μονάδες αυτές να λειτουργούν ως κατανεμόμενες, ώστε να εντάσσονται αποτελεσματικά στον συνολικό ενεργειακό σχεδιασμό. Με άλλα λόγια, απαιτείται ένας νέος ενεργειακός σχεδιασμός που θα αντιμετωπίσει αποτελεσματικά τις σημερινές στρεβλώσεις της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας και θα μετατρέψει τις ΑΠΕ σε στα-

Αιολικός σταθμός, Ψαρά

θερό πυλώνα ανάπτυξης, ενεργειακής ασφάλειας και κοινωνικής ευημερίας. Αλλά αρκούν αυτά τα βήματα για να μετατρέψει η Ελλάδα την ενεργειακή μετάβαση σε αναπτυξιακό και γεωπολιτικό πλεονέκτημα; Όντως, δεν αρκεί να παραγάγουμε περισσότερη καθαρή ηλεκτρική ενέργεια, όταν αυτή μένει ανεκμετάλλευτη και η κατανάλωση περιορισμένη. Απαιτείται να προχωρήσουμε στο επόμενο βήμα, το οποίο μάλιστα αποτελεί εθνικό στοίχημα: τον εξηλεκτρισμό της ελληνικής, αλλά και ευρύτερα της ευρωπαϊκής οικονομίας, στην οποία ο ηλεκτρισμός καλύπτει μόλις το 23% της τελικής κατανάλωσης ενέργειας. Στη χώρα μας, μάλιστα, η ηλεκτρική ενέργεια καλύπτει λιγότερο από το 30% της συνολικής ενεργειακής κατανάλωσης. Η ουσιαστική αύξηση του ποσοστού αυτού θα ενίσχυε την ασφάλεια του ενεργειακού συστήματος, θα μείωνε σημαντικά το κόστος της ενέργειας και θα περιόριζε την εξάρτηση της χώρας από τις διεθνείς ενεργειακές κρίσεις. Αυτός είναι ο εξηλεκτρισμός: η σταδιακή υποκατάσταση των ορυκτών καυσίμων από καθαρή ηλεκτρική ενέργεια στις μεταφορές, τη βιομηχανία, τον τουρισμό, τα κτίρια και άλλους παραγωγικούς τομείς. Η στρατηγική αυτή μπορεί να λειτουργήσει ταυτόχρονα ως μοχλός προσέλκυσης νέων επενδύσεων, όπως στα data centers που απαιτούν μεγάλες ποσότητες ηλεκτρικής ενέργειας, αλλά και εφαρμογών όπως το cold ironing στα λιμάνια, δηλαδή η ηλεκτροδότηση των πλοίων κατά τον ελλιμενισμό τους. Ο εξηλεκτρισμός της ελληνικής οικονομίας μπορεί να αποτελέσει έναν εθνικό αναπτυξιακό στόχο, μειώνοντας το ενεργειακό κόστος για τη βιομηχανία και τα νοικοκυριά, ενισχύοντας την ανταγωνιστικότητα της χώρας, προσελκύοντας νέες επενδύσεις και συμβάλλοντας ουσιαστικά στην αύξηση της ανταγωνιστικότητας της ελληνικής οικονομίας και του ΑΕΠ. Επομένως, απαιτείται ένας νέος στρατηγικός σχεδιασμός για την αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, βασισμένος σε συγκεκριμένους πυλώνες: ανάπτυξη υβριδικών φωτοβολταϊκών, περαιτέρω ενίσχυση της αιολικής ενέργειας, άμεση διασύνδεση με τους διαχειριστές των συστημάτων μεταφοράς και διανομής, ουσιαστικά κίνητρα για τον εξηλεκτρισμό της οικονομίας. Και αυτό δεν είναι απλώς οικονομία· είναι η πεμπτουσία ενός νέου παραγωγικού μοντέλου που πρέπει να σχεδιάσει και να εφαρμόσει κάποιος που νοιάζεται για την ανάπτυξη, το δίκαιο μέρισμά της, την ασφάλεια και το μέλλον αυτής της χώρας.

Λεωφόρος Α. Συγγρού 40-42, Αθήνα 117 42, +30 214 416 7380 E: info@resinvest.gr W: resinvest.gr

Ι Ο ΥΛ Ι Ο Σ - ΑΥ Γ Ο Υ Σ Τ Ο Σ 2 0 2 6

CIRCULAR GREECE

CONSTRAT

"Shaping the Future of Water"

Μετασχηματίζοντας τη διαχείριση του νερού μέσα από την καινοτομία Έξυπνα δίκτυα για λιγότερες απώλειες και ανθεκτικότερες υποδομές.

ΠΑΡΟΥ ΣΙΑ ΣΗ CIRCUL AR GREECE

ο νερό αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους φυσικούς πόρους του πλανήτη και η βιώσιμη διαχείρισή του είναι σήμερα πιο κρίσιμη από ποτέ. Η κλιματική αλλαγή, η αυξανόμενη ζήτηση και η ανάγκη εκσυγχρονισμού των υποδομών καθιστούν αναγκαία την αξιοποίηση τεχνολογιών που ενισχύουν την αποδοτικότητα, την ανθεκτικότητα και τη βιωσιμότητα των δικτύων ύδρευσης. Η CONSTRAT βρίσκεται στην πρώτη γραμμή αυτής της μετάβασης. Από το 2001, σχεδιάζει και υλοποιεί καινοτόμες λύσεις που επιταχύνουν τον ψηφιακό μετασχηματισμό των υποδομών ύδρευσης και συμβάλλουν ουσιαστικά στη βιώσιμη διαχείριση του κύκλου του νερού. Με μια ομάδα περισσότερων από 130 εξειδικευμένων επιστημόνων, μηχανικών και στελεχών, ισχυρή παρουσία σε ολόκληρη την Ελλάδα και μακροχρόνιες συνεργασίες με περισσότερους από 72 Δήμους και 101 Δημοτικές Επιχειρήσεις Ύδρευσης και Αποχέτευσης, η εταιρεία αξιοποιεί την τεχνογνωσία και την καινοτομία για να αναπτύσσει λύσεις που ενισχύουν την ανθεκτικότητα των υποδομών, προστατεύουν τους φυσικούς πόρους και δημιουργούν πραγματική αξία για τις τοπικές κοινωνίες. Η CONSTRAT αναπτύσσει τεχνολογίες για την «έξυπνη» διαχείριση δικτύων, συνδυάζοντας προηγμένο εξοπλισμό, λογισμικό και εξειδικευμένες υπηρεσίες. Εκπροσωπώντας περισσότερους από 20 κορυφαίους διεθνείς κατασκευαστές, προσφέρει ολοκληρωμένες λύσεις, καλύπτοντας κάθε στάδιο του κύκλου του νερού. Παράλληλα, αναβαθμίζει τις υφιστάμενες υποδομές ύδρευσης μέσα από σύγχρονες τεχνολογίες τηλεμετρίας, τηλεελέγχου, τηλεχειρισμού, ανίχνευσης διαρροών, αυτοματισμών, έξυπνων υδρομέτρων και προηγμένων ψηφιακών πλατφορμών διαχείρισης δεδομένων, συμβάλλοντας στον εκσυγχρονισμό και τη βιώσιμη λειτουργία των δικτύων.

