Construction Τεύχος 05 by BOUSSIAS

M A Ï Ο Σ 2 0 2 1 | Τ Ε Υ ΧΟ Σ 0 5

T I M H: 9€ | I S S N : 2 7 32 - 6 9 50

ΚΙΜΩΝ ΜΠΟΤΣΗΣ: Η VOLTERRA ΔΙΝΕΙ ΤΟ «ΠΑΡΩΝ» ΣΤΟ ΠΡΑΣΙΝΟ ΜΕΛΛΟΝ Α . Σ Δ Ο Ύ Κ Ο Υ: Η Ε Ν Ε Ρ Γ Ε Ι Α Κ Ή Μ Ε Τ Ά Β Α Σ Η Α Π Α Ι Τ Ε Ί Μ Ε Γ Ά Λ Ε Σ Ε Π Ε Ν ΔΎ Σ Ε Ι Σ 1 2 | Λ . Μ Ε Ν Δ Ώ Ν Η : Η Ε Θ Ν Ι Κ Ή Π Ι Ν Α Κ Ο Θ Ή Κ Η Ε Ι Σ Έ Ρ Χ Ε Τ Α Ι Σ Ε Μ Ι Α Ν Έ Α Ε Π Ο Χ Ή 4 8 | Δ . Π Ο Τ Η Ρ Ό Π Ο ΥΛ Ο Σ : Η Ε Λ Λ Ά Δ Α Π Ρ Ο Σ Φ Έ Ρ Ε Ι Μ Ε ΓΆ Λ Ε Σ Ε Π Ε Ν ΔΥ Τ Ι Κ Έ Σ Ε Υ Κ Α Ι Ρ Ί Ε Σ 5 6

CONTENTS ΜΑÏΟΣ

2021

ΤΕΥΧΟΣ

CONSTRUCTION Υ Π Ο Δ Ο Μ Ε Σ

Κ Α Ι

Μ Ε Γ Α Λ Α

Αρχισυντάκτης

Τ Ε Χ Ν Ι Κ Α

Ε Ρ Γ Α

Γιάννης Πισπιρίγκος E: gpispirigos@boussias.com

NEWS

Σύμβουλοι Έκδοσης

SPECIAL REPORTS

Εξωτερικοί Συντάκτες

8 Ο ι υποδομές που θα «χτιστούν» με το Ταμείο Ανάκαμψης 50 Πώς σχεδιάστηκε η νέα Εθνική Πινακοθήκη

Υπεύθυνη Διαφήμισης

COVER STORY

CF BlastGothic Medi

P R O X I M A

N O V A

M E D

Γιώργος Βλάχος, Νίκος Μαρσέλλος Φωτεινή Δαϊλά, Έλενα Ερμείδου, Βάιος Κρόκος

Ματίνα Δημητριάδου E: mdimitriadou@boussias.com

Creative Director

Γιώργος Τριχιάς

Γραφιστική Επιμέλεια Νάντια Χριστίδη

Φωτογράφος

Κορνήλιος Σαραντίογλου

Image Bank

www.stock.adobe.com

Υπεύθυνη Συνδρομών

Βίκυ Θεοδωρίδου E: vtheodoridou@boussias.com

Υπεύθυνη Κυκλοφορίας Ρίτα Κανδάκη

Γραμματεία

Δήµητρα Σπανού

Εκτύπωση-Βιβλιοδεσία

Pressious Arvanitidis

Συσκευασία/Ένθεση/Επικόλληση Presstime

Λογιστήριο

Κωσταντίνος Χασιώτης, Αλέξης Σουλιώτης, Λίνα Γκολοµάζου

Συνδρομές (Ετήσιες)

Εταιρειών: €99 Στελεχών/Ιδιωτών: €60 Φοιτητών: €50 Κύπρου-Εξωτερικού: €150

16 Κίμων Μπότσης: Η Volterra δίνει το «παρών» στο πράσινο μέλλον ΑΦΙΈΡΩΜΑ ΣΤΙΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΈΣ ΥΠΟΔΟΜΈΣ 12 Α λεξάνδρα Σδούκου: Η ενεργειακή μετάβαση απαιτεί μεγάλες επενδύσεις 22 Υγροποιημένο φυσικό αέριο: Υποδομές που χτίζουν την Ελλάδα 28 Φυσικό αέριο: Επενδύσεις στην Ελλάδα με διεθνές ενδιαφέρον 32 Π αραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας: Στροφή στο φυσικό αέριο 36 Μ ονάδες αποθήκευσης ενέργειας: Επενδύσεις και στην Ελλάδα 46 Π αναγιώτης Παπασταματίου: Αιολικά πάρκα – Κατά της κλιματικής αλλαγής, υπέρ της βιοποικιλότητας

56 Δ ημήτρης Ποτηρόπουλος: Η Ελλάδα προσφέρει μεγάλες επενδυτικές ευκαιρίες

60 EVENTS Ο ι platinum νικητές των Interior Awards

INTERVIEWS

48 Λ ίνα Μενδώνη: Η Εθνική Πινακοθήκη εισέρχεται σε μια νέα εποχή

Εκδότης

Μιχάλης Κ. Μπούσιας

Διευθύντρια Περιοδικών Εκδόσεων Κατερίνα Πολυμερίδου

Διευθύντρια Πωλήσεων Νένα Γιαννακίδου

Επικοινωνία BOUSSIAS ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ Ε.Π.Ε. Τ: 210 6617777, F: 210 6617778, Κλεισθένους 338, 153 44 Γέρακας

www.boussias.com Κωδικός ΕΛΤΑ: 210183 ISSN 2732-6950 www.constructionmag.gr

ΜΑÏΟΣ 2021

CONSTRUCTION |

EDITORIAL

ΥΠΟΔΟΜΈΣ ΕΝΈΡΓΕΙΑΣ, ΥΠΟΔΟΜΈΣ ΑΝΆΠΤΥΞΗΣ Γ Ι Α Ν Ν Η Σ Π Ι Σ Π Ι Ρ Ι Γ ΚΟ Σ

ΑΡΧΙΣΥΝΤΑΚΤΗΣ

ιατί επιλέξαμε ένα αφιέρωμα στις ενεργειακές υποδομές; «Το Construction δεν απευθύνεται στον κατασκευαστικό κλάδο;» θα μπορούσε κάποιος να αναρωτηθεί. Η απάντηση είναι πως οι υποδομές είναι ένας όρος που καλύπτει ένα ευρύτατο φάσμα κατασκευών και μεγάλων τεχνικών έργων. Εκτός αυτού, θα ήταν -τουλάχιστον- άδικο να παραβλέψουμε τις εξελίξεις που λαμβάνουν χώρα σε έναν τομέα που απασχολεί όχι μεμονωμένα τις εθνικές κυβερνήσεις, αλλά την Ευρωπαϊκή Ένωση και όλο τον πλανήτη. Λαμβάνοντας υπόψη όσα συμβαίνουν σε ζητήματα όπως η καταπολέμηση της κλιματικής της αλλαγής και η προστασία του περιβάλλοντος και της ανθρώπινης ζωής, παγκοσμίως γίνονται προσπάθειες να απεξαρτηθούμε από τα καύσιμα που μολύνουν την ατμόσφαιρα, επιβαρύνουν τις οικονομίες και υποβαθμίζουν την ποιότητα ζωής μας. Η λύση σε αυτές τις σύγχρονες προκλήσεις είναι οι ενεργειακές υποδομές, και το Construction έχει καθήκον να τις παρουσιάσει τόσο από την τεχνική όσο και από την αναπτυξιακή τους πλευρά. Στο τεύχος του Construction που κρατάτε στα χέρια σας, λοιπόν, ανοίγουμε τον φάκελο των ενεργειακών υποδομών. Στο συγκεκριμένο πολυσέλιδο αφιέρωμα, η συντακτική μας ομάδα έχει ερευνήσει και παρουσιάζει τα μεγάλα έργα ενεργειακής φύσεως που έχουν κατασκευαστεί από ελληνικές εταιρείες στον ελληνικό χώρο – και όχι μόνο. Η θεματολογία του αφιερώματος επικεντρώνεται στους εξής πυλώνες: υποδομές υγροποιημένου φυσικού αερίου, αγωγοί φυσικού αερίου, μονάδες ηλεκτροπαραγωγής, μεγάλα έργα ΑΠΕ, υποδομές αποθήκευσης ενέργειας. Από το

αφιέρωμα δεν απουσιάζουν τοποθετήσεις έμπειρων στελεχών από θεσμικούς φορείς με γνώση του αντικειμένου, όπως η συνέντευξη της Γενικής Γραμματέως Ενέργειας και Ορυκτών Πρώτων Υλών, Αλεξάνδρας Σδούκου, η συνέντευξη του Διευθυντή Έργων και Παραγωγής της Volterra, Κίμωνα Μπότση, και το άρθρο γνώμης του Γενικού Διευθυντή της Ελληνικής Επιστημονικής Ένωσης Αιολικής Ενέργειας (ΕΛΕΤΑΕΝ), Παναγιώτη Παπασταματίου. Κατά τα άλλα, πιστεύουμε ότι θα βρείτε εξαιρετικά ενδιαφέρουσα τη συνέντευξη που παραχώρησε στο περιοδικό η υπουργός Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη, με αφορμή την ανακαίνιση της Εθνικής Πινακοθήκης. Όπως σημειώνει, οι προκλήσεις, τα προβλήματα και τα εμπόδια ήταν πολλά. Δεν κατάφεραν όμως να κάμψουν τη συντονισμένη προσπάθεια της πολιτείας, των κατασκευαστών, των μελετητών και των προμηθευτών, οι οποίοι -παρά την πανδημία που προκάλεσε καθυστερήσεις- διατήρησαν και παρέδωσαν στις επόμενες γενιές των Ελλήνων ένα μνημείο πολιτισμού και αρχιτεκτονικής. Εξαιρετικό τεχνικό ενδιαφέρον έχει, επίσης, και η δημοσιογραφική έρευνά μας για το πώς σχεδιάστηκε η νέα Εθνική Πινακοθήκη μεταφέροντας πληροφορίες και πολύτιμες γνώσεις «εκ των έσω», και συγκεκριμένα από το μελετητικό γραφείο Λιόντος & Συνεργάτες ΕΠΕ, που ανέλαβε τη στατική μελέτη του κτιρίου. Τέλος, ο αρχιτέκτων και επικεφαλής του αρχιτεκτονικού γραφείου Potiropoulos+Partners, Δημήτρης Ποτηρόπουλος, υπερθεματίζει πως η Ελλάδα έχει μεγάλες αναπτυξιακές ευκαιρίες, αποκρυπτογραφώντας παράλληλα τις τάσεις στο real estate.

Από το αφιέρωμα δεν απουσιάζουν τοποθετήσεις έμπειρων στελεχών από θεσμικούς φορείς με γνώση του αντικειμένου

4 | CONSTRUCTION

ΜΑÏΟΣ 2021

CONTENTS

Καθηµερινή ενηµέρωση για το κτίριο, τις κατασκευές, την αρχιτεκτονική και τα υλικά

ο Build είναι το πρώτο συνδροµητικό καθηµερινό ηλεκτρονικό newsletter που αφορά στις κατασκευές, την Αρχιτεκτονική και το Design, το Real Estate και στα σηµαντικότερα επενδυτικά έργα. Παρακολουθεί τις νέες τάσεις στο hospitality, στο retail, στους επαγγελµατικούς χώρους, τα innovative projects σε Ελλάδα και εξωτερικό, αλλά και ειδήσεις που αφορούν στον ευρύτερο δηµόσιο τοµέα. Με ρεπορτάζ, µόνιµες στήλες αρθρογράφους, το Build προσφέρει σφαιρική ενηµέρωση και φιλοδοξεί να αποτελέσει δίαυλο επικοινωνίας και γνωριµίας των επαγγελµατιών του κλάδου.

Θεµατολογία Ειδήσεις από τον κλάδο των κατασκευών, της αρχιτεκτονικής, του design και του real estate n Επενδύσεις και στρατηγικές κινήσεις εταιριών σε Ελλάδα και εξωτερικό n Retail, hospitality, well being, the future of workspace n Βιώσιµη ανάπτυξη n Οικονοµικές ειδήσεις n Προκηρύξεις και διαγωνισµοί n Market news από διεθνείς αγορές n Consumer insights n Ηµερολόγιο όλων των εκθέσεων, των διοργανώσεων και των συνεδρίων n

Περιεχόµενο: Γιώργος Λαµπίρης, T: 210-66.17.777 (εσωτ. 389) E: glambiris@boussias.com Εµπορικό: Ματίνα ∆ηµητριάδου, T: 210-66.17.777 (εσωτ. 331) E: mdimitriadou@boussias.com Συνδροµές: Βίκυ Θεοδωρίδου, T: 210-66.17.777 (εσωτ. 101) E: vtheodoridou@boussias.com

NEWS

Τ Ι ΤΆ Ν : Α Ν Α Κ Υ Κ Λ Ώ Ν Ε Ι Τ Η Ν Ι Π ΤΆ Μ Ε Ν Η Τ Έ Φ ΡΑ Μ Ε Ι Ώ Ν Ο Ν ΤΑ Σ ΤΟ Α Π ΟΤ Ύ Π Ω Μ Α Ά Ν Θ ΡΑ Κ Α Τη δέσμευσή του στις αρχές της κυκλικής οικονομίας αποδεικνύει ο όμιλος Τιτάν. Σύμφωνα με σχετική ανακοίνωση, η θυγατρική του ομίλου στις ΗΠΑ, η Separation Technologies (ST), ανέπτυξε μια νέα καινοτόμο διαδικασία ανακύκλωσης ιπτάμενης τέφρας από περιοχές απόθεσής της. H ανακυκλωμένη ιπτάμενη τέφρα, με τη σειρά της, αξιοποιείται για τη μείωση του αποτυπώματος άνθρακα των προϊόντων του Τιτάνα και των πελατών της ST. Μέσω αυτής της νέας τεχνολογίας, η ιπτάμενη τέφρα ανακτάται από περιοχές απόθεσης προτού μετατραπεί σε επαναχρη-

σιμοποιήσιμα, «πράσινα» προϊόντα με σταθερά χαρακτηριστικά και υψηλή ποιότητα. Τα προϊόντα αυτά που έχει εισάγει o Τιτάν στην αγορά των ΗΠΑ με τις εμπορικές ονομασίες ProAsh και EcoTherm, μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως βιώσιμες πρώτες ύλες στην παραγωγή δομικών υλικών και ηλεκτρικής ενέργειας. Επιπλέον, πολύ σημαντικό είναι ότι η αποκλειστική τεχνολογία του Τιτάνα μπορεί να προσφέρει διεθνώς μια ουσιαστική λύση για τον καθαρισμό και την αποκατάσταση περιοχών απόθεσης ιπτάμενης τέφρας, όπως και των γειτονικών τους κοινοτήτων.

ΗΡΑΚΛΉΣ: ΑΠΈΚΤΗΣΕ ΛΑΤΟΜΕΊΟ ΑΔΡΑΝΏΝ ΥΛΙΚΏΝ ΚΑΙ ΔΎΟ ΜΟΝΆΔΕΣ ΣΚΥΡΟΔΈΜΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΑΤΤΙΚΉ Ο Όμιλος Ηρακλής ανακοίνωσε την υπογραφή συμφωνίας με την εταιρεία Χάλυψ Δομικά Υλικά Α.Ε. για την εξαγορά της δραστηριότητας ασβεστόλιθου/αδρανών υλικών στη Μάνδρα Αττικής και δύο μονάδων παραγωγής έτοιμου σκυροδέματος στον Ασπρόπυργο και τον Γέρακα Αττικής. Η εξαγορά στον τομέα των αδρανών υλικών διευρύνει το γεωγραφικό αποτύπωμα της εταιρείας στη συγκεκριμένη δραστηριότητα και ενισχύει την ανταγωνιστικότητά της στη δυναμικά αναπτυσσόμενη αγορά της Αττικής. Το λατομείο αδρανών υλικών στη Μάνδρα Αττικής είναι ένα από τα μεγαλύτερα λατομεία αδρανών υλικών σε Ελλάδα και Ευρώπη. Ο Όμιλος Ηρακλής θα αποκτήσει τη δυνατότητα 6 | CONSTRUCTION

διάθεσης ποικιλίας προϊόντων για χρήση στην παραγωγή σκυροδέματος, ασφαλτικού σκυροδέματος, τσιμέντου, ασβεστοκονίας, οδοστρωσίας αλλά και για την κατασκευή κάθε μεγάλου έργου υποδομής. Η εξαγορά στον τομέα του έτοιμου σκυροδέματος επεκτείνει το δίκτυο εξυπηρέτησης στην Αττική ενισχύοντας την υποστήριξη των πελατών του Ομίλου σε κάθε έργο. ΜΑÏΟΣ 2021

ΆΡΗΣ ΚΑΡΥΤΙΝΌΣ: ΓΙΑΤΊ Η PRODEA ΕΠΕΝΔΎΕΙ ΣΤΑ LOGISTICS «Είμαστε η μεγαλύτερη ΑΕΕΑΠ που έχει επενδύσει στο σύνολο των κλάδων του real estate, και αυτό λόγω του μεγέθους της αγοράς», είπε ο Άρης Καρυτινός, CEO της Prodea Investments, στο Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών. «Μέχρι τώρα επενδύαμε σε γραφεία και καταστήματα, όμως τα τελευταία χρόνια άλλαξαν πολλά πράγματα στην αγορά. Υπήρχαν κλάδοι με μεγάλα προβλήματα εξαιτίας της πανδημίας, αλλά υπήρχαν και κλάδοι όπως το ηλεκτρονικό εμπόριο και τα logistics που παρουσίασαν δυναμική», τόνισε. Ο κ. Καρυτινός χαρακτήρισε στρατηγικό κλάδο τα logistics, καθώς -όπως είπε- η χώρα μας ευνοεί την ανάπτυξής τους. Ερωτηθείς για το χαρτοφυλάκιο της Prodea στον κλάδο των logistics, ο CEO του ομίλου είπε: «Πρέπει να αγοράσεις πολλά τετραγωνικά για να κάνεις τη διαφορά». Μάλιστα, οι άμεσες επενδύσεις της Prodea είναι γύρω στα 50 εκατ. και αφορούν 75.000 τετραγωνικά, που θα ολοκληρωθούν έως το τέλος του χρόνου. Όσον αφορά τον Πύργο του Πειραιά, στον οποίο συνεργάζεται η Prodea μαζί με την Dimand, ο κ. Καρυτινός τον χαρακτήρισε ως «ένα πολύ φιλόδοξο πρότζεκτ, από τα λίγα εμβληματικά κτίρια». Σύμφωνα με τον ίδιο, ως τον Ιούλιο του 2023 αναμένεται η ολοκλήρωσή του και θα έχει πολλές χρήσεις, εκτός από γραφεία.

ΜΑÏΟΣ 2021

ΟΔΥΣΣΈΑΣ ΑΘΑΝΑΣΊΟΥ: ΔΕΝ ΑΜΦΙΒΆΛΑΜΕ ΠΟΤΈ ΓΙΑ ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΌ Δεν αμφιβάλαμε ποτέ για το Ελληνικό, τόνισε μεταξύ άλλων ο επικεφαλής της Lamda Development για το πολυαναμενόμενο έργο της ανάπτυξης του Ελληνικού. Μάλιστα, ο κ. Οδυσσέας Αθανασίου είπε, μιλώντας στο Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών, πως στις επόμενες τρεις εβδομάδες θα ολοκληρωθούν όσα απομένουν από την πλευρά του υπουργείου Οικονομικών για τη μεταβίβαση των μετοχών. Ο κ. Αθανασίου, συνεχίζοντας, επεσήμανε πως το Ελληνικό είναι ένα εμβληματικό έργο και πόλος έλξης ξένων κεφαλαίων, καθώς θα έχουμε χείμαρρο επενδυτικών ανακοινώσεων. Όπως σημείωσε, με την ολοκλήρωση της μεταβίβασης των μετοχών, θα ακολουθήσουν, μπορεί και πριν από το καλοκαίρι, webinars όλης της αγοράς για το τι θα περιλαμβάνει ακριβώς η ανάπλαση του Ελληνικού. «Θα αρχίσουμε να βλέπουμε έργα από το φθινόπωρο», τόνισε ο κ. Αθανασίου προσθέτοντας πως «με ορίζοντα το 2025 θα έχει ολοκληρωθεί όλη η παραλιακή ζώνη, όλα τα οικιστικά, ενώ το 1/3 του πάρκου θα γίνει την πρώτη πενταετία. Οι δε αθλητικές εγκαταστάσεις θα είναι έτοιμες το 2023». Το πάρκο, όπως τόνισε ο CEO της Lamda Development, θα είναι 15 φορές ο εθνικός κήπος με ποικιλομορφία στο έδαφος, θα περιλαμβάνει 45 χλμ. περιπάτου και θα έχει έντονο το υδάτινο στοιχείο.

Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΉΣ: ΜΕ ΤΗΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΊΑ BIM Η ΓΡΑΜΜΉ 4 ΤΟΥ ΜΕΤΡΌ Η πρόσληψη χρηματοοικονομικού συμβούλου που θα «τρέξει» τη νέα ψηφιακή μέθοδο κατασκευής και λειτουργίας των δημοσίων έργων, η υποβολή σχετικής πρότασης προς το Ταμείο Ανάκαμψης και η εφαρμογή της μεθόδου για πρώτη φορά στη χώρα μας στο μεγάλο έργο της γραμμής 4 του Μετρό αποδεικνύουν ότι το Υπουργείο Υποδομών περνάει στη νέα ψηφιακή εποχή μέσω του BIM (Building Information Modeling). Αυτά προέκυψαν από την ομιλία του κ. Κώστα Καραμανλή, Υπουργού Υποδομών και Μεταφορών, στο Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών. «Η διαδικασία των BIM είναι μέρος του Ταμείου Ανάκαμψης και εμείς ως Υπουργείο θα κινηθούμε με πολύ μεγάλα βήματα, έτσι ώστε στα επόμενα πολύ μεγάλα σημαντικά έργα να χρησιμοποιηθείαυτή η καινοτόμος πλατφόρμα», δήλωσε χαρακτηριστικά ο κ. Καραμανλής. CONSTRUCTION |

SPECIAL REPORT

ΟΙ ΥΠΟΔΟΜΈΣ ΠΟΥ ΘΑ «ΧΤΙΣΤΟΎΝ» ΜΕ ΤΟ ΤΑΜΕΊΟ ΑΝΆΚΑΜΨΗΣ Αρκετά διευρυμένο το πρόγραμμα έργων σε υποδομές και μεταφορές που εντάσσεται στο επενδυτικό πλάνο. ΤΟΥ ΓΙΆΝΝΗ ΠΙΣΠΙΡΊΓΚΟΥ

8 | CONSTRUCTION

ενεργειακή αναβάθμιση του κτιριακού αποθέματος της χώρας, κυρίως μέσω του προγράμματος «Εξοικονομώ», ο εκσυγχρονισμός της επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης, ο ψηφιακός μετασχηματισμός του κράτους και οι ιδιωτικές επενδύσεις θα απορροφήσουν τη μερίδα του λέοντος από τον προϋπολογισμό του εθνικού σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας. Ωστόσο, ένα σημαντικό κομμάτι της χρηματοδότησης θα κατευθυνθεί και σε μεγάλα έργα υποδομών και μεταφορών με σημαίνουσα αξία για τη χώρα.

ΣΤΟ ΕΠΙΚΕΝΤΡΟ ΒΟΑΚ ΚΑΙ Ε65

Είναι αδιαμφισβήτητο ότι τα έργα που τραβούν τα φώτα της δημοσιότητας πάνω τους είναι εκείνα των μεγάλων οδικών ΜΑÏΟΣ 2021

Η κατασκευή του ΒΟΑΚ θα συνδέσει τις τέσσερις μεγάλες πόλεις της Κρήτης αναβαθμίζοντας τη μεγαλύτερη τουριστική περιοχή της χώρας αξόνων του ΒΟΑΚ (427 εκατ. ευρώ) και του Ε65 (450 εκατ. ευρώ). Το ίδιο αφορά και τα σιδηροδρομικά project της προαστιακής γραμμής Άνω Λιόσια-Μέγαρα (85 εκατ. ευρώ) και το έργο συντήρησης της γραμμής Αθήνα-Θεσσαλονίκη (150 εκατ. ευρώ). Αναλυτικότερα, ο Ε65 είναι ο αυτοκινητόδρομος Τρίκαλα – Γρεβενά – Εγνατία Οδός (κεντρικός δρόμος, δρόμοι εξυπηρέτησης/δρόμοι σύνδεσης και συμπληρωματικές εργασίες), συνολικού μήκους 70,47 χλμ. Η επένδυση στην κατασκευή του ΒΟΑΚ θα συνδέσει τις τέσσερις μεγάλες πόλεις της Κρήτης αναβαθμίζοντας τη μεγαλύτερη τουριστική περιοχή της χώρας και εκσυγχρονίζοντας το νησί. Η επένδυση θα βελτιώσει καταλυτικά την οδική ασφάλεια και θα κινητοποιήσει πολλές επιπλέον περιφερειακές επενδύσεις. Επίσης, δημιουργείται μια νέα γραμμή μήκους 36 χλμ. προαστιακού σιδηροδρόμου από τα Άνω Λιόσια μέχρι τα Μέγαρα. Ενώνεται έτσι πολύ αποτελεσματικότερα από πλευράς Μέσων Μαζικής μεταφοράς η Δυτική Αττική με την Αθήνα και την υπόλοιπη Αττική, βελτιώνοντας την ποιότητα των μετακινήσεων των κατοίκων και των εργαζομένων στη Δυτική Αττική και δίνοντας πρόσθετες δυνατότητες ανάπτυξης στις επιχειρήσεις της περιοχής και νέες ευκαιρίες στις δραστηριότητες αλυσίδων εφοδιασμού στην περιοχή. Ακόμη, ο εκσυγχρονισμός μέσω Σύμπραξης Δημοσίου Ιδιωτικού Τομέα του δικτύου σιδηροδρόμων με εμβληματική παρέμβαση στην ηλεκτροδότηση, σημαΜΑÏΟΣ 2021

τοδότηση, τηλεπικοινωνίες, ηλεκτρομηχανολογικών συστημάτων, της γραμμής από Πειραιά/Αθήνα έως Θεσσαλονίκη. Στόχος η ολοκλήρωση του μετασχηματισμού των σιδηροδρομικών μεταφορών για να γίνει η χώρα πύλη εμπορίου προς την Ευρώπη.

ΟΔΙΚΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑ, ΓΕΦΥΡΕΣ, ΑΕΡΟΔΡΟΜΙΑ

Θηριώδες είναι, επίσης, και το πρόγραμμα βελτίωσης της οδικής ασφάλειας με 450 εκατ. ευρώ. Αφορά την αποκατάσταση του οδικού δικτύου και επισκευή επικίνδυνων οδοστρωμάτων σε διάφορες περιοχές της χώρας προκειμένου να βελτιωθεί το επίπεδο λειτουργίας και ασφάλειας των οδικών μεταφορών.

Ένα σημαντικό έργο αφορά και την εγκατάσταση ασύρματων δικτύων 5G στο εθνικό δίκτυο έξι αυτοκινητοδρόμων (2.011 χιλιόμετρα). Το έργο θα οδηγήσει σε νέες επενδύσεις στην συνδεδεμένη και αυτόνομη κινητικότητα και στην βελτίωση της ανταγωνιστικότητας της εφοδιαστικής αλυσίδας της χώρας. Επιπλέον, 81+65 εκατ. ευρώ θα πάνε στο Υποδομών σε δράσεις για τις «Έξυπνες Γέφυρες» και τα ηλεκτρονικά διόδια αντίστοιχα. Αφορά αναβάθμιση των υποδομών και έξυπνη διαχείριση των εγκαταστάσεων των γεφυρών αλλά και την ανάπτυξη ενός αξιόπιστου, οικονομικού και φιλικού στους χρήστες διαλειτουργικού συστήματος ηλεκτρονικών διοδίων για όλη την Ελλάδα.

CONSTRUCTION |

SPECIAL REPORT

Συνολικές επενδύσεις 31,8 δισ. ευρώ υπολογίζεται ότι θα κινητοποιήσουν τα δάνεια 12,7 δισ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης Ποσό 107 εκατ. ευρώ θα δοθεί για την αναβάθμιση 13 Περιφερειακών Αεροδρομίων. Περιλαμβάνει: (α) Σχεδιασμό, μελέτη και σχετικές άδειες για τους αεροδιαδρόμους, (β) Κατασκευή (ανασχηματισμός) λωρίδων αεροδιαδρόμου, (γ) Κατασκευή Περιοχής Ασφαλείας του αεροδιαδρόμου, (δ) Σηματοδότηση αεροδιαδρόμου, (ε) Περιμετρική περίφραξη τύπου ΝΑΤΟ, (στ) Φωτισμός αεροδιαδρόμου. Τέλος 20 εκατ. ευρώ περιλαμβάνονται για την αναβάθμιση μικρότερων περιφερειακών λιμένων σε νησιά και περιοχές με ανεπτυγμένη τουριστική δραστηριότητα.

ΜΈΣΩ 3 ΚΑΝΑΛΙΏΝ Η ΧΡΗΜΑΤΟΔΌΤΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΕΝΔΎΣΕΩΝ Συνολικές επενδύσεις 31,8 δισ. ευρώ υπολογίζει η κυβέρνηση ότι θα κινητοποιήσουν τα δάνεια 12,7 δισ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης, που θα δοθούν αποκλειστικά για ιδιωτικές επενδύσεις, με κριτήρια αγοράς. Ενδιαφέρον νέο στοιχείο είναι ότι τα δάνεια θα διοχετευθούν μέσω τριών καναλιών διανομής, ανάλογα με το είδος και το ύψος της επένδυσης. Στο πλαίσιο αυτό προβλέπεται η δημιουργία ενός Fund of Funds (FoF) για τη χρηματοδότηση μετοχικού κεφαλαίου σε ταχέως αναπτυσσόμενες επιχειρήσεις. Συγκεκριμένα, τα κανάλια είναι τα εξής:

1. ΔΙΕΘΝΉ ΧΡΗΜΑΤΟΠΙΣΤΩΤΙΚΆ ΙΔΡΎΜΑΤΑ:

Όπως επισημαίνεται, η πρακτική της αγοράς στην Ελλάδα είναι να χρηματοδοτείται έως και το 50% του συνολικού κόστους ενός έργου, υπό την προϋπόθεση ότι το τμήμα χρηματοδότησης του χρέους θα υπερβεί τα 10 εκατ. ευρώ (άρα το συνολικό κόστος του έργου να είναι άνω των 20 εκατ. ευρώ).

2. ΕΜΠΟΡΙΚΈΣ ΤΡΆΠΕΖΕΣ:

Για τα έργα με συνολική επενδυτική αξία κάτω των 20 εκατ. ευρώ τα δάνεια θα διοχετεύονται μέσω των εμπορικών τραπεζών, αν και μπορούν επίσης να χρηματοδοτηθούν έργα μεγαλύτερου ύψους.

10 | C O N S T R U C T I O N

3. ΕQUITY PLATFORM:

Εδώ εντάσσεται η δημιουργία του FoF, το οποίο θα λειτουργεί υπό την Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα Επενδύσεων. Στόχος είναι η χρηματοδότηση μετοχικού κεφαλαίου ή οιονεί μετοχικού κεφαλαίου με επίκεντρο τις πιο δυναμικές και ταχέως αναπτυσσόμενες επιχειρήσεις και τομείς της ελληνικής οικονομίας. Το σχέδιο της κυβέρνησης προβλέπει ότι τα δάνεια του κράτους θα καλύπτουν το πολύ το 50% της αξίας του έργου, ενώ κατά μέσον όρο υπολογίζεται ότι η κρατική συμμετοχή θα φτάνει στο 40%. Το υπόλοιπο θα καλύπτεται από τραπεζική χρηματοδότηση κατά τουλάχιστον 30% και ίδια κεφάλαια των επενδυτών κατά τουλάχιστον 20%. Η χρηματοδότηση προβλέπεται να διαρκεί 8-12 χρόνια, ενώ θα υπάρχει περίοδος χάριτος 2-3 χρόνια, πριν από την έναρξη αποπληρωμής του δανείου. Επομένως, οι επιχειρήσεις που θα πάρουν φέτος δάνειο δεν θα αρχίσουν να το αποπληρώνουν πριν από το 2023-2024. Το αίτημα για τη χρηματοδότηση θα το υποβάλουν οι εμπορικές τράπεζες και οι ευρωπαϊκοί χρηματοδοτικοί οργανισμοί (ΕΙΒ, EBRD, EIF) και θα συγχρηματοδοτούν τις επενδύσεις με ίσους όρους με το Δημόσιο (pari passu).

