Lisette Bossert
Thuis in de ouderenzorg Eten & drinken, dé kans voor een goed leven!
bossert kookwerken
Wat leuk dat je even bij ons komt kijken.
Geluid
/22 [i]
de bewoner
Ritme van de dag & eettradities
/26
In dit boek...
Aan tafel!
/6
/30
Wie is de bewoner?
/8 Wat is dementie?
/9
[iii]
leefplezier Wat het leven de moeite waard maakt
/36 Van de keuken naar de tafel
/39 [ii]
thuis De ruimte
/14
De kracht van herinneringen
/44 De vitale kruidentuin
/49
Woorden kun je voelen
Gezellig tafelen
/16
/50
Omgevingsgeur
/18
Wanneer zelf eten lastiger wordt
Saus
/99
/52
Soep & sla
Fysieke belemmeringen tijdens het eten
/105 Hartige snacks
/58 Paprika Poeder
Gemalen Kaneel
Curry Poeder
Enige Echte Room Boter Gezouten
Kruit Nagel
Komijn Zaad
Zwarte Peper
/115 Toetjes
/121 Drankjes & zoet
[iv]
/129
[v]
Of iemand iets lekker vindt...
/64
tot slot
Een goede voorbereiding
Hoe het allemaal begon...
/72
/136
De keuken in!
Overzicht van de recepten
/80 De basis
/81
/138 Inspiratiebronnen
/140
Gerechten voor bij de basis
Dankjewel!
/91
/142
inhoud
lekker eten & drinken
thuis
19
•
•
Of we een geur prettig vinden, is meestal aangeleerd en blijft vaak ons hele leven aanwezig.
•
•
Geur wekt de eetlust op. De geur van zacht gebakken uien activeert de speekselklieren en bereidt het lichaam voor op het eten. Het creëert huiselijkheid. De geur van verse filterkoffie ruikt naar thuis. Het stimuleert positieve interactie. Reacties zoals “Wat ruikt het hier lekker!” werken aanstekelijk voor iedereen in de woonkamer. Geuren roepen herinneringen op. Ze kunnen deurtjes openen naar momenten die met woorden niet meer bereikbaar zijn.
thuis
De functie van een lekkere omgevingsgeur:
20 Voor een vertrouwde geur in de woonkamer
Bak croissants of broodjes af in de huiskamer. Olijf Olie
�
Bak een uitje met wat knoflook en tijm als startsein voor de maaltijd. �
Maak verse appelmoes met een flinke snuf kaneel. �
Het water loopt je in de mond Een lekkere geur activeert de speekselklieren. Dat is essentieel omdat speeksel de spijsvertering al in de mond start en het gebit beschermt. Bovendien maakt het kauwen, slikken en praten gemakkelijker en verspreidt het de smaken over de tong zodat je echt kunt proeven. Kook je een groente waarvan bewoners de geur minder prettig vinden, zoals bloemkool of spruitjes? Voeg een theelepel olie, een klontje boter of een scheutje melk toe aan het kookwater. De vetstof bindt een deel van de geurstoffen, waardoor er minder geur in de woonkamer terecht komt.
Pers vers sinaasappelsap of zet ouderwetse filterkoffie. �
Voeg een blaadje laurier of foelie toe aan het kookwater van de aardappelen. �
Warm kant-en-klare gerechten op in een pan in plaats van in de gesloten oven. �
Zet de afzuigkap niet op de hoogste stand.
leefplezier
39
Van de keuken naar de tafel
Het gaat er niet om of iemand meedoet. Vertel liever rustig wat je aan het doen bent: welke appel je schilt of hoe zoet hij ruikt. Proef samen een schijfje: is hij knapperig, fris of juist
zoet? Leg een paar extra mesjes en een oude krant voor de schillen klaar. Wanneer je deze aanpak van ‘gewoon doen’ volhoudt, groeit het vertrouwen. Bewoners die zin hebben om te helpen, zullen vanzelf aansluiten en meedoen. Andere bewoners vinden het misschien leuk om er gewoon bij te zitten. Vind je het spannend om bewoners een mes te geven? De meeste bewoners hebben hun leven lang geschild en gekookt. Het hoofd weet het soms niet meer, maar de handen vaak wel. Dit noemen we het lichaamsgeheugen.
leefplezier
W
il je eten, drinken én leefplezier een centrale rol geven in het dagelijks leven van bewoners? Verplaats dan de voorbereiding van de maaltijd van het aanrecht naar de eettafel. Leg alle ingrediënten en materialen die je nodig hebt op tafel. Nodig bewoners uit om erbij te komen zitten, schenk een lekker drankje in en begin simpelweg met schillen of snijden.
40
Geluksmoment met rabarber Bij het bereiden van rabarbermoes lukte het een bewoonster niet om de stugge rabarberstengels in stukjes te snijden. Door het recept op te delen in kleine stappen ontstonden nieuwe mogelijkheden. We legden de rabarber op haar schoot en reden samen naar het aanrecht. Zij gaf de stengels één voor één aan om te wassen en legde ze daarna weer terug op de theedoek op haar schoot. Dit eenvoudige onderdeel prikkelde al haar zintuigen. Ze was alert, betrokken en het was een geluksmoment, voor mevrouw én de medewerker.
Kleine stapjes, groot plezier Niet iedere bewoner kan schillen en snijden, maar wil nog wel graag meedoen. Gelukkig is samen koken méér dan dat. Het vraagt van ons dat we onze eigen verwachtingen loslaten, blijven kijken naar wat iemand nog wél kan of wil en de activiteit daarop aanpassen. Maakt de locatie gebruik van kant-en-klaarmaaltijden? Ook dan zijn er volop kansen om bewoners te betrekken bij de bereiding. Staat de maaltijd in de oven? Maak ondertussen een aardbeientoetje. Snijd samen aardbeien in plakjes. De helft draai je met een roerzeef tot saus, de rest laat je zo. Maak met vanillevla mooie toetjes en zet ze op een dienblad op het aanrecht. Is het tijd voor het toetje? Zet het dienblad op tafel en laat be-
Thuis in de ouderenzorg Eten & drinken, dé kans voor een goed leven!
In Thuis in de ouderenzorg laat Lisette Bossert zien hoe jij het verschil kunt maken in het leven van mensen met dementie. Ze nodigt je uit om met een nieuwe blik naar eten en drinken te kijken. Niet de maaltijd staat centraal, maar de mens. Vanuit die gedachte ontdek je hoe eten en drinken kan bijdragen aan een goed leven. Aan de hand van herkenbare praktijkverhalen, inspirerende ideeën, heerlijke recepten en direct toepasbare tips laat Lisette zien hoe je hiermee morgen al aan de slag kunt. Een praktisch en leerzaam boek voor iedereen die werkt in de ouderenzorg.
9 789090 426969
bossert kookwerken