Η πολυετής εμπειρία της στην αναβάθμιση υφιστάμενων δικτύων ύδρευσης και στην υλοποίηση ολοκληρωμένων έργων ψηφιακού μετασχηματισμού επιτρέπει στους οργανισμούς ύδρευσης να αξιοποιούν δεδομένα σε πραγματικό χρόνο, να εντοπίζουν έγκαιρα διαρροές, να βελτιστοποιούν τη λειτουργία των δικτύων τους και να λαμβάνουν τεκμηριωμένες αποφάσεις που οδηγούν σε εξοικονόμηση νερού και ενέργειας, περιορισμό του λειτουργικού κόστους, ενίσχυση των εσόδων μέσω της μείωσης του μη τιμολογούμενου νερού και συνολικά σε πιο αποδοτική και βιώσιμη λειτουργία των οργανισμών. Με όραμα ένα μέλλον όπου κάθε σταγόνα νερού αξιοποιείται με τον βέλτιστο τρόπο, η CONSTRAT συνεχίζει να επενδύει σε τεχνολογίες που μετασχηματίζουν τις υποδομές ύδρευσης, προσφέροντας ολοκληρωμένες λύσεις που καλύπτουν ολόκληρο τον κύκλο του νερού και συμβάλλουν στη δημιουργία πιο έξυπνων, ανθεκτικών και βιώσιμων πόλεων.

Μετρήσιμο αποτύπωμα στα δίκτυα ύδρευσης

Το αποτύπωμα της CONSTRAT στην ελληνική αγορά είναι ιδιαίτερα σημαντικό. Την τελευταία τριετία έχει υλοποιήσει έργα προμήθειας και εγκατάστασης συνολικής αξίας άνω των €50 εκατομμυρίων, ενώ οι τεχνολογίες της υποστηρίζουν περισσότερες από 2.000 εγκαταστάσεις τηλεελέγχου και 400.000 υδρόμετρα σε λειτουργία.

CIRCULAR GREECE

Ι Ο ΥΛ Ι Ο Σ - ΑΥ Γ Ο Υ Σ Τ Ο Σ 2 0 2 6

Λεωφόρος Λαυρίου 99Γ, Τ.Κ. 19002, Παιανία Τ: 210 6621135, W: www.constrat.gr

SPE CI AL

REP ORT

Η βιομηχανία επανασχεδιάζει την κυκλικότητα Η οικονομία των πόρων φέρνει την κυκλικότητα μέσα στην παραγωγή, εκεί όπου νερό, υπολείμματα και δευτερογενή υλικά μετατρέπονται σε ανθεκτικότητα, έλεγχο κόστους και νέα βιομηχανική αξία για την ελληνική βιομηχανία. ΓΡΆΦΕΙ Ο ΔΗΜΉΤΡΗΣ ΚΟΡΔΕΡΆΣ

CIRCULAR GREECE

Ι Ο ΥΛ Ι Ο Σ - ΑΥ Γ Ο Υ Σ Τ Ο Σ 2 0 2 6

ια δεκαετίες, η βιομηχανική παραγωγή οργανώθηκε γύρω από μια απλή, αλλά ολοένα και πιο ακριβή παραδοχή: οι πρώτες ύλες εισέρχονται στη γραμμή παραγωγής, τα προϊόντα βγαίνουν στην αγορά και ό,τι περισσεύει αντιμετωπίζεται ως απώλεια. Σήμερα, αυτή η εξίσωση αλλάζει. Το νερό, τα απόβλητα, τα υπολείμματα και τα δευτερογενή υλικά παύουν να βρίσκονται στο τέλος της διαδικασίας και μετακινούνται στον πυρήνα της βιομηχανικής στρατηγικής. Για την ελληνική βιομηχανία, η μετάβαση στην οικονομία των πόρων δεν είναι απλώς ζήτημα περιβαλλοντικής συμμόρφωσης ή προσαρμογής στις ευρωπαϊκές απαιτήσεις. Είναι ένας νέος τρόπος οργάνωσης της παραγωγής, με άμεση επίδραση στο κόστος, στην ανθεκτικότητα και στην ανταγωνιστικότητα. Από τα κλειστά κυκλώματα νερού και την αξιοποίηση αποβλήτων έως τα μοντέλα waste-to-resource και τη βιομηχανική συμβίωση, η κυκλικότητα περνά πλέον από τη θεωρία στην πράξη της παραγωγής.

Στρατηγική επαναθεώρηση του νερού στη βιομηχανική παραγωγή Η διαθεσιμότητα του νερού εξελίσσεται ίσως στον κρισιμότερο παράγοντα για τη βιομηχανική συνέχεια στην Ελλάδα, καθώς η χώρα μας βρίσκεται στην πρώτη γραμμή της κλιματικής ευαλωτότητας στην Ανατολική Μεσόγειο και στην ΝΑ Ευρώπη. Οι βιομηχανίες έντασης νερού, όπως η επεξεργασία τροφίμων και ποτών, η χημική βιομηχανία, η κλωστοϋφαντουργία και η μεταλλουργία, καλούνται να ανασχεδιάσουν εκ βάθρων τις παραγωγικές τους διαδικασίες στο πλαίσιο της νέας αυτής πραγματικότητας. Η παραδοσιακή προσέγγιση της συνεχούς άντλησης και της μεταγενέστερης απλής επεξεργασίας των λυμάτων αντικαθίσταται πλέον από κλειστά κυκλώματα νερού, όπου ο στόχος είναι η μηδενική υγρή απόρριψη (Zero Liquid Discharge). Μέσω προηγμένων τεχνολογιών φιλτραρίσματος, όπως η αντίστροφη όσμωση, η υπερδιήθηση και οι βιοαντιδραστήρες μεμβράνης, τα βιομηχανικά απόβλητα καθαρίζονται σε τέτοιο βαθμό ώστε να εισάγονται εκ νέου στην αρχή της παραγωγικής διαδικασίας ή να χρησιμοποιούνται για ψύξη και καθαρισμό. Το οικονομικό όφελος από αυτή τη μεταστροφή είναι διπλό, καθώς μειώνει δραστικά το κόστος προμήθειας πρωτογενούς νερού, ενώ ταυτόχρονα εκμηδενίζει τα πρόστιμα ή τα τέλη αποχέτευσης και ρύπανσης. Επιπλέον, η ελληνική αγορά αρχίζει να αξιοποιεί συστηματικά το μοντέλο της ανακύκλωσης των αστικών λυμάτων για βιομηχανική και γεωργική χρήση. Μεγάλοι βιομηχανικοί καταναλωτές που βρίσκονται σε περιοχές με ξηρό κλίμα ή κοντά σε αστικά κέντρα συνάπτουν συνεργασίες με τις τοπικές επιχειρήσεις ύδρευσης και αποχέτευσης, ώστε να προμηθεύονται κατάλληλα επεξεργασμένο νερό από τους βιολογικούς καθαρισμούς. Αυτή η προσέγγιση όχι μόνο θωρακίζει τη βιομηχανία απέναντι σε περιόδους λειψυδρίας, αλλά απελευθερώνει πολύτιμες ποσότητες πόσιμου νερού για τις τοπικές κοινωνίες, δημιουργώντας ένα ισχυρό θετικό αποτύπωμα στην τοπική αποδοχή των βιομηχανικών δραστηριοτήτων.