ΜΑÏΟΣ 2021

INTERVIEW

ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ ΣΔΟΎΚΟΥ: Η ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΉ ΜΕΤΆΒΑΣΗ ΑΠΑΙΤΕΊ ΜΕΓΆΛΕΣ ΕΠΕΝΔΎΣΕΙΣ Ε Φ ’ Ό Λ Η Σ Τ Η Σ ΎΛ Η Σ Σ Υ Ν Έ Ν Τ Ε Υ Ξ Η Τ Η Σ Γ Ε Ν Ι Κ Ή Σ Γ ΡΑ Μ Μ ΑΤ Έ Ω Σ ΕΝΈΡΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΟΡΥΚΤΏΝ ΠΡΏΤΩΝ ΥΛ Ώ Ν Τ ΟΥ Υ Π Ε Ν Σ Υ Ν Έ Ν Τ Ε Υ Ξ Η Σ ΤΟ Ν Γ Ι Ά Ν Ν Η Π Ι Σ Π Ι Ρ Ί Γ ΚΟ

12 | C O N S T R U C T I O N

«Θ

έλουμε η συμμετοχή των ΑΠΕ στο ενεργειακό μίγμα της χώρας να αυξηθεί στο 35% ως το 2030, κι επιτρέψτε μου να πω ότι αυτός ο στόχος είναι παραπάνω από εφικτός», επισημαίνει μεταξύ άλλων η κυρία Αλεξάνδρα Σδούκου. Πόσο επηρέασε η πανδημία την «πράσινη ατζέντα» τόσο της Ε.Ε. όσο και της ελληνικής κυβέρνησης; Για περισσότερο από έναν χρόνο, η ανθρωπότητα έχει στραμμένη την προσοχή της στην πανδημία του νέου κορονοϊού και στις επιπτώσεις της στη δημόσια υγεία, την κοινωνία και την οικονομία. Η Ευρωπαϊκή Ένωση είχε αναγνωρίσει νωρίτερα ότι το μέλλον της εξαρτάται από την υγεία του πλανήτη. Δεσμευόμενη στους στόχους του European Green Deal τέθηκε επικεφαλής στην κούρσα για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής. Η Ελλάδα συντάχθηκε με τo ευρωπαϊκό όραμα για κλιματική ουδετερότητα ως το 2050. Με πρωτοβουλία του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, θέσαμε στο Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ), ΜΑÏΟΣ 2021

ΑΦΙΈΡΩΜΑ ΣΤΙΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΈΣ ΥΠΟΔΟΜΈΣ

τον Νοέμβριο του 2019, ακόμη πιο φιλόδοξους στόχους από την Ε.Ε. για την ενεργειακή μετάβαση της χώρας. Και παρά τις δυσκολίες που βιώσαμε το 2020, ο σχεδιασμός μας εξελίσσεται χωρίς καθυστερήσεις και με σταθερά βήματα. Προχωράμε συνεκτικά στην απανθρακοποίηση της οικονομίας μας ως το 2028, έχοντας εκπονήσει το Σχέδιο Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης, που θέτει τα θεμέλια για ένα νέο παραγωγικό μοντέλο στις λιγνιτικές περιοχές. Όπως μάλιστα ανακοινώθηκε πρόσφατα από τη ΔΕΗ, η απόσυρση της τελευταίας λιγνιτικής μονάδας της χώρας έρχεται τρία χρόνια νωρίτερα, με τη μετατροπή της σε μονάδα φυσικού αερίου το 2025. Ακόμη, συνεχίστηκε με αμείωτο ρυθμό μέσα στο 2020 η υλοποίηση και λειτουργία νέων σταθμών Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας. Θέλουμε η συμμετοχή των ΑΠΕ στο ενεργειακό μίγμα της χώρας να αυξηθεί στο 35% ως το 2030, κι επιτρέψτε μου να πω ότι αυτός ο στόχος είναι παραπάνω από εφικτός. Μέσα στο 2020 συνδέθηκαν νέες μονάδες ΜΑÏΟΣ 2021

ισχύος 1GW, ενώ, κατά τις εκτιμήσεις του ΔΑΠΕΕΠ, θα ενταχθούν εντός του 2021 νέες μονάδες ισχύος 1,6GW. Η απόφαση της ελληνικής κυβέρνησης να κάνει τολμηρά βήματα στην ενεργειακή μετάβαση, αν και αμφισβητήθηκε από κάποιους, επιβεβαιώνεται από την ίδια την πραγματικότητα. Η πανδημία λειτούργησε ως μεγεθυντικός φακός των συνεπειών της κλιματικής κρίσης. Οι πολιτικές μας για την επόμενη μέρα πρέπει να απαντήσουν συγχρόνως σε δύο μεγάλες προκλήσεις: την ανάγκη επείγουσας δράσης για τον πλανήτη και τη γρήγορη οικονομική ανάκαμψη. Το Green Deal αποτελεί την αναπτυξιακή στρατηγική της Ευρώπης για την επόμενη μέρα. Κι αυτό πια γίνεται και θεσμικά δεσμευτικό, μετά την πρόσφατη απόφαση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, για τον πρώτο Ευρωπαϊκό Νόμο για το Κλίμα, με αναθεωρημένο τον στόχο για μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου κατά τουλάχιστον 55% ως το 2030. Νέα δεδομένα δημιουργούνται για όλες τις χώρες που θα αναγκαστούν να ξαναδούν την ενεργειακή και κλιματική τους στρατηγική. Τα αντανακλαστικά της ελληνικής Κυβέρνησης είναι άμεσα. Η συζήτηση για έναν νέο Κλιματικό Νόμο έχει ήδη ανοίξει, με τον Πρωθυπουργό να θέτει ως στόχο τον Ιούνιο για να βγει σε διαβούλευση το νέο πλαίσιο που θα καθοδηγήσει τη χώρα μας σε ένα κλιματικά ουδέτερο μέλλον. Έχετε αναφέρει στο παρελθόν ότι η οικονομική ανάκαμψη θα είναι «πράσινη». Ποιος ο ρόλος του φυσικού αερίου, των ΑΠΕ και της αποθήκευσης ενέργειας στη μετα-κορονοϊό εποχή; Η Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία θα είναι ο βασικός μοχλός για την ταχεία ανάκαμψη που χρειάζεται η ευρωπαϊκή οικονομία εξερχόμενη από την πανδημία. Αυτό δεν είναι πια μόνο μια αίσθηση ή μια προσωπική επιθυμία, αλλά αποτυπώνεται στη στρατηγική της Ε.Ε. για την επόμενη μέρα, όπως αυτή αντανακλάται στον Μηχανισμό Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Ο πράσινος πυλώνας αντιστοιχεί στο 38% των πόρων που θα χρηματοδοτήσουν ως το 2026 την αναθέρμανση της ευρωπαϊκής οικονομίας. Ως Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, ολοκληρώνουμε άμεσα τις θεσμικές μεταρρυθμίσεις και διεκδικούμε 6 δισ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης για να επιταχύνουμε την ενεργειακή και κλιματική μετάβαση. Σε πλήρη ευθυγράμμιση με το ΕΣΕΚ, έχουμε έναν οδικό χάρτη με ορίζοντα δεκαετίας, που αναμένεται να

ενεργοποιήσει συνολικά δημόσιες και ιδιωτικές επενδύσεις, ύψους 44 δισ. ευρώ. Στο επίκεντρο αυτής της δραστηριότητας θα βρεθούν τα νέα έργα ΑΠΕ, καθώς θέλουμε οι ανανεώσιμες να αποτελέσουν την κύρια πηγή ηλεκτρισμού της χώρας. Για να το πετύχουμε χρειαζόμαστε περίπου 8GW νέας εγκατεστημένης ισχύος από αιολικά και φωτοβολταϊκά, υπερδιπλασιάζοντας την ισχύ που έχουμε σήμερα, και να ξεπεράσουμε τα 19GW συνολικής εγκατεστημένης ισχύος από ΑΠΕ μέχρι το 2030. Καίριο ρόλο διαδραματίζει η αποθήκευση ενέργειας, η οποία θα αυξήσει τη δυνατότητα του δικτύου να υποδεχθεί νέες μονάδες ΑΠΕ. Ήδη, στο Υπουργείο προετοιμάζουμε το θεσμικό και ρυθμιστικό πλαίσιο για την ανάπτυξη και συμμετοχή μονάδων αποθήκευσης στις αγορές ηλεκτρικής ενέργειας, με στόχο αυτό να τεθεί σε ισχύ μέσα στους επόμενους μήνες. Παράλληλα, έχουμε προβλέψει και για τη χρηματοδοτική διευκόλυνση των μονάδων αποθήκευσης μέσω των προτάσεων που υποβάλαμε στο Ταμείο Ανάκαμψης. Συγχρόνως, προωθούμε την περαιτέρω ανάπτυξη και αναβάθμιση του δικτύου μεταφοράς, προκειμένου να μπορεί να υποστηρίξει τη διείσδυση των ΑΠΕ στο ενεργειακό μίγμα της χώρας. Προς αυτόν τον σκοπό, σχεδιάζονται επενδύσεις, ύψους 9 δισ. ευρώ, που θα κινητοποιηθούν μέσα από το ΕΣΕΚ, ενώ πόροι 300 εκατ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης θα κατευθυνθούν στην αναβάθμιση και βελτίωση των δικτύων, καθώς και στην περαιτέρω αύξηση του ηλεκτρικού χώρου. Βεβαίως, η μετάβαση σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας δεν γίνεται από τη μια μέρα στην άλλη και, όπως ξαναείπα, απαιτεί τεράστιες επενδύσεις. Για αυτό και θα πρέπει να επιταχύνουμε την αντικατάσταση των πιο ρυπογόνων καυσίμων από πιο καθαρές λύσεις. Δεδομένου ότι το φυσικό αέριο, αν και είναι ορυκτό καύσιμο, έχει χαμηλότερες εκπομπές CO2 από τα συμβατικά, η υποκατάσταση της χρήσης πετρελαίου και λιγνίτη από φυσικό́ αέριο αποτελεί ένα ενδιάμεσο βήμα πολιτικής προς πιο φιλικά προς το περιβάλλον καύσιμα, μειώνοντας συγχρόνως το κόστος ενέργειας για νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Ο σχεδιασμός μας περιλαμβάνει την ενίσχυση των εγχώριων δικτύων. Το δεκαετές πρόγραμμα ανάπτυξης του ΔΕΣΦΑ περιλαμβάνει επενδύσεις ύψους περίπου 500 εκατομμυρίων ευρώ, ενώ το επικαιροποιημένο πλάνο ανάπτυξης της ΔΕΔΑ CONSTRUCTION |

INTERVIEW προβλέπει επιπλέον 300 εκατ. ευρώ την επόμενη πενταετία. Μείζονος σημασίας είναι και τα έργα αποθήκευσης φυσικού αερίου, όπως η υποθαλάσσια αποθήκη Καβάλας, ο διαγωνισμός για την οποία βρίσκεται σε εξέλιξη από το ΤΑΙΠΕΔ. Συγχρόνως, με την ανάπτυξη των διασυνοριακών διασυνδέσεων, όπως ο αγωγός IGB, στοχεύουμε στην αναβάθμιση του ρόλου της χώρας ως πύλης φυσικού αερίου στην ευρωπαϊκή αγορά. Πώς διευκολύνετε τους ενδιαφερόμενους επενδυτές να αναπτύξουν πρωτοβουλίες πράσινης ενέργειας από φωτοβολταϊκά και αιολικά συστήματα ενέργειας; Η ενεργειακή μετάβαση απαιτεί μεγάλες επενδύσεις. Για αυτό και επιδιώκουμε να δομήσουμε ένα φιλικό, σταθερό και ασφαλές ρυθμιστικό περιβάλλον που θα προσελκύει και δεν θα αποθαρρύνει τους επενδυτές. Στόχος μας είναι μια πλήρως ψηφιοποιημένη και απαλλαγμένη από περιττή γραφειοκρατία αδειοδοτική διαδικασία, που να διαρκεί 2-3 έτη, όπως επιτάσσει και η ευρωπαϊκή Οδηγία. Είναι ξέρετε οξύμωρο να έχουμε, σήμερα, ένα αδειοδοτικό πλαίσιο που αγγίζει κατά μέσο όρο τα 5-7 έτη, ενώ θέλουμε να τρέξουμε για να καλύψουμε το χαμένο έδαφος στον τομέα της ενεργειακής μετάβασης. Η πρώτη μεγάλη παρέμβαση για την απλοποίηση και επιτάχυνση της αδειοδοτικής διαδικασίας έγινε μέσα στο 2020 και τώρα είμαστε στην τελική ευθεία για την υλοποίηση της β’ φάσης απλοποίησης των διαδικασιών και μείωσης της γραφειοκρατίας. Προχωράμε στην ανάπτυξη ενός ολοκληρωμένου πληροφοριακού συστήματος, το οποίο θα οδηγήσει στην πλήρη ψηφιοποίηση των διαδικασιών σε όλα τα στάδια αδειοδότησης. Θα αποτελεί ένα ηλεκτρονικό «one-stop shop» για τη διαχείριση όλης της διαδικασίας από τον επενδυτή. Επίσης, συνεχίζουμε, και αυτό είναι πολύ σημαντικό για τους επενδυτές, ως το 2024 τις ανταγωνιστικές διαδικασίες. Τους διαγωνισμούς που είναι το βασικό εργαλείο ανάπτυξης για τις ΑΠΕ. Θέλουμε να πετύχουμε ανταγωνιστικές τιμές στις ΑΠΕ και να ενισχύσουμε τον ανταγωνισμό. Το επενδυτικό ενδιαφέρον είναι αρκετά μεγάλο και θέλουμε τα έργα να ωριμάσουν και να υλοποιηθούν γρήγορα, με ασφάλεια για τους επενδυτές και μέριμνα για το περιβάλλον και τις τοπικές κοινωνίες. Πώς θα περιγράφατε την πορεία των προγραμμάτων ενεργειακής εξοικονόμησης για κατοικίες; Συνηθίζω να λέω ότι το «Εξοικονομώ-Αυτο14 | C O N S T R U C T I O N

νομώ» είναι μια ξεχωριστή περίπτωση προγράμματος. Ένα triple-win πρόγραμμα που όλοι κερδίζουν, οι ωφελούμενοι, οι επαγγελματίες, η κοινωνία και το περιβάλλον. Η επιτυχία του είναι τεράστια και μάλιστα είναι από τα πιο επιτυχημένα στην Ευρώπη. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το τελευταίο πρόγραμμα. Η πλατφόρμα άνοιγε σε κάθε Περιφέρεια και έκλεινε μέσα σε 15-20 λεπτά. Εντάχθηκαν 36.354 κατοικίες και 990 πολυκατοικίες και δυστυχώς δεν είχαμε διαθέσιμους πόρους για τις περισσότερες από 50.000 αιτήσεις που έχουν υποβληθεί σε διάφορα στάδια ετοιμότητας. Και μιλάμε για ένα πρόγραμμα, που προέβλεπε διάθεση πόρων 1 δισ. ευρώ, που προβλέπεται με τη συμμετοχή και των ιδιωτών, να οδηγήσει στην υλοποίηση έργων αξίας τουλάχιστον 1,5 δισ. ευρώ μέσα στους επόμενους 12 μήνες σε όλη τη χώρα. Πρόκειται για έναν τεράστιο κύκλο εργασιών για τον κλάδο των κατασκευών, που έχει δοκιμαστεί τα τελευταία χρόνια από τη δεκαετή οικονομική κρίση κι εν συνεχεία από την πανδημία. Παράλληλα, δίνει ώθηση στην έρευνα και στην καινοτομία γύρω από νέες τεχνολογικές λύσεις και υπηρεσίες, ανοίγοντας σημαντικές προοπτικές για την ελληνική οικονομία. Στόχος μας είναι να υλοποιούμε ένα πρόγραμμα «Εξοικονομώ» κάθε χρόνο. Σύμμαχός μας είναι πλέον και οι πόροι του Ταμείου Ανάκαμψης, σε συνδυασμό με το νέο ΕΣΠΑ και άλλα διαθέσιμα εργαλεία. Μέσω του εθνικού σχεδίου «Ελλάδα 2.0» κατευθύνουμε πόρους 1,08 δισ. ευρώ για την ενεργειακή αναβάθμιση κατοικιών. Στο pipeline μπαίνουν επίσης προγράμματα εξοικονόμησης ενέργειας για τις επιχειρήσεις με πόρους 450 εκατ. ευρώ από το RRF, καθώς και το Δημόσιο με 200 εκατ. ευρώ. Η βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης του κτιριακού́ αποθέματος της χώρας αναμένεται βάσει του ΕΣΕΚ να οδηγήσει σε 8 δισ. ευρώ αύξηση της εγχώριας προστιθεμένης αξίας και στη δημιουργία περισσότερων από 22.000 νέων θέσεων εργασίας. Κατά την άποψή σας, θα μπορούσαμε να θεωρήσουμε την πανδημία ευκαιρία για την ανάπτυξη της ηλεκτροκίνησης; Η ηλεκτροκίνηση είναι ξέρετε ένα στοίχημα, όχι μόνο της κυβέρνησης, αλλά και προσωπικό. Είναι μια απτή αντανάκλαση, θα έλεγα, του ενδιαφέροντός μας για το περιβάλλον και την ποιότητα ζωής. Το πρώτο στοιχείο που μας έδειξαν τον προηγούμενο έναν χρόνο οι καθολικοί περιορισμοί στις μετακινήσεις ήταν μια απότομη μείωση των επιπέδων αέριων ρύπων στην ατμόσφαιρα.

Επιδιώκουμε να δομήσουμε ένα φιλικό, σταθερό και ασφαλές ρυθμιστικό περιβάλλον που θα προσελκύει τους επενδυτές Το αποτύπωμα των μεταφορών στην ποιότητα του αέρα είναι πολύ έντονο. Στον βαθμό λοιπόν που η δοκιμασία του κορονοϊού μάς ευαισθητοποίησε ως προς την κλιματική αλλαγή και ανέδειξε την ανάγκη για μια πιο ανθρώπινη καθημερινότητα με καθαρό αέρα στις πόλεις που ζούμε, τότε, ναι, συνέβαλε στη στροφή σε πιο καθαρές μετακινήσεις. Για τη χώρα μας, η πανδημία συνέπεσε με τη χρονιά που θέσαμε τις βάσεις για την προώθηση της ηλεκτροκίνησης με τον νόμο 4710 και μια ολοκληρωμένη δέσμη κινήτρων και επιδοτήσεων. Η ανταπόκριση των πολιτών δικαίωσε την πολιτική μας. Τα αποτελέσματα, παρά τη δυσμενή οικονομική συγκυρία λόγω πανδημίας, ήταν εντυπωσιακά. Ενώ το 2019 κυκλοφορούσαν στη χώρα 1.345 ηλεκτρικά αυτοκίνητα, μόνο το 2020 ταξινομήθηκαν 2.135. Με αποκορύφωμα τον Δεκέμβριο του 2020, που το ποσοστό στις ταξινομήσεις έφτασε στο 10%. Τάση που συνεχίζεται και στην αρχή του 2021. Επί παραδείγματι, έχουμε δεχθεί, μέσα σε εννέα μήνες, περίπου 12.600 αιτήσεις στο πρόγραμμα ΚΙΝΟΥΜΑΙ ΗΛΕΚΤΡΙΚΑ, οι οποίες δημιουργούν στην αγορά έναν κύκλο εργασιών άνω των 50 εκατ. ευρώ. Στόχος μας είναι να επεκτείνουμε τη δράση και τον επόμενο χρόνο και να ενισχύσουμε περαιτέρω τα υφιστάμενα κίνητρα. Θα προχωρήσουμε άμεσα στην παροχή επιπλέον κινήτρων για την αγορά ηλεκτρικών αυτοκινήτων, κυρίως προς τις επιχειρήσεις και τα ταξί, οι στόλοι των οποίων είναι και οι πλέον ρυπογόνοι και επιβλαβείς για την ποιότητα του ατμοσφαιρικού αέρα. Όσον αφορά δε στα ηλεκτρικά ποδήλατα, που είναι και η μεγαλύτερη επιτυχία του προγράμματος, θα προσθέσουμε τη δυνατότητα επιδότησής τους και από επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στους κλάδους του τουρισμού και της διανομής κατ’ οίκον. ΜΑÏΟΣ 2021

ΑΦΙΈΡΩΜΑ ΣΤΙΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΈΣ ΥΠΟΔΟΜΈΣ Πού βρισκόμαστε όμως με τις υποδομές φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων; Αφού το 2020 φέραμε την ηλεκτροκίνηση στην προσκήνιο, το 2021 βασική μας προτεραιότητα είναι η ανάπτυξη υποδομών φόρτισης. Έχουμε σχεδιάσει, λοιπόν, και υλοποιούμε υποστηρικτικές δράσεις, τόσο για τις δημόσια προσβάσιμες υποδομές φόρτισης, όσο και για τις ιδιωτικές. Και αναφέρομαι σε υποστηρικτικές δράσεις, γιατί με βάση το ανταγωνιστικό μοντέλο αγοράς που έχουμε θεσπίσει, η εγκατάσταση και η λειτουργία των υποδομών φόρτισης πραγματοποιείται από φορείς της αγοράς, τους ΦΕΥΦΗΟ. Για να κινητοποιηθούν οι απαραίτητες επενδύσεις λοιπόν από τον ιδιωτικό τομέα -και ήδη βλέπουμε σημαντικές κινήσεις παικτών της ενεργειακής αγοράς προς την κατεύθυνση αυτή- η κυβέρνηση, μέσω των αρμόδιων Υπουργείων διασφαλίζει τις αναγκαίες συνθήκες για τη λειτουργία της νέας αυτής αγοράς, παρέχοντας παράλληλα κίνητρα, οικονομικής ή άλλης φύσης, όπου χρειάζεται. Έτσι, στο κομμάτι των δημόσιων υποδομών φόρτισης, αυτή την περίοδο βρίσκονται σε φάση ανάπτυξης από τους Δήμους τα Σχέδια Φόρτισης Ηλεκτρικών Οχημάτων (ΣΦΗΟ). Με την ολοκλήρωσή τους, θα έχουν χωροθετηθεί περίπου 10.000 σημεία φόρτισης σε όλη την επικράτεια. Στο πλαίσιο της συντονισμένης προσπάθειας του ΥΠΕΝ, του Πράσινου Ταμείου και της ΚΕΔΕ, η ανταπόκριση των δήμων ήταν εντυπωσιακή, με το σύνολο σχεδόν των μεσαίων και μεγάλων δήμων της χώρας να έχουν ενταχθεί στο πρόγραμμα. Επίσης, έχει ξεκινήσει η διαδικασία για τη σύσταση του Μητρώου Υποδομών Φορέων Αγοράς Ηλεκτροκίνησης, ενός εύχρηστου ηλεκτρονικού εργαλείου στο οποίο θα καταγράφονται όλα τα δημοσίως προσβάσιμα σημεία φόρτισης. Τέλος, σχεδιάζουμε πρόγραμμα επιδότησης δημόσια προσβάσιμων υποδομών φόρτισης, με πόρους και του Ταμείου Ανάκαμψης, καλύπτοντας έτσι μέρος του αρχικού κόστους επένδυσης, που σε περιπτώσεις ειδικά φορτιστών υψηλής ισχύος, είναι αρκετά σημαντικό. Στο κομμάτι των ιδιωτικών υποδομών, μάλιστα, η ανάπτυξη οικιακών σημείων φόρτισης υποστηρίζεται με οικονομικά κίνητρα, υπό τη μορφή επιδότησης μέσω του προγράμματος ΚΙΝΟΥΜΑΙ ΗΛΕΚΤΡΙΚΑ, ενώ επιδότηση θα μπορούν πλέον να λάβουν και τα σημεία φόρτισης που εγκαθίστανται σε χώρους στάθμευσης επιχειρήσεων για τη φόρτιση των εταιρικών στόλων ηλεκτρικών οχημάτων. Υπάρχει ενδιαφέρον για ανάπτυξη των πρώτων υπεράκτιων αιολικών πάρκων; ΜΑÏΟΣ 2021

Όταν ξεκινήσαμε να ασχολούμαστε με τον φάκελο των θαλάσσιων αιολικών, τον Σεπτέμβριο του 2020, σε μια χρονιά που καθορίστηκε από τις συνέπειες της πανδημίας και με αρκετά μέτωπα ακόμη ανοιχτά στο Υπουργείο σε σχέση με την ενέργεια, πίστευα ενστικτωδώς ότι αυτό δεν ήταν μια νομοθετική «πολυτέλεια». Πίστευα ότι εκεί έξω υπάρχει ενδιαφέρον το οποίο περίμενε ένα θετικό σήμα από εμάς για να εκδηλωθεί. Και αυτό το ενδιαφέρον επιβεβαιώνεται. Από τότε μέχρι σήμερα, έχουμε συνομιλήσει με το σύνολο των εμπλεκόμενων θεσμικών φορέων, με διεθνείς φορείς, think tanks και experts διεθνούς εμβέλειας που μοιράστηκαν τις εμπειρίες και την τεχνογνωσία τους, καθώς και με την ίδια την αγορά, με στόχο να διαμορφώσουμε την πλήρη εικόνα του τι γίνεται σε άλλες χώρες. Και σας διαβεβαιώ ότι το ενδιαφέρον

μεγάλων παικτών της εγχώριας και της διεθνούς αγοράς είναι μεγάλο. Η πρόβλεψη για αύξηση της θαλάσσιας αιολικής ισχύος στην Ευρώπη από 12GW σήμερα σε 300GW ως το 2050, σύμφωνα με την ευρωπαϊκή στρατηγική για τις θαλάσσιες ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, ανοίγει ένα τεράστιο παράθυρο ευκαιρίας για την Ελλάδα. Για να το πετύχουμε αυτό, χρειαζόμαστε ένα θεσμικό πλαίσιο ολοκληρωμένο και κυρίως εφαρμόσιμο. Επί του παρόντος, βρισκόμαστε στην τελική ευθεία για να λάβουμε τις οριστικές αποφάσεις σε πολιτικό επίπεδο και εν συνεχεία να αποτυπώσουμε αυτές τις αποφάσεις σε ένα σύγχρονο, ξεκάθαρο και περιβαλλοντικά στέρεο νομοθετικό πλαίσιο, το οποίο θα μετουσιώσει το ενδιαφέρον της αγοράς σε πραγματικές επενδύσεις. Όπως έχω δεσμευτεί, θα είμαστε σε θέση ως το καλοκαίρι να το παρουσιάσουμε. CONSTRUCTION |

COVER STORY

ΚΙΜΩΝ ΜΠΟΤΣΗΣ: Η VOLTERRA ΔΙΝΕΙ ΤΟ «ΠΑΡΩΝ» ΣΤΟ ΠΡΑΣΙΝΟ ΜΕΛΛΟΝ ΜΕ «CERTIFIED GREEN ENERGY» ΓΙΑ ΗΛΕΚΤΡΙΚΉ ΕΝΈΡΓΕΙΑ 100% ΑΠΌ ΑΠΕ Ο Διευθυντής Έργων και Παραγωγής της Volterra, Κίμων Μπότσης, εξηγεί τον αντίκτυπο της πανδημίας στον ενεργειακό κλάδο, περιγράφει τις τεχνικές δυσκολίες στη μεταφορά του εξοπλισμού μιας ενεργειακής επένδυσης, αλλά και επισημαίνει το πώς η Ελλάδα θα εκμεταλλευθεί πλήρως το δυναμικό της στην ανανεώσιμη ενέργεια. Σ Υ Ν Έ Ν Τ Ε Υ Ξ Η Σ ΤΟ Ν Γ Ι Ά Ν Ν Η Π Ι Σ Π Ι Ρ Ί Γ ΚΟ

16 | C O N S T R U C T I O N

ΜΑÏΟΣ 2021

ΑΦΙΈΡΩΜΑ ΣΤΙΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΈΣ ΥΠΟΔΟΜΈΣ Πόσο έχει εξελιχθεί η Volterra και ποια είναι τα χαρακτηριστικά καινοτομίας της στην ελληνική ενεργειακή αγορά; Η Volterra, μέλος του ομίλου ΑΒΑΞ, ιδρύθηκε το 2010 και προσαρμόστηκε με ταχείς ρυθμούς στον ενεργειακό κλάδο, ο οποίος διακρίνεται για τον σκληρό ανταγωνισμό του σε όλους τους τομείς του. Η Volterra δραστηριοποιείται σε όλους τους τομείς της ενέργειας όπως η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, η προμήθεια και η εμπορία ρεύματος και φυσικού αερίου ενώ εξελίσσεται συνεχώς επενδύοντας σε ανθρώπους, έργα και υπηρεσίες. Η εταιρεία ξεκίνησε από το μηδέν, ή όπως λέμε στη γλώσσα των ΑΠΕ, από green-field, κάνοντας μικρά και σταθερά βήματα τόσο στα έργα ΑΠΕ όσο και στην προμήθεια ενέργειας και σήμερα αποτελεί σημαντικό παίκτη στην αγορά, ενώ επενδύει συνεχώς σε έργα ΑΠΕ. Η Volterra είναι παραγωγός ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Πείτε μας περισσότερα για αυτόν τον κλάδο και πώς συνάδει με τη στρατηγική της εταιρείας να προωθήσει την πράσινη ανάπτυξη. Οι Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας αποτελούν μονόδρομο για την κλιματική αλλαγή και το decarbonization, τουλάχιστον όπως διαμορφώνονται οι συνθήκες με τα σημερινά δεδομένα και δεν είναι τελικά ένα marketing post για τα social media. Ο κλάδος των ΑΠΕ στην Ελλάδα έχει περάσει από χίλια κύματα, με αλλαγές στη νομοθεσία, διαβουλεύσεις, τροποποιήσεις στη διαδικασία αδειοδότησης και διακυμάνσεις στις τιμές πώλησης ηλεκτρικής ενέργειας αλλά πλέον έχει ωριμάσει και αναπτύσσεται σε σταθερές βάσεις. Η Volterra, ως παραγωγός ηλεκτρικής ενέργειας από 100% έργα ΑΠΕ, έχει ως κύριο οδηγό στη στρατηγική της να προωθεί την πράσινη ενέργεια με μακροπρόθεσμο και φιλόδοξο στόχο όλη η ενέργεια που θα καταναλώνουν οι πελάτες της να προέρχεται από Ανανεώσιμες Πηγές. Σήμερα, έχει ένα χαρτοφυλάκιο έργων ΑΠΕ 300MW σε διάφορα στάδια, άλλα σε λειτουργία, άλλα υπό κατασκευή και άλλα σε ανάπτυξη με σκοπό να κατασκευαστούν τα αμέσως επόμενα χρόνια. Πόσο επηρέασε η πανδημία την κατασκευή έργων ΑΠΕ και πώς ξεπεράσατε τις δυσκολίες που προέκυψαν; Το 2020, τη χρονιά δηλαδή που χτύπησε η πανδημία και στην Ελλάδα, η Volterra είχε σε πλήρη εξέλιξη δύο εργοτάξια έργων ΑΠΕ, ένα Αιολικό και ένα Φωτοβολταϊκό Πάρκο στην περιοχή της Βοιωτίας. Η πανδημία, με την καραντίνα και την τηλεργασία, πιο πολύ ΜΑÏΟΣ 2021

Η Volterra, κάνοντας μικρά και σταθερά βήματα, αποτελεί πλέον σημαντικό παίκτη επενδύοντας σε έργα ανανεώσιμης ενέργειας δυσκόλεψε ή καθυστέρησε κάποιες διαδικασίες και τις επικοινωνίες παρά διέκοψε επί τούτου τις εργασίες και την ολοκλήρωση των έργων, γεγονός πολύ θετικό αν σκεφτεί κανείς ότι η κατασκευή έργων ΑΠΕ και δη των Αιολικών είναι ιδιαίτερα απαιτητική με χρονοδιαγράμματα διαφορετικών διεργασιών που αλληλοσχετίζονται, όπως η κατασκευή των έργων υποδομής με τη μεταφορά του εξοπλισμού αλλά και χρηματοδοτήσεις που τρέχουν pro-rata παράλληλα με το έργο και σε καμία περίπτωση δεν υπάρχει το περιθώριο να επεκτείνουν την προσυμφωνημένη διάρκειά τους. Η Volterra έλαβε και τήρησε όλα τα επιπλέον απαραίτητα μέτρα υγείας και ασφάλειας λόγω της εμφάνισης της πανδημίας, χρησιμοποίησε εκ περιτροπής εργασία και διπλά συνεργεία υπεργολάβων και έτρεξε εγκαίρως διαδικασίες που εμπεριείχαν ρίσκο καθυστέρησης λόγω της πανδημίας όπως για παράδειγμα η παραλαβή εξοπλισμού που επηρεάστηκε

από τις δυσκολίες στις παγκόσμιες μεταφορές. Το ευτυχές γεγονός είναι ότι τα εργοτάξια βρίσκονται σε εξωτερικούς χώρους και κατ’αυτό τον τρόπο δεν δημιουργήθηκαν προβλήματα στο κομμάτι αμιγώς της υγείας. Μιλήστε μας για τον τρόπο μεταφοράς όλου του εξοπλισμού που χρησιμοποιείται σε μια αιολική ή φωτοβολταϊκή επένδυση. Ομολογουμένως θίγετε έναν σημαντικό προβληματισμό των μηχανικών που σχεδιάζουν τα ενεργειακά έργα και κυρίως τα αιολικά πάρκα. Η τεχνολογία των Ανεμογεννητριών οδηγεί σε όλο και μεγαλύτερες διαμέτρους ρότορα που φτάνουν τα 150m, ήτοι μιλώντας για ένα μήκος πτερυγίου 75m, καταφέρνουν και αυξάνουν σημαντικά την ενεργειακή απόδοση των έργων ενώ ταυτόχρονα η μεγάλη ισχύς των Ανεμογεννητριών που πλέον φτάνει τα 5MW/γεννήτρια δημιουργεί ικανή συνθήκη να μειώνεται το πλήθος των εγκατεστημένων ανεμογεννητριών σε μία περιοχή για δεδομένη ισχύ. Το trade-off όμως είναι η υψηλή πολυπλοκότητα στη μεταφορά τέτοιας μεγάλης κλίμακας εξοπλισμού από το λιμάνι εκφόρτωσης μέχρι το site εγκατάστασης, που αναγκάζει τον σχεδιασμό των έργων να απαιτεί μεγαλύτερες οδοποιίες, χρήση blade-lift, ειδικούς γερανούς βαρέων φορτίων και μια πληθώρα παρελκόμενων γύρω από αυτά σε εξαρτήματα και σε ανθρώπινο δυναμικό. Κάθε έργο έχει τις δικές του ιδιομορφίες και κρίνεται ξεχωριστά ως προς τον τρόπο μεταφοράς του εξοπλισμού και επομένως λύσεις βρίσκονται adhoc από κοινού με τους κατασκευαστές του εξοπλισμού και των μεταφορικών εταιρειών. Πώς διασφαλίζετε τον σεβασμό στο περιβάλλον και τη βιώσιμη ανάπτυξη; CONSTRUCTION |

COVER STORY Η Volterra δείχνει έμπρακτα τον σεβασμό της για το περιβάλλον έχοντας επιλέξει ως στρατηγική της την παραγωγή ενέργειας από 100% Ανανεώσιμες Πηγές, οι οποίες δεν επιβαρύνουν με ρύπους και δεν εξαντλούνται με τον χρόνο. Οι επενδύσεις στις ΑΠΕ αλλά και σε άλλα ενεργειακά project όπως η αποθήκευση ενέργειας μεγάλης κλίμακας, η ηλεκτροκίνηση και η παραγωγή Υδρογόνου που η Volterra έχει σαν μελλοντικό πλάνο ανάπτυξης, είναι κατεξοχήν ο ορισμός της αναπτυξιακής πολιτικής που ικανοποιεί οικονομικές, κοινωνικές και κυρίως περιβαλλοντικές ανάγκες με σκοπό τη μακροπρόθεσμη ευημερία τόσο των πελατών της όσο και της ίδιας της εταιρείας. Παράλληλα, η Volterra τηρεί Σύστημα Διαχείρισης Περιβάλλοντος για τις δραστηριότητές της, πιστοποιημένο κατά το πρότυπο ISO 14001 που θέτει τις διεργασίες και τους κανόνες για την μείωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος ενώ σε όλα τα έργα της γίνονται διαχείριση αποβλήτων, φυτικές αποκαταστάσεις και αναδασώσεις για τις εκτάσεις που υπάρχει επέμβαση. Ποιος είναι ο ρόλος της Volterra στο διασυνοριακό εμπόριο ηλεκτρικής ενέργειας; Η Volterra έχει δώσει ιδιαίτερη έμφαση σε αυτήν τη δραστηριότητα, ενώ παράλληλα αναπτύσσεται στους τομείς της παραγωγής και προμήθειας. Συγκεκριμένα, δραστηριοποιούμαστε στην εμπορία ηλεκτρικής ενέργειας σε αρκετές αγορές της Ν.Α. Ευρώπης ενώ έχουμε αναπτύξει στρατηγικές συνεργασίες με διακεκριμένες εταιρείες του κλάδου συμβάλλοντας στη βελτιστοποίηση των ροών ηλεκτρικής ενέργειας. Καθώς μεταβαίνουμε από τα παραδοσιακά αξιόπιστα αλλά επιβλαβή ορυκτά καύσιμα σε πηγές ενέργειας φιλικές προς το περιβάλλον, που εξαρτώνται όμως από τον καιρό και την τοποθεσία, και καθώς το δίκτυο μετασχηματίζεται κάνοντας χρήση έξυ-

18 | C O N S T R U C T I O N

πνων μετρητών, δίνοντας τη δυνατότητα να προβλεφθούν καλύτερα οι ανάγκες των καταναλωτών, η εμπορία μπορεί να βοηθήσει στη μεταφορά ηλεκτρικής ενέργειας εκεί που κάθε στιγμή είναι περισσότερο απαραίτητη. Η δημιουργία μιας πανευρωπαϊκής διασυνδεδεμένης Αγοράς θα μειώσει τις τιμές αυξάνοντας τον ανταγωνισμό και δημιουργώντας περισσότερη ρευστότητα η οποία σίγουρα μειώνει τον κίνδυνο. Επομένως, το διασυνοριακό εμπόριο θα έχει θεμελιώδη σημασία εάν η Ευρώπη θέλει να είναι πράσινη και ενεργειακά ανεξάρτητη στο μέλλον και η Volterra στοχεύει μέσω των δραστηριοτήτων της στην επίτευξη του οράματος αυτού. Πόσο «πράσινη» είναι η ηλεκτρική ενέργεια που παράγει η Volterra; Υπάρχει κάποιο πιστοποιητικό που να βεβαιώνει πως όλο ή μέρος του ηλεκτρισμού προέρχεται από ΑΠΕ; Η ηλεκτρική ενέργεια που φτάνει στο σπίτι και την επιχείρηση είναι πράσινη κατά το ποσοστό που οι μονάδες παραγωγής από ΑΠΕ συνεισφέρουν στο ενεργειακό μίγμα της χώρας και αυτό όχι μόνο δεν είναι ευκαταφρόνητο αγγίζοντας το 25% αλλά είναι συνεχώς αυξανόμενο σε σχέση με τις συμβατικές μονάδες φυσικού αερίου, λιγνιτικές και άλλες. Η Volterra παράγει με τις εγκατεστημένες της μονάδες ΑΠΕ σε λειτουργία πάνω από 160.000MWh ετησίως που αντιστοιχούν, για να έχουμε μία τάξη μεγέθους, στην κατανάλωση περίπου 40.000 νοικοκυριών. Η ενέργεια αυτή βεβαιώνεται με το πράσινο πιστοποιητικό «Volterra Certified Green Energy» που προσφέρει η Volterra στους οικιακούς, επαγγελματικούς και βιομηχανικούς πελάτες της και πιστοποιεί ότι η ενέργεια αυτή παράγεται 100% από ΑΠΕ και μάλιστα προσδιορίζει ακριβώς από ποια αιολική ή φωτοβολταϊκή μονάδα προήλθε. Τέλος, και επειδή ακούγονται διάφορα για

Τηρούμε Σύστημα Διαχείρισης Περιβάλλοντος για τις δραστηριότητές μας, πιστοποιημένο κατά το πρότυπο ISO 14001 την «τύχη» των ανεμογεννητριών μετά το πέρας του κύκλου ζωής τους, να αναφέρω ότι οι ανεμογεννήτριες είναι κατά 90% ανακυκλώσιμες. Έχουμε εκμεταλλευθεί πλήρως το δυναμικό που προσφέρει η Ελλάδα για την ανάπτυξη της ανανεώσιμης ενέργειας; Ο κλάδος των ΑΠΕ στη Ελλάδα αναπτύσσεται εδώ και αρκετά χρόνια προσπαθώντας να πιάσει τους στόχους που είχαν τεθεί για το 2020 και που επικαιροποιήθηκαν για το 2030, με τα αιολικά και τα φωτοβολταϊκά πάρκα να κινούνται σε μεγάλα επίπεδα επενδύσεων. Είναι γεγονός ότι τα συγκεκριμένα κίνητρα μακροχρόνιων επενδύσεων που είχαν οριστεί από τη Νομοθεσία για τις τιμές πώλησης ηλεκτρικής ενέργειας Feed-in Tarif και Feed-in Premium αργότερα, βοήθησαν να υλοποιηθούν πολλά MW σε περιοχές με καλό αιολικό δυναμικό. Αντίστοιχα, νωρίτερα είχε γίνει η επενδυτική έκρηξη στα φωτοβολταικά που κατά γενική ομολογία είναι πιο απλές κατασκευές. Όμως, οι άλλες μορφές ΑΠΕ που είναι και λιγότερο γνωστές αλλά και πιο πολύπλοκες στην υλοποίησή τους λόγω της πρώτης ύλης ή λόγω υψηλού κόστους επένδυσης όπως τα μικρά υδροηλεκτρικά, η γεωθερμία και η βιομάζα, έχουν μείνει πίσω και δεν έχουμε εκμεταλλευτεί τα πεδία με το αντίστοιχο δυναμικό αυτό. Συνοψίζοντας, τα επόμενα χρόνια πρέπει να εστιάσουμε σαν χώρα στην εκμετάλλευση θέσεων με χαμηλότερο αιολικό δυναμικό το οποίο όμως είναι αξιοποιήσιμο λόγω των νέων τεχνολογιών και των μεγαλύτερων ανεμογεννητριών, στα offshore αιολικά, στα μικρά υδροηλεκτρικά και στα γεωθερμικά πεδία ώστε οι Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας να αποτελούν ένα ισχυρό «καθαρό» μίγμα στο ενεργειακό μίγμα της χώρας. ΜΑÏΟΣ 2021

ΑΦΙΈΡΩΜΑ ΣΤΙΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΈΣ ΥΠΟΔΟΜΈΣ

ΑDVERTORIAL

Η ΟΤΕ ΑΣΦΆΛΙΣΗ ΚΑΛΎΠΤΕΙ ΤΙΣ ΑΝΆΓΚΕΣ ΤΟΥ ΤΕΧΝΙΚΟΎ ΚΌΣΜΟΥ Προστατεύουμε, φροντίζουμε, νοιαζόμαστε για τον μηχανικό και την τεχνική επιχείρηση.

τη σημερινή εποχή, κάθε επιχείρηση και επαγγελματίας στον χώρο της κατασκευής και των τεχνικών έργων έχουν ανάγκη από σύγχρονες ασφαλιστικές λύσεις υψηλής ποιότητας, για να διασφαλίσουν την άρτια και ποιοτική παροχή της δικής τους υπηρεσίας. Χρειάζονται λύσεις που να είναι προσαρμοσμένες στις δικές τους ανάγκες και ιδιαιτερότητες. Τέτοιες προτάσεις μπορεί να σχεδιάσει και να υλοποιήσει μόνο ένας Ασφαλιστικός Πράκτορας με εμπειρία και τεχνογνωσία στη διαχείριση ασφαλιστικών επιχειρηματικών προγραμμάτων.

ΥΨΗΛΟΥ ΕΠΙΠΕΔΟΥ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΕΣ ΛΥΣΕΙΣ

Η OTE ΑΣΦΑΛΙΣΗ, με περισσότερα από 20 χρόνια εμπειρίας στο υπεύθυνο έργο της διαχείρισης των συμβολαίων του Ομίλου ΟΤΕ και σταθερής παρουσίας στον χώρο της ιδιωτικής ασφάλι20 | C O N S T R U C T I O N

σης, απαντά αποτελεσματικά και στις ανάγκες του χώρου των Τεχνικών και Κατασκευαστικών Έργων. Οι πελάτες της ΟΤΕ ΑΣΦΑΛΙΣΗ προέρχονται από τον χώρο των τεχνικών έργων, των γραφικών τεχνών, των τουριστικών επιχειρήσεων, της εστίασης, αλλά και από ποικίλους άλλους επιστημονικούς κλάδους (όπως ιδιώτες μηχανικοί, ιατροί, νομικοί, σύμβουλοι επιχειρήσεων κ.ά.). Η ΟΤΕ ΑΣΦΑΛΙΣΗ κερδίζει καθημερινά την εμπιστοσύνη των επιχειρηματιών πελατών της, προάγοντας τις καλύτερες ασφαλιστικές λύσεις της αγοράς. Στόχος της εταιρείας είναι η προσωπική επαφή με τους πελάτες της και η ανάπτυξη μιας άμεσης και αποτελεσματικής συνεργασίας. Οι έμπειροι σύμβουλοί της μπορούν να σχεδιάσουν μαζί με τους πελάτες τη λύση που ταιριάζει καλύτερα στην επιχείρησή τους, εφαρμόζοντας διαδικασίες όπως οι ακόλουθες: ΜΑÏΟΣ 2021

Η OTE ΑΣΦΑΛΙΣΗ προάγει τις καλύτερες ασφαλιστικές λύσεις για τον τεχνικό και κατασκευαστικό κλάδο 1. Συζήτηση για την κατανόηση του τρόπου λειτουργίας της επιχείρησής τους. 2. Καταγραφή των μέχρι σήμερα τρόπων αντιμετώπισης των κινδύνων που αντιμετωπίζουν. 3. Καταγραφή & ιεράρχηση των ασφαλίσιμων κινδύνων. 4. Εύρεση της καταλληλότερης λύσης μέσω διερεύνησης εναλλακτικών, σε πλήθος Ασφαλιστικών Εταιρειών. 5. Υλοποίηση και εφαρμογή των λύσεων. 6. Διαχείριση τυχόν Ζημιών. 7. Επανεκτίμηση ασφαλιστικών αναγκών. Για να επιτευχθεί η καλύτερη δυνατή λύση για την κάθε επιχείρηση, η ΟΤΕ ΑΣΦΑΛΙΣΗ συνεργάζεται με κορυφαίες ελληνικές και διεθνείς ασφαλιστικές εταιρείες, όπως: AIG, Allianz, AXA, ARΑG, CNP ΖΩΗΣ, Εθνική, ERGO, Eurolife ERB, HDI, Interamerican, MetLife, Generali, Groupama, ανταποκριτές των LLOYD’S κ.ά.

ΑΣΦΑΛΙΣΗ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ

Ένα από τα πιο δημοφιλή ασφαλιστικά προγράμματα του Τεχνικού Κλάδου που προσφέρει η ΟΤΕ ΑΣΦΑΛΙΣΗ είναι η «Ασφάλιση Τεχνικών Έργων», αποκλειστικά για τον κλάδο των υποδομών. Το εν λόγω πρόγραμμα ενδεικτικά περιλαμβάνει: Ασφάλιση Κατά Παντός Κινδύνου Εργολάβων (CAR) Ασφαλίζει την οικοδομική δραστηριότητα για την κατασκευή έργων, όπως: ● κ τίρια κατοικιών και γραφείων, νοσοκομεία, σχολεία, θέατρα, στάδια κ.λπ., ● ε ργοστάσια, σταθμοί παραγωγής ενέργειας, δρόμοι, αεροδρόμια, σιδηροδρομικές εγκαταστάσεις, ● λ ιμάνια, γέφυρες, σήραγγες, κανάλια, δίκτυα ύδρευσης και αποχέτευσης. Ασφάλιση Μηχανικού Εξοπλισμού Κατασκευής Τεχνικών Έργων Καλύπτει τον ασφαλιστικό κίνδυνο για τον τεχνικό εξοπλισμό για το διάστημα της αδράνειας μεταξύ έργων. Επίσης, ύστερα από ειδική συμφωνία, μπορεί να ασφαλίσει και τη μεταφορά του εξοπλισμού από το ένα εργοτάξιο στο άλλο. Ασφάλιση Κατά Παντός Κινδύνου Ανέγερσης Συναρμολόγησης (EAR) Καλύπτει τον ασφαλιστικό κίνδυνο κατά τη συναρμολόγηση από έτοιμα τμήματα ή κομμάτια: Στροβίλων, γεννητριών, ατμολέβητων, συμπιεστών μηχανών εσωτερικής καύσης, ηλεκτροκινητήρων, μετασχηματιστών, ανορθωτών αντλιών, ανελκυστήρων, γερανών, εκσκαφέων, ταινιόδρομων, τυπογραφικών μηχανών, μηχανών κατασκευής χάρτου ή υφασμάτων, εναέριων γραμμών μεταφοράς ενέργειας, σωληνώσεων, δεξαμενών, μεταλλικών γεφυρών κ.λπ.

ΜΑÏΟΣ 2021

ΜΕΓΑΛΗ ΓΚΑΜΑ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΕΣ

Οι δυνατότητες που προσφέρει η ΟΤΕ ΑΣΦΑΛΙΣΗ στον κλάδο των υποδομών και μεγάλων τεχνικών έργων δεν εξαντλείται μόνο στα παραπάνω, καθώς εξασφαλίζει και άλλα δημοφιλή προγράμματα επιχειρηματικής ασφάλισης στον τεχνικό και κατασκευαστικό κλάδο. Ενδεικτικά τέτοια προγράμματα επιχειρηματικής ασφάλισης είναι τα παρακάτω: ● Ασφάλιση περιουσίας & διακοπής εργασιών ● Γενική αστική ευθύνη ● Ασφάλιση πιστώσεων ● Νομική προστασία ● Key man Insurance ● Cyber Insurance ●Ο μαδικά προγράμματα προσωπικού (ατυχημάτων, νοσοκομειακά, σύνταξης) ● Αστική ευθύνη στελεχών & μελών ΔΣ (D&O) ● Ασφάλιση εταιρικού στόλου ● Άλλες εξειδικευμένες ασφαλίσεις προσαρμοσμένες στις ανάγκες κάθε επιχείρησης.

*Αν η ασφάλεια της επιχείρησής σας είναι προτεραιότητά σας, κλείστε τώρα ραντεβού με την ΟΤΕ ΑΣΦΑΛΙΣΗ. Τα ραντεβού πραγματοποιούνται είτε με προγραμματισμένες video κλήσεις, είτε διά ζώσης, ανάλογα με την προτίμησή σας, ενώ λαμβάνονται όλα τα απαραίτητα μέτρα ασφάλειας και προστασίας.

Ο Τ Ε Α Σ ΦΑ Λ Ι Σ Η Α: Καρόλου 2-6, 10437, Αθήνα (Corporate Accounts Manager, Ι. Ξύδης Κ: 697 730 0780) Τ: 210 3248400 Ε: info@oteasfalisi.gr www.oteasfalisi.gr

CONSTRUCTION |

SPECIAL REPORT

ΥΓΡΟΠΟΙΗΜΕΝΟ ΦΥΣΙΚΟ ΑΕΡΙΟ: ΥΠΟΔΟΜΕΣ ΠΟΥ ΑΝΑΒΑΘΜΙΖΟΥΝ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Ε Ν Ε Ρ Γ Ε Ι Α Κ Ά Έ Ρ ΓΑ Π Ι Σ ΤΆ Σ Τ Ι Σ Ε Π Ι ΤΑ Γ Έ Σ Τ Η Σ Β Ι Ώ Σ Ι Μ Η Σ Α Ν Ά Π Τ Υ Ξ Η Σ Τα τελευταία χρόνια, το Υγροποιημένο Φυσικό Αέριο (ΥΦΑ, ή LNG) κερδίζει όλο και περισσότερο έδαφος τόσο στη διεθνή αγορά όσο και στην εγχώρια, καθώς είναι ο πιο οικονομικός τρόπος για τη μεταφορά μεγάλων ποσοτήτων φυσικού αερίου σε μακρινές αποστάσεις. ΤΗΣ ΦΩΤΕΙΝΉΣ ΔΑΪΛΆ

υγκεκριμένα, το 2020, χρονιά-ρεκόρ για την κατανάλωση φυσικού αερίου στην Ελλάδα, το ΥΦΑ κυριάρχησε στις εισαγωγές φυσικού αερίου, ακριβώς λόγω των χαμηλότερων τιμών σε σχέση με το αέριο των αγωγών. Έτσι, δεν είναι τυχαίο που τα έργα αποθήκευσης ΥΦΑ εμφανίζουν τα τελευταία χρόνια ανάπτυξη στην Ελλάδα, ενώ δρομολογείται η περαιτέρω ανάπτυξή τους, μιας διέπονται από το γενικότερο πνεύμα της αειφορίας και της βιώσιμης ανάπτυξης, η οποία καθορίζει τις στρατηγικές επιλογές του σύγχρονου κόσμου και αποτελεί στόχο της παγκόσμιας ενεργειακής πολιτικής για τα επόμενα χρόνια.

ΤΕΡΜΑΤΙΚΟΣ ΣΤΑΘΜΟΣ LNG ΡΕΒΥΘΟΥΣΑΣ

Ο Τερματικός Σταθμός ΥΦΑ Ρεβυθούσας βρίσκεται στη νήσο Ρεβυθούσα, 500 m περίπου από την ακτή της Αγίας Τριάδας, στον κόλπο Πάχης Μεγάρων, 45 km δυτικά της Αθήνας. Η αποθηκευτική του 22 | C O N S T R U C T I O N

ικανότητα ανέρχεται στα 225.000 m3 ΥΦΑ και η ωριαία δυναμικότητα αεριοποίησης στα 1.250 m3 ΥΦΑ σε συνθήκες κανονικής λειτουργίας (Sustained Maximum Send out Rate – SMSR). Ο ΔΕΣΦΑ έχει πραγματοποιήσει μια σειρά από σημαντικές επενδύσεις για τη συνεχή βελτίωση των εγκαταστάσεων του Τερματικού Σταθμού. Τον Οκτώβριο του 2007 και τον Δεκέμβριο του 2018 ολοκληρώθηκαν η 1η και η 2η φάση αναβάθμισης του Τερματικού Σταθμού αντίστοιχα, οι οποίες αύξησαν α) τη δυναμικότητα αποθήκευσης με την λειτουργία της 3ης δεξαμενής αποθήκευσης, β) τη δυναμικότητα αεριοποίησης ΥΦΑ και γ) τη δυνατότητα υποδοχής μεγαλύτερων πλοίων ΥΦΑ μέχρι και του μεγέθους του Qmax. Έτσι, η εγκατάσταση μπορεί να διαχειρίζεται πλέον περισσότερες ποσότητες ΥΦΑ και να διατηρεί μεγαλύτερα ενεργειακά αποθέματα, ενισχύοντας τόσο την ρευστότητα της αγοράς όσο και την ασφάλεια εφοδιασμού της Χώρας σε φυσικό αέριο. Τον

Απρίλιο του 2009, ο στρατηγικός ρόλος του Σταθμού ενισχύθηκε περαιτέρω με τη θέση σε λειτουργία της μονάδας Συμπαραγωγής Ηλεκτρισμού και Θερμότητας Υψηλής Απόδοσης (ΣΗΘΥΑ), ισχύος 13 MW, με καύσιμο φυσικό αέριο. Τον τελευταίο χρόνο, δρομολογείται η υλοποίηση έργων που θα αναβαθμίσουν τον Τερματικό Σταθμό της Ρεβυθούσας. Τον Μάιο του 2020, η ΤΕΡΝΑ αναδείχθηκε προτιμητέος υποψήφιος EPC κατασκευαστής στον διαγωνισμό του ΔΕΣΦΑ για το έργο «Μελέτη, προμήθεια, κατασκευή και θέση σε λειτουργία ενός Σταθμού Υποδοχής και Φόρτωσης Βυτιοφόρων ΥΦΑ (Υγροποιημένου Φυσικού Αερίου) στον Τερματικό Σταθμό ΥΦΑ στη νήσο Ρεβυθούσα». Ο συνολικός προϋπολογισμός του έργου ανέρχεται στα 5,2 εκατ. ευρώ και αναμένεται να ολοκληρωθεί σε 14 μήνες από την ημέρα υπογραφής της σύμβασης. Στο έργο περιλαμβάνονται όλες οι απαραίτητες εγκαταστάσεις και ο αναγκαίος εξοπλισμός, όπως σωληνώΜΑÏΟΣ 2021

ΑΦΙΈΡΩΜΑ ΣΤΙΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΈΣ ΥΠΟΔΟΜΈΣ

σεις, μετρητές και συστήματα επιτήρησης και πυρασφάλειας, για τη φόρτωση βυτιοφόρων ΥΦΑ στη Ρεβυθούσα. Το συγκεκριμένο έργο έχει μεγάλη σημασία για την περαιτέρω ανάπτυξη της αγοράς αερίου στην Ελλάδα και την εθνική οικονομία, καθώς αποτελεί το πρώτο στάδιο

υλοποίησης του εθνικού σχεδίου για την τροφοδοσία και τη διάδοση του φυσικού αερίου σε καταναλωτές και περιοχές όπου δεν υπάρχει υφιστάμενο δίκτυο, όπως τα νησιά, η Δυτική Ελλάδα, η Πελοπόννησος και ορεινές περιοχές της χώρας. Επίσης, τον Μάρτιο του 2021, ο ΔΕΣΦΑ

έδωσε το «πράσινο φως» για την υλοποίηση άλλης μιας υποδομής, καθώς έλαβε την τελική επενδυτική απόφασή του για την κατασκευή προβλήτα μικρής κλίμακας στον τερματικό σταθμό εισαγωγής ΥΦΑ. Το έργο, συνολικού ύψους περίπου 20,4 εκατ. ευρώ, αναμένεται να τεθεί σε

Ο ΔΕΣΦΑ έχει πραγματοποιήσει πολλές επενδύσεις για τη βελτίωση των εγκαταστάσεων του σταθμού στη Ρεβυθούσα ΜΑÏΟΣ 2021

CONSTRUCTION |

SPECIAL REPORT λειτουργία το φθινόπωρο του 2022. Η νέα προβλήτα θα πραγματοποιηθεί στο βορειοανατολικό τμήμα της Ρεβυθούσας και θα εξυπηρετεί τη φόρτωση ΥΦΑ σε πλοία μικρής κλίμακας (1.000 m3 και έως 28.000 m3). Τα μικρότερα πλοία θα εφοδιάζουν άλλα πλοία που κινούνται με ΥΦΑ (πλοία μεταφοράς φορτίου, μεταφοράς εμπορευματοκιβώτιων, Ro-Pax), κυρίως στο λιμάνι του Πειραιά. Επίσης, η προβλήτα θα επιτρέψει τη χρήση σκαφών μεταφοράς και διανομής ΥΦΑ (feeder vessels), καθιστώντας έτσι δυνατή την προμήθεια «δορυφορικών» εγκαταστάσεων ΥΦΑ, καθώς και σταθμούς διανομής σε άλλα λιμάνια. Έτσι, για παράδειγμα, θα μπορούν να ανεφοδιάζονται με καύσιμο και τα πλοία που φτάνουν στο λιμάνι της Πάτρας. Παράλληλα, η δυνατότητα χρήσης των feeder vessels ουσιαστικά σημαίνει πως θα μπορεί να πραγματοποιηθεί και ο ανεφοδιασμός νησιωτικών περιοχών μέσω θαλάσσιων «εικονικών» αγωγών αερίου. Έτσι, η αποβάθρα θα αποκτήσουν πρόσβαση στο φυσικό αέριο και τα ελληνικά νησιά. Γενικά, ο Τερματικός Σταθμός της Ρεβυθούσας έχει ιδιαίτερη σημασία για την Ελλάδα, καθώς αποτελεί μια από τις σημαντικότερες εθνικές ενεργειακές υποδομές της χώρας, η οποία παρέχει ασφάλεια ενεργειακής τροφοδοσίας, λειτουργική ευελιξία στο ΕΣΜΦΑ και αυξημένη δυνατότητα κάλυψης εκτάκτων απαιτήσεων της αγοράς φυσικού αερίου. Εν τω μεταξύ, δύο σημαντικά έργα που έχουν μπει στον δρόμο της υλοποίησης είναι το «Διώρυγα Gas» και το ΑΣΦΑ Αλεξανδρούπολης.

ΔΙΩΡΥΓΑ GAS

Το «Διώρυγα Gas» θα κατασκευαστεί από την εταιρεία Διώρυγα Gas, θυγατρική εταιρεία της Μότορ Όιλ Ελλάς, και προβλέπει την κατασκευή μίας πλωτής μονάδας αεριοποίησης και αποθήκευσης υγροποιημένου φυσικού αερίου (FSRU) στους Αγίους Θεοδώρους στην Κόρινθο. Το έργο περιλαμβάνει ειδικό πλοίο, κατασκευή προβλήτας και χερσαίο αγωγό για τη σύνδεση της μονάδας FSRU στο ΕΣΜΦΑ. Πρόκειται για μία επένδυση η οποία θα ενσωματώσει τις παγκόσμιες βέλτιστες διαθέσιμες τεχνικές, ενισχύοντας την ελληνική τεχνογνωσία κατασκευής και λειτουργίας εγκαταστάσεων FSRU. Το έργο εντάχθηκε στο επικαιροποιημένο 10ετές Πρόγραμμα Ανάπτυξης του ΔΕΣΦΑ 2021-2030, το οποίο έλαβε έγκριση από 24 | C O N S T R U C T I O N

τη ΡΑΕ, ανοίγοντας τον δρόμο στη Motor Oil ώστε να προχωρήσει στα επόμενα βήματα της «ωρίμανσης» της επένδυσης. Στόχος του ομίλου είναι τα βήματα αυτά να οδηγήσουν στην έναρξη λειτουργίας του «Διώρυγα Gas» το αργότερο μέχρι το τέλος του 2023.

ΒΑΣΙΚΆ ΣΤΟΙΧΕΊΑ ΤΟΥ ΈΡΓΟΥ

Τα βασικά στοιχεία του έργου είναι τα εξής: ● Π λωτή Μονάδα Αποθήκευσης και Αεριοποίησης (Floating Storage and Regasification Unit) [FSRU]. ●4 δεξαμενές αποθήκευσης Υγροποιημένου Φυσικού Αερίου (ΥΦΑ), συνολικής χωρητικότητας περίπου 180.000 m3. ●Μ ονάδα αεριοποίησης (επί του πλοίου), δυναμικότητας 300-500 m3 ΥΦΑ/ώρα. ● Χερσαίο Αγωγό σύνδεσης Φυσικού Αερίου για τη διοχέτευση του καυσίμου στο Εθνικό Σύστημα Μεταφοράς Φυσικού Αερίου (ΕΣΜΦΑ) μέσω νέου μετρητικού σταθμού. Η δυνατότητα παροχής φυσικού αερίου στο σύστημα υπολογίζεται σε 2,0-3,0 bcm/έτος. Όσον αφορά τη μόνιμη αγκυροβόληση του πλοίου, αυτή θα γίνει σε απόσταση περίπου 200 m από τη στεριά. Από την προβλήτα θα διέρχεται αγωγός φυσικού αερίου υψηλής πίεσης (send-out φυσικού αερίου), ενώ η σύνδεση με το ΕΣΦΑ θα γίνει, μέσω χερσαίου αγωγού, σε απόσταση περίπου 2 km.

ΠΛΕΟΝΕΚΤΉΜΑΤΑ ΑΠΌ ΤΗΝ ΥΛΟΠΟΊΗΣΗ ΤΟΥ ΈΡΓΟΥ

Η «Διώρυγα Gas» είναι ένα έργο που θα έχει πολλαπλά οφέλη για την αγορά φυσικού αερίου, τόσο της Ελλάδος όσο και της ΝΑ Ευρώπης. Συγκεκριμένα: ●Θ α αποτελέσει μια νέα πύλη εισόδου ΥΦΑ στο ΕΣΦΑ, προσφέροντας ευελιξία στις εισαγωγές ανταγωνιστικού ΥΦΑ, μειώνοντας έτσι τη συμφόρηση της Ρεβυθούσας και καθιστώντας πιο ανταγωνιστική την τιμή του φυσικού αερίου στην Ελληνική αγορά. ● Θα δίνει τη δυνατότητα εισαγωγής ποσοτήτων φυσικού αερίου στο κέντρο της κατανάλωσης του ΕΣΦΑ, λόγω της χωροθέτησής του στους Αγίους Θεοδώρους - πλησίον των μεγαλύτερων σημείων κατανάλωσης φυσικού αερίου στον Νότο και των σχεδιαζόμενων μελλοντικών επεκτάσεων του ΕΣΦΑ στην Πελοπόννησο,

Στόχος του ομίλου Μότορ Όιλ Ελλάς είναι η έναρξη λειτουργίας του πλωτού σταθμού Διώρυγα Gas να λάβει χώρα μέχρι το τέλος του 2023 ● Θα διευκολύνει την περαιτέρω διείσ-

δυση φυσικού αερίου σε απομακρυσμένες περιοχές της χώρας, μέσω της ανάπτυξης δραστηριοτήτων ΥΦΑ μικρής κλίμακας ή/και συμπιεσμένου φυσικού αερίου, ● Θα ενισχύσει τον ανταγωνισμό με οφέλη για τους τελικούς καταναλωτές, λόγω του πλήθους των προσφορών αλλά και της άμεσης σύγκρισης των τιμών αγωγού και ΥΦΑ. ● Θα συμβάλλει στην ασφάλεια εφοδιασμού της ελληνικής αγοράς φυσικού αερίου με επαύξηση της συνολικής δυναμικότητας αποθήκευσης ΥΦΑ κατά 80%. ●Θ α συμβάλλει στη στρατηγική διαφοροποίηση των πηγών προμήθειας φυσικού αερίου, δεδομένου ότι αυτή την στιγμή ή στο εγγύς μέλλον ένα σημαντικό μέρος του φυσικού αερίου που εισάγεται στην Ελλάδα διοχετεύεται μέσω Τουρκίας (Turkstream, Κήποι, TAP). Έτσι, θα ενισχύσει την ύπαρξη εναλλακτικών πηγών προμήθειας με τη μορφή ΥΦΑ, οι οποίοι θα μπορούν να εισάγονται χωρίς γεωπολιτικά ρίσκα και γεωπολιτικούς περιορισμούς, καθώς μπορεί να προέρχονται από οποιοδήποτε σημείο του κόσμου.

ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗΣ

Το Ανεξάρτητο Σύστημα Φυσικού Αερίου (ΑΣΦΑ) Αλεξανδρούπολης είναι ένα σύγχρονο και υψηλής τεχνολογίας έργο, προϋπολογισμού 370 εκατ. ευρώ, που αναπτύσσεται από την Gastrade Α.Ε. Μέσα στο B’ τρίμηνο του 2021 αναμένεται να ληφθεί η τελική επενδυτική απόφαση για το έργο, η οποία θα σημάνει το «πράσινο φως» για την υλοποίηση του έργου, με ΜΑÏΟΣ 2021

ΑΦΙΈΡΩΜΑ ΣΤΙΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΈΣ ΥΠΟΔΟΜΈΣ

τους μετόχους να έχουν αναγγείλει την ολοκλήρωση και έναρξη της εμπορικής λειτουργίας του εντός του 2023. Εξελίξεις υπάρχουν όμως και στο σκέλος των εγκρίσεων. Τον Απρίλιο του 2021 δημοσιεύθηκε η ΚΥΑ των Υπουργών Περιβάλλοντος και Ενέργειας, κ. Κωνσταντίνου Σκρέκα, Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής, κ. Ιωάννη Πλακιωτάκη, και των Υφυπουργών Οικονομικών, κ. Αποστόλη Βεζυρόπουλου, και Εξωτερικών, κ. Κωνσταντίνου Φραγκογιάννη, για τη «διαδρομή και εγκατάσταση του υποθαλάσσιου τμήματος του αγωγού και της πλωτής μονάδας του Ανεξάρτητου Συστήματος Φυσικού Αερίου (ΑΣΦΑ) Αλεξανδρούπολης». Η απόφαση λήφθηκε με βάση τα επικαιροποιημένα στοιχεία (Τεχνική Έκθεση του Νοεμβρίου 2020 και θεωρημένα σχέδια του τοπογράφου μηχανικού Χρήστου Τασούδη, από τον Σεπτέμβριο 2020). Στην ΚΥΑ καθορίζονται το σύνολο του αιτούμενου διαδρόμου (προσωρινού και μόνιμου) υποθαλάσσιου τμήματος του αγωγού και περιοχής εγκατάστασης της πλωτής μονάδας του ΑΣΦΑ Αλεξανδρούπολης, έξι επιμέρους τμήματα ΜΑÏΟΣ 2021

διαδρόμου (προσωρινού και μόνιμου), η περιοχή εγκατάστασης της πλωτής μονάδας του ΑΣΦΑ Αλεξανδρούπολης και η ζώνη ασφαλείας πέριξ αυτής καθώς και η περιοχή προσαιγιάλωσης.

ΤΑ ΣΗΜΕΊΑ-ΣΤΑΘΜΟΊ ΤΟΥ ΈΡΓΟΥ

Το ΑΣΦΑ Αλεξανδρούπολης θα αποτελείται από μία υπεράκτια πλωτή μονάδα παραλαβής, αποθήκευσης και αεριοποίησης ΥΦΑ και από ένα σύστημα υποθαλάσσιου και χερσαίου αγωγού μέσω του οποίου το φυσικό αέριο προωθείται στο ΕΣΦΑ και από εκεί προς τους τελικούς καταναλωτές. Το έργο μπορεί επίσης να συνδεθεί και να τροφοδοτεί με φυσικό αέριο και άλλα κατάντη συστήματα μεταφοράς φυσικού αερίου, υφιστάμενα ή προγραμματισμένα, όπως ο TAP. Συγκεκριμένα, αποτελείται από 3 βασικά μέρη: 1. Την Υπεράκτια Πλωτή Μονάδα Αποθήκευσης και Aεριοποίησης ΥΦΑ, με δυνατότητα παροχής φυσικού αερίου η οποία θα ξεπερνά τα 5,5 δισ. κυβικά μέτρα ετησίως. Η πλωτή μονάδα, διαστάσεων

περίπου 300 m μήκος, 32,5 m διαθέσιμο πλάτος καταστρώματος και 26,5 m ύψος, θα περιλαμβάνει: ● συστήματα πρόσδεσης δεξαμενοπλοίων και μετάγγισης ΥΦΑ, ●4 δεξαμενές αποθήκευσης ΥΦΑ συνολικής χωρητικότητας έως 170.000 m3, ●4 μονάδες αεριοποίησης δυναμικότητας 400 m3 ΥΦΑ/ώρα έκαστη, ● μονάδες ηλεκτροπαραγωγής για την εξυπηρέτηση των αναγκών της πλωτής μονάδας σε ηλεκτρική ενέργεια, ● μετρητική μονάδα για την καταμέτρηση των ποσοτήτων του φυσικού αερίου που αεριοποιούνται, ●χ ώρους διαμονής, ενδιαίτησης και παραμονής του πληρώματος. 2. Τις μόνιμες υπεράκτιες εγκαταστάσεις, στις οποίες περιλαμβάνονται: ● το αγκυροβόλιο της πλωτής μονάδας σε σταθερό σημείο σε θαλάσσια περιοχή βάθους περίπου 40 m, σε απόσταση 17,6 km νοτιοδυτικά της Αλεξανδρούπολης και 10 km από την απέναντι ακτή της Μάκρης, το οποίο θα αποτελείται από τον πυργίσκο πρόσδεσης της πλωτής μονάδας και το σύστημα αγκύρωσης. CONSTRUCTION |

SPECIAL REPORT

Το ΑΣΦΑ Αλεξανδρούπολης έχει ενταχθεί στον κατάλογο με τα Έργα Κοινού Ενδιαφέροντος της Ευρωπαϊκής Ένωσης Ο μεν πυργίσκος πρόσδεσης θα διατηρεί τη μονάδα σε σταθερό σημείο, επιτρέποντας όμως την περιστροφική κίνηση 360° κατάντη του κυματισμού της θάλασσας. Το δε σύστημα αγκύρωσης θα αποτελείται από 8 άγκυρες αναρρόφησης, οι οποίες θα είναι ακτινικά διατεταγμένες, έτσι ώστε να προσφέρουν σταθερή και ασφαλή πρόσδεση της πλωτής μονάδας κάτω από όλες τις

ΚΡΊΣΙΜΗ ΠΎΛΗ ΠΡΟΜΉΘΕΙΑΣ ΦΥΣΙΚΟΎ ΑΕΡΊΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΛΆΔΑ

Ε ΎΑ Σ Π Η Λ Ι Ώ Τ Η CFO ΤΗΣ GASTRADE Α.Ε. «O τερματικός σταθμός LNG στην Αλεξανδρούπολη αποτελεί μια νέα κρίσιμη πύλη φυσικού αερίου για την προμήθεια της Ελλάδας και της Νοτιοανατολικής Ευρώπης ικανοποιώντας την πρόσθετη ζήτηση φυσικού αερίου που θα υπάρξει στην περιοχή στο μεσοπρόθεσμο και μακροπρόθεσμο διάστημα. Το έργο θα δώσει πρόσβαση στο ΥΦΑ σε αγορές με περιορισμένες επιλογές προμήθειας, προσφέροντας στην περιοχή ασφάλεια εφοδιασμού, διαφοροποίηση των οδών και των πηγών αερίου, ευελιξία των τιμών, ενεργειακή ρευστότητα και ενίσχυση του ανταγωνισμού».