Η έννοια του αποβλήτου υφίσταται μια ριζική αλλαγή νοήματος, αλλά και μια οικονομική μεταβολή, καθώς παύει να θεωρείται ένα περιβαλλοντικό βάρος που απαιτεί δαπανηρή υγειονομική ταφή και μετατρέπεται σε μια υπέργεια δεξαμενή πρώτων υλών Ι Ο ΥΛ Ι Ο Σ - ΑΥ Γ Ο Υ Σ Τ Ο Σ 2 0 2 6

CIRCULAR GREECE

SPE CI AL

REP ORT

Το ακριβό μυστικό των αδιάθετων προϊόντων Από τη μόδα και τα έπιπλα έως τα ηλεκτρονικά και τις μικροσυσκευές, το dead stock αποκαλύπτει το πραγματικό κόστος της υπερπαραγωγής και φέρνει τη βιομηχανία αντιμέτωπη με νέους κανόνες διαφάνειας και λογοδοσίας. ΓΡΆΦΕΙ Η ΑΛΕΞΆΝΔΡΑ ΓΚΊΤΣΗ

ούχα που δεν βγήκαν ποτέ από τις αποθήκες. Παπούτσια που οδηγήθηκαν στην ανακύκλωση χωρίς να φορεθούν. Μικροσυσκευές που έμειναν στα κέντρα logistics μέχρι να διαγραφούν από τους ισολογισμούς. Προϊόντα που κατανάλωσαν πρώτες ύλες, ενέργεια, μεταφορές και εργατοώρες χωρίς να φτάσουν ποτέ στο ράφι ή στον τελικό καταναλωτή. Το λεγόμενο dead stock αντιμετωπιζόταν ως μια δυσάρεστη αλλά αναπόφευκτη συνέπεια της βιομηχανικής παραγωγής. Σήμερα μετατρέπεται σε ρυθμιστικό και επιχειρηματικό πρόβλημα. Με τον κανονισμό Ecodesign for Sustainable Products Regulation (ESPR), η Ευρωπαϊκή Ένωση ανοίγει τα «κλειστά βιβλία» των αδιάθετων προϊόντων. Οι μεγάλες επιχειρήσεις θα υποχρεώνονται να δημοσιοποιούν πόσα καταναλωτικά προϊόντα έμειναν απούλητα, γιατί δεν διατέθηκαν στην αγορά και τι απέγιναν, ενώ για την ένδυση και την υπόδηση θεσπίζεται απαγόρευση καταστροφής αδιάθετων προϊόντων, με περιορισμένες εξαιρέσεις. Η αλλαγή είναι βαθύτερη από όσο δείχνει. Μέχρι σήμερα η συζήτηση για την κυκλική οικονομία ξεκινούσε όταν ένα προϊόν γινόταν απόβλητο. Πλέον ξεκινά πολύ νωρίτερα, από το ερώτημα αν έπρεπε εξαρχής να παραχθεί.

Όλα αυτά συμβαίνουν σε μια περίοδο κατά την οποία η υπερπαραγωγή έχει εξελιχθεί σε έναν από τους ακριβότερους πονοκεφάλους της παγκόσμιας βιομηχανίας. Τα χρόνια της πανδημίας, των διαταραχών στην εφοδιαστική αλυσίδα και του πληθωρισμού οδήγησαν πολλές επιχειρήσεις να αυξήσουν τα αποθέματά τους φοβούμενες ελλείψεις. Όταν όμως η κατανάλωση επιβραδύνθηκε, οι αποθήκες γέμισαν με προϊόντα που δεν έβρισκαν αγοραστή. Το αποτέλεσμα ήταν ένας παγκόσμιος αγώνας εκπτώσεων, διαγραφών και απομειώσεων αξίας. Στις οικονομικές καταστάσεις πολλών πολυεθνικών, η αύξηση των αποθεμάτων εξελίχθηκε σε έναν από τους σημαντικότερους δείκτες που παρακολουθούσαν οι επενδυτές, καθώς αποτελούσε ένδειξη ότι η παραγωγή είχε απομακρυνθεί από την πραγματική ζήτηση. Δεν πρόκειται μόνο για χαμένες πωλήσεις. Κάθε αδιάθετο προϊόν αντιπροσωπεύει κεφάλαιο που έχει ήδη δεσμευτεί. Πρώτες ύλες έχουν αγοραστεί, εργοστάσια έχουν λειτουργήσει, ενέργεια έχει καταναλωθεί, προϊόντα έχουν μεταφερθεί και αποθηκευτεί. Το μεγαλύτερο μέρος του οικονομικού και περιβαλλοντικού κόστους έχει ήδη πραγματοποιηθεί, ακόμη κι αν το προϊόν δεν χρησιμοποιηθεί ποτέ. Αυτός είναι ο λόγος που ολοένα και περισσότεροι αναλυτές χαρακτηρίζουν την υπερπαραγωγή ως τη μεγαλύτερη «κρυφή σπατάλη» της σύγχρονης μεταποίησης. Δεν είναι τυχαίο ότι οι μεγαλύτερες επενδύσεις των βιομηχανιών δεν κατευθύνονται πλέον μόνο σε νέα εργοστάσια αλλά και σε λογισμικό πρόβλεψης ζήτησης, τεχνητή νοημοσύνη και ψηφιακή διαχείριση αποθεμάτων, με στόχο να μειωθεί το χάσμα ανάμεσα σε όσα παράγονται και σε όσα πραγματικά αγοράζουν οι καταναλωτές. Η αλλαγή αυτή δεν αφορά μόνο τη μόδα. Από τις ηλεκτρικές συσκευές και τα παιχνίδια μέχρι τα έπιπλα, τα καλλυντικά και τα καταναλωτικά ηλεκτρονικά, το ερώτημα δεν είναι πλέον πόσο γρήγορα μπορεί να παράγει μια επιχείρηση, αλλά πόσο ακριβώς μπορεί να προβλέψει τη ζήτηση.

Όταν το dead stock έγινε επιχειρηματικός κίνδυνος Η πίεση που ασκεί σήμερα η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν προέκυψε σε θεωρητικό επίπεδο. Προηγήθηκε μια δεκαετία αποκαλύψεων που έφεραν στο φως μια πρακτική γνωστή στους ανθρώπους της αγοράς, αλλά σχεδόν άγνωστη στο ευρύ κοινό: Την καταστροφή ολοκαίνουργιων προϊόντων προκειμένου να προστατευθούν οι τιμές και η εικόνα του brand ή να αδειάσουν οι αποθήκες. Το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα ήταν η Burberry. Το 2018 ο βρετανικός οίκος αποκάλυψε ότι μέσα σε μία χρονιά είχε καταστρέψει απούλητα προϊόντα αξίας περίπου 28,6 εκατ. λιρών, ανεβάζοντας τη συνολική αξία των προϊόντων που είχαν καταστραφεί σε μια πενταετία σε πάνω από 90 εκατ. λίρες. Η εταιρεία υποστήριξε ότι η διαδικασία γινόταν με ανάκτηση ενέργειας και ανακύκλωση υλικών, ωστόσο η δημόσια κατακραυγή ήταν τόσο μεγάλη ώστε λίγους μήνες αργότερα ανακοίνωσε ότι σταματά οριστικά την πρακτική.