26 | C O N S T R U C T I O N

καιρικές συνθήκες. Πλεονέκτημα του συστήματος πρόσδεσης της πλωτής μονάδας μέσω του πυργίσκου είναι ότι θα μπορεί να αποσυνδέεται εύκολα σε περίπτωση εκτέλεσης εργασιών συντήρησης ή έκτακτης ανάγκης. ● δύο εύκαμπτοι αγωγοί, διαμέτρου 14″ ο καθένας, μέσω των οποίων το ΦΑ θα μεταφέρεται από τον πυργίσκο στην Πολλαπλή Εξαγωγής Τέρματος Αγωγού (Pipeline End Manifold/PLEM) ● Πολλαπλή Εξαγωγής Τέρματος Αγωγού (PLEM), η οποία θα βρίσκεται στον πυθμένα της θάλασσας και από την οποία θα ξεκινά ο υποθαλάσσιος αγωγός. 3. Το υποθαλάσσιο και το χερσαίο τμήμα του αγωγού για να μεταφέρεται το φυσικό αέριο προς το ΕΣΦΑ. Ο υποθαλάσσιος αγωγός θα έχει μήκος 24 km και θα ποντιστεί επί του πυθμένα της θάλασσας μέχρι βάθους 15 m, ενώ για μικρότερο βάθος από αυτό (περίπου 6 km απόσταση από την ακτή) θα τοποθετηθεί σε όρυγμα και θα επιχωθεί. Στη συνέχεια, ο αγωγός θα προσαιγιαλωθεί στην περιοχή της ακτογραμμής Απαλού και θα συνεχίζει υπόγεια την πορεία του βόρεια για ακόμη 4 km, μέχρι να συνδεθεί με το Εθνικό Σύστημα Μεταφοράς Φυσικού Αερίου στην περιοχή της Αμφιτρίτης σε νέο Μετρητικό και Ρυθμιστικό Σταθμό, ο οποίος θα κατασκευαστεί και θα λειτουργείται από τον ΔΕΣΦΑ για τις ανάγκες του ΑΣΦΑ Αλεξανδρούπολης. Ο αγωγός σχεδιάζεται με διάμετρο 30’’ σε όλο το μήκος του, με μέγιστη πίεση λειτουργίας 100 barg.

Η ΣΗΜΑΣΊΑ ΤΟΥ ΈΡΓΟΥ

Αξίζει να αναφερθεί ότι το ΑΣΦΑ Αλεξανδρούπολης έχει ενταχθεί στον κατάλογο με τα Έργα Κοινού Ενδιαφέροντος της ΕΕ (PCIs). Στη σημασία και τα οφέλη που

θα προκύψουν για τη χώρα μας από την υλοποίηση του εν λόγω έργου στάθηκε η κα Εύα Σπηλιώτη, CFO της Gastrade Α.Ε., δηλώνοντας χαρακτηριστικά: «O τερματικός σταθμός LNG στην Αλεξανδρούπολη αποτελεί μια νέα κρίσιμη πύλη φυσικού αερίου για την προμήθεια της Ελλάδας και της Νοτιοανατολικής Ευρώπης ικανοποιώντας την πρόσθετη ζήτηση φυσικού αερίου που θα υπάρξει στην περιοχή στο μεσοπρόθεσμο και μακροπρόθεσμο διάστημα. Το έργο θα δώσει πρόσβαση στο ΥΦΑ σε αγορές με περιορισμένες επιλογές προμήθειας, προσφέροντας στην περιοχή ασφάλεια εφοδιασμού, διαφοροποίηση των οδών και των πηγών αερίου, ευελιξία των τιμών, ενεργειακή ρευστότητα και ενίσχυση του ανταγωνισμού. Επίσης, θα συμβάλλει στην εξάλειψη της απομόνωσης των περιφερειακών αγορών και λειτουργεί συμπληρωματικά με τις υφιστάμενες και τις νέες προγραμματισμένες υποδομές στην περιοχή, δημιουργώντας έναν ενεργειακό κόμβο στη Νοτιοανατολική Ευρώπη. Συγκεκριμένα, το έργο είναι στρατηγικά τοποθετημένο στην περιοχή της Αλεξανδρούπολης, κοντά στο σημείο εισόδου της διασύνδεσης Ελλάδας-Βουλγαρίας (IGB), μιας βασικής υποδομής για τη μεταφορά φυσικού αερίου από τον Νότο προς τον Βορρά ενώ βρίσκεται επίσης στη διαδρομή του αγωγού TAP. Επιπρόσθετα, το έργο υποστηρίζει την μετάβαση σε ένα καθαρότερο ενεργειακό μίγμα μέσω της αυξημένης χρήσης του φυσικού αερίου έναντι του άνθρακα, μειώνοντας έτσι τις εκπομπές CO2. Τέλος, είναι προφανές ότι το έργο του ΑΣΦΑ Αλεξανδρούπολης υποστηρίζει την τοπική, εθνική και περιφερειακή οικονομία δημιουργώντας παράλληλα νέες θέσεις εργασίας». ΜΑÏΟΣ 2021

ΑΦΙΈΡΩΜΑ ΣΤΙΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΈΣ ΥΠΟΔΟΜΈΣ

SPECIAL REPORT

ΦΥΣΙΚΟ ΑΕΡΙΟ: ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΜΕ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝ Υ Π ΟΔΟ Μ Έ Σ Μ Ε Α Ν Α Π Τ Υ Ξ Ι Α ΚΌ Κ Α Ι Γ Ε Ω Π ΟΛ Ι Τ Ι ΚΌ Π Ρ Ό Σ Η Μ Ο Εκτός από την επέκταση των δικτύων φυσικού αερίου στην Ελλάδα, προχωράει και η κατασκευή αγωγών φυσικών αερίου οι οποίοι θα διέρχονται από την Ελλάδα αλλά και από άλλες χώρες, προσελκύοντας έτσι το διεθνές ενδιαφέρον. ΤΗΣ ΦΩΤΕΙΝΉΣ ΔΑΪΛΆ 28 | C O N S T R U C T I O N

ΜΑÏΟΣ 2021

ΑΦΙΈΡΩΜΑ ΣΤΙΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΈΣ ΥΠΟΔΟΜΈΣ από το κοίτασμα Shah Deniz II του αζέρικου τμήματος της Κασπίας Θάλασσας προς την Ευρώπη. Ξεκινά από τους Κήπους στα ελληνοτουρκικά σύνορα, όπου έχει συνδεθεί με τον αγωγό Trans Anatolian Pipeline (TANAP), διασχίζει τη Βόρεια Ελλάδα, κατευθυνόμενος δυτικά προς την Ιεροπηγή Καστοριάς και τα ελληνοαλβανικά σύνορα, και, περνώντας από την Αλβανία και την Αδριατική Θάλασσα, εξέρχεται στη στεριά της Νότιας Ιταλίας όπου συνδέεται με το ιταλικό δίκτυο διανομής φυσικού αερίου.

ΣΗΜΑΝΤΙΚΌ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΌ ΕΠΊΤΕΥΓΜΑ

ρόκειται για έργα για τα οποία έχουν υπογραφεί διακρατικές συμφωνίες, και εκτός από την ενεργειακή θωράκιση της χώρας μας μέσω του φυσικού αερίου, θα συμβάλλουν και στην ανάδειξή της σε ενεργειακό κόμβο, αναβαθμίζοντας με αυτόν τον τρόπο τη γεωστρατηγική της θέση.

TAP: ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΑΕΡΙΟ «ΤΑΞΙΔΕΥΕΙ» ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΣΤΗΝ ΙΤΑΛΙΑ

Τον περασμένο Οκτώβριο ανακοινώθηκε η ολοκλήρωση της κατασκευής του Διαδρατικού Αγωγού Φυσικού Αερίου (ΤΑΡ), μετά από σχεδόν 4,5 χρόνια. Ο ΤΑΡ, μια επένδυση ύψους 4,5 δισ. ευρώ, με το 1/3 της επένδυσης να αφορά το μέρος που περνάει από τη χώρα μας, μεταφέρει φυσικό αέριο ΜΑÏΟΣ 2021

Ο ΤAP έχει μήκος 878 km, εκ των οποίων τα 773 km αγωγού είναι χερσαία και τα υπόλοιπα 105 km υποθαλάσσια, με τη διάμετρο του χερσαίου τμήματος σε Ελλάδα και Αλβανία να είναι 48’’ και του υποθαλάσσιου αγωγού και του χερσαίου τμήματος στην Ιταλία 36’’ . Από αυτά, τα 550 km αφορούν την Ελλάδα, τα 215 km την Αλβανία, τα 105 km την Αδριατική Θάλασσα και τα 8 km την Ιταλία. Σε ό,τι αφορά την κατασκευή του χερσαίου τμήματος του αγωγού, χρησιμοποιήθηκαν περίπου 55.000 σωληναγωγοί, συνολικού βάρους περίπου 520.000 τόνων. Ο αγωγός έχει τοποθετηθεί σε βάθος τουλάχιστον 1 m κάτω από την επιφάνεια του εδάφους, με στόχο την προστασία του περιβάλλοντος και την ελαχιστοποίηση των επιπτώσεων στις γειτονικές κοινότητες, με τις μόνες υπέργειες εγκαταστάσεις να είναι ο Tερματικός Σταθμός Παραλαβής (PRT), οι σταθμοί συμπίεσης και τα βαλβιδοστάσια. Οι κατασκευαστικές εργασίες που πραγματοποιήθηκαν περιλάμβαναν και την αποκατάσταση αρκετών δρόμων πρόσβασης και γεφυρών στις φιλοξενούσες χώρες, με το μήκος των οδών διέλευσης που αναβαθμίστηκαν να υπολογίζεται σε 220 km. Η όδευση του ΤΑΡ καθαρίστηκε και διαμορφώθηκε κατάλληλα, έγινε εκσκαφή της τάφρου, οι σωληναγωγοί συγκολλήθηκαν και τοποθετήθηκαν στο έδαφος και, τέλος, η τάφρος επιχωματώθηκε και η γη αποκαταστάθηκε. Οι εργασίες καταβίβασης των σωληναγωγών στην τάφρο έγιναν τμηματικά, καθώς σε κάποιες περιοχές υπήρξαν σημαντικές μηχανικές δυσκολίες. Για την προστασία του περιβάλλοντος, χρησιμοποιήθηκαν διαφορετικές τεχνικές κατασκευής για τη διέλευση ποταμών και δρόμων, όπως οριζόντια κατευθυνόμενη διάτρηση (horizontal directional drilling) και κατασκευή μικροτούνελ. Μάλιστα, αυτή η οριζόντια κατευθυνόμενη διάτρηση επι-

λέχθηκε για το πέρασμα αγωγού, μήκους 1.820 m, κάτω από τον Αξιό ποταμό, το οποίο ολοκληρώθηκε τον Φεβρουάριο του 2018, επιτυγχάνοντας ένα παγκοσμίου κλάσης μηχανικό επίτευγμα σε ό,τι αφορά την εγκατάσταση σωλήνα τόσο μεγάλου μεγέθους με τη συγκεκριμένη μέθοδο και σε μία διέλευση. Όσον αφορά την κατασκευή του υποθαλάσσιου τμήματος, τοποθετήθηκαν ατσάλινοι αγωγοί στην Αδριατική Θάλασσα, σε βάθος μεγαλύτερο των 800 m. Ο ΤΑΡ ανέθεσε στην εταιρεία Saipem την τοποθέτηση του υποθαλάσσιου τμήματος του αγωγού, με τη χρήση ειδικού ημι-βυθιζόμενου σκάφους.

Οι κατασκευαστικές εργασίες περιελάμβαναν και την αποκατάσταση αρκετών δρόμων πρόσβασης και γεφυρών στις φιλοξενούσες χώρες, με το μήκος των οδών διέλευσης που αναβαθμίστηκαν να υπολογίζεται σε 220 km Έγινε ειδικός σχεδιασμός για τις προσγειαλώσεις, ενώ η εταιρεία συνεργάστηκε στενά με τις περιβαλλοντικές αρχές στην Αλβανία και την Ιταλία, ώστε να συμφωνηθεί η κατάλληλη περιβαλλοντική στρατηγική. Για παράδειγμα, το έργο απέφυγε οποιαδήποτε επίπτωση στη θαλάσσια βλάστηση τύπου «Posidonia» και «Cymodocea» και άλλους θαλάσσιους οργανισμούς, καθώς και τη χερσαία μεσογειακή μακκία βλάστηση.

Η ΕΜΠΟΡΙΚΉ ΛΕΙΤΟΥΡΓΊΑ ΤΟΥ ΑΓΩΓΟΎ

Τον Νοέμβριο του 2020 ανακοινώθηκε η εμπορική λειτουργία του αγωγού. O ΤΑΡ, ο οποίος αποτελεί το ευρωπαϊκό σκέλος του Νότιου Διαδρόμου Φυσικού Αερίου, από την Κασπία Θάλασσα ως την Ευρώπη, CONSTRUCTION |

SPECIAL REPORT

Τη μελέτη, την κατασκευή και τη λειτουργία του αγωγού IGB έχει αναλάβει η ICGB AD, η οποία επέλεξε την ΑΒΑΞ ως κατασκευαστή. Οι εργασίες προχωρούν εντός χρονοδιαγράμματος μπορεί να μεταφέρει περίπου 10 δισεκατομμύρια m3 φυσικού αερίου το χρόνο (bcm/a) σε πολλαπλές αγορές στην Ευρώπη. Να σημειωθεί ότι έχει σχεδιαστεί με δυνατότητα επέκτασης της αρχικής δυναμικότητάς του έως και 20 bcm/a. Μάλιστα, τον Ιανουάριο του 2021 ανακοινώθηκε ότι ξεκίνησαν οι παραδόσεις φυσικού αερίου από τα κοιτάσματα της Κασπίας Θάλασσας στην Ελλάδα μέσω του TAP, ενώ τον Μάρτιο ανακοινώθηκε ότι είχαν εισέλθει 1 bcm φυσικού αερίου από το Αζερμπαϊτζάν στην Ευρώπη μέσω των Κήπων Έβρου. Όσον αφορά τη χώρα μας, η ΔΕΠΑ ΕΜΠΟΡΙΑΣ Α.Ε. διαπραγματεύτηκε με την κοινοπραξία εκμετάλλευσης του κοιτάσματος Shah Deniz II και στις 19 Σεπτεμβρίου 2013 υπέγραψε σύμβαση προμήθειας φυσικού αερίου διάρκειας 25 ετών. Με την έναρξη των εμπορικών παραδόσεων, η Ελλάδα διαφοροποιεί περαιτέρω το μείγμα προμήθειάς της, εισάγοντας σε αυτό ένα αέριο με ανταγωνιστική τιμή, με κυριότερους ωφελημένους τους τελικούς καταναλωτές. Ο κ. Κωνσταντίνος Ξιφαράς, Διευθύνων Σύμβουλος της ΔΕΠΑ, δήλωσε σχετικά: «Η έναρξη της τροφοδοσίας από τον αγωγό ΤΑΡ αποτελεί ορόσημο για τη ΔΕΠΑ. Είναι το επιστέγασμα των προσπαθειών επτά και πλέον χρόνων της εταιρείας μας για να φτάσει το φυσικό αέριο της Κασπίας στην Ελλάδα, προσφέροντας μια νέα μεγάλη πηγή εφοδιασμού, σε ιδιαίτερα μάλιστα, ανταγωνιστικές τιμές. Με το νέο αέριο από τον ΤΑΡ, η ΔΕΠΑ θα βελτιώσει ακόμα περισσότερο την εμπορική της θέση στην ελληνική αγορά και θα επιταχύνει το 30 | C O N S T R U C T I O N

άνοιγμά της στις αγορές των Βαλκανίων και της Ανατολικής Ευρώπης. Ήδη έχουμε επεξεργαστεί τα εξειδικευμένα πακέτα που θα προσφέρουμε στους πελάτες μας. Επιπλέον, το αέριο αυτό θα αυξήσει τον ανταγωνισμό στην εγχώρια αγορά φέρνοντας περαιτέρω αποκλιμάκωση των τιμών του αερίου, με βασικούς ωφελημένους τους τελικούς καταναλωτές, δηλαδή τις βιομηχανίες, τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις της χώρας, αλλά και την ελληνική οικονομία στο σύνολό της».

Ο IGB ΘΑ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΕΙ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Ο Διασυνδετήριος Αγωγός Ελλάδας-Βουλγαρίας (IGB) θα συνδέει την Κομοτηνή με τη Stara Zagora της Βουλγαρίας. Στην αφετηρία του, στην Ελλάδα, ο αγωγός θα συνδέεται με τον TAP και το σύστημα του ΔΕΣΦΑ, ενώ στην κατάληξή του θα συνδέεται με το σύστημα της Bulgartransgaz, δηλαδή του διαχειριστή φυσικού αερίου της Βουλγαρίας. Η σημασία του φαίνεται από το γεγονός ότι η Ελλάδα και η Βουλγαρία έχουν χαρακτηρίσει τον IGB ως έργο εθνικής σημασίας και δημοσίου συμφέροντος, ενώ η ΕΕ τον έχει εντάξει στον 4ο Κατάλογο Έργων Κοινού Ενδιαφέροντος (PCIs). Τέλος, ο αγωγός περιλαμβάνεται και στον κατάλογο των έργων προτεραιότητας της πρωτοβουλίας για την Ενεργειακή Διασύνδεση των χωρών της Κεντρικής και Νοτιοανατολικής Ευρώπης (CESEC). Το μήκος του IGB υπολογίζεται στα 182 km, εκ των οποίων τα 151 km αφορούν τη Βουλγαρία και τα υπόλοιπα 31 km την Ελλάδα,

ενώ συνολικά το έργο περιλαμβάνει και τις απαραίτητες υποστηρικτικές εγκαταστάσεις (Μετρητικοί Σταθμοί, βανοστάσια, Κέντρο Λειτουργίας). Η διάμετρος του αγωγού φτάνει τις 32’’, με τη δυναμικότητά του να φτάνει ετησίως τα 3 δισ. m3 (bcm/a), με δυνατότητα αντίστροφης ροής (reverse flow), ενώ μπορεί να αυξηθεί σε 5 bcm/a με την πρόσθετη εγκατάσταση ενός Σταθμού Συμπίεσης. Στόχος είναι να ολοκληρωθεί η κατασκευή του αγωγού έως το τέλος του 2021, μια επένδυση που «αγγίζει» τα 220 εκατ. ευρώ. Τη μελέτη, την κατασκευή και τη λειτουργία του Έργου έχει αναλάβει η ICGB AD, με την κοινοπραξία του αγωγού να επιλέγει το 2019 την ΑΒΑΞ ως κατασκευαστή του έργου, έπειτα από σχετικό διαγωνισμό, και τις εργασίες να ξεκινάνε τον Μάιο της ίδιας χρονιάς. Παρά την πανδημία και τον αντίκτυπο που έχει παγκοσμίως, η ΑΒΑΞ προχωράει κανονικά τις κατασκευαστικές εργασίες. Σύμφωνα με το Δελτίο Τύπου της εταιρείας τον περασμένο Οκτώβριο, επιτυγχάνονταν ημερησίως 48-55 συγκολλήσεις αγωγών, με μέσο όρο σφαλμάτων μικρότερο του 5%. Μάλιστα, ως τον Δεκέμβριο του 2020, το έργο είχε ολοκληρωθεί σε ποσοστό 52%, ενώ είχε κατασκευαστεί το 37% του αγωγού. Ο κ. Γιώργος Τασάκος, Επικεφαλής του Τμήματος Αγωγών και Δικτύων της ΑΒΑΞ, ανέφερε σχετικά τον Οκτώβριο: «Από την αρχή της πανδημίας έχουμε καταφέρει να κρατήσουμε όλα τα εργοτάξια μας χωρίς κανένα κρούσμα. Πρόκειται για ένα αξιοσημείωτο επίτευγμα, αποτέλεσμα εντατικής ΜΑÏΟΣ 2021

ΑΦΙΈΡΩΜΑ ΣΤΙΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΈΣ ΥΠΟΔΟΜΈΣ συλλογικής προσπάθειας, σύνθετων υγειονομικών μέτρων που εφαρμόστηκαν καθώς και περισσότερων από 1.150 διαγνωστικών τεστ. Είμαστε ευγνώμονες σε όσους συμμετείχαν στην ειδική Αξιολόγηση Κινδύνου που πραγματοποιήσαμε αλλά και στην εκπόνηση του σχετικού Σχεδίου Αντιμετώπισης. Παράλληλα, οφείλουμε να σταθούμε και στην προσαρμοστικότητα και την αξιέπαινη στάση ευθύνης που έχουν επιδείξει οι εργαζόμενοι μας και οι συνεργάτες μας». Όσον αφορά τη σημασία του έργου, η ΑΒΑΞ επισήμανε ότι οι εργασίες του αγωγού επιδρούν σημαντικά στην απασχόληση για την ευρύτερη περιοχή, καθώς -έμμεσα ή άμεσα- απασχολούνται σε αυτές περισσότεροι από 330 εργαζόμενοι, αριθμός ο οποίος πρόκειται να αυξηθεί κατά τους επομένους μήνες. Παράλληλα, με στόχο την εξασφάλιση τήρησης των εργασιακών προτύπων που αφορούν τις δραστηριότητες στη Βουλγαρία, η εταιρεία, από την έναρξη των εργασιών, συνεργάζεται με το τοπικό παράρτημα της ΕΥ για την υποστήριξη όλων των σχετικών διαδικασιών. Το έργο θα αναβαθμίσει ακόμη περισσότερο τον ρόλο της Ελλάδας ως κόμβου διαμετακόμισης φυσικού αερίου στην ευρύτερη περιοχή, καθώς αποτελεί το πρώτο σκέλος στον σχεδιαζόμενο «Κάθετο Διάδρομο», ένα σύστημα αγωγών που θα διασυνδέει τα εθνικά συστήματα φυσικού αερίου Ελλάδας, Βουλγαρίας, Ρουμανίας και Ουγγαρίας με στόχο την εναλλακτική τροφοδοσία των χωρών της ΝΑ και Κεντρικής Ευρώπης. Υπό αυτό το πρίσμα, ο IGB θα λειτουργήσει συμπληρωματικά με τον υπό σχεδιασμό ΑΣΦΑ Αλεξανδρούπολης.

ΜΑÏΟΣ 2021

Συνολικά, ο IGB είναι ένα ενεργειακό έργο που θα συμβάλλει στην αναβάθμιση της γεωστρατηγικής θέσης της χώρας μας, καθιστώντας τη χώρα μας «πύλη» εισόδου φυσικού αερίου στην ευρωπαϊκή αγορά από διαφοροποιημένες πηγές, και κυρίως από τον ΤΑΡ.

EASTMED: ΕΝΑ ΣΗΜΑΝΤΙΚΟ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟ ΕΡΓΟ ΠΟΥ «ΩΡΙΜΑΖΕΙ»

Ο Διασυνδετήριος Αγωγός Eastern Mediterranean (EastMed) έχει ως στόχο την απευθείας διασύνδεση των κοιτασμάτων της Ανατολικής Μεσογείου με το Ευρωπαϊκό Σύστημα Φυσικού Αερίου, μέσω της Ελλάδας. Θα εκτείνεται σε μήκος 1.872 km, και η αρχική του δυναμικότητα θα είναι 10 bcm/a, με προϋπολογισμό 5,2 δισ. ευρώ, η οποία θα μπορεί να φτάσει και τα 20 bcm/a, ξεκινώντας από τα κοιτάσματα φυσικού αερίου στην Νοτιοανατολική Μεσόγειο μέχρι το σημείο διασύνδεσης με τον αγωγό ΠΟΣΕΙΔΩΝ. Από το καλοκαίρι του 2014, την ανάπτυξη του EastMed την έχει αναλάβει και διεκπεραιώνει η ΥΑΦΑ ΠΟΣΕΙΔΩΝ Α.Ε.», θυγατρική της ΔΕΠΑ, στην οποία συμμετέχει ισομερώς η ιταλική εταιρεία EDISON. Από τα 1.872 km του αγωγού, τα περίπου 1.335 km θα είναι υποθαλάσσια και τα υπόλοιπα περίπου 537 km χερσαία. Τα επιμέρους τμήματα είναι τα εξής: ● περίπου 165 km υποθαλάσσιου αγωγού από την Λεκάνη της Λεβαντίνης μέχρι την Κύπρο. ● περίπου 732 km υποθαλάσσιου αγωγού από την Κύπρο έως την Κρήτη. ● περίπου 421 km υποθαλάσσιου αγωγού

από την Κρήτη μέχρι την Πελοπόννησο. ● περίπου 292 km για τη διάσχιση της Πελοποννήσου μέχρι και τα παράλια του Πατραϊκού κόλπου. ● περίπου 17 km υποθαλάσσιου αγωγού για τη διάσχιση του Πατραϊκού κόλπου. ● 245 km για τη διάσχιση της Δυτικής Ελλάδας μέχρι το Φλωροβούνι Θεσπρωτίας. Στο Φλωροβούνι προβλέπεται η διασύνδεσή του με τον υποθαλάσσιο αγωγού ΠΟΣΕΙΔΩΝ, μήκους περίπου 210 km. Ο αγωγός EastMed είναι ένα έργο μεγάλης σημασίας, καθώς αναγνωρίζεται από το 2013 ως Έργο Κοινού Ενδιαφέροντος (PCI), και στον κατάλογο που δημοσιεύθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή τον Οκτώβριο του 2019 συμπεριλαμβάνεται στην ίδια ομάδα έργων με τον υποθαλάσσιο αγωγό ΠΟΣΕΙΔΟΝ. Κατά την περίοδο 2015-2018, η ΥΑΦΑ ΠΟΣΕΙΔΩΝ ολοκλήρωσε τις τεχνικές, οικονομικές, περιβαλλοντικές μελέτες (pre-FEED phase), επιβεβαιώνοντας ότι o EastMed είναι τεχνικά εφικτός, οικονομικά βιώσιμος, ανταγωνιστικός, και συμπληρωματικός με εναλλακτικές εξαγωγικές προτάσεις στην περιοχή. Τον Μάρτιο του 2021, η IGI Poseidon (Υποθαλάσσια Διασύνδεση Φυσικού Αερίου μεταξύ Ελλάδας – Ιταλίας – Poseidon SA) και η Israel Natural Gas Lines Company (INGL) υπέγραψαν Προσθήκη στο Μνημόνιο Συνεργασίας του 2019, που προωθεί τη συντονισμένη ανάπτυξη του Έργου Αγωγού Φυσικού Αερίου EastMed στο Ισραήλ. Αυτή η υπογραφή δείχνει ότι η υλοποίηση του EastMed «ωριμάζει», με το πλάνο ανάπτυξης να αναμένεται να οριστικοποιηθεί εντός του 2022.

CONSTRUCTION |

SPECIAL REPORT

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ: ΣΤΡΟΦΗ ΣΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΑΕΡΙΟ Ο Ι Μ Ο Ν Ά Δ Ε Σ Η Λ Ε Κ Τ Ρ Ο Π Α ΡΑ Γ Ω Γ Ή Σ Μ Ε Κ ΑΎ Σ Ι Μ Ο ΦΥ Σ Ι ΚΌ Οι μονάδες ηλεκτροπαραγωγής με καύσιμο φυσικό αέριο φαίνεται πως θα έχουν σημαντικό ρόλο στο νέο κεφάλαιο που ανοίγει όσον αφορά το εγχώριο και διεθνές ενεργειακό σύστημα. ΤΗΣ ΦΩΤΕΙΝΉΣ ΔΑΪΛΆ 32 | C O N S T R U C T I O N

ΜΑÏΟΣ 2021

ΑΦΙΈΡΩΜΑ ΣΤΙΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΈΣ ΥΠΟΔΟΜΈΣ

Επιβεβαιώνεται ο ρόλος του φυσικού αερίου ως «καύσιμο-γέφυρα», το οποίο εκπέμπει λιγότερα αέρια του θερμοκηπίου σε σύγκριση με τα συμβατικά ορυκτά καύσιμα Damco Energy SA, θυγατρικής εταιρείας του Ομίλου Κοπελούζου, στη ΒΙ.ΠΕ. Αλεξανδρούπολης. Ο κ. Ανδρέας Διαμαντόπουλος, Αντιπρόεδρος της Damco Energy SA, αναφέρθηκε στη δυναμικότητα της μονάδας, την πορεία του έργου και τα οφέλη που θα προκύψουν από την κατασκευή της, δηλώνοντας χαρακτηριστικά: « Η μονάδα θα εγκατασταθεί στη ΒΙ.ΠΕ. Αλεξανδρούπολης και θα αποτελείται από έναν αεριοστρόβιλο τελευταίας τεχνολογίας και έναν ατμοστρόβιλο σε κοινό άξονα με 1 γεννήτρια. Η ισχύς της μονάδας, σύμφωνα με την υφιστάμενη άδεια, είναι 662 MW, υπάρχει όμως πρόθεση να αυξηθεί στα περίπου 800 MW. Η ψύξη της μονάδας θα γίνεται με αερόψυκτο ψυγείο (δεν θα

τσι, επιβεβαιώνεται ο ρόλος του φυσικού αερίου ως «καύσιμο γέφυρα», το οποίο εκπέμπει λιγότερα αέρια του θερμοκηπίου σε σύγκριση με τα συμβατικά καύσιμα, στην προσπάθεια απολιγνιτοποίησης των χωρών και την έλευση της εποχής των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας και των χαμηλών εκπομπών ρύπων. Σε αυτό το πλαίσιο, μεγάλες ελληνικές εταιρείες σχεδιάζουν την κατασκευή τέτοιων μονάδων, τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό.

γίνεται χρήση νερού για ψύξη) και το καύσιμο θα είναι αποκλειστικά φυσικό αέριο. Η στάθμη θορύβου του εξοπλισμού θα είναι σύμφωνη με τα τελευταία ευρωπαϊκά πρότυπα. Στην παρούσα φάση η εταιρεία βρίσκεται στην διαδικασία λήψης της Απόφασης ‘Έγκρισης των Περιβαλλοντικών Όρων (ΑΕΠΟ). Οι εργασίες κατασκευής αναμένεται να ξεκινήσουν το καλοκαίρι και να ολοκληρωθούν στο τελευταίο τρίμηνο του 2023. Το έργο του σταθμού παραγωγής ενέργειας θα τονώσει την απασχόληση και την οικονομική ανάπτυξη της περιοχής, τόσο στη φάση κατασκευής όσο και στη φάση λειτουργίας. Περαιτέρω θα δημιουργήσει μια παράλληλη οικονομία, ενώ σε συνδυασμό με τα άλλα έργα που υπάρχουν ή σχεδιάζονται στην περιοχή, θα την καταστήσει έναν πραγματικό ενεργειακό κόμβο».

ELPEDISON: ΜΟΝΑΔΕΣ ΣΕ ΒΟΙΩΤΙΑ ΚΑΙ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ

Η Elpedison διαθέτει δύο μονάδες ηλεκτροπαραγωγής από φυσικό αέριο σε Θίσβη και Θεσσαλονίκη. Η μονάδα συνδυασμένου κύκλου της Θεσσαλονίκης, η πρώτη ιδιωτική μονάδα παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας με φυσικό αέριο στην Ελλάδα, λειτουργεί από το 2006 και έχει συνολική ισχύ 400 MW, ενώ το συνολικό ύψος της επένδυσης ανήλθε στα 250 εκατ. ευρώ. Η μονάδα συμβάλλει στην κάλυψη των αναγκών ηλεκτρικής ενέργειας της χώρας, βοηθώντας παράλληλα το πρόγραμμα του ελληνικού κράτους για την προώθηση της Θεσσαλονίκης σε μια ενεργειακή «γέφυρα» με τη Νοτιοανατολική Ευρώπη. Η μονάδα ηλεκτροπαραγωγής από φυσικό αέριο της Damco στην Αλεξανδρούπολη

DAMCO ENERGY: ΜΟΝΑΔΑ ΗΛΕΚΤΡΟΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗ

Μία από τις πιο σημαντικές επενδύσεις στον εν λόγω τομέα είναι η μονάδα ηλεκτρικής ενέργειας από φυσικό αέριο της ΜΑÏΟΣ 2021

CONSTRUCTION |

SPECIAL REPORT

Οι σταθμοί Bismayah (Ιράκ) που ανέλαβε και έφερε εις πέρας ο όμιλος ΑΒΑΞ

συμπυκνωτή που περιορίζει την κατανάλωση νερού και εμποδίζει την πιθανή επιστροφή του στη θάλασσα, αφήνοντας σχεδόν ανέπαφες την ατμόσφαιρα και την περιοχή του Κορινθιακού Κόλπου.

MYTILINEOS: ΣΤΗΝ ΤΕΛΙΚΗ ΕΥΘΕΙΑ Η ΜΟΝΑΔΑ ΣΤΗ ΒΟΙΩΤΙΑ Η Elpedison διαθέτει δύο μονάδες, σε Θίσβη και Θεσσαλονίκη

Η δεύτερη μονάδα ηλεκτροπαραγωγής συνδυασμένου κύκλου είναι εγκατεστημένη σε ιδιόκτητη έκταση 100 στρεμμάτων στη ΒΙ.ΠΕ. της Θίσβης από το καλοκαίρι του 2010. Η ισχύς της είναι 420 MW, ενώ το ύψος της επένδυσης ανήλθε στα 275 εκατ. ευρώ. Η μονάδα συνδυάζει τη μέγιστη απόδοση με την ελάχιστη περιβαλλοντική επιβάρυνση, αφήνοντας ανεπηρέαστο το μικροκλίμα της περιοχής. Διαθέτει έξυπνο σύστημα διαχείρισης ενέργειας που εμποδίζει την αύξηση της θερμοκρασίας και ελαχιστοποιεί την εκπομπή ρυπογόνων αερίων. Επιπλέον, διαθέτει αερόψυκτο 34 | C O N S T R U C T I O N

Η κατασκευή του νέου εργοστασίου ηλεκτροπαραγωγής στο ενεργειακό κέντρο του Αγίου Νικολάου στη Βοιωτία, ενός από τους μεγαλύτερους σταθμούς συνδυασμένου κύκλου, ξεκίνησε το 2019 και αναμένεται να ολοκληρωθεί έως το τέλος του 2021. Η μονάδα της Mytilineos, ύψους επένδυσης που ανέρχεται στα 300 εκατ. ευρώ, θα έχει ισχύ 826 MW, καλύπτοντας το 10% των εθνικών αναγκών σε ενέργεια, γεγονός που την καθιστά τη μεγαλύτερη μονάδα του εγχώριου-εθνικού συστήματος ηλεκτροπαραγωγής και έναν από τους μεγαλύτερους σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής σε όλη την Ευρώπη. Η μονάδα θα είναι μία από τις πιο σύγχρονες στην Ελλάδα αλλά και διεθνώς. Ο

αεριοστρόβιλος τεχνολογίας class H της General Electric θα έχει θερμική απόδοση μεγαλύτερη από 63%, γεγονός που τον καθιστά τον πιο αποδοτικό στην Ευρώπη αυτή τη στιγμή. Έχοντας στο χαρτοφυλάκιό της και αυτόν τον σταθμό, η ισχύς ηλεκτρικής ενέργειας που θα διαθέτει η εταιρία θα ξεπερνά τα 2000 MW (πλέον του χαρτοφυλακίου ΑΠΕ), συμβάλλοντας με αυτόν τον τρόπο στην ενεργειακή ασφάλεια της χώρας αλλά και με προϋποθέσεις εξαγωγών σε γειτονικές χώρες στο πλαίσιο του νέου ευρωπαϊκού πλαισίου (target model).