Ι Ο ΥΛ Ι Ο Σ - ΑΥ Γ Ο Υ Σ Τ Ο Σ 2 0 2 6

CIRCULAR GREECE

SPE CI AL

REP ORT

Η δεύτερη ζωή των προϊόντων Στη νέα οικονομία των πόρων, το προϊόν δεν τελειώνει όταν πωλείται. Συνεχίζει να παράγει αξία μέσα από την επισκευή, την ανακατασκευή και το ψηφιακό αποτύπωμα της ζωής του. ΓΡΆΦΕΙ Η ΑΛΕΞΆΝΔΡΑ ΓΚΊΤΣΗ

ια περισσότερο από μισό αιώνα, η επιτυχία ενός βιομηχανικού προϊόντος μετριόταν σχεδόν με τον ίδιο τρόπο. Πόσο γρήγορα θα έπειθε τον καταναλωτή να αγοράσει το επόμενο μοντέλο. Από τα ηλεκτρονικά και τις οικιακές συσκευές μέχρι τα αυτοκίνητα και τον βιομηχανικό εξοπλισμό, η ανάπτυξη της μεταποίησης βασίστηκε σε έναν διαρκώς επιταχυνόμενο κύκλο αντικατάστασης. Η καινοτομία σήμαινε νέα χαρακτηριστικά, νέα αισθητική και, συχνά, μικρότερο κύκλο ζωής. Σήμερα, η εξίσωση αυτή αλλάζει. Όχι επειδή οι καταναλωτές έγιναν ξαφνικά πιο ευαισθητοποιημένοι απέναντι στο περιβάλλον, αλλά επειδή η γεωπολιτική, το κόστος των πρώτων υλών και η βιομηχανική πολιτική μετατρέπουν τη διάρκεια ζωής ενός προϊόντος σε στρατηγικό πλεονέκτημα. Σε μια εποχή όπου το λίθιο, το κοβάλτιο, το νικέλιο και οι σπάνιες γαίες αντιμετωπίζονται ως κρίσιμοι πόροι, κάθε προϊόν που παραμένει περισσότερο σε χρήση περιορίζει την ανάγκη για νέες εξορύξεις, μειώνει την έκθεση στις διακυμάνσεις των διεθνών αγορών και ενισχύει την ανθεκτικότητα των εφοδιαστικών αλυσίδων. Η μετάβαση αυτή συμπίπτει με μια βαθύτερη αναθεώρηση του τρόπου με τον οποίο οι βιομηχανίες αντιλαμβάνονται την αξία. Η πώληση ενός προϊόντος παύει να αποτελεί το τέλος της εμπορικής σχέσης με τον πελάτη. Αντίθετα, γίνεται η αρχή ενός κύκλου υπηρεσιών που περιλαμβάνει επισκευές, αναβαθμίσεις λογισμικού, αντικατάσταση εξαρτημάτων, ανακατασκευή και μεταπώληση. Το προϊόν μετατρέπεται σε περιουσιακό στοιχείο που συνεχίζει να δημιουργεί έσοδα πολύ μετά την έξοδό του από τη γραμμή παραγωγής. Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, περισσότερο από το 80% των περιβαλλοντικών επιπτώσεων ενός προϊόντος καθορίζεται ήδη στο στάδιο του σχεδιασμού. Η επιλογή των υλικών, η δυνατότητα αποσυναρμολόγησης, η πρόσβαση στα ανταλλακτικά και η διάρκεια υποστήριξης του λογισμικού επηρεάζουν όχι μόνο το περιβαλλοντικό αποτύπωμα, αλλά και το συνολικό κόστος χρήσης για επιχειρήσεις και καταναλωτές.

CIRCULAR GREECE

Ι Ο ΥΛ Ι Ο Σ - ΑΥ Γ Ο Υ Σ Τ Ο Σ 2 0 2 6

Η νέα πραγματικότητα Η νέα πραγματικότητα διαμορφώθηκε μέσα από διαδοχικές κρίσεις. Η πανδημία αποκάλυψε την ευαλωτότητα των παγκόσμιων αλυσίδων εφοδιασμού. Ο πόλεμος στην Ουκρανία εκτόξευσε το ενεργειακό κόστος και ανέδειξε την εξάρτηση της ευρωπαϊκής βιομηχανίας από εισαγόμενες πρώτες ύλες. Παράλληλα, ο ανταγωνισμός μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Κίνας για τον έλεγχο κρίσιμων ορυκτών έδωσε στις πρώτες ύλες στρατηγική σημασία αντίστοιχη με εκείνη που είχε άλλοτε το πετρέλαιο. Οι ανάγκες της πράσινης μετάβασης εντείνουν ακόμη περισσότερο την πίεση. Ένα ηλεκτρικό αυτοκίνητο απαιτεί πολλαπλάσιες ποσότητες κρίσιμων μετάλλων σε σχέση με ένα συμβατικό όχημα, ενώ τα δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας, οι ανεμογεννήτριες, τα φωτοβολταϊκά και τα κέντρα δεδομένων που υποστηρίζουν την τεχνητή νοημοσύνη αυξάνουν κατακόρυφα τη ζήτηση για χαλκό, λίθιο και σπάνιες γαίες. Η εξασφάλιση πρόσβασης σε αυτούς τους πόρους αποτελεί πλέον ζήτημα βιομηχανικής ασφάλειας. Οι αριθμοί αποτυπώνουν το μέγεθος της πρόκλησης. Σύμφωνα με το Global E-waste Monitor, το 2022 παρήχθησαν παγκοσμίως περίπου 62 εκατομμύρια τόνοι ηλεκτρονικών αποβλήτων, ποσότητα που αυξάνεται με ταχύτερο ρυθμό από οποιοδήποτε άλλο ρεύμα αποβλήτων. Μόλις το 22,3% συλλέχθηκε και ανακυκλώθηκε σωστά, ενώ πρώτες ύλες αξίας περίπου 62 δισ. δολ. χάθηκαν επειδή οι συσκευές οδηγήθηκαν στα απορρίμματα αντί να επισκευαστούν, να αναβαθμιστούν ή να ανακατασκευαστούν. Αυτό εξηγεί γιατί η διάρκεια ζωής ενός προϊόντος μετατρέπεται σε οικονομικό δείκτη. Ένα βιομηχανικό μηχάνημα που λειτουργεί πέντε ή δέκα χρόνια περισσότερο, ένα smartphone που παραμένει τεχνολογικά επίκαιρο χάρη σε ενημερώσεις λογισμικού ή μια οικιακή συσκευή που επισκευάζεται αντί να αντικαθίσταται μειώνουν το κόστος για τον χρήστη, περιορίζουν την κατανάλωση πρώτων υλών και δημιουργούν νέα έσοδα για τον κατασκευαστή μέσω υπηρεσιών συντήρησης και ανταλλακτικών.

Οι νέοι κανόνες της διάρκειας Αυτή η αλλαγή φιλοσοφίας αποτυπώνεται πλέον και στη νομοθεσία. Ο νέος ευρωπαϊκός Κανονισμός για τον Οικολογικό Σχεδιασμό Βιώσιμων Προϊόντων (ESPR) διευρύνει σημαντικά τις απαιτήσεις που μέχρι πρόσφατα αφορούσαν κυρίως την ενεργειακή απόδοση. Στο εξής, οι κατασκευαστές θα αξιολογούνται και για την ανθεκτικότητα, την επισκευασιμότητα, τη δυνατότητα αναβάθμισης, τη διαθεσιμότητα ανταλλακτικών και την ανακυκλωσιμότητα των προϊόντων τους. Παράλληλα, η ευρωπαϊκή οδηγία για το Right to Repair επιχειρεί να καταστήσει την επισκευή πιο εύκολη και οικονομικά συμφέρουσα, υποχρεώνοντας τους κατασκευαστές να διατηρούν ανταλλακτικά, να παρέχουν τεχνικές πληροφορίες και να διευκολύνουν την πρόσβαση σε υπηρεσίες επισκευής ακόμη και μετά τη λήξη της νόμιμης εγγύησης. Η επόμενη μεγάλη αλλαγή θα έρθει με το Digital Product Passport. Κάθε προϊόν θα συνοδεύεται από μια ψηφιακή ταυτότητα που θα περιλαμβάνει πληροφορίες για τα υλικά, την προέλευση, τις επισκευές, τα ανταλλακτικά και τον τρόπο ανακύκλωσης. Στην πράξη, το προϊόν θα αποκτήσει ένα «ιστορικό ζωής», διευκολύνοντας τόσο τον καταναλωτή όσο και τις επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στην επισκευή και την ανακατασκευή. Το σημαντικότερο, όμως, είναι ότι οι αλλαγές αυτές μεταμορφώνουν τον ίδιο τον ρόλο του βιομηχανικού σχεδιασμού. Οι μηχανικοί δεν καλούνται πλέον μόνο να δημιουργήσουν ένα πιο ελκυστικό ή οικονομικό προϊόν.

Καλούνται να σχεδιάσουν ένα προϊόν που θα μπορεί να ανοίγει εύκολα, να επισκευάζεται, να αναβαθμίζεται και να παραμένει λειτουργικό για πολλά περισσότερα χρόνια.

Δεύτερη, τρίτη και τέταρτη ζωή Αν μέχρι πριν από λίγα χρόνια η επισκευασιμότητα αντιμετωπιζόταν ως χαρακτηριστικό που ενδιέφερε μια μικρή ομάδα περιβαλλοντικά ευαισθητοποιημένων καταναλωτών, σήμερα εξελίσσεται σε πεδίο επιχειρηματικού ανταγωνισμού. Οι εταιρείες αντιλαμβάνονται ότι η μεγαλύτερη διάρκεια ζωής ενός προϊόντος δεν περιορίζει απαραίτητα τις πωλήσεις. Αντίθετα, δημιουργεί νέες και περισσότερο προβλέψιμες πηγές εσόδων.

Η πραγματική πρόοδος θα μετριέται από την ικανότητα ενός προϊόντος να παραμένει χρήσιμο, να εξελίσσεται και να διατηρεί την αξία του για όσο το δυνατόν μεγαλύτερο χρονικό διάστημα Ι Ο ΥΛ Ι Ο Σ - ΑΥ Γ Ο Υ Σ Τ Ο Σ 2 0 2 6

CIRCULAR GREECE

SPE CI AL

REP ORT

Κάθε κιλοβατώρα που δεν χάνεται Η ενεργειακή αποδοτικότητα συνδέει το κόστος, την ανθεκτικότητα και την κυκλική οικονομία, μετατρέποντας τις απώλειες της παραγωγής σε νέο πεδίο αξίας. ΓΡΆΦΕΙ Ο ΔΗΜΉΤΡΗΣ ΚΟΡΔΕΡΆΣ

κυκλική οικονομία ξεκινά από την καλύτερη αξιοποίηση κάθε διαθέσιμου πόρου: των υλικών που επανέρχονται στην παραγωγή, της ενέργειας που εξοικονομείται, της θερμότητας που ανακτάται και των απωλειών που μετατρέπονται σε αξία. Σε αυτό το πλαίσιο, η ενεργειακή αποδοτικότητα αναδεικνύεται σε κρίσιμο πεδίο κυκλικής μετάβασης για την ελληνική βιομηχανία.

Από την ενεργειακή απώλεια στην κυκλική αξία Η μετάβαση στην ενεργειακά αποδοτική παραγωγή δεν περιορίζεται στην ηλεκτρική ενέργεια. Επεκτείνεται και

CIRCULAR GREECE

Ι Ο ΥΛ Ι Ο Σ - ΑΥ Γ Ο Υ Σ Τ Ο Σ 2 0 2 6

στη θερμική, συνδέοντας άμεσα την εξοικονόμηση με τις αρχές της κυκλικής οικονομίας. Σε πολλές βιομηχανικές διαδικασίες, σημαντικές ποσότητες θερμότητας αποβάλλονται στο περιβάλλον μέσω των καμινάδων, των ψυκτών και των δικτύων ατμού. Οι σύγχρονες ελληνικές επιχειρήσεις επενδύουν σε συστήματα ανάκτησης απορριπτόμενης θερμότητας (Waste Heat Recovery), τα οποία δεσμεύουν την ενέργεια αυτή και τη διοχετεύουν εκ νέου στην παραγωγική διαδικασία, για παράδειγμα για την προθέρμανση του νερού στους λέβητες ή για τις ανάγκες θέρμανσης των κτιριακών εγκαταστάσεων.

Επιταχυντής αλλαγών το ευρωπαϊκό κανονιστικό πλαίσιο Η πορεία της ελληνικής βιομηχανίας προς την ενεργειακή ανθεκτικότητα δεν πραγματοποιείται σε θεσμικό κενό, αλλά καθοδηγείται και επιταχύνεται από τις αυστηρές και φιλόδοξες οδηγίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η ευρωπαϊκή στρατηγική «Fit for 55» και η αναθεωρημένη Οδηγία για την Ενεργειακή Αποδοτικότητα (Energy Efficiency Directive - EED) θέτουν δεσμευτικούς στόχους για τη μείωση της τελικής κατανάλωσης ενέργειας σε πανευρωπαϊκό επίπεδο έως το 2030. Στο επίκεντρο βρίσκεται η αρχή της «προτεραιότητας στην ενεργειακή αποδοτικότητα» (Energy Efficiency First), η οποία καλεί τη βιομηχανία να ενσωματώσει τη μείωση της κατανάλωσης και των απωλειών σε κάθε στάδιο της παραγωγικής διαδικασίας. Παράλληλα, ο Μηχανισμός Συνοριακής Προσαρμογής Άνθρακα (CBAM) αλλάζει ριζικά τους όρους του διεθνούς εμπορίου, επιβαρύνοντας τις εισαγωγές προϊόντων έντασης ενέργειας από τρίτες χώρες με βάση το ανθρακικό τους αποτύπωμα. Αυτό σημαίνει ότι οι ελληνικές εξαγωγικές επιχειρήσεις που καταφέρνουν να μειώσουν το ενεργειακό και ανθρακικό τους αποτύπωμα αποκτούν σημαντικό πλεονέκτημα έναντι διεθνών ανταγωνιστών. Με αυτόν τον τρόπο, η ευρωπαϊκή νομοθεσία δεν λειτουργεί μόνο ως πλαίσιο συμμόρφωσης, αλλά και ως μηχανισμός επιτάχυνσης επενδύσεων σε καθαρότερη, αποδοτικότερη και πιο κυκλική παραγωγή.

Η ελληνική πραγματικότητα και η πρόκληση του κόστους

Σε περιπτώσεις όπου υπάρχει ταυτόχρονη ανάγκη για ηλεκτρισμό, ψύξη και θέρμανση, τα συστήματα Συμπαραγωγής Ηλεκτρισμού και Θερμότητας Υψηλής Αποδοτικότητας (ΣΗΘΥΑ) προσφέρουν βαθμούς απόδοσης που αγγίζουν το 90%, μειώνοντας δραστικά την κατανάλωση πρωτογενούς καυσίμου. Πρόκειται για ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα ορθολογικής διαχείρισης των πόρων, καθώς η ενέργεια που μέχρι πρότινος χανόταν μετατρέπεται σε λειτουργικό πλεονέκτημα, μειώνοντας το κόστος, το αποτύπωμα και την εξάρτηση της παραγωγής από εξωτερικούς παράγοντες.