ΔΕΗ: ΣΤΟΝ ΔΡΟΜΟ ΤΗΣ ΑΠΟΛΙΓΝΙΤΟΠΟΙΗΣΗΣ

Στη μετατροπή της λιγνιτικής μονάδας Πτολεμαΐδα 5 επικεντρώθηκε η διοίκηση της ΔΕΗ κατά την παρουσίαση των αποτελεσμάτων του 2020 στους αναλυτές τον περασμένο Απρίλιο. Όπως ανέφερε ο κ. Γιώργος Στάσσης, πρόεδρος και Διευθύνων σύμβουλος της ΔΕΗ, η Πτολεμαΐδα 5 θα έχει μετατραπεί σε μονάδα φυσικού αερίου έτοιμη να λειτουργήσει και με φυσικό αέριο το αργότερο μέχρι το 2025. Η ισχύς της ΜΑÏΟΣ 2021

ΑΦΙΈΡΩΜΑ ΣΤΙΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΈΣ ΥΠΟΔΟΜΈΣ

Μεγάλες ελληνικές εταιρείες σχεδιάζουν, κατασκευάζουν και υλοποιούν υποδομές ηλεκτροπαραγωγής όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά και στο εξωτερικό

μονάδας θα αυξηθεί από 660 MW σε πάνω από 1000 MW, ενώ το νέο εργοστάσιο θα μπορεί να αυξάνει την ισχύ του από 300 MW σε πάνω από 1000 MW μέσα σε μισή με μία ώρα περίπου. Σε ό,τι αφορά στο κόστος της μετατροπής, υπολογίζεται από τη διοίκηση της ΔΕΗ στα 250 εκατ. ευρώ.

αερόψυκτους συμπυκνωτές και όλο τον εξοπλισμό και συστήματα που απαιτούνται για να καταστήσουν τη μονάδα ασφαλή, αξιόπιστη και αποδοτική. Ο Όμιλος ανέλαβε επίσης και τη μελέτη, κατασκευή, έλεγχο και θέση σε λειτουργία ενός νέου σταθμού, του Bismayah ΙΙΙ, ο οποίος θα

έχει ισχύ 1.650 MW, με την αξία του να ανέρχεται στα 533 εκατ. ευρώ. Η διάρκεια του έργου είναι 32 μήνες. Η νέα μονάδα θα αποτελείται από 4 αεριοστρόβιλους σειράς 9FA-4, 4 γεννήτριες ατμού ανάκτησης θερμότητας (HRSG), 2 αερόψυκτους συμπυκνωτές και όλα τα βοηθητικά μέσα. Παρά το γεγονός ότι αυτές οι ενεργειακές υποδομές δεν βρίσκονται σε ελληνικό έδαφος, έχουν ιδιαίτερα μεγάλη σημασία για τη δυναμική της χώρας μας, μιας και αφορούν τους μεγαλύτερους σταθμούς παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας που έχουν ανατεθεί σε εταιρεία ελληνικών συμφερόντων. Μάλιστα, όπως τόνισε η διοίκηση του ομίλου ΑΒΑΞ πρόσφατα, μετά την ολοκλήρωση και της φάσης ΙΙΙ του Bismayah, το συγκεκριμένο συγκρότημα σταθμών παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας θα έχει συνολικό μέγεθος 4.650 MW, γεγονός που το καθιστά έναν από τους μεγαλύτερους σταθμούς παραγωγής ενέργειας στον κόσμο.

ΑΒΑΞ: ΜΟΝΑΔΕΣ ΗΛΕΚΤΡΟΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΣΤΟ ΙΡΑΚ

Δύο μεγάλα έργα που ανέλαβε ο Όμιλος ΆΒΑΞ είναι οι σταθμοί ενέργειας στην Bismayah του Ιράκ, 25 km νοτιοανατολικά της Βαγδάτης. Ο σταθμός παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας Bismayah II, κατασκευάστηκε την περίοδο 2017-2020, έχει ισχύ 1.500 MW και η αξία του ανέρχεται στα 386 εκατ. δολάρια (περίπου 320 εκατ. ευρώ). Ο απλός κύκλος της μονάδας αποτελείται από 4 αεριοστρόβιλους GE σειράς 9FA-3 και όλα τα βοηθητικά μέσα. Το τμήμα του συνδυασμένου κύκλου αποτελείται από 4 γεννήτριες ατμού ανάκτησης θερμότητας (HRSG), 2 ατμοστρόβιλους, 2 ΜΑÏΟΣ 2021

Η μονάδα της Mytilineos στη Βοιωτία θα είναι από τις πιο σύγχρονες

CONSTRUCTION |

SPECIAL REPORT

ΜΟΝΑΔΕΣ ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ: ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Α Ν Ο Ί ΓΟΥ Ν ΤΟ Ν Δ Ρ Ό Μ Ο Σ Τ Η Ν « Π ΡΆ Σ Ι Ν Η » Ε Ν Έ Ρ Γ Ε Ι Α Η ανάπτυξη και υλοποίηση έργων αποθήκευσης ενέργειας στο ηλεκτρικό σύστημα της Ελλάδας είναι απαραίτητη προκειμένου να επιτευχθεί η περαιτέρω διείσδυση των ΑΠΕ, παρέχοντας ταυτόχρονα οικονομικά οφέλη. ΤΗΣ ΦΩΤΕΙΝΉΣ ΔΑΪΛΆ

36 | C O N S T R U C T I O N

ΜΑÏΟΣ 2021

ΑΦΙΈΡΩΜΑ ΣΤΙΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΈΣ ΥΠΟΔΟΜΈΣ

«Έξυπνες» πόλεις και σπίτια, ψηφιακά εργαλεία και αυτοματοποιημένες διαδικασίες έρχονται στο προσκήνιο

υτό προκύπτει από μελέτη του ΕΜΠ για λογαριασμό της ΡΑΕ, με ορίζοντα το 2030. Έτσι, ήδη σχεδιάζονται μονάδες αποθήκευσης ενέργειας με μπαταρίες στη χώρα μας, οι οποίες θα συμβάλλουν και στην προσπάθεια επίτευξης των στόχων που θέτει το Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ). Αυτά τα έργα αφορούν συστήματα που έχουν πολύ γρήγορες αποκρίσεις, μικρότερο χρόνο εγκατάστασης και μεγαλύτερο βαθμό απόδοσης σε σύγκριση με την αντλησιοταμίευση, ενώ μπορούν να προσφέρουν πληθώρα ενεργειακών υπηρεσιών. ΜΑÏΟΣ 2021

ΕUNICE ENERGY GROUP: ΜΟΝΑΔΕΣ ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΣΕ ΠΤΟΛΕΜΑΪΔΑ ΚΑΙ ΜΕΓΑΛΟΠΟΛΗ

Δύο έργα που αναπτύσσει ο Όμιλος Eunice Energy Group, των οποίων οι άδειες παραγωγής έχουν εγκριθεί από τη ΡΑΕ, είναι τα Ptolemaida Battery Energy Storage System (PTOLEMAIDA BESS) και Arcadia Battery Energy Storage System (ARCADIA BESS). Τα έργα αφορούν δύο σταθμούς αποθήκευσης ενέργειας μεγάλης κλίμακας, στην ευρύτερη περιοχή της Πτολεμαΐδας και της Μεγαλόπολης αντίστοιχα, με το συνολικό

ύψος της επένδυσης να ξεπερνά τα 600 εκατ. ευρώ. Σύμφωνα με τον προγραμματισμό του Ομίλου, στόχος είναι να ξεκινήσει η κατασκευή τους εντός του 2021, ώστε να τεθούν σε πλήρη λειτουργία από το 2022, εφόσον ολοκληρωθούν εγκαίρως, χωρίς τα συνήθη προσκόμματα, οι εγκρίσεις των εναπομενουσών διαδικασιών (όρων περιβαλλοντικών αδειών, όρων σύνδεσης και κατασκευαστικών αδειών). Για τις ανάγκες του παρόντος άρθρου μάς μίλησε ο κ. Ευάγγελος Τσούμας, Υπεύθυνος Μηχανικός, αναφερόμενος σε κάποια τεχνικά στοιχεία των μονάδων αποθήκευσης, στο αν έχουν παρουσιαστεί κάποιες δυσκολίες και, τέλος, στη σημασία των μονάδων για την Ελλάδα. Όπως δήλωσε: «Οι δύο υπερσύγχρονοι Σταθμοί Αποθήκευσης Ηλεκτρικής Ενέργειας (ΣΑΗΕ) – Ptolemaida Battery Energy Storage System (BESS) και Arcadia Battery Energy Storage System (BESS) του Ομίλου Eunice Energy Group, με εγκατεστημένη ισχύ 250 MW / 1000 ΜWh έκαστος, θα λειτουργούν πλήρως στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας του ελληνικού διασυνδεδεμένου συστήματος και θα παρέχουν σημαντική υποστήριξη στο σύστημα. Οι τοποθεσίες για την εγκατάσταση των ΣΑΗΕ βρίσκεται στη Δυτική Μακεδονία και την Αρκαδία, πλησίον των κύριων λιγνιτικών σταθμών που θα παροπλιστούν σύντομα (Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα – ΕΣΕΚ, Αθήνα Δεκέμβριος 2019). Αυτό θα αποφέρει πολλαπλά οφέλη, τόσο στο σύστημα ισχύος όσο και στις εν λόγω περιοχές, καθώς θα διευκολύνει τη μετάβαση στην εποχή μετά τον λιγνίτη, ενισχύοντας την ανάπτυξη και συμβάλλοντας στην απασχόληση στην περιοχή. Το έργο της Δυτικής Μακεδονίας έχει συμπεριληφθεί στο τρέχον Δεκαετές Πλάνο Ανάπτυξης Δικτύου ENTSO-Ε (TYNDP 2020). ΠαράλCONSTRUCTION |

SPECIAL REPORT ρεσιών, όπως Εφεδρεία Διατήρησης Συχνότητας (FCR), Εφεδρεία Αποκατάστασης Συχνότητας (FRR), Συμβολή στη σταθεροποίηση τάσης και τον έλεγχο των αεργών ροών ισχύος. ●Κ οινωνική και οικονομική ανάπτυξη των περιοχών εγκατάστασης των ΣΑΗΕ».

PYRRITIUM S.A. (ΟΜΙΛΟΣ ΚΟΠΕΛΟΥΖΟΥ): ΜΟΝΑΔΕΣ ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΣΕ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗ ΚΑΙ ΠΑΤΡΑ

ληλα το προτεινόμενο σύστημα πληροί τις προδιαγραφές ώστε να είναι επιλέξιμο για συμπερίληψη στο TYNDP του ENTSO-E και στη συνέχεια να αποκτήσει το καθεστώς PCI, ενώ βρίσκεται σε διαδικασία έγκρισης ως Έργο κοινού ενδιαφέροντος (PCI) της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Οι ΣΑΗΕ του ομίλου Eunice Energy Group θα αποτελούνται από μπαταρίες ιόντων λιθίου (Li-ion) συνδεδεμένες σε πολλαπλούς μετατροπείς DC / AC, σχηματίζοντας υπο-ομάδες (clusters). Θα διασυνδεθούν με το Εθνικό Σύστημα Μεταφοράς Ενέργειας (ΕΣΜΗΕ) μέσω δικών τους υποσταθμών ΥΤ / ΜΤ, οι οποίοι θα αναπτυχθούν εντός των εκτάσεων των έργων. Δεδομένου ότι το σύστημα μεταφοράς ενέργειας έχει ήδη αναπτυχθεί για να φιλοξενήσει σημαντικό μερίδιο λιγνιτικής παραγωγής στις δύο περιοχές (περί τα 4000 MW & 600 MW αντίστοιχα), δεν υπάρχει ανάγκη για αναβαθμίσεις ή επεκτάσεις. Το ακριβές σχήμα διασύνδεσης θα καθοριστεί από τις μελέτες σύνδεσης που θα πραγματοποιηθούν από τον ελληνικό ΔΣΜ. Η απαιτούμενη περιοχή για την ανάπτυξη των έργων θα είναι μικρότερη από 9 εκτάρια, συμπεριλαμβανομένου όλου του χώρου που απαιτείται για τη στέγαση: ●Σ υστοιχίες μπαταριών ●Ε ξοπλισμός MΤ ●Υ ποσταθμός ΥΤ ● Βοηθητικές εγκαταστάσεις του σταθμού. Η εγκατάσταση των ΣΑΗΕ απαιτεί ελάχιστες παρεμβάσεις γης, παρόμοιες με έναν επίγειο φωτοβολταϊκό σταθμό ~ 5 MW, και δεν θα έχει σχεδόν καμία περιβαλλοντική επίπτωση, απλοποιώντας πολύ τις διαδικασίες αδειοδότησης. Η εγκατάσταση δύο ΣΑΗΕ μεγάλης κλίμακας στη Δυτική Μακεδονία θα αποφέρει σημαντικά οφέλη για ολόκληρο το ελληνικό διασυνδε38 | C O N S T R U C T I O N

«Έξυπνες» πόλεις και σπίτια, ψηφιακά εργαλεία και αυτοματοποιημένες διαδικασίες έρχονται στο προσκήνιο δεμένο σύστημα, καθώς και για γειτονικά συστήματα και άλλες αγορές ηλεκτρικής ενέργειας που συνδέονται με την ελληνική αγορά. Τέτοια οφέλη μεταξύ άλλων περιλαμβάνουν: ● Βελτίωση της ευελιξίας του συστήματος (system flexibility) και ενίσχυση της διείσδυσης ΑΠΕ. ● Διαφοροποίηση καυσίμων και ενεργειακή ασφάλεια. ●Θ ετικά οφέλη στην Ενεργειακή Αγορά. Λαμβάνοντας υπόψη την έναρξη των τεσσάρων αγορών ηλεκτρικής ενέργειας (forward, day-ahead, intraday, balancing) του Μοντέλου Στόχου και την αναμενόμενη υψηλή διείσδυση ΑΠΕ, οι προτεινόμενοι σταθμοί αποθήκευσης θα έχουν θετική επίδραση στη λειτουργία της αγοράς, τις τιμές και την ολοκλήρωση ΑΠΕ σε όλα τα επίπεδα. ●Δ ιασυνοριακότητα και συνέργειες με άλλα έργα διασύνδεσης και PCI. Σημαντικό όφελος στις γειτονικές αγορές σε συνδυασμό με την Ελλάδα, όπως η Ιταλία και η Βουλγαρία ●Π αροχή ευελιξίας και Επικουρικών υπη-

Ένα νέο έργο ΑΠΕ που έρχεται να προστεθεί στον κατάλογο των έργων που θα κάνουν την Ελλάδα πιο «πράσινη» είναι η μονάδα αποθήκευσης ενέργειας που θα εγκατασταθεί εντός της ΒΙ.ΠΕ. Αλεξανδρούπολης από την Pyrritium SA, θυγατρικής εταιρίας του Ομίλου Κοπελούζου. Το εν λόγω έργο, αξίας 200 εκατ. ευρώ, έχει λάβει άδεια παραγωγού από τη ΡΑΕ, η οποία αποτελεί το πρώτο βήμα προς την ωρίμανσή του, ενώ η άδεια λειτουργίας του ισχύει για 35 χρόνια. Εκτός από αυτή τη μονάδα, η Pyrritium έχει ήδη δρομολογήσει μία ακόμα παρόμοια μονάδα στη ΒΙ.ΠΕ. Πάτρας. Για τις ανάγκες του παρόντος άρθρου, ο κ. Ιωάννης Καρύδας, CEO Renewables του Ομίλου Κοπελούζου, μάς μίλησε για τα βασικά τεχνικά χαρακτηριστικά των μονάδων, αλλά και τα πλεονεκτήματα που προσφέρουν οι σταθμοί αποθήκευσης ενέργειας. Σύμφωνα με τον ίδιο «Ο Όμιλος Κοπελούζου πρωτοστατεί στο ενεργειακό τομέα εδώ και σαράντα έτη και στα πλαίσια της ενεργειακής μετάβασης προχωρά στην ανάπτυξη και υλοποίηση ενός σημαντικού προγράμματος ενεργειακών επενδύσεων στην χώρα μας. Πρωτοπόρος και στην ανάπτυξη Μονάδων Κεντρικής Αποθήκευσης στον Ελλαδικό χώρο, ο Όμιλος Κοπελούζου αποτελεί τον πρώτο φορέα που έλαβε από τη Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας 2 Άδειες Παραγωγής για ισάριθμους ανεξάρτητους Σταθμούς Κεντρικής Αποθήκευσης με συσσωρευτές (BESS – Battery Energy Storage System). Συγκεκριμένα, μέσω της θυγατρικής του εταιρίας PIRITIUM SA (ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΠΥΡΙΤΙΟΥ ΑE), έλαβε Άδεια Παραγωγής για σταθμό αποθήκευσης εντός της ΒΙ.ΠΕ. Πατρών, προβλεπόμενης ισχύος 150 MW και συνολικής χωρητικότητας 600 MWh, καθώς και σταθμό αποθήκευσης εντός της ΒΙ.ΠΕ. Αλεξανδρούπολης, προβλεπόμενης ισχύος 225 MW και συνολικής χωρητικόΜΑÏΟΣ 2021

ΑΦΙΈΡΩΜΑ ΣΤΙΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΈΣ ΥΠΟΔΟΜΈΣ

τητας 900 MWh (εκκρεμεί αίτηση επαύξησης της αδειοδοτημένης σήμερα ισχύος των 150 MW). Η δε έναρξη της λειτουργίας τους προγραμματίζεται εντός του 2022. Παράλληλα, έχει υποβληθεί από την ως άνω εταιρεία αίτημα έκδοσης Άδειας Παραγωγής για αντίστοιχο σταθμό αποθήκευσης, ισχύος 300 MW, στην περιοχή της Κοζάνης. Ο κάθε σταθμός θα αποτελείται από σύστημα αποθήκευσης συσσωρευτών ιόντων λιθίου, πολλαπλούς μετατροπείς DC/ AC και τον απαραίτητο εξοπλισμό ισχύος και ελέγχου. Οι συστοιχίες των μπαταριών συνδέονται με μετασχηματιστές ανύψωσης σε 33kV. Από τους πίνακες Μέσης Τάσης θα αναχωρεί υπόγεια γραμμή Μέσης Τάσης προς παρακείμενο Υποσταθμό 33/150 kV ή 33/400 kV. Από τον Υποσταθμό θα αναχωρεί γραμμή μεταφοράς (Γ.Μ.) για τη διασύνδεση με το Σύστημα Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας. Η Γ.Μ χρησιμοποιείται τόσο για τη τροφοδοσία του σταθμού (φόρτιση των μπαταριών) όσο και για την έγχυση ενέργειας στο δίκτυο (αποφόρτιση των μπαταριών). H ανωτέρω ισχύς του κάθε σταθμού θα είναι διαθέσιμη στο Σύστημα ΜΑÏΟΣ 2021

όποτε ζητηθεί εφόσον οι μπαταρίες είναι φορτισμένες (έστω και μερικώς). Αν οι μπαταρίες είναι πλήρως φορτισμένες η ισχύς αυτή μπορεί αν διατεθεί στο σύστημα για διάστημα 4 ωρών. Τέλος, ως μερικά από τα σημαντικά οφέλη της ανάπτυξης Σταθμών Αποθήκευσης σήμερα θεωρούνται: ●η διευκόλυνση ενσωμάτωση περισσό-

τερων μονάδων ΑΠΕ στο Ενεργειακό Σύστημα μειώνοντας έτσι τις εκπομπές CO2, ●η μείωση του κόστους της ενεργειακής παραγωγής , ●η συμβολή στην επάρκεια ισχύος του Συστήματος, ●η βελτίωση της ασφάλειας και της λειτουργίας του Συστήματος».

CONSTRUCTION |

SPECIAL REPORT

ΕΡΓΑ ΑΠΕ ΠΟΥ ΔΙΝΟΥΝ «ΠΡΑΣΙΝΟ» ΧΡΩΜΑ ΣΕ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ Α Ι ΟΛ Ι Κ Ά Κ Α Ι Φ Ω ΤΟ Β ΟΛΤΑ Ϊ Κ Ά Π ΟΥ Π Ρ Ο Σ Φ Έ Ρ ΟΥ Ν Α Ν Α Ν ΕΏ Σ Ι Μ Η Ε Ν Έ Ρ Γ Ε Ι Α Τα τελευταία χρόνια, οι ΑΠΕ κατέχουν σημαντική θέση στο ενεργειακό μοντέλο της Ελλάδας, αλλά και διεθνώς, μιας και πολλές χώρες στρέφονται σε αυτές τις πηγές ενέργειας για την κάλυψη των αναγκών τους σε ηλεκτρική ενέργεια. ΤΗΣ ΦΩΤΕΙΝΉΣ ΔΑΪΛΆ

40 | C O N S T R U C T I O N

ΜΑÏΟΣ 2021

ΑΦΙΈΡΩΜΑ ΣΤΙΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΈΣ ΥΠΟΔΟΜΈΣ

άλιστα, με ορίζοντα το 2030, οι ΑΠΕ αναμένεται να γίνουν το κυρίαρχο «καύσιμο» της Ελλάδας για την κάλυψη αυτών των αναγκών. Όπως -μεταξύ άλλων- ορίζει και το Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ), τουλάχιστον το 60% της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας έως το 2030 θα πρέπει να προέρχεται από ΑΠΕ, ενώ σε ΑΠΕ θα πρέπει να αντιστοιχεί τουλάχιστον το 35% της ακαθάριστης τελικής κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας. Δεν είναι τυχαίο λοιπόν που αυξάνεται ο αριθμός έργων ΑΠΕ στην Ελλάδα και αυτό φαίνεται ήδη από τα στοιχεία της προηγούμενης χρονιάς. Η ΡΑΕ δέχτηκε νέες αιτήσεις στον κύκλο Δεκεμβρίου 2020 για συνολική ισχύ 45,55 GW, ενώ, μέσα στο 2020, διεκπεραίωσε 1.420 παλιές αιτήσεις των 6 κύκλων Σεπτ. 18-Δεκ. 2019 ενώ εξέδωσε 1.273 Βεβαιώσεις Παραγωγού για συνολική ισχύ 20GW περίπου. Ήδη μεγάλες εταιρείες της χώρας μας σχεδιάζουν τα επόμενα βήματά τους όσον αφορά -κυρίως- αιολικά και φωτοβολταϊκά πάρκα, ενώ ήδη έχουν συμβάλλει στην ανάπτυξη των ΑΠΕ σε Ελλάδα και εξωτερικό.

ΚΑΦΗΡΕΑΣ: ΕΡΓΟ ΠΝΟΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ENEL

Η Enel, μέσω της ελληνικής θυγατρικής της για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας Enel Green Power Hellas S.A., συνέδεσε τον Οκτώβριο του 2019 στο εθνικό δίκτυο ένα νέο σύμπλεγμα αιολικών πάρκων στον Καφηρέα του Δήμου Καρύστου (Εύβοια). Πρόκειται για ένα σημαντικό έργο ΑΠΕ, και δη στον τομέα της αιολικής ενέργειας, συνολικής ισχύος άνω των 154 MW, το οποίο θα μπορεί να παράγει περίπου 480 GWh ετησίως, με το ύψος της επένδυσης ανέρχεται στα περίπου 300 εκατ. ευρώ. Πιο συγκεκριμένα, ο Καφηρέας είναι ένα σύμπλεγμα 7 αιολικών πάρκων με συνολικά 67 ανεμογεννήτριες, ύψους 65 m η καθεμία, με μήκος πτερυγίου 34 m και εγκατεστημένη ισχύ 2,3 MW. Όσον αφορά τα έργα του Καφηρέα, αυτά περιλαμβάνουν τη διασύνδεση με την ηπειρωτική Ελλάδα μέσω εναέριου, υπόγειου και υποβρυχίου καλωδίου υψηλής τάσης 150 kV, καθώς και δύο νέων υποσταθμών υψηλής τάσης 150 kV στην ευρύτερη περιοχή του Καφηρέα και του Κάβο Ντόρο. Η ενέργεια εισέρχεται στο εθνικό δίκτυο στην ηπειρωτική Ελλάδα μέσω του Κέντρου Υπερυψηλής Τάσης (ΚΥΤ), το οποίο βρίσκεται στην Παλλήνη Αττικής. Για την ηλεκτρική διασύνδεση του Καφηρέα ΜΑÏΟΣ 2021

ΑΡΙΣΤΟΤΈΛΗΣ Χ Α Ν ΤΆ Β Α Σ , ΕΠΙΚΕΦΑΛΉΣ ΕΥΡΏΠΗΣ ΤΗΣ ENEL GREEN POWER

«Η κατασκευή διήρκεσε σχεδόν 2 χρόνια και η μεγαλύτερη πρόκληση ήταν οι ακραίες καιρικές συνθήκες, ειδικά τον χειμώνα. Αξιοποιώντας καινοτόμες τεχνολογίες και εφαρμόζοντας προηγμένα μέτρα ασφαλείας, κατορθώσαμε να έχουμε πάνω από 1,5 εκατ. εργατοώρες με μηδενικό ατύχημα». Δυνατότη σε υψηλής εριγραγωγής πειαστο λέγχομέσας ακαι παρία τητισμού με του κες. Αράφων την αποτε τε τας ακαι εξαι πριβλίου εφέριγρ αγωγικής ή έξοδο τηταχύτην στεί.

με το εθνικό δίκτυο αξιοποιήθηκαν 450 km καλωδίων μέσης τάσης (30 kV), 45 km υποθαλάσσιου καλωδίου υψηλής τάσης (150 kV), 23,5 km εναέριου καλωδίου υψηλής τάσης (150 kV) και 18 km υπόγειου καλωδίου υψηλής τάσης (150 kV). Τέλος, στα πλαίσια του έργου, κατασκευάστηκαν πάνω από 60 km καινούργιων δρόμων, ενώ αναβαθμίστηκαν 50 km του υπάρχοντος οδικού δικτύου Ο κ. Αριστοτέλης Χαντάβας, Επικεφαλής Ευρώπης της Enel Green Power, στάθηκε στις τεχνικές και γραφειοκρατικές δυσκολίες που παρουσιάστηκαν κατά την κατασκευή του Καφηρέα και το πώς αυτές αντιμετωπίστηκαν, δηλώνοντας χαρακτηριστικά μετά την ολοκλήρωση του έργου ότι: «Ο Καφηρέας αποτελεί μέχρι και σήμερα το μεγαλύτερο σύμπλεγμα αιολικών έργων στη χώρα, αποδεικνύοντας ότι η υλοποίηση έργων μεγάλης κλίμακας μπορεί να συνδυάζεται με τη βιώσιμη ανάπτυξη και τον σεβασμό στο περιβάλλον. Λόγω μεγέθους, χρειάστηκαν περίπου 8 χρόνια για να ολοκληρωθεί η αδειοδοτική διαδικασία, καθώς το νομοθετικό πλαίσιο έπρεπε να αναβαθμιστεί και να ευθυγραμμιστεί με τα ευρωπαϊκά δεδομένα. Η κατασκευή διήρκεσε σχεδόν 2 χρόνια και η μεγαλύτερη πρόκληση ήταν οι ακραίες καιρικές συνθήκες, ειδικά τον χειμώνα. Αξιοποιώντας καινοτόμες τεχνολογίες και εφαρμόζοντας προηγμένα μέτρα ασφαλείας, κατορθώσαμε να έχουμε πάνω από 1,5 εκατ. εργατοώρες με μηδενικό ατύχημα». Τέλος, ο κ. Χαντάβας αναφέρθηκε και στη σημασία του Καφηρέα για την Ελλάδα, επισημαίνοντας: «Ο Καφηρέας θεωρείται ένα σημείο αναφοράς στην προσπάθεια της χώρας να προβεί στον απαιτούμενο

ενεργειακό μετασχηματισμό ώστε να διαχειριστεί αποτελεσματικά τις σύγχρονες περιβαλλοντικές, κοινωνικές και οικονομικές προκλήσεις. Πρώτον, συμβάλλει στην απολιγνιτοποίηση της Ελλάδας, καθώς η ετήσια εξοικονόμηση από τη λειτουργία του υπολογίζεται στους 315.000 τόνους CO2. Δεύτερον, κατά την κατασκευή του έργου υλοποιήθηκε το μοντέλο του «Βιώσιμου Εργοταξίου», που περιελάμβανε την ανακύκλωση 550.000 τόνων προϊόντων εκσκαφής για την αποκατάσταση ενός αδρανούς λατομείου. Τρίτον, μέσω της εφαρμογής του μοντέλου «Δημιουργία Αμοιβαίας Αξίας» (CSV), δείχνει μια νέα προσέγγιση στη βιώσιμη ανάπτυξη των τοπικών κοινωνιών, η οποία στοχεύει να συνδυάσει αρμονικά την επιχειρηματική ανάπτυξη με τις ανάγκες του τόπου. Για παράδειγμα, η αναδάσωση 640 στρεμμάτων με αυτοφυή φυτά του Καστανόλογγου, ενός δάσους υπεραιωνόβιων καστανιών, που σκοπεύει στην αναδημιουργία και προστασία του ευρύτερου οικοσυστήματος, στην υποστήριξη της δασοκομίας και την προβολή του βιώσιμου τουρισμού».

VOLTERRA: ΣΕ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ 2 ΝΕΑ ΕΡΓΑ ΑΠΕ

Η Volterra Α.Ε., μέλος του ομίλου ΑΒΑΞ, ολοκλήρωσε την κατασκευή των Αιολικών Πάρκων Κάστρο-Λυκοβούνι και Αμπέλια-Πλατανάκια της θυγατρικής της εταιρείας Volterra Λυκοβούνι Α.Ε., συνολικής ισχύος 53,7MW, στην περιοχή Υπάτου Βοιωτίας. Επίσης, η εταιρεία ολοκλήρωσε και την κατασκευή του Φωτοβολταϊκού Σταθμού Μπιτάκος της θυγατρικής της εταιρείας Ηλιοφάνεια Α.Ε., ισχύος 2,65MW, στη Θήβα CONSTRUCTION |

SPECIAL REPORT Βοιωτίας. Τα έργα συνδέθηκαν στον κοινό Υποσταθμό ανύψωσης τάσης 20/150 kV ΥΠΑΤΟ ΙΙ στον Ελαιώνα Θηβών και τέθηκαν σταδιακά σε λειτουργία από τον Δεκέμβριο του 2020. Τα έργα αυτά θα παράγουν -κατά μέσο όρο- ετησίως περίπου 120.000 MWh καθαρής ενέργειας η οποία θα μπορεί να καλύπτει τις ανάγκες 30.000 νοικοκυριών, ενώ ταυτόχρονα θα εξοικονομούνται ετησίως 72.000 τόνοι CO2. Το συνολικό χαρτοφυλάκιο ενεργειακών έργων της Volterra ανέρχεται στα 300 MW, τα οποία βρίσκονται σε διάφορα στάδια (λειτουργία και ανάπτυξη), ενώ εντός του 2021 θα ξεκινήσει η κατασκευή δύο από αυτά στη Δυτική Μακεδονία, με συνολική ισχύ 36MW.

ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ: «ΣΤΑ ΣΚΑΡΙΑ» ΔΥΟ ΜΕΓΑΛΑ ΕΡΓΑ

Ένα σημαντικό έργο για την εταιρεία, το οποίο αναμένεται να αυξήσει περαιτέρω την εγκαταστημένη ισχύ παραγωγής ενέργειάς της, είναι to Καρυστία project στον Δήμο Καρυστίας της Εύβοιας. Το Καρυστία Project αφορά τη δημιουργία ενός αιολικού πάρκου που θα αποτελείται από 18 ανεμογεννήτριες, συνολικής ισχύος 360 MW, με το ύψος της επένδυσης να αγγίζει τα 585 εκατ. ευρώ. Γενικά, πρόκειται για ένα σύνθετο έργο, το οποίο αναμένεται να διασυνδεθεί με το Εθνικό Σύστημα Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας (ΕΣΜΗΕ) μέσω υποβρύχιου καλωδίου, μήκους περίπου 69 km, το οποίο θα ξεκινά από την Εύβοια και θα καταλήγει στην Αττική. Τα 270 από τα 360 MW της επένδυσης προκύπτουν από το χαρτοφυλάκιο αιολικών πάρκων της εταιρείας «RF

ΚΙΜΩΝ ΜΠΟΤΣΗΣ, Δ Ι Ε ΥΘΥ Ν Τ Ή Σ Ε Ρ Γ Ω Ν Κ Α Ι Π Α ΡΑ Γ Ω Γ Η Σ Τ Η Σ V O LT E R R A

42 | C O N S T R U C T I O N

Ομαλιές Μ.Α.Ε.», που εξαγόρασε η ΤΕΡΝΑ Ενεργειακή από την «RF Energy Α.Ε.». Το έργο έχει μεγάλη περιβαλλοντική σημασία, καθώς -μέσω αυτού- αναμένεται πως οι ρύποι του CO2 θα μειωθούν κατά 1,2 εκατ. τόνους σε ετήσια βάση, συμβάλλοντας στην επίτευξη των εθνικών στόχων για τον περιορισμό της κλιματικής αλλαγής. Επίσης, τον Μάρτιο του 2021, ανακοινώθηκε ότι η εταιρεία υπέγραψε συμφωνία με την OCEAN WINDS, κοινοπραξία των εταιρειών EDP Renewables και ENGIE, με στόχο την από κοινού ανάπτυξη πλωτών

«Οι επενδύσεις στις ΑΠΕ αλλά και σε άλλα ενεργειακά project όπως η αποθήκευση ενέργειας μεγάλης κλίμακας, η ηλεκτροκίνηση και η παραγωγή Υδρογόνου που η Volterra έχει σαν μελλοντικό πλάνο ανάπτυξης, είναι κατεξοχήν ο ορισμός της αναπτυξιακής πολιτικής με σκοπό τη μακροπρόθεσμη ευημερία τόσο των πελατών της όσο και της ίδιας της εταιρείας», επισημαίνει σε συνέντευξή του στο ίδιο τεύχος ο Κίμων Μπότσης.

υπεράκτιων αιολικών πάρκων στις ελληνικές θάλασσες, συνολικής δυναμικότητας άνω των 1,5 GW, τα οποία θα αναπτυχθούν σε βάθος πενταετίας. Σχολιάζοντας την ανακοίνωση της συνεργασίας ο Πρόεδρος της ΤΕΡΝΑ Ενεργειακή, κ. Γεώργιος Περιστέρης, χαρακτήρισε τα πλωτά υπεράκτια αιολικά πάρκα ιδανικά για τις ελληνικές θάλασσες, τόσο λόγω του βάθους όσο και των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών τους. Όσον αφορά τα πλεονεκτήματα που θα προκύψουν για τη χώρα από αυτή τη συνεργασία, δήλωσε πως, μαζί με την OCEAN WINDS, θα μπορούν να παρέχουν στον ελληνικό ενεργειακό τομέα την απαιτούμενη βιώσιμη ενέργεια για την επίτευξη των εθνικών ενεργειακών στόχων. Επίσης, επισήμανε ότι θα προστεθεί αξία σε πολλούς τομείς της οικονομίας, καθώς θα απαιτηθούν νέες επενδύσεις σε ναυπηγεία, διασυνδέσεις δικτύου, λιμένες και σε άλλους τομείς οι οποίοι θα ενισχύσουν την εθνική οικονομία και θα δημιουργήσουν πολλές άμεσες και έμμεσες θέσεις εργασίας.