Στην Ελλάδα, η βιομηχανία καλείται να αντιμετωπίσει ένα ιδιαίτερα σύνθετο τοπίο, το οποίο χαρακτηρίζεται από δομικές ιδιαιτερότητες στην αγορά ενέργειας και υψηλή εξάρτηση από τις διακυμάνσεις των χονδρεμπορικών τιμών ηλεκτρικής ενέργειας. Με βάση τις αναλύσεις του Συνδέσμου Επιχειρήσεων και Βιομηχανιών (ΣΕΒ) και του Συνδέσμου Βιομηχανιών Ελλάδος (ΣΒΕ), το ενεργειακό κόστος στη χώρα μας παραμένει ένα από τα υψηλότερα στην Ευρώπη για τη μέση και υψηλή τάση, επηρεάζοντας άμεσα τη διεθνή ανταγωνιστικότητα των ελληνικών προϊόντων. Το γεγονός αυτό έχει αναγκάσει τις διοικήσεις των ελληνικών βιομηχανιών να μετατοπίσουν την προσοχή τους από την παθητική διαχείριση των λογαριασμών στην ενεργή λήψη αποφάσεων. Η ενεργειακή αποδοτικότητα αποτελεί πλέον κορυφαίο θέμα συζήτησης στα διοικητικά συμβούλια, καθώς κάθε κιλοβατώρα που εξοικονομείται μεταφράζεται άμεσα σε ενίσχυση της κερδοφορίας και της ρευστότητας. Από την κλωστοϋφαντουργία και τα δομικά υλικά μέχρι την επεξεργασία τροφίμων και τη βαριά μεταλλουργία, η κρίσιμη και επιτακτική ανάγκη για σταθερό, προβλέψιμο και προσιτό ενεργειακό κόστος αποτελεί κρίσιμο όρο ανταγωνιστικότητας για το σύνολο της βιομηχανίας.

Ι Ο ΥΛ Ι Ο Σ - ΑΥ Γ Ο Υ Σ Τ Ο Σ 2 0 2 6

CIRCULAR GREECE

Η δεύτερη ζωή των μηχανών Πριν μια πρέσα γίνει παλιοσίδερα, έχει ήδη χαθεί μεγάλο μέρος της αξίας της. Η αντίστροφη διαδρομή της αποκαλύπτει πώς συντήρηση, retrofit και ανακατασκευή παρατείνουν την παραγωγική ζωή των μηχανών. ΓΡΆΦΕΙ Ο ΓΙΏΡΓΟΣ ΠΑΝΤΑΖΌΠΟΥΛΟΣ

πρέσα βρίσκεται ήδη εκτός γραμμής. Τα καλώδια τροφοδοσίας έχουν αποσυνδεθεί, το υδραυλικό κύκλωμα έχει εκτονωθεί και πάνω στο μεταλλικό της σώμα έχουν σημειωθεί τα σημεία από τα οποία θα τη σηκώσει ο γερανός. Για χρόνια έδινε σχήμα σε χιλιάδες τεμάχια με την ίδια επαναλαμβανόμενη κίνηση. Τώρα καταλαμβάνει χώρο ανάμεσα σε παλέτες, ανταλλακτικά και εξοπλισμό που περιμένει την επόμενη απόφαση. Στα λογιστικά βιβλία είχε αποσβεστεί προ πολλού. Στην παραγωγή άρχισε να θεωρείται αργή, δύσκολη στη ρύθμιση και ακριβή στη συντήρηση. Το σύστημα ελέγχου ανήκε σε άλλη τεχνολογική γενιά, ορισμένα εξαρτήματα είχαν πάψει να κατασκευάζονται και κάθε βλάβη απαιτούσε περισσότερη επινοητικότητα από την προηγούμενη. Η τύχη της μοιάζει προδιαγεγραμμένη: πώληση ως μεταχειρισμένη, αποσυναρμολόγηση για ανταλλακτικά ή τεμαχισμός για την αξία του μετάλλου της. Υπάρχει, ωστόσο, μια ερώτηση που προηγείται όλων αυτών: πότε ακριβώς τελειώνει η ζωή μιας βιομηχανικής μηχανής; Όταν παύει να λειτουργεί, όταν μηδενίζεται η λογιστική της αξία ή όταν η επιχείρηση παύει να γνωρίζει τι μπορεί ακόμη να διασωθεί; Για να απαντήσουμε, χρειάζεται να ακολουθήσουμε την πορεία της πρέσας αντίστροφα.

Πριν γίνει μέταλλο Λίγες εβδομάδες νωρίτερα, η πρέσα βρισκόταν ακόμη στη θέση της. Συνέχιζε να εκτελεί τον κύκλο της, με μικρές αποκλίσεις που είχαν γίνει μέρος της καθημερινότητας: λίγα περισσότερα δευτερόλεπτα στη ρύθμιση, μια διαρροή που επέστρεφε, ένας αισθητήρας που χρειαζόταν συχνότερο έλεγχο. Οι τεχνικοί γνώριζαν τους ήχους της και μπορούσαν να ξεχωρίσουν έναν φυσιολογικό κραδασμό από την προειδοποίηση μιας επερχόμενης βλάβης. Η απόφαση απόσυρσης έμοιαζε λογική. Το κόστος συντήρησης αυξανόταν, οι στάσεις παραγωγής γίνονταν δυσκολότερο να προβλεφθούν και το σύστημα ελέγχου δεν επικοινωνούσε με τις νεότερες υποδομές του εργοστασίου. Η ηλικία της πρέσας είχε αρχίσει να λειτουργεί ως συνοπτική διάγνωση, παρότι δεν περιέγραφε την πραγματική κατάσταση κάθε τμήματός της.

CIRCULAR GREECE

Ι Ο ΥΛ Ι Ο Σ - ΑΥ Γ Ο Υ Σ Τ Ο Σ 2 0 2 6

Μια βιομηχανική μηχανή, όμως, δεν μετατρέπεται ακαριαία από παραγωγικό μέσο σε απόβλητο. Η αξία της χάνεται σε διαδοχικά στρώματα. Πρώτα παύει να αξιοποιείται η λειτουργία της. Έπειτα εγκαταλείπονται τα επιμέρους συστήματα, τα εξαρτήματα και οι δυνατότητες αναβάθμισης. Στο τέλος απομένει μόνο η μάζα: τόνοι χάλυβα και χυτοσιδήρου που αποτιμώνται με το βάρος. Μαζί τους έχουν ήδη χαθεί η κατεργασία ακριβείας, η στιβαρότητα του πλαισίου, οι επιφάνειες που ευθυγραμμίστηκαν με ανοχές κλάσματος του χιλιοστού, η ενέργεια που απαιτήθηκε για την κατασκευή και η τεχνική εργασία που συνέδεσε εκατοντάδες εξαρτήματα σε ένα λειτουργικό σύνολο. Το scrap ανακτά μέρος της ύλης. Δεν μπορεί να ανακτήσει τη μηχανή. Σύμφωνα με το Κοινό Κέντρο Ερευνών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η κυκλική οικονομία επιδιώκει τη διατήρηση της αξίας προϊόντων, υλικών και πόρων σε ολόκληρο τον κύκλο ζωής τους, μέσα από στρατηγικές όπως η επαναχρησιμοποίηση, η επισκευή, η ανακατασκευή και, στο τελικό στάδιο, η ανακύκλωση. Η Επιτροπή έχει εφαρμόσει την ίδια λογική ειδικά στον μεγάλο βιομηχανικό εξοπλισμό, χρηματοδοτώντας εφαρμογές παράτασης ζωής μέσω συντήρησης, επιτόπιας επισκευής, αναβάθμισης, ανακαίνισης και πλήρους ανακατασκευής. Ο πρώτος σταθμός στην αντίστροφη πορεία της πρέσας βρίσκεται, επομένως, αρκετά πριν από το διαλυτήριο. Βρίσκεται στο σημείο όπου μια μικρή ένδειξη φθοράς εμφανίστηκε για πρώτη φορά και αντιμετωπίστηκε σαν ακόμη μία συνηθισμένη βλάβη.