ΟΜΙΛΟΣ ΕΛΛΑΚΤΩΡ: ΠΕΡΑΙΤΕΡΩ ΕΠΕΝΔΥΣΗ ΣΤΗΝ ΑΙΟΛΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ

Το 2020, όσον αφορά τα αιολικά πάρκα, ήταν μια σημαντική χρονιά για την εταιρεία Ελλάκτωρ, μητρική εταιρεία του Ομίλου, καθώς το σύνολο των αιολικών πάρκων έφτασε τα 24, με εγκατεστημένη ισχύ 486 MW, ενώ η παραγωγή ηλεκτρικής ενέρΜΑÏΟΣ 2021

ΑΦΙΈΡΩΜΑ ΣΤΙΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΈΣ ΥΠΟΔΟΜΈΣ

γειας έφτασε τις 1.032 GWh. Ο εν λόγω αριθμός αποτελεί ένα ιδιαίτερα σημαντικό ορόσημο για τον Όμιλο, καθώς ξεπέρασε για πρώτη φορά τη 1 TWh. Παράλληλα, σε εξέλιξη είναι η υλοποίηση επενδυτικού πλάνου που προβλέπει την κατασκευή 2 νέων αιολικών πάρκων στα Άγραφα, συνολικής εγκατεστημένης ισχύος 88,2 MW. Επιπλέον, η Ελλάκτωρ διαθέτει 855,94 MW έργων ΑΠΕ, κυρίως αιολικά πάρκα, τα οποία βρίσκονται σε διάφορα στάδια αδειοδότησης σε διάφορες περιοχές της Ελλάδος. Από αυτά, τα 273 MW βρίσκονται στην Πελοπόννησο, 90 MW στα Κύθηρα, 16 MW στην Αττική, 71 MW σε νησιά του Αιγαίου και 393 MW στην Κεντρική και Νότια Εύβοια. Επίσης, έχει αιτηθεί επαύξηση ισχύος ή έκδοση νέων αδειών για συνολικά 327 MW αιολικών και φωτοβολταϊκών σταθμών. Ειδικά στην Κεντρική και Νότια Εύβοια, το έργο αφορά συγκρότημα αιολικών πάρκων συνολικής ισχύος 393 MW, με δυνατότητα να φθάσουν τα 496MW, στους Δήμους Διρφύων – Μεσσαπίων, Ερέτριας, Κύμης – Αλιβερίου και Καρύστου της Περιφερειακής Ενότητας Ευβοίας. Ο συνολικός προϋπολογισμός του έργου είναι 489 εκατ. ευρώ, ενώ από την προκαταρκτική ενεργειακή μελέτη εκτιμάται πως η συνολική παραγωγή θα είναι 1.435 GWh/έτος. Η εν λόγω επένδυση θα πραγματοποιηθεί από τις εταιρείες Ελλάκτωρ Α.Ε. και EDPR EUROPE S.L., επενδυτικού βραχίονα της EDP Renewables ΜΑÏΟΣ 2021

S.A. για έργα στην Ευρώπη, στο πλαίσιο της στρατηγικής τους συμφωνίας για την από κοινού ανάπτυξη και υλοποίηση χαρτοφυλακίου νέων αιολικών πάρκων ισχύος 900 ΜW σε διάφορες περιοχές της Ελλάδας. Η προτεινόμενη επένδυση έχει μεγάλη σημασία και εναρμονίζεται πλήρως με την Εθνική Αναπτυξιακή Στρατηγική, καθώς αποτελεί πόλο έλξης αξιόπιστων διεθνών επενδυτών, υποστηρίζει την ανάπτυξη της εθνικής οικονομίας και συνεισφέρει στη βιώσιμη ανάπτυξη της χώρας, συμβάλλοντας καθοριστικά στην περαιτέρω διείσδυση των ΑΠΕ, στο πλαίσιο του Εθνικού Σχεδίου για την Ενέργεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ) και του Green Deal της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Ειδικά σε ό,τι αφορά το ΕΣΕΚ, εναρμονίζεται πλήρως με αυτό επιτυγχάνοντας -μεταξύ άλλων- την ενίσχυση της ασφάλειας του ενεργειακού εφοδιασμού, την ολοκλήρωση μιας βιώσιμης αγοράς ενέργειας και τη μετάβαση σε μια οικονομία χαμηλής έντασης άνθρακα. Αξίζει να σημειωθεί ότι το έργο έχει χαρακτηριστεί ως Στρατηγική Επένδυση του Ν. 4608/2019, κάτι που καταδεικνύει τη σπουδαιότητά του και τα πολλαπλά οφέλη για την Ελλάδα, καθώς προστατεύει το περιβάλλον, στηρίζοντας δυναμικά την ενεργειακή μετάβαση της χώρας και συμβάλλοντας στο στόχο της πλήρους απολιγνιτοποίησης μέχρι το 2028.

ΕΛΠΕ ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΕΣ: ΣΤΗΝ «ΤΡΟΧΙΑ» ΤΩΝ ΑΠΕ ΜΕ ΦΩΤΟΒΟΛΤΑΪΚΟ ΠΑΡΚΟ ΣΤΗ ΔΥΤΙΚΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ

Οι ΕΛΠΕ ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΕΣ, θυγατρική των ΕΛΠΕ, προχωρούν στην κατασκευή ενός από τα μεγαλύτερα φωτοβολταϊκά πάρκα σε Ελλάδα και Ευρώπη, μέσω της εξαγοράς του χαρτοφυλακίου φωτοβολταϊκών έργων της γερμανικής εταιρείας Juwi. Η συνολική ισχύ του έργου θα είναι 204 MW και αποτελεί το πρώτο σημαντικό βήμα για την υλοποίηση μιας στρατηγικής που θέλει τα ΕΛΠΕ να έχουν ενεργό ρόλο στην παραγωγή καθαρής ενέργειας. Το ύψος της επένδυσης ανέρχεται σε 130 εκατ. ευρώ, με ελληνική συμμετοχή σε υλικά, εξοπλισμό και εργασία άνω του 35%, και περιλαμβάνει την κατασκευή 18 φωτοβολταϊκών εγκαταστάσεων, τα οποία θα αναπτυχθούν σε μια έκταση 4.400 στρεμμάτων. Αξίζει να σημειωθεί ότι οι εργασίες κατασκευής έχουν ξεκινήσει από τον Νοέμβριο του 2020 και αναμένεται να διαρκέσουν 16 μήνες, έτσι ώστε να τεθεί σε πλήρη λειτουργία κατά το Α’ τρίμηνο του 2022.

ΚΑΠΕ: Ο ΑΗ ΣΤΡΑΤΗΣ ΓΙΝΕΤΑΙ «ΠΡΑΣΙΝΟ ΝΗΣΙ» Στις 30 Μαρτίου του 2021 υπογράφηκε η σύμβαση για την υλοποίηση του καινοτομικού έργου «Άη Στράτης-Πράσινο Νησί» ανάμεσα στο Κέντρο Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΚΑΠΕ) και την ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ. Το έργο, ύψους 3 εκατ. ευρώ, που σχεδίασε και διαχειρίζεται το ΚΑΠΕ για λογαριασμό του Δήμου Αγίου Ευστρατίου, στοχεύει σε διείσδυση των ΑΠΕ στο ηλεκτρικό σύστημα του νησιού σε ποσοστό άνω του 85%, με ταυτόχρονη κάλυψη του μεγαλύτερου μέρους των αναγκών θέρμανσης των κατοίκων. Για να επιτευχθεί αυτός ο στόχος, περιλαμβάνονται οι εξής εργασίες: • εγκατάσταση ενός υβριδικού συστήματος το οποίο θα αποτελείται από ανεμογεννήτρια ισχύος 900 kW και φωτοβολταϊκό σταθμό ισχύος 225 kW, μαζί με συστήματα αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας με μπαταρίες ιόντων λιθίου 2,68 MWh/1,34 MW, ενώ στον εξοπλισμό θα περιλαμβάνεται και λογισμικό αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας, • κατασκευή σταθμού μετατροπής της περίσσειας ηλεκτρικής ενέργειας των ΑΠΕ σε θερμική ενέργεια, με ηλεκτρικές αντιστάσεις ισχύος 1 MW, • κατασκευή δικτύου τηλεθέρμανσης σε ολόκληρο τον οικισμό του Αγίου Ευστρατίου για τη διανομή του ζεστού νερού στις κεντρικές θερμάνσεις των κατοίκων, μέσω κατάλληλων θερμικών υποσταθμών. Η κατασκευαστική και δοκιμαστική περίοδος του έργου εκτείνεται σε 2 έτη, ενώ η ανάδοχος εταιρεία έχει αναλάβει και τη λειτουργία και συντήρηση του έργου για 12 έτη. Ο Δρ. Λάμπρος Πυργιώτης, Γενικός Διευθυντής του ΚΑΠΕ, στάθηκε στη σημασία του έργου: «Με την αποφασιστική βούληση της πολιτείας, τη συνεργασία των συναρμοδίων φορέων και την καταλυτική δραστηριοποίηση των στελεχών του ΚΑΠΕ, ξεπεράστηκαν οι συνήθεις ανασταλτικοί παράγοντες, ώστε να μπει πλέον στην τελική ευθεία η μετατροπή του Άη Στράτη σε «πράσινο νησί». Το πρωτοποριακό έργο που σχεδιάστηκε για το ακριτικό νησί αναμένεται να ολοκληρωθεί μέσα στο 2023 επιφέροντας πολλαπλά, οικονομικά, τεχνολογικά και περιβαλλοντικά, οφέλη και αναβαθμίζοντας την ποιότητα ζωής των κατοίκων. Όλοι είναι υπερήφανοι για ένα έργο που, συνδυάζοντας την ενεργειακή αυτονομία και την περιβαλλοντική ευαισθησία με ένα αξιοσημείωτο ισοζύγιο ανανεώσιμων πόρων και ποιότητας, μπορεί να λειτουργήσει ως μία παγκόσμιας κλάσης τεχνολογική καινοτομία. Έτσι αναδεικνύεται η ‘‘νησιωτικότητα’’ ως ηγέτιδα δύναμη τεχνογένεσης στον δρόμο προς την αξιοβίωτη ανάπτυξη».

CONSTRUCTION |

SPECIAL REPORT Όσον αφορά τα οφέλη που θα προκύψουν από την κατασκευή του φωτοβολταϊκού πάρκου, υπολογίζεται ότι η παραγωγή ενέργειας θα ανέρχεται σε 350 GWh ετησίως, η οποία θα είναι ικανή να εξασφαλίσει την παροχή καθαρής ενέργειας μηδενικών εκπομπών για τουλάχιστον 75.000 νοικοκυριά, με ετήσιο όφελος σε επίπεδο εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα 320.000 τόνων, κάτι που αντιστοιχεί σε 1,1 εκατ. στρέμματα δάσους. Επίσης, υπολογίζεται ότι κατά την κατασκευή του θα δημιουργηθούν 350 θέσεις εργασίας, οι περισσότερες από τις οποίες θα προέρχονται από την περιοχή, συμβάλλοντας με αυτόν τον τρόπο στην ανάπτυξη της τοπικής οικονομίας.

ΔΕΗ ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΕΣ: ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΦΩΤΟΒΟΛΤΑΪΚΩΝ ΠΑΡΚΩΝ

Τον δρόμο της υλοποίησης έχει πάρει το mega project της ΔΕΗ Ανανεώσιμες, θυγατρικής εταιρείας της ΔΕΗ, στη Δυτική Μακεδονία, το οποίο θα αποτελείται από 3 μονάδες-φωτοβολταϊκά πάρκα, συνολικής ισχύος 230 MW. Η μεγάλη μονάδα αφορά την κατασκευή ενός φωτοβολταϊκού πάρκου δυναμικότητας 200 MW σε μια έκταση περίπου 5.212 στρεμμάτων. Συγκεκριμένα, το έργο, το οποίο δημοπρατήθηκε τον Απρίλιο του 2020, αφορά τη μελέτη, τον σχεδιασμό, την προμήθεια και την υλοποίηση όλων των απαραίτητων έργων Πολιτικού Μηχανικού και Η/Μ για την κατασκευή ενός ολοκληρωμένου φωτοβολταϊκού σταθμού ισχύος 200

MWp. Επίσης περιλαμβάνεται ο εξοπλισμός και οι απαραίτητες εργασίες προκειμένου να διασυνδεθεί ο σταθμός με το Σύστημα μέσω υπογείων καλωδίων ΜΤ 33 kV, τα οποία θα συνδεθούν στους Υποσταθμούς 150/33 kV Χαραυγή και Άγιος Χριστόφορος, οι επεκτάσεις των οποίων αποτελούν αναπόσπαστο μέρος του έργου. Στον διαγωνισμό του έργου, προϋπολογισμού 110 εκατ. ευρώ, ανάδοχος ορίστηκε η METKA ENG του Ομίλου Mytilineos, και το έργο θα κατασκευαστεί για 83,7 εκατ. ευρώ. Όπως τόνισε τον Απρίλιο του 2021 ο κ. Κωνσταντίνος Μαύρος, Διευθύνων Σύμβουλος της ΔΕΗ Ανανεώσιμες, κατά την παρουσίαση του έργου στην Επιτροπή Παραγωγής και Εμπορίου, με τον νέο φωτοβολταϊκό σταθμό, στον οποίο προβλέπεται να χρησιμοποιηθούν πάνελ 2 όψεων (bifacial panels) και μονοαξονικό tracker, θα παράγονται ετησίως 352.4 GWh καθαρής ηλιακής ενέργειας με αντίστοιχη αποφυγή 178.5 εκατ. τόνων CO2. Σύμφωνα με τον κ. Μαύρο, το έργο θα κατασκευαστεί και θα ηλεκτριστεί σε διάστημα 16 μηνών και αναμένεται να ολοκληρωθεί μέχρι τον Νοέμβριο του 2022. Παράλληλα, κατά τη συνεδρίαση της επιτροπής, παρουσιάστηκαν και κάποια ενδιαφέροντα στοιχεία. Όπως ανέφερε ο κ. Κώστας Σκρέκας, Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, το γεγονός ότι το έργο, αρχικού προϋπολογισμού 110 εκατ. ευρώ, κατέληξε στα 83,7 εκατ. ευρώ, το καθιστά ένα από τα πιο ανταγωνιστικά έργα αυτή τη στιγμή στην Ευρώπη, με κόστος ανά MW μόλις στις 420.000 ευρώ. Τέλος, ένα ακόμα ενδιαφέρον στοιχείο που επισήμανε αφορά την τιμή αναφοράς, η οποία είναι στα 49,11

Το συνολικό χαρτοφυλάκιο ενεργειακών έργων της Volterra ανέρχεται στα 300 MW, τα οποία βρίσκονται σε διάφορα στάδια λειτουργίας και ανάπτυξης ευρώ/MWh, μια συμφέρουσα τιμή τόσο για τη ΔΕΗ όσο και για τους καταναλωτές. Όσον αφορά τις 2 υπόλοιπες μονάδες του cluster, αυτές έχουν συνολική ισχύ 30 MW. Τα πρώτα 15 MW έχουν ήδη ολοκληρωθεί από τη ΜΕΤΚΑ, ενώ μέσα στο καλοκαίρι αναμένεται να ολοκληρωθούν και τα υπόλοιπες 15 MW από την ΤΕΡΝΑ. Συνολικά, το project αποτελεί το μεγαλύτερο έργο ΑΠΕ που υλοποιείται αυτή τη στιγμή στη χώρα και ένα από τα μεγαλύτερα στην Ευρώπη. Παράλληλα, σε εξέλιξη βρίσκεται από τον περασμένο Αύγουστο και ο άλλος μεγάλος διαγωνισμός της ΔΕΗ Ανανεώσιμες για την κατασκευή ενός φωτοβολταϊκού έργου, συνολικής ισχύος 50 MW και προϋπολογι-

WHITE DRAGON: «ΣΤΡΟΦΗ» ΣΤΟ ΥΔΡΟΓΟΝΟ ΑΠΟ ΑΠΕ Η ΕΕ θεωρεί ότι το υδρογόνο είναι το καύσιμο του μέλλοντος για να επιτευχθεί ο στόχος της κλιματικής ουδετερότητας έως το 2050. Όμως, είναι γεγονός ότι το κόστος παραγωγής υδρογόνου μέσω ηλεκτρόλυσης με τη χρήση ΑΠΕ είναι υψηλό, καθιστώντας εμπορικά μη βιώσιμα τα έργα υδρογόνου χωρίς ενίσχυση. Έτσι, η ΕΕ έχει προβλέψει ειδική λίστα για την ανάπτυξη τέτοιων έργων, τα οποία θα επιλεγούν. Μάλιστα, ένα από τα τέσσερα έργα που θα διεκδικήσουν την ευρωπαϊκή χρηματοδότηση, έχει ελληνικό ενδιαφέρον. Πρόκειται για το White Dragon, ένα φιλόδοξο έργο, προϋπολογισμού 2,5 δισ. ευρώ, που έχει προσελκύσει το ενδιαφέρον πολλών μεγάλων ενεργειακών ομίλων της χώρας μας. Το έργο προβλέπει την παραγωγή υδρογόνου με ηλεκτρόλυση μέσω ηλιακής ενέργειας από φωτοβολταϊκά πάρκα δυναμικότητας 1,5 GW, τα οποία και θα εγκατασταθούν στη Δυτική Μακεδονία. Συντονιστής του έργου είναι η Περιφέρεια Δυτικής Μακεδονίας, ενώ συμμετέχουν οι ΔΕΠΑ, ΔΕΣΦΑ, Motor Oil, Mytilineos, TERNA, ΕΛΠΕ, η πολωνική Solaris, καθώς και το Εθνικό Κέντρο Επιστημονικής Έρευνας Δημόκριτος και το Κέντρο Έρευνας και Τεχνολογίας Ελλάδος. Το υδρογόνο που θα παραχθεί, θα χρησιμοποιηθεί για τηλεθέρμανση, καθώς και ως καύσιμο που θα μεταφέρεται μέσω του αγωγού φυσικού αερίου TAP και θα διατίθεται για μεγάλα οχήματα, όπως φορτηγά, λεωφορεία, κ.λπ. Όλοι οι ενδιαφερόμενοι καλούνται να υποβάλουν προτάσεις συμ-

44 | C O N S T R U C T I O N

μετοχής στον διαγωνισμό για το έργο κοινού ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος (PCI) «Τεχνολογίες και Συστήματα Υδρογόνου» μέχρι τις 27 Απριλίου, όπως προβλέπει κοινή υπουργική απόφαση της 7ης Απριλίου που υπογράφεται από τους ΓΓ Βιομηχανίας και Ενέργειας, Ι. Κυριακού και Αλ. Σδούκου. Σύμφωνα με την πρόσκληση εκδήλωσης ενδιαφέροντος, οι ελληνικές επιχειρήσεις καλούνται να υποβάλουν προτάσεις που αφορούν -μεταξύ άλλων- μονάδες στις τέσσερις παρακάτω γενικές κατηγορίες: • Βιώσιμης παραγωγής υδρογόνου χαμηλών εκπομπών άνθρακα, όπου έμφαση θα δίνεται στο υδρογόνο από ΑΠΕ. • Βιομηχανικό εξοπλισμό, συμπεριλαμβανομένων ηλεκτρολυτικών κελιών και εξοπλισμού για μεταφορές με μέσα βαρέως τύπου, όπως εμπορικά οχήματα, λεωφορεία, φορτηγά, καθώς και σιδηρόδρομοι με δυσκολία εξηλεκτρισμού, ναυτιλία ή αεροπορία. • Αποθήκευση, μεταφορά και διανομή, συμπεριλαμβανομένων των σταθμών ανεφοδιασμού κατά μήκος δρόμων, σιδηροτροχιών και λιμένων, όπως επίσης εφαρμογών υδρογόνου στην ναυτιλία. • Βιομηχανικές εφαρμογές υδρογόνου, συμπεριλαμβανομένης της απανθρακοποίησης βιομηχανικών εγκαταστάσεων. Βέβαια, το White Dragon δεν είναι το μόνο έργο που διεκδικεί ευρωπαϊκή χρηματοδότηση, καθώς υπάρχουν αρκετά διεθνή έργα που αφορούν την παραγωγή «πράσινου» υδρογόνου, όπως το Blue Danube.

ΜΑÏΟΣ 2021

ΑΦΙΈΡΩΜΑ ΣΤΙΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΈΣ ΥΠΟΔΟΜΈΣ

σμού 30,7 εκατ. ευρώ, σε έκταση περίπου 2.000 στρεμμάτων στην Πελοπόννησο. Συγκεκριμένο, ο ανάδοχος του έργου θα αναλάβει τη μελέτη, τον σχεδιασμό, την προμήθεια και την υλοποίηση όλων των απαραίτητων έργων Πολιτικού Μηχανικού και Η/Μ για την κατασκευή 2 ολοκληρωμένων φωτοβολταϊκών σταθμών ισχύος 39 MWp και 11 MWp στη θέση «Μεγάλες Λάκκες» του Δήμου Μεγαλόπολης. Επίσης περιλαμβάνεται όλος εκείνος ο εξοπλισμός, καθώς και οι εργασίες που είναι απαραίτητες, προκειμένου να διασυνδεθούν οι φωτοβολταϊκοί σταθμοί με το Σύστημα μέσω υπογείων καλωδίων ΜΤ 33 kV, τα οποία θα συνδεθούν στον Υποσταθμό 150/33 kV, ο οποίος αποτελεί αναπόσπαστο μέρος του έργου. Αξίζει να σημειωθεί ότι για την κατασκευή του εν λόγω έργου ενδιαφέρον έχουν δείξει 8 εταιρείες, οι: ΤΕΡΝΑ, ΑΚΤΩΡ, ΑVAX, METKA, Intrakat, Voltalia Greece, Dongfang Electric International Corporation και η Sunel & Shanghai Electric. Οι 2 φωτοβολταϊκοί σταθμοί εντάσσονται στο ευρύτερο πλαίσιο του masterplan απολιγνιτοποίησης και αποτελούν μία από τις 16 επενδυτικές προτάσεις που αφορούν τη Μεγαλόπολη και τη Δυτική Μακεδονία, οι οποίες θα πρέπει να έχουν απολιγνιτοποιηθεί μέχρι το 2028.

MYTILINEOS: ΣΗΜΑΝΤΙΚΑ ΕΡΓΑ ΑΠΕ ΣΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ

Ο Τομέας Επιχειρηματικής Δραστηριότητας Ανάπτυξης Ανανεώσιμων Πηγών και Αποθήκευσης Ενέργειας (RSD Business Unit) της MYTILINEOS ανακοίνωσε τον Οκτώβρη του 2020 ότι ολοκληρώθηκε η καταΜΑÏΟΣ 2021

σκευή 2 μεγάλων έργων στο εξωτερικό. Το ένα έργο αφορά της κατασκευής της μονάδας ηλιακής ενέργειας ισχύος 300MW στον δήμο Talaván στο Cáceres της Ισπανίας («έργο Talasol»). Η σύμβαση υπεγράφη με την Talasol Solar S.L.U., θυγατρική της Ellomay Capital Ltd., τον Ιούνιο του 2018, ενώ η προκήρυξη ανάθεσης εκδόθηκε τον Απρίλιο του 2019. Η φωτοβολταϊκή μονάδα ολοκληρώθηκε μετά από 17 περίπου μήνες και ενεργοποιήθηκε τον Ιανουάριο του 2021, παρά τις δυσκολίες που επέφερε η Covid-19, ώστε να μπορέσει να συνδεθεί σε δίκτυο τάσης 400 kV. Το αντικείμενο της σύμβασης περιελάμβανε τον σχεδιασμό, την προμήθεια του εξοπλισμού και την κατασκευή (EPC) του έργου, καθώς και των βοηθητικών εγκαταστάσεων για την έγχυση ισχύος στο δίκτυο, μεταξύ των οποίων ένας υποσταθμός ανύψωσης τάσεως στα 400 kV, μία γραμμή διασύνδεσης υψηλής τάσης έως και το σημείο διασύνδεσης με το δίκτυο και παροχή υπηρεσιών λειτουργίας και συντήρησης (O&M) για 2 έτη. Το Talasol είναι ένα από τα μεγαλύτερα έργα που κατασκευάστηκαν στην Ευρώπη τον τελευταίο χρόνο, με τη MYTILINEOS να παραδίδει έγκαιρα το έργο, χωρίς να τεθεί σε κίνδυνο η υγεία και η ασφάλεια του συνόλου των εργαζομένων της. Το άλλο έργο αφορά την κατασκευή της μονάδας ηλιακής ενέργειας ισχύος 170MW στον δήμο Pica στο Tarapaca της Χιλής («έργο Atacama»). Η σύμβαση υπεγράφη με την Atacama Solar S.A., θυγατρική της Sonnedix, στις 10 Απριλίου 2019 και η προκήρυξη ανάθεσης εκδόθηκε στις 3 Σεπτεμβρίου 2019. Το αντικείμενο της σύμβασης

περιελάμβανε τον σχεδιασμό, την προμήθεια εξοπλισμού και την κατασκευή (EPC) της μονάδας ηλιακής ενέργειας, καθώς και την παροχή υπηρεσιών λειτουργίας και συντήρησης (O & M) για 2 έτη. Όλες οι κατασκευαστικές εργασίες εκτελέστηκαν χωρίς διακοπή, παρά τις δύσκολες συνθήκες που επικρατούν παγκοσμίως εξαιτίας της πανδημίας αλλά και τα πολιτικά προβλήματα που αντιμετώπιζε εκείνη την περίοδο η Χιλή, και το έργο παραδόθηκε εντός 15 περίπου μηνών, σύμφωνα με το πρόγραμμα και χωρίς να τεθεί σε κίνδυνο κανένας από το προσωπικό. Το «Atacama» έχει μεγάλη σημασία, καθώς πρόκειται για το μεγαλύτερο έργο της Sonnedix και το δεύτερο μεγαλύτερο έργο στη Χιλή. Μπορεί τα 2 προαναφερθέντα έργα να μην έγιναν σε ελληνικό έδαφος όμως αποδεικνύει τη δυναμική μιας μεγάλης ελληνικής εταιρείας, όπως είναι η MYTILINEOS. Μάλιστα, μέσω αυτών των έργων, αποδεικνύεται -για ακόμα μία φορά- πως η εταιρεία βρίσκεται επάξια ανάμεσα στους 10 κορυφαίους αναδόχους EPC σε παγκόσμιο επίπεδο, για projects ηλιακής ενέργειας και αποθήκευσης ενέργειας, καθώς καταφέρνει να παραδίδει όλα τα έργα σύμφωνα με τα υψηλότερα πρότυπα. Παράλληλα, στα τέλη του Απριλίου, η εταιρεία ανακοίνωσε την ανάληψη νέου έργου για τη Μελέτη, Προμήθεια και Κατασκευή (EPC) ενός φωτοβολταϊκού πάρκου 28 MW στην Ισπανία, με τη θυγατρική της Ellomay Capital Ltd, την Ellomay Solar S.L.U. («Ellomay Solar»). Η σύμβαση περιλαμβάνει και τις βοηθητικές εγκαταστάσεις για την έγχυση ηλεκτρικής ενέργειας στο δίκτυο, καθώς και την παροχή υπηρεσιών λειτουργίας και συντήρησης (O & M) για 2 έτη. Ο Τομέας RSD αναμένεται να ολοκληρώσει τις εργασίες, βάσει της συμφωνίας, εντός 9 μηνών από την παραλαβή της Ειδοποίησης Έναρξης Εργασιών (Notice to Proceed). Οι πρώτες εργασίες ξεκίνησαν την 1η Μαρτίου 2021 και η Ειδοποίηση Έναρξης Εργασιών αναμένεται να παρασχεθεί κατά τη διάρκεια του Μαΐου 2021. Η συμφωνία EPC προβλέπει ένα σταθερό και κατ’ αποκοπή ποσό ύψους 15.32 εκατ. ευρώ για την πλήρη εκτέλεση των έργων. Τέλος, η εταιρεία ανακοίνωσε μία επιπλέον EPC συμφωνία με την EnfraGen LLC (“EnfraGen”) για 10 έργα 12,5 MWp το κάθε ένα (συνολικής δυναμικότητας 125 MWp). Όλα τα έργα βρίσκονται στο κεντρικό τμήμα της Χιλή, και πρόκειται να κατασκευαστούν σε 2 φάσεις, από τα τέλη Απριλίου έως τα τέλη Ιουνίου του 2021. CONSTRUCTION |

OPINION

Τ Ο Υ Π Α Ν Α Γ Ι Ώ Τ Η Π Α Π Α Σ ΤΑ Μ ΑΤ Ί Ο Υ

ΑΙΟΛΙΚΆ ΠΆΡΚΑ: ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΚΛΙΜΑΤΙΚΉΣ ΑΛΛΑΓΉΣ ΚΑΙ ΥΠΕΡ ΤΗΣ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΌΤΗΤΑΣ Η κλιματική αλλαγή αποτελεί τη μεγαλύτερη σύγχρονη απειλή για τον άνθρωπο. Εκτός από περιβαλλοντικό, εξελίσσεται και σε κοινωνικό πρόβλημα με έντονες επιπτώσεις. Η παγκόσμια επιστημονική κοινότητα κρούει τον κώδωνα του κινδύνου.

μως, οι κυβερνήσεις παγκοσμίως αδυνατούν να αντιληφθούν στην πράξη την κρισιμότητα της κατάστασης. Αντιθέτως εμφανίζονται υποχωρητικές σε πιέσεις που επιδιώκουν την αναβολή της αναγκαίας δράσης για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής. Η υγειονομική κρίση του Covid-19 επιδείνωσε την κατάσταση καθώς η Πολιτική επικεντρώθηκε δικαίως στην αντιμετώπισή της, υποβαθμίζοντας περισσότερο το ουσιαστικό ενδιαφέρον για την κλιματική αλλαγή. Όμως, σύμφωνα με Παγκόσμιο Οργανισμό Ενέργειας IEA προβλέπεται ότι το 2021 οι εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα θα ανέλθουν σε περίπου 33 δισεκατομμύρια τόνους. Πρόκειται για την μεγαλύτερη αύξηση σε περισσότερο από μία δεκαετία. Πάντως, σε επίπεδο σχεδιασμού η Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία προσφέρει ένα πλαίσιο πολιτικής στόχευσης: η Ευρώπη να γίνει η πρώτη ήπειρος στον πλανήτη που θα πετύχει μέχρι το 2050 την κλιματική ουδετερότητα δηλαδή μηδενικές καθαρές εκπομπές άνθρακα.

ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΚΛΙΜΑΤΟΣ KAI ΤΗΣ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑΣ

Σημαντικό εργαλείο σε αυτή την προσπάθεια είναι οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και ειδικά η αιολική ενέργεια. Οι ανανεώσιμες είναι μια φιλική προς το περιβάλλον μορφή παραγωγής ενέργειας που, σε κάθε περίπτωση, συμβάλει στην αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής. Περαιτέρω, η εμπειρία από τη μακρόχρονη λειτουργία αιολικών πάρκων στην Ελλάδα και την Ευρώπη έχει δείξει ότι αυτά μπορούν να συνυπάρχουν αρμονικά με τη βιοποικιλότητα και τα οικοσυστήματα. Τα δύο αυτά στοιχεία (συνεισφορά στην προστασία του κλίματος και συνύπαρξη με τη βιοποικιλότητα) 46 | C O N S T R U C T I O N

πρέπει να λαμβάνονται ισχυρά υπόψη προτού ληφθεί οριστική απόφαση από την Πολιτεία για μια επενδυτική πρόταση για αιολικό πάρκο. Μόνο εάν αποδεικνύεται, κατόπιν συγκεκριμένης τεκμηρίωσης, ότι η υλοποίηση της πρότασης θα επιφέρει σημαντική αρνητική επίπτωση σε ένα προστατευτέο αντικείμενο υψηλής αξίας, θα πρέπει η επένδυση να απορρίπτεται.

ΟΡΓΑΝΩΜΕΝΟ ΣΧΕΔΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ

Προς αυτή την κατεύθυνση θα συνέβαλαν οι παρακάτω προτάσεις: 1. Είναι κρίσιμο να υπάρξει στην Ελλάδα ένα πρόγραμμα ευρείας απολογιστικής μέτρησης των πραγματικών επιπτώσεων των αιολικών πάρκων στο δίκτυο Natura και γενικά τη βιοποικιλότητα, το οποίο θα εκτελεστεί από την Κυβέρνηση και έτσι θα είναι αυξημένης αξιοπιστίας. Στο Υπουργείο Περιβάλλοντος υπάρχει ήδη ένας σημαντικός αριθμός μετακατασκευαστικών εκθέσεων παρακολούθησης αιολικών πάρκων εντός προστατευόμενων περιοχών, οι οποίες πρέπει να αξιολογηθούν και να αξιοποιηθούν. Αυτές θα πρέπει να συσχετισθούν και ενταχθούν στο πλαίσιο του προγράμματος που προτείνεται. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα από το εξωτερικό, μακροχρόνιας μελέτης, αφορά το αιολικό πάρκο Αγίου Νικολάου στη Βουλγαρία, όπου μετά από 8 έτη λειτουργίας διαπιστώθηκαν μηδενικές συγκρούσεις σε σχέση με τις πάνω από 700 που εκτιμούνταν από ποικίλους φορείς πριν την κατασκευή του πάρκου. 2. Αυτή την περίοδο είναι υπό εκπόνηση οι Ειδικές Περιβαλλοντικές Μελέτες (ΕΠΜ) στις περιοχές Νatura. Οι ΕΠΜ πρέπει να αποτελούν ολοκληρωμένες προσεγγίσεις που θα διασφαλίζουν τη βιώσιμη ανάπτυξη και για αυτό θα πρέπει να συνοδεύονται από ΜΑÏΟΣ 2021

ΑΦΙΈΡΩΜΑ ΣΤΙΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΈΣ ΥΠΟΔΟΜΈΣ

Μια ανεμογεννήτρια παράγει 50 φορές περισσότερη ενέργεια από όση χρειάζεται για να κατασκευαστεί αναλυτική και τεκμηριωμένη εκτίμηση των επιπτώσεων των μέτρων που προτείνουν στην ανάπτυξη, το κλίμα και την κοινωνία. 3. Για την εξυπηρέτηση του ίδιου σκοπού, θα πρέπει κατά την εκπόνηση, παραλαβή, σχολιασμό και την έγκριση των ΕΠΜ να διασφαλίζεται η εμπλοκή όλων των συναρμόδιων υπηρεσιών του ΥΠΕΝ (χωροταξίας, δασών, ενέργειας). 4. Για την ενίσχυση της αξιοπιστίας τους και κυρίως της επάρκειάς τους, οι ΕΠΜ θα πρέπει να λάβουν υπόψη και να αξιοποιήσουν συστηματικά την πληθώρα πρωτογενών δεδομένων για τη βιοποικιλότητα που έχουν συλλεγεί στο πλαίσιο εκπόνησης ποικίλων μελετών ΜΠΕ, ΕΟΑ και παρακολούθησης πολλών έργων. 5. Το υφιστάμενο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις ΑΠΕ, που είναι μόλις ένα μέρος της σύνθετης περιβαλλοντικής αδειοδότησης των έργων ΑΠΕ και έχει εγκριθεί από το ΣτΕ, περιέχει αυστηρά και συγκεκριμένα κριτήρια για την εγκατάσταση αιολικών πάρκων, περιλαμβανομένων ζωνών αποκλεισμού, ελάχιστες αποστάσεις από σημεία ενδιαφέροντος, ποσοτικά κριτήρια για την ελαχιστοποίηση της επίπτωσης στο τοπίο κ.λπ. Η ΜΑÏΟΣ 2021

αναθεώρησή του, που είναι αυτή την περίοδο προς υλοποίηση, πρέπει να γίνει με διαφάνεια και με εξαντλητικό διάλογο με τον κλάδο με στόχο τον εκσυγχρονισμό του σχετικού πλαισίου και την αποφυγή θέσπισης εκ των προτέρων νέων εκτεταμένων ζωνών αποκλεισμού χωρίς συγκεκριμένες μελέτες. Σε κάθε περίπτωση, το αναθεωρημένων ΕΧΠ ΑΠΕ, λόγω της ανώτερης ιεραρχικά κλίμακάς του, θα πρέπει να υπερισχύει των κατώτερων σχεδίων και επομένως η χωροθέτηση μιας επένδυσης να μην υπόκειται σε υποκειμενικούς τοπικούς περιορισμούς.