Η βλάβη είχε αρχίσει πολύ νωρίτερα Η πρώτη ένδειξη μπορεί να ήταν ένας κραδασμός χαμένος μέσα στον θόρυβο της παραγωγής, μια μικρή άνοδος της θερμοκρασίας στο υδραυλικό λάδι ή μια ανεπαίσθητη καθυστέρηση στην κίνηση του εμβόλου. Η πρέσα συνέχιζε να παράγει, ενώ στο εσωτερικό της μια επιφάνεια φθειρόταν, ένα έδρανο αποκτούσε ανοχή ή μια βαλβίδα ανταποκρινόταν με μικρή καθυστέρηση. Η παρακολούθηση της κατάστασης του εξοπλισμού μετατρέπει αυτές τις μεταβολές σε μετρήσιμα ίχνη. Αισθητήρες καταγράφουν κραδασμούς, θερμοκρασία, πίεση και ακουστικές εκπομπές, ενώ η ανάλυση του λιπαντικού εντοπίζει σωματίδια φθοράς μέσα στο

σύστημα. Η συγκέντρωση, το μέγεθος και η μορφή τους μπορούν να δείξουν ποιο εξάρτημα φθείρεται και με ποιον ρυθμό. Το λάδι γίνεται έτσι ένα είδος αρχείου της μηχανής. Σε ερευνητικές εφαρμογές προγνωστικής συντήρησης σε πρέσες διαμόρφωσης μετάλλου, δεδομένα από το λάδι, τους κραδασμούς του άξονα και κάθε κύκλο λειτουργίας συνθέτουν μια ψηφιακή «υπογραφή». Η σταδιακή απόκλισή της από το φυσιολογικό πρότυπο μπορεί να προειδοποιήσει για μια επερχόμενη αστοχία. Οι σχετικές πρακτικές έχουν διαφορετικό ρόλο. Η προληπτική συντήρηση ακολουθεί προκαθορισμένα χρονικά διαστήματα. Η συντήρηση βάσει κατάστασης ενεργοποιείται όταν οι μετρήσεις δείξουν πραγματική επιδείνωση. Η προγνωστική συντήρηση εκτιμά την εξέλιξη της φθοράς και την υπολειπόμενη ωφέλιμη ζωή ενός εξαρτήματος, συνδυάζοντας αισθητήρες, ιστορικά δεδομένα και μοντέλα ανάλυσης. Η αξιοπιστία της πρόγνωσης εξαρτάται από τη συστηματική καταγραφή. Το εργοστάσιο χρειάζεται να γνωρίζει πώς συμπεριφέρεται η μηχανή σε φυσιολογικές συνθήκες, ποιες παρεμβάσεις έχουν προηγηθεί και ποιες ενδείξεις συνδέθηκαν με πραγματικές βλάβες. Μελέτες για τη μεταποίηση εντοπίζουν ως βασικά εμπόδια τα κενά στα δεδομένα και την περιορισμένη ενσωμάτωση αυτών των συστημάτων στην καθημερινή λειτουργία. Για την πρέσα, η έγκαιρη διάγνωση μπορεί να σημαίνει αντικατάσταση ενός εδράνου πριν η φθορά περάσει στον άξονα ή καθαρισμό του υδραυλικού κυκλώματος πριν καταστραφεί η αντλία. Μια μικρή

παρέμβαση διατηρεί έτσι σε λειτουργία ένα πολύ μεγαλύτερο σύνολο υλικών και εξαρτημάτων και μεταθέτει την ημέρα κατά την οποία η μηχανή θα αποτιμηθεί μόνο με βάση το βάρος του μετάλλου της.

Η μεταμόσχευση κάτω από το περίβλημα Αρκετά χρόνια πριν από την απόσυρσή της, η πρέσα είχε ήδη γεράσει άνισα. Το χαλύβδινο πλαίσιο, οι οδηγοί και οι κύριες επιφάνειες εργασίας παρέμεναν λειτουργικά. Η ηλικία της φαινόταν κυρίως στον ηλεκτρικό πίνακα, στα χειριστήρια και στο υδραυλικό σύστημα που συνέχιζε να λειτουργεί με τη λογική μιας άλλης τεχνολογικής εποχής. Εκεί αρχίζει το retrofit, η τεχνολογική αναβάθμιση υφιστάμενου εξοπλισμού. Η πρέσα μπορεί να αποκτήσει νέο σύστημα ελέγχου,

Μια μικρή παρέμβαση διατηρεί σε λειτουργία ένα μεγαλύτερο σύνολο υλικών και εξαρτημάτων και μεταθέτει την ημέρα κατά την οποία η μηχανή θα αποτιμηθεί μόνο ως μέταλλο. Ι Ο ΥΛ Ι Ο Σ - ΑΥ Γ Ο Υ Σ Τ Ο Σ 2 0 2 6

CIRCULAR GREECE

SPE CI AL

REP ORT

Το ανταλλακτικό που δεν υπάρχει Μια γραμμή παραγωγής εκατομμυρίων μπορεί να σταματήσει για ένα εξάρτημα που χωρά στην παλάμη. Ψηφιακά αποθέματα, τοπική παραγωγή και τρισδιάστατη εκτύπωση αλλάζουν την εφοδιαστική των βιομηχανικών ανταλλακτικών. ΓΡΆΦΕΙ Ο ΓΙΏΡΓΟΣ ΠΑΝΤΑΖΌΠΟΥΛΟΣ

ο πρώτο σημάδι είναι η σιωπή που έχει απλωθεί γύρω από τη γραμμή. Οι μεταφορικές ταινίες έχουν ακινητοποιηθεί και το συνεργείο συντήρησης έχει ήδη ανοίξει την αντλία που τροφοδοτεί την επόμενη φάση της παραγωγής. Πάνω στον πάγκο βρίσκεται η αιτία: μια πτερωτή με έντονη διάβρωση και φθορά πέρα από τα αποδεκτά όρια. Η εφεδρική αντλία μπορεί να διατηρήσει προσωρινά μόνο τις βασικές λειτουργίες του συστήματος, όχι την κανονική παραγωγή. Στο πληροφοριακό σύστημα της αποθήκης υπάρχει ακόμη ο κωδικός του ανταλλακτικού, το διαθέσιμο απόθεμα όμως έχει μηδενιστεί. Η απάντηση του προμηθευτή έρχεται λίγες ώρες αργότερα. Η συγκεκριμένη σειρά

CIRCULAR GREECE

Ι Ο ΥΛ Ι Ο Σ - ΑΥ Γ Ο Υ Σ Τ Ο Σ 2 0 2 6

δεν υποστηρίζεται πλέον από τον αρχικό κατασκευαστή. Δεν υπάρχει εγκεκριμένο ισοδύναμο εξάρτημα και η κατασκευή νέας πτερωτής με συμβατική μέθοδο προϋποθέτει σχέδιο, πρότυπο χύτευσης και χρόνο που η παραγωγή δεν διαθέτει. Η εμπορική αξία του εξαρτήματος είναι μικρή σε σύγκριση με τον εξοπλισμό που εξυπηρετεί. Η απουσία του μετριέται διαφορετικά: σε μειωμένη δυναμικότητα, ώρες ακινησίας και παραγγελίες που μετακινούνται. Πώς γίνεται ένα οργανωμένο εργοστάσιο να εξαρτάται από ένα εξάρτημα που έχει πάψει να υπάρχει στην αγορά; Η απάντηση ξεκινά από τον τρόπο με τον οποίο προσδιορίζεται η πραγματική κρισιμότητα ενός ανταλλακτικού.

Το ακριβότερο ράφι είναι το άδειο Στη διαχείριση ανταλλακτικών, η τιμή αγοράς και το κόστος της έλλειψης είναι δύο διαφορετικά μεγέθη. Ένας στεγανοποιητικός δακτύλιος, ένα έδρανο ή ένας αισθητήρας μικρής αξίας μπορεί να ακινητοποιήσει εξοπλισμό πολλών εκατομμυρίων, όταν δεν υπάρχει εφεδρεία, ισοδύναμη λύση ή δυνατότητα άμεσης προμήθειας. Τη στιγμή της αστοχίας, το κρίσιμο μέγεθος είναι ο χρόνος για τον οποίο η παραγωγή θα μείνει χωρίς το συγκεκριμένο εξάρτημα. Οι κλασικές μέθοδοι διαχείρισης αποθεμάτων δίνουν συχνά έμφαση στην αξία και στη συχνότητα κατανάλωσης. Στα βιομηχανικά ανταλλακτικά, η σπάνια χρήση δεν σημαίνει μικρή σημασία. Ένας κωδικός μπορεί να παραμένει αχρησιμοποίητος επί χρόνια και να αποδειχθεί καθοριστικός τη μία ημέρα που θα ζητηθεί. Σε μελέτη ταξινόμησης ανταλλακτικών που εφαρμόστηκε σε πετροχημική εγκατάσταση της BASF στην Αμβέρσα, η κρισιμότητα υπολογίστηκε με βάση τη σημασία του εξοπλισμού που υποστηρίζει κάθε εξάρτημα, την πιθανότητα αστοχίας, τον χρόνο αναπλήρωσης, τον αριθμό δυνητικών προμηθευτών, τη διαθεσιμότητα τεχνικών προδιαγραφών και το είδος της συντήρησης. Η τιμή και η συχνότητα κατανάλωσης δεν αρκούν από μόνες τους για να δείξουν ποιο εξάρτημα πρέπει να βρίσκεται στο ράφι. Η πτερωτή της αντλίας βρίσκεται ψηλά σε αυτή την ιεραρχία. Η ζήτησή της είναι σπάνια, ο χρόνος κατασκευής μεγάλος και η λειτουργία που υποστηρίζει κρίσιμη για τη γραμμή. Η αξία της δεν μετριέται στο τιμολόγιο αγοράς, αλλά στις ώρες παραγωγής που προστατεύει. Το ακριβότερο σημείο μιας αποθήκης μπορεί τελικά να μην είναι το ράφι με τα πολυτιμότερα εξαρτήματα. Μπορεί να είναι η κενή θέση εκεί όπου θα έπρεπε να βρίσκεται το ένα κομμάτι που χρειάζεται τώρα.

Όταν ο κωδικός πεθαίνει πρώτος Η πτερωτή μπορεί να μην εξαφανίστηκε από την αγορά λόγω έλλειψης πρώτης ύλης. Ο κατασκευαστής ίσως σταμάτησε τη συγκεκριμένη σειρά, συγχωνεύθηκε με άλλη εταιρεία ή απέσυρε το πρότυπο χύτευσης όταν οι παραγγελίες περιορίστηκαν. Σε άλλες μηχανές, το πρόβλημα ξεκινά από μια πλακέτα ελέγχου, ένα ηλεκτρονικό εξάρτημα ή μια έκδοση λογισμικού που ολοκλήρωσε τον εμπορικό της κύκλο ενώ ο μηχανικός εξοπλισμός μπορούσε να λειτουργεί για πολλά ακόμη χρόνια. Αυτή η χρονική ασυμμετρία αποτελεί αντικείμενο της διαχείρισης τεχνολογικής απαξίωσης. Το διεθνές πρότυπο IEC 62402 την αντιμετωπίζει ως οργανωμένη διαδικασία που εκτείνεται σε όλες τις φάσεις ζωής ενός συστήματος και περιλαμβάνει πολιτική, σχέδιο διαχείρισης, παρακολούθηση κινδύνων και επιλογή της κατάλληλης λύσης όταν ένα εξάρτημα αποσύρεται από την αγορά. Οι διαθέσιμες κινήσεις περιλαμβάνουν την έγκαιρη επιλογή εναλλακτικού προμηθευτή, τον ανασχεδιασμό, την αναζήτηση εγκεκριμένου ισοδύναμου και την τελευταία μαζική αγορά πριν από την οριστική κατάργηση του κωδικού. Η τελευταία επιλογή,

πάντως, δεσμεύει κεφάλαιο σε εξαρτήματα που μπορεί να μη χρησιμοποιηθούν ποτέ, απαιτεί κατάλληλες συνθήκες αποθήκευσης και αφήνει την επιχείρηση εκτεθειμένη αν η πραγματική κατανάλωση ξεπεράσει την πρόβλεψη. Σε κλάδους υψηλής κρισιμότητας, όπως η αεροδιαστημική, η αναζήτηση παρωχημένων ηλεκτρονικών εξαρτημάτων έξω από εξουσιοδοτημένα κανάλια συνδέεται και με τον κίνδυνο πλαστών, μεταχειρισμένων ή παραποιημένων μερών. Εκπαιδευτικό υλικό της NASA αναφέρει ότι μεγάλο ποσοστό των ύποπτων πλαστών ηλεκτρονικών εξαρτημάτων που είχαν καταγραφεί αφορούσε ήδη παρωχημένους κωδικούς. Η μηχανή μπορεί, επομένως, να παραμένει λειτουργική ενώ η αλυσίδα υποστήριξής της έχει ήδη αρχίσει να διαλύεται. Η πρόβλεψη αυτής της στιγμής είναι το πρώτο βήμα για να μη μετατραπεί η κατάργηση ενός κωδικού σε αιφνίδια στάση παραγωγής.

Η αποθήκη του κοιμισμένου κεφαλαίου Η πιο ασφαλής απάντηση στην αβεβαιότητα μοιάζει να είναι η αποθήκευση: το ανταλλακτικό αγοράζεται όσο παραμένει διαθέσιμο και περιμένει στο ράφι τη βλάβη που μπορεί να εμφανιστεί έπειτα από έναν μήνα, δέκα χρόνια ή ποτέ. Η αποθήκη ανταλλακτικών λειτουργεί έτσι σαν ασφαλιστήριο συμβόλαιο με υλική μορφή. Η ζήτηση αυτών των εξαρτημάτων είναι συχνά διαλείπουσα. Μεγάλα διαστήματα μηδενικής κατανάλωσης διακόπτονται από μία αιφνίδια ανάγκη, χωρίς σταθερό ρυθμό που να επιτρέπει

Η διαθεσιμότητα ανταλλακτικών καθορίζει αν η επισκευή παραμένει πραγματική επιλογή Ι Ο ΥΛ Ι Ο Σ - ΑΥ Γ Ο Υ Σ Τ Ο Σ 2 0 2 6

CIRCULAR GREECE

ΞΕΚΛΕΙΔΏΣΤΕ ολόκληρο το περιεχόμενο! Εξασφαλίστε πλήρη πρόσβαση σε ουσιαστικά insights και κρίσιμες εξελίξεις για τη βιομηχανική παραγωγή και τις εφαρμογές Industry 4.0 στην Ελλάδα και διεθνώς.

ΑΠΟΚΤΉΣΤΕ

ΣΥΝΔΡΟΜΉ