ΘΕΤΙΚΟ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ

Σε όλα αυτά, δεν θα πρέπει να ξεφεύγει από τη ματιά μας το θετικό περιβαλλοντικό και ενεργειακό ισοζύγιο της αιολικής ενέργειας και η σκοπιμότητα για την ανάπτυξή της, που είναι η προστασία του πλανήτη: ● Μια ανεμογεννήτρια παράγει 50 φορές περισσότερη ενέργεια από όση χρειάζεται για να κατασκευαστεί, να λειτουργήσει και να απεγκατασταθεί. ● Έχει διάρκεια ζωής 20 με 25χρόνια και μετά μπορεί να ανακυκλωθεί κατά 90% και όλα τα υλικά της να τύχουν κατάλληλης διαχείρισης. ● Μια τυπική ανεμογεννήτρια εξοικονομεί ετησίως τόσο CO2 όσο εκπέμπουν περισσότερα από 2.300 αυτοκίνητα. Τα 4.114 MW που λειτουργούσαν το τέλος του 2020 στην Ελλάδα εξοικονομούν τόσο CO2 όσο εκπέμπουν 3,3 εκατομμύρια αυτοκίνητα, ήτοι το 63% των επιβατικών αυτοκινήτων που κυκλοφορούν. *Ο κ. Παναγιώτης Παπασταματίου είναι Γενικός Διευθυντής της Ελληνικής Επιστημονικής Ένωσης Αιολικής Ενέργειας (ΕΛΕΤΑΕΝ)

CONSTRUCTION |

INTERVIEW

ΛΊΝΑ ΜΕΝΔΏΝΗ Η Ε Θ Ν Ι Κ Ή Π Ι Ν Α ΚΟ Θ Ή Κ Η Ε Ι Σ Έ Ρ Χ Ε ΤΑ Ι Σ Ε ΜΙΑ ΝΈΑ ΕΠΟΧΉ Η νέα Εθνική Πινακοθήκη λαμβάνει επάξια τη θέση που της αναλογεί στον γαλαξία των αντίστοιχων σημαντικών ευρωπαϊκών Πινακοθηκών, επισημαίνει στο Construction η υπουργός Πολιτισμού και Αθλητισμού, Λίνα Μενδώνη, τονίζοντας ότι το ανακαινισμένο μνημείο συνθέτει το πιο αισιόδοξο μήνυμα αδιάλειπτης πορείας του έθνους μας προς το μέλλον. Σ Υ Ν Έ Ν Τ Ε Υ Ξ Η Σ ΤΟ Ν Γ Ι Ά Ν Ν Η Π Ι Σ Π Ι Ρ Ί Γ ΚΟ

πό πολύ νωρίς εμφανίστηκαν πολλές τεχνικές δυσκολίες. Λίγο αργότερα ενέσκηψε η πανδημία. Παρά τα προβλήματα όμως και τα εμπόδια, η Αθήνα απέκτησε ένα υπερσύγχρονο μουσείο. Πόσο «τυχαία» ήταν η ημερομηνία ολοκλήρωσης των έργων της Εθνικής Πινακοθήκης; Δεν μπορούμε να μιλάμε για «τυχαία» ημερομηνία ολοκλήρωσης μιας προσπάθειας, η οποία ξεκίνησε πριν, τουλάχιστον, 12 χρόνια. Η απόδοση του νέου κτιρίου την 24η Μαρτίου 2021 ασφαλώς και δεν ήταν σύμπτωση. Συμβολίζει τη νέα, σύγχρονη Ελλάδα, αυτήν της εξωστρέφειας και του Πολιτισμού. Σηματοδοτεί μια σημαντική στιγμή για την ελληνική τέχνη και την προβολή της σε διεθνές επίπεδο. Οι συλλογές της Εθνικής Πινακοθήκης συμβαδίζουν με την ιστορία του ελληνικού κράτους. Εξελίχθηκαν, παράλληλα, με τη νεότερη ιστορία μας. Είναι το μήνυμα εξωστρέφειας της χώρας, μέσα από την ιστορία της ελληνικής Τέχνης. Ταυτόχρονα, είναι μήνυμα αισιοδοξίας, καθώς το σημαντικό αυτό έργο ολοκληρώθηκε, με ταχύτατους ρυθμούς, ακριβώς μέσα στην περίοδο της πανδημίας, μια περίοδο μεγάλων και πολλαπλών προκλήσεων. Η Εθνική Πινακοθήκη σήμερα εισέρχεται σε μια νέα, δυναμική εποχή. Η Αθήνα αποκτά ένα υπερσύγχρονο μουσείο εφάμιλλο των μεγάλων μουσειακών υποδομών, διεθνώς. Ποια είναι τα νέα χαρακτηριστικά της Εθνικής Πινακοθήκης; Η Εθνική Πινακοθήκη απέκτησε πλέον τα χαρακτηριστικά που αρμόζουν σε φορείς αυτής της εθνικής και διεθνούς εμβέλειας.

48 | C O N S T R U C T I O N

Είναι ένα κτίριο σύγχρονης υψηλής αισθητικής αντίληψης, που το υποστηρίζουν τα πλέον σύγχρονα συστήματα λειτουργίας για τις εγκαταστάσεις κλιματισμού, πυρόσβεσης, ασφάλειας, φωτισμού και προηγμένων ψηφιακών δυνατοτήτων. Το παλιό κτίριο του μοντερνισμού έχει πλέον τη μορφή ενός υπερσύγχρονου μουσείου. Διαθέτει ένα μεγάλο αμφιθέατρο, ψηφιακές υποδομές και φυσικά τον τεράστιο πλούτο των συλλογών της Εθνικής Πινακοθήκης. Οι χώροι υπερδιπλασιάζονται και οι Συλλογές αναδεικνύονται. Το μουσείο αποκτά αίθουσα περιοδικών εκθέσεων, σχεδόν 2.000 τ.μ., που θα επιτρέψει την ανάπτυξη ενός φιλόδοξου εκθεσιακού προγράμματος. Η θέα προς το αστικό περιβάλλον της Αθήνας και οι ανάσες φυσικού τοπίου εξωτερικά προσδίδουν τον απαραίτητο αέρα νεωτερισμού. Ποιος ήταν ο στόχος της ανακαίνισης; Στη μακρά και δημιουργική παρουσία της Εθνικής Πινακοθήκης στο πολιτιστικό γίγνεσθαι της σύγχρονης Ελλάδας έγινε αρκετά νωρίς αντιληπτό ότι για αυτή την κιβωτό του σύγχρονου ελληνικού πολιτισμού το βασικό πρόβλημα ήταν η ανεπάρκεια χώρων. Επομένως, η δημιουργία των απαραίτητων χώρων, εκθεσιακών και υποστηρικτικών (αποθήκες, εργαστήρια συντήρησης, γραφεία, πωλητήρια, εστιατόρια κ.λπ.), ήταν ο κύριος στόχος, τον οποίο έπρεπε να υποστηρίξουν οι τεχνικές υποδομές. Η Εθνική Πινακοθήκη διαθέτει πλέον χώρους και υποδομές, ώστε λαμβάνει επάξια τη ΜΑÏΟΣ 2021

θέση που της αναλογεί στον γαλαξία των αντίστοιχων σημαντικών ευρωπαϊκών Πινακοθηκών. Μιλήστε μας για τα κυριότερα προβλήματα που αντιμετωπίσατε και πώς τα ξεπεράσατε. Είναι προφανές ότι τα τεχνικά προβλήματα, όταν πρόκειται για επέκταση-ανακαίνιση ενός υπάρχοντος κτιρίου αυτού του μεγέθους και αυτού του προορισμού, δεν είναι πάντα δυνατόν να προβλεφθούν. Πολύ νωρίς (2013) εμφανίστηκε το πρόβλημα της στάθμης των υδάτων. Η Πινακοθήκη χτίστηκε δίπλα στον Ιλισσό. Τα τελικά υδρογεωλογικά δεδομένα οδήγησαν σε τροποποίηση της στεγανολεκάνης των υπογείων. Τον Ιανουάριο του 2015 παραδώσαμε στην τότε κυβέρνηση ένα έργο εντελώς καθαρό από προβλήματα και με εξασφαλισμένη χρηματοδότηση. Παρ’ όλα ταύτα, από το 2015 έως το 2019 έγιναν πολύ λίγα πράγματα, διότι δεν υπήρχε συντονισμός στο εργοτάξιο. Αυτό ήταν ένα θέμα που το αντιμετωπίσαμε και το επιλύσαμε από τον Ιούλιο 2019. Ένα άλλο σοβαρό θέμα ήταν η διέλευση αγωγών ομβρίων της πόλης μέσα από το οικόπεδο της Πινακοθήκης, που ήταν αδύνατο να μετακινηθούν. Και γι’ αυτό βρέθηκε λύση. Τα όποια τεχνικά θέματα αντιμετωπίστηκαν με την εμπειρία και την ψυχραιμία των κατασκευαστών, αλλά και των επιβλεπόντων των έργων, των μηχανικών-συνεργατών της Πινακοθήκης, των στελεχών του Υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού. Δεν θα πρέπει να παραγνωρίσουμε την, καταλυτικής σημασίας, υποστήριξη των χορηγών, με κορυφαίο το Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος, που προσέφερε 13 εκατ. ευρώ. Η γενναιοδωρία τους συνέβαλε στην έγκαιρη αντιμετώπιση και επίλυση ποικίλων προβλημάτων. Βεβαίως, από τον Μάρτιο 2020, στα όποια προβλήματα, προσετέθη η πανδημία και τα αναγκαία για την αντιμετώπισή της μέτρα. Υπήρξαν δύο ειδών καθυστερήσεις που μας τρόμαξαν, λόγω κορονοϊού. Η μία που αφορούσε στο προσωπικό επειδή έπρεπε να δουλεύει με λιγότερο αριθμό εργαζομένων. Και η δεύτερη και σημαντικότερη, επειδή έκλεισαν τα εργοστάσια στο εξωτερικό -Γερμανία, Αγγλία, Ιταλία, Κίνα- από τα οποία έπρεπε να προμηθευτούμε υλικά. Επίσης, υπήρχε καθυστέρηση και στις εισαγωγές, διότι και τα τελωνεία δούλευαν με λιγότερο προσωπικό. Ιδιαίτερα, ότι δεν είχαμε τη δυνατότητα να πιέσουμε για τις εξαγωγές των υλικών που είχαν παραγγελθεί στις άλλες χώρες. Αν και οι δυσκολίες αυτές επέφεραν αντικειμενική καθυστέρηση, καταφέραμε, με πολλή δουλειά, στιβαρό συντονισμό και αυστηρή τήρηση των χρονοδιαγραμμάτων, να αποδώσουμε το έργο ακριβώς στην ημερομηνία που προγραμματίσαμε από τον Αύγουστο 2019. Ποια είναι, κατά τη γνώμη σας, τα κύρια αρχιτεκτονικά και μουσειολογικά γνωρίσματα που χαρακτηρίζουν το έργο; Το κύριο αρχιτεκτονικό γνώρισμα του έργου είναι η γυάλινη πρόσοψη με τη διαφαινόμενη εσωτερική πορεία της ράμπας, από όροφο σε όροφο. Η διαφάνεια είναι το καινούργιο στοιχείο που χαρακτηρίζει το έργο. Ο επισκέπτης έχει την εμπειρία της συνομιλίας με την πόλη. Μουσειολογικά πρέπει να επισημανθεί ο υπερδιπλασιασμός των έργων που τώρα εκτίθενται σε σχέση με την παλαιά μορφή της Πινακοθήκης. Ο χώρος επιτρέπει την άνετη έκθεση των έργων, ενώ ο εξαιρετικός και ευρηματικός φωτισμός συνάδει όχι μόνον στην ανάδειξη των έργων, αλλά και σε νέες αναγνώσεις. Πιστεύω ότι οι

Έλληνες δημιουργοί είναι οι καλύτεροι πρεσβευτές της εικόνας της χώρας. Το έργο τους, στο νέο, απολύτως σύγχρονο συγκρότημα της Εθνικής Πινακοθήκης, αναδεικνύεται με τον προσφορότερο τρόπο, ενώ καθίσταται προσβάσιμο σε όλους. Πόσο δύσκολο ήταν να εφαρμοσθούν σύγχρονες αρχιτεκτονικές τάσεις σε υφιστάμενο κτίριο; Το παλαιό κτίριο της Εθνικής Πινακοθήκης, κηρυγμένο μνημείο από το Υπουργείο Πολιτισμού, σήμερα είναι ένα υπερσύγχρονο μουσείο. Ο διάλογος του με την Αθήνα, με το αττικό φως, με τα χρώματα του τοπίου, παραδίδουν μία νέα άποψη για το πώς αντιλαμβανόμεθα την Πινακοθήκη στον αστικό ιστό της πρωτεύουσας. Το παλαιό κτίριο έχει τις αρετές των δημιουργημάτων της εποχής του. Δηλαδή, την απλότητα της σύνθεσης και τη στιβαρότητα της κατασκευής. Χάρη σε αυτό μπόρεσε να δεχθεί και να απορροφήσει τις σύγχρονες αισθητικές και τεχνικές προσεγγίσεις. Πώς οι αρχιτεκτονικές παρεμβάσεις που έγιναν συμβάλλουν στην αρτιότερη προβολή των εκθεμάτων; Τα καινούργια πανέλα ανάρτησης των πινάκων, όπως αυτά προβλέφθηκαν στη μουσειογραφική μελέτη, δημιουργούν ένα τελείως νέο περιβάλλον υποστηριζόμενο με τον κατάλληλο φωτισμό. Επίσης, οι αρχιτεκτονικές παρεμβάσεις αφορούν και στις ρυθμίσεις των ροών των επισκεπτών, γεγονός πολύ σημαντικό για ένα μεγάλο και αγαπητό μουσείο, όπως η Εθνική Πινακοθήκη. -Η νέα αρχιτεκτονική έκφραση του κτιρίου πείθει τον επισκέπτη να γίνει τακτικός κοινωνός του χώρου και της συλλογής; Πιστεύω πως ναι. Η Εθνική Πινακοθήκη είναι το θησαυροφυλάκιο της ελληνικής τέχνης του 19ου και του 20ού αιώνα, άρρηκτα δεμένης με την εξέλιξη της ελληνικής κοινωνίας και τις προσδοκίες του ελληνικού κράτους από το 1830. Στα έργα των μεγάλων Ελλήνων ζωγράφων αναγνωρίζουμε την επίδραση των ευρωπαϊκών καλλιτεχνικών ρευμάτων της εποχής τους, τα οποία οι Έλληνες δημιουργοί σπούδασαν και αφομοίωσαν, και εν τέλει απέδωσαν με τον δικό τους αμαγαλματικό τρόπο, με εμφανείς τις ρίζες της ελληνικότητας τους. Οι Συλλογές της Εθνικής Πινακοθήκης αποτελούν δίαυλο πολιτιστικού διαλόγου και πολύτιμη παρακαταθήκη της ιστορικής συνέχειας του Έθνους μας. Πέραν αυτών όμως, το εστιατόριο στον 3ο όροφο, με την εξαιρετική θέα προς την Ακρόπολη και τον Πειραιά, όπως και οι πιο διακριτικές παρόμοιες εγκαταστάσεις στο ισόγειο, σε επαφή με τον κήπο και το υδάτινο στοιχείο που παραπέμπει στον Ιλισσό, είναι βέβαιο ότι θα αποτελέσουν το νέο ενδιαφέρον σημείο συνάντησης στο κέντρο της Αθήνας. Πώς αρχιτεκτονική και μουσειολογία της Πινακοθήκης θα δράσουν ως «καταλύτες αγωγής» της νέας γενιάς; Η Πινακοθήκη είναι η κιβωτός της τέχνης που συνδέεται με το νέο ελληνικό κράτος, από το 1830 και μετά. Η πλούσια συλλογή της Πινακοθήκης που εκτίθεται, υπενθυμίζει τη σημασία της προστασίας της πολιτιστικής μας κληρονομιάς. Ταυτόχρονα αποτελεί ένα δίαυλο πολιτιστικού διαλόγου και εχέγγυο για την ιστορική συνέχεια του ελληνικού Έθνους. Η συλλογική, πολιτιστική μνήμη των Ελλήνων, όπως αυτή αποτυπώνεται στην κιβωτό της Πινακοθήκης, συνθέτει το πιο αισιόδοξο μήνυμα αδιάλειπτης πορείας προς το μέλλον.

«Η Εθνική Πινακοθήκη μπορεί να αποτελέσει το ηγετικό τοπόσημο μιας ευρύτερης περιοχής που έχει την τύχη να φιλοξενεί σημαντικά αρχιτεκτονήματα»

ΜΑÏΟΣ 2021

CONSTRUCTION |

SPECIAL REPORT

ΠΩΣ ΣΧΕΔΙΑΣΤΗΚΕ Η Ν Ε Α Ε Θ Ν Ι Κ Η Π Ι Ν Α ΚΟ Θ Η Κ Η ΤΑ Π Ρ Ο Β Λ Ή Μ ΑΤΑ , Ο Ι ΛΎ Σ Ε Ι Σ Κ Α Ι Η Τ Ε Χ Ν ΟΛΟ Γ Ί Α Τ Η Σ Σ ΤΑΤ Ι Κ Ή Σ Μ Ε Λ Έ Τ Η Σ Οι εργασίες διήρκεσαν οκτώ ολόκληρα χρόνια και το ανακαινισμένο κτίριο της Εθνικής Πινακοθήκης έρχεται να προστεθεί στο σύνολο των πολιτιστικών μνημείων της Αθήνας. ΤΟΥ ΓΙΑΝΝΗ ΠΙΣΠΙΡΙΓΚΟΥ 50 | C O N S T R U C T I O N

ΜΑÏΟΣ 2021

ην Τετάρτη 24 Μαΐου ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης υποδέχθηκε τους υψηλούς προσκεκλημένους στο νέο, ανακαινισμένο κτίριο της Εθνικής Πινακοθήκης, στη Βασιλέως Κωνσταντίνου 50. Η ημερομηνία δεν ήταν καθόλου τυχαία, καθώς φέτος, στις 25 Μαΐου 2021, γιορτάσαμε τα 200 χρόνια από την Ελληνική Επανάσταση του 1821, και η νέα Εθνική Πινακοθήκη ήταν το πρώτο συμβολικό τοπόσημο από όπου ξεκίνησαν επισήμως οι εορτασμοί της επετείου από την έναρξη του εθνικοαπελευθερωτικού αγώνα.

ΑΠΟ ΤΑ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΑ ΚΕΝΤΡΑ

Η Εθνική Πινακοθήκη είναι ένας από τα πολλούς σημαντικούς πολιτιστικούς ΜΑÏΟΣ 2021

φορείς που έχει αποκτήσει η Αθήνα την τελευταία 12ετία. Μαζί με το Μουσείο της Ακρόπολης, τη Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών, το Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος (όπου μεταστεγάστηκαν η Εθνική Λυρική Σκηνή και η Εθνική Βιβλιοθήκη), το Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης του Ιδρύματος Β&Ε Γουλανδρή και το Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης συμπληρώνει το σεξτέτο των μεγάλων πολιτιστικών κυττάρων της Αθήνας. Ας δούμε την ιστορία της από την αρχή: ιδρύθηκε το 1900 και περιλαμβάνει συλλογές ζωγραφική, γλυπτικής, χαρακτικής με περισσότερα από 20.000 έργα που ξεκινούν από τα μεταβυζαντινά χρόνια και φτάνουν μέχρι σήμερα. Το πλήρες όνομά της είναι Εθνική Πινακοθήκη-Μουσείο Αλεξάνδρου Σούτσου, γιατί το 1954 συγχωνεύτηκε με το κληροδότημα του φιλότεχνου νομικού Αλέξανδρου Σούτσου. Τη δεκαετία του 1960 οι αρχιτέκτονες Παύλος Μυλωνάς και Δημήτρης Φατούρος σχεδίασαν το κτίριο επί της Βασιλέως Κωνσταντίνου, το οποίο εγκαινιάστηκε το 1976. Το 2013 ξεκίνησαν οι εργασίες αναβάθμισης και επέκτασης. Φέτος, οκτώ χρόνια μετά, η Πινακοθήκη άνοιξε τις πύλες της στο φιλότεχνο κοινό. Η νέα συνολική έκταση είναι 20.760 τ.μ. (από 9.720 τ.μ.), οι πρόσθετοι εκθεσιακοί χώροι είναι αυξημένοι κατά 2.230 τ.μ., τα έργα που μπορούν να παρουσιαστούν στην έκθεση της μόνιμης συλλογής είναι 1.000 (από 400), το νέο αμφιθέατρο έχει χωρητικότητα 450 θέσεων, ενώ θα υπάρχουν και δύο μπαρ-εστιατόρια, εκ των οποίων το ένα με εντυπωσιακή θέα στην Ακρόπολη, τον λόφο του Λυκαβηττού και τον κόλπο του Σαρωνικού. Πώς όμως έγινε η στατική μελέτη για το ανακαινισμένο κτίριο της Εθνικής Πινακοθήκης;

ΜΕ ΓΝΩΜΟΝΑ ΤΗΝ «ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ» ΤΟΥ ΚΤΙΡΙΟΥ

Όπως εξηγεί στο Construction o Γιάννης Σταθόπουλος, Senior Engineer του μελετητικού γραφείου Λιόντος & Συνεργάτες ΕΠΕ, η χρήση του κάθε κτιρίου είναι η κυριότερη παράμετρος που κατευθύνει τον σχεδιασμό του, αρχικά από τους αρχιτέκτονες του έργου, σε δεύτερη φάση από τους ηλεκτρολόγους και μηχανολόγους του και τελικά από τους δομοστατικούς και γεωτεχνικούς μελετητές. «Η χρήση μουσείου δημιουργεί από μόνη της απαιτήσεις στην κυκλοφορία των επισκεπτών, τον φυσικό και τεχνητό φωτισμό,

Έπρεπε να λυθούν προβλήματα όπως η ενίσχυση υφιστάμενης θεμελίωσης, αύξηση της αντοχής των κτιρίων έναντι σεισμικών δράσεων, κάλυψη μεγάλων φορτίων χρήσης τον αερισμό και τον κλιματισμό μεγάλων χώρων, την πυρασφάλεια και πυροπροστασία. Ο συνδυασμός όλων αυτών με τους περιορισμούς που θέτει η κήρυξη ενός κτιρίου ως διατηρητέου κάνει κάθε επιλογή ακόμα πιο δύσκολη. Από την άλλη μεριά, το γεγονός ότι πρόκειται για ένα δημόσιο κτίριο δίνει προτεραιότητα στην πληρότητα και αρτιότητα του σχεδιασμού, πέρα από προβλήματα χρηματοδότησης από κάποιον ιδιώτη ή επενδυτή, με τελικό σκοπό την παράδοση ενός πλήρους και σύγχρονου έργου στη δημόσια χρήση», αναφέρει χαρακτηριστικά.

Η ΕΠΙΛΟΓΗ ΤΩΝ ΚΑΤΑΛΛΗΛΩΝ ΦΟΡΕΩΝ

Ένα ακόμη χαρακτηριστικό με ιδιαίτερο τεχνικό ενδιαφέρον είναι το γεγονός ότι το κτιριακό συγκρότημα που αποτελεί την ανακαινισμένη Εθνική Πινακοθήκη αποτελείται από πολλούς φορείς, ο καθένας εκ των οποίων εξυπηρετεί ποικίλες ανάγκες. «Γενικά, στο συγκρότημα υπάρχουν πολλές επιμέρους τεχνικές λύσεις, με συνδυασμούς υλικών για την επίλυση τεχνικών προβλημάτων πυραντίστασης, βάρους, αισθητικής και λειτουργικότητας που επιλύθηκαν με ανοιχτό μυαλό από το σύνολο των συμμετεχόντων μελετητών κάθε ειδικότητας και σε συνεχή συνεργασία με τους μηχανικούς εκτέλεσης του έργου στο εργοτάξιο και τα έμπειρα συνεργεία που εκτελούσαν την κάθε εργασία», εξηγεί ο κ. Σταθόπουλος. «Τα δύο διατηρητέα υφιστάμενα κτίρια είχαν κατασκευαστεί από οπλισμένο σκυρόδεμα, με προεντεταμένα στοιχεία», CONSTRUCTION |

SPECIAL REPORT

Η νέα συνολική έκταση είναι 20.760 τ.μ., οι πρόσθετοι εκθεσιακοί χώροι είναι αυξημένοι κατά 2.230 τ.μ., τα έργα που μπορούν να παρουσιαστούν στην έκθεση είναι 1.000 τονίζει. «Σε αυτούς τους φορείς έγιναν ενισχύσεις έναντι, κυρίως, σεισμικών φορτίων με την προσθήκη νέων στοιχείων οπλισμένου σκυροδέματος, μανδυών ενίσχυσης με εκτοξευόμενο σκυρόδεμα και επικολλήσεις υφασμάτων ινοπλισμένων πολυμερών. Ο συνδυασμός των παραπάνω λύσεων εξασφάλισε την αύξηση της αντοχής των κτιρίων, χωρίς αλλαγή στις όψεις τους. Το δε νέο υπόγειο κτίριο σχεδιάστηκε και κατασκευάστηκε με οπλισμένο σκυρόδεμα, με αυξημένες απαιτήσεις υδατοστεγανότητας, λόγω του υπόγειου υδροφόρου ορίζοντα. Η επιλογή αυτή είναι μονόδρομος σε υπόγεια κτιρίων σε όλο τον κόσμο». Επίσης, η προσθήκη του νέου γ’ ορόφου στο υφιστάμενο κτίριο Β έγινε με μεταλλικά στοιχεία και σύμμικτη οροφή. «Η επιλογή αυτή έγινε αφενός για μείωση του βάρους των φέροντος οργανισμού, αφετέρου δε για την εκτέλεση της κατασκευής χωρίς την ανάγκη για ικριώματα στη φάση της κατασκευής, λόγω της ταυτόχρονης εκτέλεσης εργασιών στους υποκείμενους ορόφους». Τέλος, στην όψη του υφιστάμενου κτιρίου Β κατασκευάστηκαν δύο κλιμακοστάσια διαφυγής, σχεδιασμένα από οπλισμένο σκυρόδεμα αφενός για την κάλυψη των αναγκών πυραντίστασης, αφετέρου δε για τη μείωση του κόστους κατασκευής. Η νέα κατασκευή με τις ράμπες και το αναρτημένο υαλοπέτασμα “plannar” σχεδιάστηκε με φέροντα μεταλλικά στοιχεία ώστε να είναι πιο ελαφριά για την έδρασή της στον υποκείμενο φορέα, αλλά και για τις μικρότερες διατομές που επιτυγχάνονται με τη χρήση χάλυβα. 52 | C O N S T R U C T I O N

ΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΣΤΑΤΙΚΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ

Η εκπονηθείσα στατική μελέτη, όμως, έπρεπε να αντιμετωπίσει πλήθος τεχνικών προβλημάτων, κυρίως λόγω της ηλικίας του κτιρίου και των προδιαγραφών βάσει των οποίων είχε σχεδιαστεί και κατασκευαστεί τη δεκαετία του ’60. «Πρόκειται για επέκταση υφιστάμενου κτιριακού συγκροτήματος, με προσθήκη τόσο κατ’ επέκταση όσο και καθ’ ύψος, κτιρίων που έχουν κηρυχθεί διατηρητέα, ως νεότερα μνημεία, γεγονός που απαιτεί από κάθε τεχνική λύση να συμφωνεί με τη γεωμετρία και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των υφιστάμενων κτι-

ρίων. Συνεκτιμώντας ότι τα κτίρια είχαν κατασκευαστεί στις αρχές τις δεκαετίες του 1960, με πρακτικές πολύ διαφορετικές των σημερινών, έπρεπε να λυθούν προβλήματα όπως η ενίσχυση υφιστάμενης θεμελίωσης, αύξηση της αντοχής των κτιρίων έναντι σεισμικών δράσεων χωρίς μεταβολή των όψεών τους, κάλυψη μεγάλων φορτίων χρήσης από τα εκθέματα και ζητήματα που γεννήθηκαν από τις απαιτήσεις του νέου αρχιτεκτονικού σχεδιασμού», επισημαίνει ο κ. Σταθόπουλος. Παρ’ όλα αυτά, τα τεχνικά ζητήματα ξεπεράστηκαν μέσω της συνεχούς διερεύνησης τεχνικών λύσεων, σε συνεργασία με τα συνεργαζόμενα γραφεία των λοιπών

ΜΑÏΟΣ 2021

μελετητικών αντικειμένων και τη Διευθύνουσα Υπηρεσία. Επιπλέον, εκτός των καθαρά τεχνικών ζητημάτων, όπως προσθέτει ο ίδιος, το έργο είχε πολλά διαχειριστικής φύσης προβλήματα, τα οποία προέκυπταν σε συνδυασμό με την οικονομική κατάσταση της χώρας κατά τη διάρκεια όλων των ετών μελέτης και εκτέλεσής του. Η συνεχής συμμετοχή των δημοσίων αρχών, η ενεργή συμμετοχή της διεύθυνσης της Εθνικής Πινακοθήκης και η συνδρομή δωρητών έλυσαν πολλά από τα προβλήματα τέτοιας φύσης.

ΜΕ ΤΙΣ ΥΨΗΛΟΤΕΡΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΑΝΤΙΣΕΙΣΜΙΚΟΤΗΤΑΣ

Ένα ακόμη σημαντικό στοιχείο που υπολογίστηκε σοβαρά κατά τη διάρκεια της στατικής μελέτης ήταν η αντισεισμικότητα του κτιρίου. Για το καλύτερο αποτέλεσμα, σημειώνει ο κ. Σταθόπουλος, ελήφθη υπόψη η αυξημένη σπουδαιότητα του κτιρίου και η παρουσία χώρων με συνάθροιση ΜΑÏΟΣ 2021

κοινού, παράμετροι που αυξάνουν περαιτέρω τη σεισμική δράση σχεδιασμού. «Η μεγαλύτερη πρόκληση αντιμετωπίστηκε στην ενίσχυση των ιδιαίτερων στατικών συστημάτων των υφιστάμενων φορέων, όπου η ύπαρξη της προέντασης εμφάνισε τεχνικά προβλήματα που απαιτούσαν ειδική μεταχείριση και διερεύνηση. Τελικά, με τον συνδυασμό των τεχνικών λύσεων, επιτεύχθηκε η στάθμη ασφάλειας που θα είχε και ένα νέο κτίριο ίδιας χρήσης», επισημαίνει ο Senior Engineer της Λιόντος & Συνεργάτες ΕΠΕ.

Η ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΟΥ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΘΗΚΕ

Καταλήγοντας, αναφορικά με τις τεχνολογίες που χρησιμοποίησε η ομάδα της Λιόντος & Συνεργάτες ΕΠΕ για τη στατική μελέτη της Εθνικής Πινακοθήκης, ο κ. Σταθόπουλος διευκρινίζει πως «έγινε εκτεταμένη χρήση λογισμικού μοντελοποίησης σε 3 διαστάσεις, όμως εξ αρχής η μελέτη δεν είχε ως σκοπό την παραγωγή ενός πλήρους ΒΙΜ μοντέλου, με τον όγκο

πληροφοριών που συνεπάγεται αυτό». Συνεχίζοντας, ο Senior Engineer του μελετητικού γραφείου επισημαίνει τα οφέλη, όπως η πρόληψη αστοχιών, από τη χρήση της μοντελοποίησης: «Η μοντελοποίηση φορέων στις 3 διαστάσεις έλυσε πολλά τεχνικά προβλήματα που ήταν αδύνατο, λόγω πολυπλοκότητας, να επιλυθούν σε σχέδια 2 διαστάσεων. Έτσι έγινε και ευκολότερη η επικοινωνία με τους μηχανικούς εργοταξίου, αλλά και τα συνεργεία εκτέλεσης. Ακόμα, αυτή η μέθοδος έδωσε τη δυνατότητα να επιλυθούν “στο χαρτί” προβλήματα πριν συναντηθούν στο εργοτάξιο, με εξαγωγή συγκεκριμένων γεωμετρικών παραμέτρων για επιτόπου χαράξεις, προετοιμασία ειδικών τεμαχίων και τον προγραμματισμό των σταδίων εκτέλεσης της κάθε εργασίας. Ειδικά η μουσειογραφική μελέτη χρησιμοποίησε σε μεγάλο βαθμό τη διαθέσιμη τεχνολογία BIM για την επίλυση πολλών τεχνικών προβλημάτων, ειδικά σε σχέση με ένα έργο που είχε ήδη εκτελεστεί εν μέρει», σημειώνει. CONSTRUCTION |

ΑDVERTORIAL

Το νέο Μουσείο της Ακρόπολης

ΛΙΟΝΤΟΣ & ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ: ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΜΕΛΕΤΗ ΕΡΓΩΝ ΙΣΧΥΡΌ ΑΠΟΤΎΠΩΜΑ ΣΕ ΠΛΉΘΟΣ ΤΕΧΝΙΚΏΝ ΈΡΓΩΝ Με εμπειρία πολλών ετών, το μελετητικό γραφείο Λιόντος & Συνεργάτες ΕΠΕ στοχεύει στη δραστηριοποίηση στους τομείς μελέτης, επίβλεψης και διαχείρισης έργων, εντός και εκτός της χώρας, έχοντας ως κύρια προμετωπίδα του τον σχεδιασμό των έργων.

λα ξεκίνησαν το 1978, όταν ο Κώστας Λιόντος, απόφοιτος του Τμήματος Πολιτικών Μηχανικών του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου (ΕΜΠ), ίδρυσε το «Γραφείο Μελετών Κώστα Λιόντου» με αντικείμενο την παροχή υπηρεσιών μελέτης και επίβλεψης αντικειμένου πολιτικού μηχανικού. Μετά από μια 10ετία ενασχόλησης με ποικίλα έργα και συγκέντρωσης σημαντικής εμπειρίας, το 1987 το γραφείο απέκτησε νομική μορφή με τη σύσταση της εταιρείας «Κ. Λιόντος & Συνεργάτες Ο.Ε.» η οποία απασχολώντας πολιτικούς μηχανικούς, αρχιτέκτονες, σχεδιαστές και γραμματείς, δραστηριοποιήθηκε σε ένα ευρύ φάσμα του αντικειμένου πολιτικού μηχανικού σε πληθώρα έργων του δημόσιου και ιδιωτικού τομέα. Η διαρκής αύξηση του μελετητικού αντικειμένου και η απαίτηση του μητρώου μελετητών, οδήγησαν το 1998 στην ίδρυση της Λιόντος & Συνεργάτες ΕΠΕ, η οποία στελεχώνεται από πολιτικούς 54 | C O N S T R U C T I O N

μηχανικούς, σχεδιαστές και διοικητικό προσωπικό και έχει ως αντικείμενο τη μελέτη και επίβλεψη στατικών, συγκοινωνιακών και γεωτεχνικών έργων και την παροχή υπηρεσιών συμβούλου. Η εταιρεία στεγάζεται σε ιδιόκτητα γραφεία στη Μεταμόρφωση, και απασχολεί 40 άτομα, μόνιμο προσωπικό και συνεργάτες.

ΜΕ ΤΙΣ ΥΨΗΛΟΤΕΡΕΣ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΕΙΣ

Ένα από τα σημεία αιχμής της εταιρείας Λιόντος & Συνεργάτες ΕΠΕ είναι το γεγονός πως έχει αναπτύξει και εφαρμόζει Σύστημα Διαχείρισης Ποιότητας που ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις του EN ISO9001:2015 στη Μελέτη, Επίβλεψη και Διαχείριση Έργων Πολιτικού Μηχανικού. Η Λιόντος & Συνεργάτες ΕΠΕ είναι εγγεγραμμένη στο Μητρώο Γραφείων Μελετών του ΥΠΕΧΩΔΕ με Αριθμό Μητρώου 514, είναι μέλος του Συνδέσμου Ελληνικών Γραφείων Μελετών (ΣΕΓΜ) και διαθέτει: ΜΑÏΟΣ 2021

Η Λιόντος & Συνεργάτες ΕΠΕ στοχεύει στην παράλληλη δραστηριοποίηση στους τομείς μελέτης, επίβλεψης και διαχείρισης έργων, εντός και εκτός της χώρας Η ανακαίνιση της Εθνικής Πινακοθήκης υπό εκτέλεση ●Π τυχίο Ε’ Τάξης στις Στατικές Μελέτες ●Π τυχίο Β’ Τάξης στις Μελέτες Συγκοινωνιακών Έργων ●Π τυχίο Β’ Τάξης στις Γεωτεχνικές Μελέτες και Έρευνες.

ΠΛΗΘΩΡΑ ΕΡΓΩΝ

Από την πρώτη στιγμή, και καθώς επεκτεινόταν το φάσμα δραστηριοτήτων, η εταιρεία ανέπτυξε μια φιλοσοφία σύμφωνα με την οποία το κάθε έργο, ανεξαρτήτως μεγέθους, πρέπει να αντιμετωπίζεται με το ίδιο ενδιαφέρον και με τον υψηλότερο επαγγελματισμό. Παρά ταύτα, υπάρχουν έργα που, λόγω της προβολής τους, της σπουδαιότητάς τους για το κοινωνικό σύνολο ή ακόμα και της αισθητικής τους αποτελούν σημεία αναφοράς για την εταιρεία. Μερικά από αυτά είναι: ●Τ ο Νέο Μουσείο Ακρόπολης ●Η Εθνική Πινακοθήκη ●Τ ο Acropole Palace ●Τ ο Γενικό Νοσοκομείο Πατρών «Άγιος Ανδρέας» ●Τ ο Ολυμπιακό Συγκρότημα Κανόε-Καγιάκ Σλάλομ ●Τ ο Παμπελοποννησιακό Στάδιο.

ΑΡΤΙΑ ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ

Συνεχής σκοπός της εταιρείας είναι να παρακολουθεί τις εξελίξεις στον τεχνικό κόσμο, είτε αφορούν λογισμικό, είτε αφορούν τεχνολογίες. Το ανθρώπινο δυναμικό αποτελείται από μηχανικούς και σχεδιαστές που ενστερνίζονται τη φιλοσοφία της εταιρείας για ικανοποίηση των αναγκών του κάθε πελάτη, κάτι το οποίο επιτυγχάνεται μέσω της άρτιας τεχνικής κατάρτισης. Η τεχνολογία BIM, επί παραδείγματι, έχει πολλαπλά πλεονεκτήΤο Παμπελοποννησιακό Στάδιο

Το Ολυμπιακό Συγκρότημα Κανόε-Καγιάκ

ματα τόσο στον σχεδιασμό όσο και στην εκτέλεση, αλλά και στη ζωή του κάθε έργου. Στην εταιρεία Λιόντος & Συνεργάτες ΕΠΕ εργάζονται άτομα με εμπειρία και αφοσίωση στο συγκεκριμένο αντικείμενο, ενώ απώτερος σκοπός είναι η εκπόνηση όλων των μελετών σε περιβάλλον BIM.

ΜΕ ΤΟ ΒΛΕΜΜΑ ΣΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΡΓΩΝ

Οι εταιρείες παροχής υπηρεσιών οφείλουν να επιδεικνύουν ευελιξία και προσαρμοστικότητα στις ευκαιρίες της αγοράς. Έτσι, η εταιρεία Λιόντος & Συνεργάτες ΕΠΕ στοχεύει στην παράλληλη δραστηριοποίηση στους τομείς μελέτης, επίβλεψης και διαχείρισης έργων, εντός και εκτός της χώρας. Η εμπειρία της εταιρείας περιλαμβάνει έργα πολλών κατηγοριών στον τομέα της μελέτης. Επόμενος σκοπός είναι η συλλογή παρόμοιου εύρους εμπειρίας στην παροχή συμβουλευτικών υπηρεσιών στον τομέα της διαχείρισης έργων, όπου η πολυετής ενασχόληση με τη μελέτη μπορεί να αποτελέσει σημαντικό εφόδιο. Η κύρια δραστηριότητα της εταιρείας όμως θα παραμείνει ο σχεδιασμός έργων που είναι σημαντικά για τους χρήστες τους και το κοινωνικό σύνολο.

ΛΙΌΝΤΟΣ & Σ Υ Ν Ε Ρ ΓΆΤ Ε Σ Ε Π Ε Α: Χείρωνος 3, Μεταμόρφωση, 14451 Τ: 210 6411406 Ε: info@liontos.gr www.liontos.gr

ΜΑÏΟΣ 2021

CONSTRUCTION |

INTERVIEW

αρχιτεκτονική σκέψη μπορεί να «σκηνογραφήσει» χωρικά βιώματα που συμπυκνώνουν μέσα τους βαθύτερες προθέσεις με δύναμη, υπογραμμίζει. Τι αλλαγές έφερε η COVID-19 στα δεδομένα του κατασκευαστικού και αρχιτεκτονικού κλάδου; Ποιες απαιτήσεις έχουν πλέον οι πελάτες και επενδυτές; Ποια εμπόδια αλλά – κυρίως – ποιες ευκαιρίες διακρίνετε σε αυτό; Λέγονται πολλά για τις δυνητικές επιπτώσεις που θα μπορούσε να έχει την επόμενη ημέρα η πανδημία στον κατασκευαστικό κλάδο, και κατ΄ επέκταση στον δικό μας χώρο, την αρχιτεκτονική, αλλά προσωπικά πιστεύω ότι κάτι τέτοιο δεν πρόκειται να συμβεί. Νομίζω ότι μετά την υποχώρηση του κορονοϊού θα επιστρέψουμε στη γνώριμη κανονικότητα που ξέραμε πριν. Το ότι κερδίσαμε έμμεσα κάποια οφέλη, όπως είναι η εξοικείωση με την τηλεργασία, δεν σημαίνει ότι πρέπει να περιμένει κανείς ανατροπές στην «αγορά», και γενικά στη λειτουργία της κοινωνίας. Την πανδημία, ή μάλλον τις αιτίες που την προκάλεσαν και τους τρόπους αντιμετώπισής της, θα βοηθούσε αν τα αντιληφθούμε ως μάθημα για το μέλλον, που είναι όμως μια άλλης τάξης συζήτηση. Υπάρχουν κάποια έργα τα οποία αποτελούν ορόσημα και καθορίζουν τα πρότυπα για το μέλλον, όπως είναι το «Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος». Και βέβαια το «Ελληνικό», ως το πλέον ενδεικτικό παράδειγμα. Ποια είναι αυτά τα νέα standards που θέτουν; Κατασκευαστικά και επενδυτικά; Όποιος παρακολουθεί τις εξελίξεις διεθνώς στον χώρο της αρχιτεκτονικής, αλλά και των κατασκευών, γνωρίζει ότι δεν πρόκειται

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΠΟΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ

Η Ε Λ Λ Α Δ Α Π Ρ Ο Σ Φ Ε Ρ Ε Ι Μ Ε ΓΑ Λ Ε Σ Ε Π Ε Ν ΔΥ Τ Ι Κ Ε Σ Ε Υ Κ Α Ι Ρ Ι Ε Σ Από το “χαρτοφυλάκιο” της Ελλάδας λείπουν απαραίτητες για μια σύγχρονη χώρα υποδομές όπως τα συνεδριακά και εκθεσιακά κέντρα, κάτι το οποίο επαυξάνει τις αναπτυξιακές επενδυτικές ευκαιρίες που έχει στη διάθεσή της η χώρα μας, επισημαίνει, μεταξύ άλλων, ο αρχιτέκτων και επικεφαλής του αρχιτεκτονικού γραφείου Potiropoulos+Partners, Δημήτρης Ποτηρόπουλος, στο περιοδικό Construction. ΣΥΝΈΝΤΕΥΞΗ ΣΤΗ ΛΉΔΑ ΔΕΛΗΓΙΆΝΝΗ

56 | C O N S T R U C T I O N

ΜΑÏΟΣ 2021

για «νέα standards», νέα είναι για μας που ακολουθούμε με καθυστέρηση αρκετών ετών αυτό που συμβαίνει ήδη στις πιο προηγμένες κοινωνίες. Από την άλλη πλευρά η Ελλάδα προσφέρει μεγάλες επενδυτικές ευκαιρίες –όχι μόνο λόγω της φύσης και του κλίματός της που την καθιστούν ιδανικό ταξιδιωτικό και παραθεριστικό προορισμό– αλλά και επειδή λείπουν από το «χαρτοφυλάκιό» της απαραίτητες για μια σύγχρονη χώρα τυπολογίες κτιρίων, και αντίστοιχα υποδομές, όπως είναι για παράδειγμα τα συνεδριακά κέντρα, τα εκθεσιακά κέντρα κ.ά. Πώς τα έργα αυτά μπορούν να καταστούν destinations, τόσο για τουριστική αξιοποίηση όσο και ευρύτερα; Ποιες ευκαιρίες οικονομικής αξιοποίησης βλέπετε; Την ερώτηση αυτή μάλλον θα πρέπει να την απευθύνετε στους πολιτικούς και τους οικονομολόγους… Πάντως, μέχρι στιγμής δεν υπάρχει μια κεντρική στρατηγική που να καλύπτει συνολικά το πλαίσιο στο οποίο αναφέρεστε. Εκτιμάτε ότι οι παραθεριστικές κατοικίες είναι ένας κλάδος στην ελληνική αγορά real estate που έχει προοπτική και μπορεί να φέρει διεθνείς επενδυτές; Τι ζητούν οι δυνητικοί αγοραστές από μια κατοικία διακοπών στην Ελλάδα; Ναι, προφανώς. Το ενδιαφέρον των επενδυτών αφορά κυρίως σε high end συγκροτήματα παραθεριστικών κατοικιών, που όμως δεν ακολουθούν έναν τυποποιημένο σχεδιασμό, αλλά η κάθε κατοικία, ή έστω ο κάθε τύπος της, διατηρεί την αισθητική του αυτοτέλεια, και επομένως την επιθυμητή αρχιτεκτονική ποικιλία σε επίπεδο πολεοδομικής κλίμακας. Παράλληλα, υπάρχει και εκείνο το κοινό –οι δυνητικοί αγοραστές– που επιλέγει μεμονωμένες κατοικίες, στους κοσμοπολίτικους προορισμούς, αλλά και στους πιο εναλλακτικούς. Η νέα τάση που διαμορφώνεται τα τελευταία χρόνια στην παγκόσμια τουριστική αγορά είναι ο βιωματικός τουρισμός, που έχει στόχο να εξασφαλίζει εκείνες τις εμπειρίες στους ταξιδιώτες που θα τους επιτρέψουν να γνωρίσουν με συμμετοχικό τρόπο τον πολιτισμό, την ιστορία και τη γλώσσα του προορισμού που επισκέπτονται, ή περνούν τις διακοπές τους στην εξοχική τους κατοικία. Αλλά και τη λαογραφία του, τους ανθρώπους, τα ήθη και τα έθιμά τους. Ο σημερινός επισκέπτης, ή υποψήφιος αγοραστής, αναζητά στη χώρα μας το βιωματικό στοιχείο που σχετίζεται με τη φύση και την τοπική παράδοση και κουλτούρα πιο πολύ από τις ανέσεις και τις παροχές, ΜΑÏΟΣ 2021

Τhe Wave – Συγκρότημα κατοικιών στο γκολφ της Γλυφάδας

Το ενδιαφέρον των επενδυτών αφορά κυρίως σε συγκροτήματα παραθεριστικών κατοικιών, που όμως δεν ακολουθούν έναν τυποποιημένο σχεδιασμό περισσότερο και από τα κλασικά αξιοθέατα και την ψυχαγωγία, από όλα όσα κοινότοπα ή λιγότερο κοινότοπα προβάλλονται στους τουριστικούς οδηγούς. Και βέβαια δεν μπορούμε να παραλείψουμε να σας ρωτήσουμε για τα projects που τρέχει τώρα η Potiropoulos+Partners. Και επιπλέον για το τι αναμένουμε να δούμε στο μέλλον. Την περίοδο αυτή τρέχουν διάφορα projects στο γραφείο, κάθε τυπολογίας, τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό, από μικρά, δηλαδή κατοικίες, μέχρι κτιριακά συγκροτήματα, ή και έργα σχεδόν πολεοδομικής κλίμακας. Ενδεικτικά αναφέρω μια σειρά κτιρίων και συγκροτημάτων διαμερισμάτων και μεζονετών της City1-Group στα νότια προάστια της Αθήνας, το Project X –το Ερευνητικό, Εκπαιδευτικό, Συνεδριακό και Αθλητικό Κέντρο της ELPEN Α.Ε. στο Επιχειρηματικό Πάρκο Σπάτων που έχει αρχί-

σει ήδη να κατασκευάζεται, παράλληλα με την ολοκλήρωση της μελέτης– ένα τουριστικό συγκρότημα στο Nacinovic κ.ά. Ενώ παράλληλα συζητάμε με μια γνωστή κατασκευαστική εταιρεία της Θεσσαλονίκης για μόνιμη συνεργασία στα μελλοντικά έργα που προγραμματίζει, καθώς και με μια αγγλική επενδυτική για ένα project αποκατάστασης, ανακαίνισης και επανάχρησης στο Λονδίνο. Τι σημαίνει για εσάς «θεατρική οργάνωση του χώρου» και πώς την έχετε ενσωματώσει στις δουλειές σας; Θα σας απαντήσω μέσα από ένα απόσπασμα του εισαγωγικού μας κειμένου «Η σκέψη μας για την αρχιτεκτονική», στη μονογραφία «Ποτηρόπουλος Δ+Λ Αρχιτέκτονες» των εκδόσεων Ποταμός: «Μας απασχολεί η ‘‘θεατρική’’ οργάνωση του χώρου, ο τρόπος με τον οποίον η αρχιτεκτονική μπορεί να παρέμβει στο περιβάλλον μας ‘‘χρωματίζοντας’’ την καθημερινότητα. Με το να διαμορφώνει εστίες ζωής –στη μικρή κλίμακα του κτιρίου και στη μεγάλη της πόλης– που θα αναζωογονούν το συναίσθημα συγκεράζοντας την πραγματικότητα με το ‘‘όνειρο’’. Το παρελθόν με το μέλλον μέσω του παρόντος. Μας απασχολούν εκείνες οι ιδέες που παράγουν νόημα, που μπορούν να αγγίξουν την ψυχή και τη σκέψη μετουσιώνοντας τον υλικό χώρο σε πολιτισμό. Ιδέες που μπορούν να επιδράσουν στη συλλογική αντίληψη οδηγώντας τη σε μια πιο ευαισθητοποιημένη συνειδητοποίηση. Ότι η αρχιτεκτονική δεν είναι μόνο λειτουργικός χώρος, ή μόνο μορφή, ούτε μόνον από υλικά φτιαγμένη. Αντίθετα, η αρχιτεκτονική σκέψη μπορεί να ‘‘σκηνογραφήσει’’ χωρικά βιώματα που συμπυκνώνουν μέσα τους βαθύτερες προCONSTRUCTION |

INTERVIEW

Project X – Ερευνητικό, εκπαιδευτικό, συνεδριακό και αθλητικό κέντρο της ELPEN Α.Ε. στα Σπάτα

θέσεις με μεγάλη δύναμη, που διευρύνουν τα όρια –πέρα από την υλική υπόσταση του κτιρίου– ανάμεσα στο οικείο και το πειραματικό, το υλικό και το νοηματικό, το οργανωμένο και το φαντασιακό, το τεχνητό και το φυσικό, με το να τα ωθούν πάντοτε προς νέους ορίζοντες. Αυτή η αρχιτεκτονική μπορεί να προσφέρει μοναδικά συναισθήματα παράγοντας μία ζωντανή εμπειρία του νου και του χώρου». Πώς κρίνετε τον πολεοδομικό σχεδιασμό των ελληνικών πόλεων και δη του ιστορικού κέντρου της Αθήνας; Πώς θα

Πάνω: Horizontal Folds – Συγκρότημα Κτιρίων Διαμερισμάτων και Μεζονετών στη Βούλα. Στη μέση: Glade House – Κατοικία στην Παιανία

Νηπιαγωγείο της Γερμανικής Σχολής Αθηνών

58 | C O N S T R U C T I O N

μπορούσε η πρωτεύουσα να αποκτήσει ισχυρότερο πολεοδομικό στίγμα; Θέλουμε να λέμε ότι η Αθήνα είναι πόλη ευρωπαϊκή, όμως οι ευρωπαϊκές πόλεις διαμορφώθηκαν εδώ και πολλά χρόνια με άλλους όρους. Αφενός με βάση τη βούληση του δημόσιου τομέα και, αφετέρου, την εξωστρέφεια και νεωτερικότητα του ιδιωτικού. Προέκυψε έτσι μια ποικιλία κτιριακών τύπων μοναδική: Ολόκληρα σύνολα που αναδεικνύονται κυρίως επειδή ανήκουν σε θεματικές ενότητες, οι οποίες με τη σειρά τους οδηγούν σε έναν ποιοτικά ανώτερο τρόπο που γίνεται αντιληπτή η πόλη. Καθώς όλα αυτά συνέβαιναν στα υπόλοιπα ευρωπαϊκά αστικά κέντρα, η Αθήνα, και γενικότερα η ελληνική πόλη, αποψιλωνόταν από τα στοιχεία μνήμης, για να ακολουθήσει στη συνέχεια η περίοδος της επίσημα αναγνωρισμένης «παραβατικότητας» και οι ατέλειωτες νομιμοποιήσεις αυθαίρετων οικισμών. Το ασυγκρότητο αυτό περιβάλλον, με την άναρχη συσσώρευση κατοικιών και στοιχειώδεις υποδομές, δεν συνιστά όμως «Πόλη». Τα φιλόδοξα πολεοδομικά οράματα δεν είχαν τελικά κανένα ουσιαστικό αποτέλεσμα, καθώς έμεναν στα χαρτιά. Οι προσπάθειες περιορίστηκαν σε εξωραϊστικού χαρακτήρα επεμβάσεις, χωρίς σχέδιο και πνοή, εκτός κάποιων εξαιρέσεων, δεδομένης της αδυναμίας για μια συνολική ρύθμιση που θα ήταν σε θέση να αποδώσει στην ελληνική πρωτεύουσα τα ποιοτικά χαρακτηριστικά μιας βιώσιμης και ελκυστικής ευρωπαϊκής μητρόπολης. Για να ανατραπεί η δυναμική αυτή θα πρέπει να αλλάξει εκ βάθρων η χωροταξική, πολεοδομική και αρχιτεκτονική μας κουλτούρα, που δεν το βλέπω εύκολο ούτε πιθανό. Αυτό που εκτιμώ ότι θα συμβεί από εδώ και πέρα είναι αποσπασματικές παρεμβάσεις τύπου «Ελληνικό», δηλαδή έργα του ιδιωτικού τομέα, ή σύμπραξης δημόσιου και ιδιωτικού, που ναι

μεν θα δώσουν ώθηση στην οικονομία, δεν θα υπακούουν όμως απαραίτητα σε ένα ενιαίο εθνικό πλαίσιο, στρατηγικό και νομοθετικό, για την ανάπτυξη και φροντίδα του δομημένου περιβάλλοντος της χώρας μας. Τι επιφυλάσσει το μέλλον για την αρχιτεκτονική και την πόλη; Πώς πιστεύετε ότι θα διαμορφωθεί η αρχιτεκτονική κουλτούρα λαμβάνοντας υπόψη τη Βιομηχανική Επανάσταση 4.0, την περαιτέρω παγκοσμιοποίηση και τις επερχόμενες τεχνολογικές εξελίξεις; Σε μια συνέντευξή του ο Rem Koolhaas υποστηρίζει ότι στη σύγχρονη εποχή δεν υπάρχει ένα πλαίσιο που να επιτρέπει στον αρχιτέκτονα και αντίστοιχα στον πολεοδόμο να υλοποιεί ακριβώς αυτό που οραματίζεται. Σχεδόν πάντοτε προκύπτει κάποια κοινωνική ή άλλου είδους αντίδραση, καθώς η αρχιτεκτονική είναι μια διαδικασία διαπραγμάτευσης μεταξύ ενός επαγγέλματος και ενός ολόκληρου «συστήματος αντίστασης». Κατά τον Koolhaas, οι αρχιτέκτονες αντιμετωπίζονται ως ήρωες από τους οποίους οι άνθρωποι αναμένουν πολλά. Πάνω, όμως, από τις φαντασιώσεις και επιθυμίες του καθενός υπάρχει ένα αόρατο σύστημα δομών ή συγκυριών που υπαγορεύει τι τελικά μπορεί να γίνει και τι όχι. Πέρα όμως από αυτό, στις ημέρες μας ανακύπτει στην αρχιτεκτονική ένα ζήτημα μετάβασης από τη σημερινή κατάσταση, όπου το κτίριο λειτουργεί με «συμβατικά» δεδομένα, σε μια μελλοντική, όπου θα λειτουργεί βάσει άγνωστων σε μας παραμέτρων λόγω της ραγδαίας εξέλιξης της επιστήμης και της τεχνολογίας. Παράλληλα, σ’ αυτό το τεχνο-κεντρικό περιβάλλον – που σε πολλές εκδηλώσεις του στρέφεται «κατά» του φυσικού– θα έπρεπε η αρχιτεκτονική να αντιτάξει την οικολογία και την αειφόρο ανάπτυξη, με το να διαμεσολαβεί ανάμεσα στα φυσικά φαινόμενα και τον άνθρωπο προκειμένου να ικανοποιήσει αρχέγονες ανάγκες του που σχεδόν έχουν ξεχαστεί. Όλα αυτά μας δίνουν την ευκαιρία να σκεφτούμε ότι βαδίζουμε προς μια αρχιτεκτονική με απροσδιόριστο προφίλ, με αντιθετικές τάσεις και επιδιώξεις, με την οποία δεν έχουμε έρθει ακόμη αντιμέτωποι. Δεν είναι εύκολο λοιπόν να εκτιμήσει κανείς την εξέλιξή της τα επόμενα χρόνια. *O Δημήτρης Ποτηρόπουλος είναι Αρχιτέκτονας, επικεφαλής του γραφείου Potiropoulos+Partners (www.potiropoulos. gr/) και πρόεδρος της Επιτροπής Αξιολόγησης των Property Awards 2021, που διοργανώνει η BOUSSIAS.

ΜΑÏΟΣ 2021

presents

Exceptional Development Κάθε έργο ανέγερσης ή και ανάπλασης ενός κτιρίου είναι το αποτέλεσμα της βέλτιστης εξίσωσης μεταξύ:

• Αρχιτεκτονικής, • Μηχανικού σχεδιασμού, • Κατάλληλων υλικών, • Μεθόδων και τεχνολογιών, • Επενδυτικού πλάνου, • Αξιοποίησης και αποδόσεων… Τα έργα που ξεχωρίζουν για τον άριστο συνδυασμό όλων αυτών, θα αποτελέσουν το σημείο αναφοράς για το μέλλον.

Και τα έργα αυτά αναδεικνύουν τα

Property Awards 2021! Μάθετε περισσότερα:

www.propertyawards.gr Official Publication

Υποψηφιότητες - Χορηγίες: Κωνσταντίνος Δημάκης, T: +30 210 6617 777 (εσωτ. 145), Ε: kdimakis@boussias.com

EVENTS

Ο Ι P L AT I N U M ΝΙΚΗΤΕΣ ΤΩΝ INTERIOR AWA R D S

Τα νέα γραφεία της Booking.com από την A&M Group

ε μια χρονιά που το «εσωτερικό» απέκτησε μεγαλύτερη σημασία από ποτέ για κάθε άνθρωπο, τα Interiors Awards 2021 της BOUSSIAS επιβράβευσαν τους καλύτερους χώρους που σχεδιάστηκαν για κάθε στιγμή και πλευρά της ανθρώπινης ζωής και δραστηριότητας: σπίτια, γραφεία, ξενοδοχεία, εστιατόρια κ.ά. Σημαντική νέα προσθήκη στο θεσμό ήταν οι μελέτες που ήταν υποψήφιες και διεκδίκησαν τη διάκριση, διαμορφώνοντας τα πρότυπα και στάνταρ για τις αρχιτεκτονικές δημιουργίες του αύριο. Κατά την ομόφωνη γνώμη των μελών της Κριτικής Επιτροπής, το επίπεδο των υποψηφιοτήτων ήταν υψηλότερο από ποτέ, ανεβάζοντας τον πήχη των προδιαγραφών για το μέλλον. Από το πλήθος των έργων που διακρίθηκαν για την πρωτοτυπία και τεχνογνωσία τους, το Construction επικεντρώθηκε σε αυτά που κέρδισαν τη διάκριση «Platinunm». Συγκεκριμένα, πρόκειται για το αρχιτεκτονικό γραφείο The A&M Group, που δημιούργησε

Κορυφαίοι χώροι που σχεδιάστηκαν για κάθε στιγμή της ζωής.

τα νέα γραφεία της Booking.com στην Αθήνα, και για το αρχιτεκτονικό γραφείο gkotsis serafimidou architects, που ολοκλήρωσε τη μελέτη για την ανακαίνιση γραφείων στο κτίριο Atrina, ένα έργο που βρίσκεται σε εξέλιξη.

ΕΝΑΣ ΕΥΕΛΙΚΤΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ BOOKING.COM

Για τη δημιουργία των νέων γραφείων της Booking.com στην Αθήνα, η Α&Μ Group επιλέχθηκε για το Design και Project Management του έργου, στο νεόδμητο κτίριο γραφείων “Orbit” επί της Λεωφόρου Κηφισίας. Τα νέα γραφεία της Booking.com αντικατοπτρίζουν τον προορισμό μιας μοναδικής εμπειρίας για τους εργαζόμενους και τους επισκέπτες τους. Μια μικρογραφία της πόλης με δίκτυο από διαδρομές, μεταφράστηκε σε χώρο γραφείων διαφόρων ποιοτήτων και συνθηκών, όπως

Τα εταιρικά γραφεία του Atrina όπως σχεδιάστηκαν από το αρχιτεκτονικό γραφείο gkotsis serafimidou architects

60 | C O N S T R U C T I O N

ΜΑÏΟΣ 2021

Τ Ο 2 0 2 1 Μ Π Ε Ι Τ Ε Σ Τ Ο Ν ΚΟ Σ Μ Ο Τ ΟΥ

Γίνετε συνδρομητής στο νέο περιοδικό της BOUSSIAS για το χώρο των Υποδομών και των Μεγάλων Τεχνικών Έργων και αποκτήστε ένα πολύτιμο εργαλείο που διαμορφώνει άποψη για τους επαγγελματίες του κλάδου. Αναλύσεις των πλέον επιδραστικών τάσεων, αποκλειστικές συνεντεύξεις με opinion leaders, θεσμικές τοποθετήσεις, παρουσιάσεις μοναδικών projects και key players, συνθέτουν τον κόσμο του Construction. ΞΕΦΥΛΛΙΣΤΕ ΤΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ

Γίνετε συνδρομητής: https://constructionmag.gr/ Για περισσότερες πληροφορίες επικοινωνήστε με την Αμαλία Ψιλούδη Τ: 210-6617777 (Εσωτ. 231) E: apsiloudi@boussias.com

EVENTS έχει ως στόχο τη δημιουργία ενός playful και ευέλικτου χώρου εργασίας, ο οποίος ακολουθεί τις σύγχρονες προδιαγραφές, συμβάλλει στο “wellbeing” του χρήστη με την τοποθέτηση πρασίνου και ελαχιστοποιεί το ενεργειακό αποτύπωμα στον πλανήτη μας μέσω των βιώσιμων υλικών κατασκευής (ανακυκλωμένα - ανακυκλώσιμα) και την εφαρμογή της προσαρμοστικής τεχνολογίας.

ΓΡΑΜΜΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΔΙΑΦΑΝΕΙΑ ΣΤΑ ΕΤΑΙΡΙΚΑ ΓΡΑΦΕΙΑ ΤΟΥ ATRINA

Λιτότητα, γραμμικότητα και μοναδικά χαρακτηριστικά διαφάνειας στα γραφεία του Atrina

περιοχές για εργασία που απαιτείται σχετική απομόνωση και συγκέντρωση, χώρους συνεργασίας, αίθουσες συναντήσεων διαφορετικών χωρητικοτήτων καθώς ακόμα και χώρους αναψυχής και χαλάρωσης. Η γενική κάτοψη βασίστηκε σε μια κεντρική ράχη ως ζώνη κυκλοφορίας, με τους χώρους συνεργασίας και συγκέντρωσης να διατάσσονται αμφίπλευρα και κατά μήκος της, επιτυγχάνοντας τη διαβάθμιση από το κοινόχρηστο προς το ιδιωτικό. Κοντά στην περιοχή εισόδου τοποθετήθηκαν διαφορετικές θεματικές αίθουσες συνάντησης βασισμένες σε προορισμούς ανά τον κόσμο. Συνδυάζοντας διαφορετικές χρήσεις και ποιότητες ανάλογα με το ύφος και τις ανάγκες της εργασίας, ο χώρος συνεργασίας τοποθετήθηκε ενδιάμεσα των αιθουσών συνάντησης και των καθορισμένων θέσεων εργασίας για τη βέλτιστη αξιοποίηση του. Στο άλλο άκρο της κεντρικής ράχης κυκλοφορίας εμφανίζεται ο χώρος του αναψυκτήριου για χαλάρωση, κοινωνικοποίηση και ψυχαγωγία τρείς βασικοί στόχοι σχεδιασμού που ενισχύουν την καθημερινή «εμπειρία» του εργαζομένου. Όλος ο σχεδιασμός βασίστηκε στον τοπικό χαρακτήρα και ιδιαίτερη προσοχή δόθηκε στην οπτική ταυτότητα με αφετηρία την είσοδο των χώρων γραφείων της Booking.com όπου η illustrator “natasouko” δημιούργησε murals, ενώ η σήμανση και οι γραφιστικές εφαρμογές σχεδιάστηκαν από το τμήμα A&M Graphics ενισχύοντας την κεντρική ιδέα. Ο σχεδιασμός των γραφείων

Έυέλικτος χώρος εργασίας για την Booking.com

62 | C O N S T R U C T I O N

Το έργο αφορά τον σχεδιασμό εταιρικών γραφείων σε όροφο του κτιρίου Atrina στο Μαρούσι. Αφετηρία για την εξέλιξη της συνθετικής ιδέας αποτέλεσε η λιτή, μοντέρνα αρχιτεκτονική του Πύργου – η απλότητα της σύνδεσης τριών κάθετων γυάλινων πρισμάτων. Η πρωτοπόρα, για την εποχή της, κατασκευή του, χρήση υαλοπετασμάτων σε όλο το κέλυφος προσδίδει μοναδικά χαρακτηριστικά διαφάνειας στο συγκρότημα και προσφέρει μια από τις εξαιρετικότερες θεάσεις του λεκανοπεδίου. Ως εκ τούτου, στην πρόταση κυριαρχούν οι αρχές της γραμμικότητας των επιφανειών, της λιτότητας των μορφών και της διαφάνειας. Λόγω της ιδιαίτερης κατάτμησης της κάτοψης σε δύο ισομεγέθη παραλληλόγραμμα με ένα μόνο σημείο επαφής, ζητούμενο ήταν μια όσο το δυνατόν ευνοϊκότερη συσχέτιση των χώρων εργασίας μεταξύ τους, αλλά και η διατήρηση της προαναφερθείσας θέας προς το εξωτερικό του κτιρίου. Τα κλειστά γραφεία τοποθετήθηκαν στην εσωτερική πλευρά της κάτοψης, ενώ στο ελεύθερο τμήμα αναπτύσσονται οι χώροι υποδοχής και γραμματειακής υποστήριξης, καθώς και δύο ανοιχτοί χώροι εργασίας. Εξαίρεση αποτελούν το γραφείο του διευθύνοντος συμβούλου και η αίθουσα συσκέψεων, που εφάπτονται στο κέλυφος και καταλαμβάνουν τα βορειοδυτικά άκρα του ορόφου. Τα αρχιτεκτονικά τελειώματα εναρμονίστηκαν με την αποκάλυψη και ανάδειξη των κύριων δομικών στοιχείων της κατασκευής, όπως των υποστυλωμάτων, των δοκαριών και της πλάκας οροφής από σκυρόδεμα. Τα νέα υλικά που χρησιμοποιήθηκαν συμπληρώνουν και εναρμονίζονται με τα προϋπάρχοντα στοιχεία. Αντίστοιχα, η χρωματική παλέτα της πρότασης αποτελείται από ήπιους και διακριτικούς τόνους – του λευκού, του γκρι και της ανοιχτόχρωμης δρυός. Ένα βασικό ενοποιητικό στοιχείο των υλικών και των χρωμάτων είναι το χυτό δάπεδο. Επιπλέον, στο τμήμα του ανοιχτού γραφειακού χώρου οι οροφές είναι εμφανείς, όπως και όλος ο ηλεκτρομηχανολογικός εξοπλισμός που διέρχεται κάτω από την πλάκα. Το ανεστραμμένο δοκάρι που διατρέχει το κέλυφος του κτιρίου επενδύεται με λευκή λάκα, κάτι που εξυπηρετεί τόσο στη δημιουργία μιας αξιοποιήσιμης επιφάνειας, όσο και στην απόκρυψη των περιμετρικών ηλεκτρολογικών εγκαταστάσεων. Οι υφιστάμενοι τοίχοι επενδύονται με ξύλινα πανέλα με τελείωμα καπλαμά δρυός. Εξαίρεση αποτελεί ένα τοιχίο σκυροδέματος παράλληλα με την κεντρική είσοδο, που επενδύεται με φυσική βλάστηση λειχήνων. Ο σχεδιασμός των επίπλων και του γραφειακού εξοπλισμού ακολούθησε τις ίδιες κατευθυντήριες γραμμές της αρχιτεκτονικής σύνθεσης, με λιτές επιφάνειες από ξύλο ή μάρμαρο που επιβάλλονται όσο το δυνατό λιγότερο στον χώρο. Σημαντικό ρόλο στην καθαρότητα του ελεύθερου χώρου παίζουν και τα ερμάρια τα οποία συγκεντρώνονται στο κέντρο της κάτοψης και κρύβονται πίσω από τις επενδύσεις της λευκής λάκας και του καπλαμά δρυός. Στον ίδιο κόμβο, και σε συνέχεια των ερμαρίων, σχεδιάστηκε ένα meeting booth για να διευκολύνει «μικροσυνεργασίες» και συναντήσεις εκτός της αίθουσας συσκέψεων. ΜΑÏΟΣ 2021

Προστατεύουµε, Φροντίζουµε, Νοιαζόµαστε.