WEEKBLAD VOOR 3 Steek d’n Draak brengt snoeihard Oranjenummer uit
DEURNE 7
IJsfestijn in Deurne gaat door
15 Deurne even middelpunt van Brabantse identiteit
19 De mooiste lezersfoto’s van de week
Het naslagwerk werd afgelopen zaterdag door Huub van Mullekom overhandigd aan de nazaten van Te Strake, waaronder de burgemeester van Maastricht Annemarie Penn-Te Strake. Links van haar op de foto Sjef Coolen en rechts Piet Geven. (Foto: Micle de Greef)
24 november 2022 Week Jaargang 119
47
WWW.WEEKBLADVOORDEURNE.NL
23 Museum De Wieger verwelkomt 10.000e bezoeker
www.vanmierloschoenen.nl
‘Het maakt ons nog steeds trots’ DEURNE - In de jaren 60 van de vorige eeuw werkte het Deurnese bedrijf Te Strake in het geheim aan een revolutionaire luchtweefmachine. De uitvinding die zij ontwikkelden bleek een doorbraak die tot op de dag van vandaag wordt toegepast in de hele wereld. Drie oud-werknemers die aan de wieg stonden van de luchtweefmachine maakten een naslagwerk over de totstandkoming. Zaterdag werd het boek in het Weverijmuseum in Geldrop overhandigd aan de nazaten van de familie Te Strake. door Bram Vannisselroij Het principe van de luchtweefmachine werd begin jaren vijftig van de twintigste eeuw bij toeval ontdekt toen Lambertus te Strake spelenderwijs een draad door een limonaderietje naar binnen zoog. Bij het proefdraaien van de door Te Strake gereviseerde oude weefmachines ook in de jaren 50 merkte Doris Fransen op: “Het is toch van de zotte om een lichte draad te transporteren met een “locomotief”. Na 6 jaar ontwikkelen is er opvallend genoeg niet één medewerker in dienst in de ontwikkeling die ook maar enige kennis had van weven of textiel. Op 1 april 1963 komt Huub van Mullekom (88) in dienst om het luchtweven mede verder uit te werken. Hij is allesbehalve positief en ziet veel beren op de weg. Toch gaat hij samen met Piet Geven (83) en Sjef Coolen (86) aan
de slag. De drie Deurnenaren boeken langzaamaan resultaat, maar de directie schaart zich niet direct achter de creatievelingen. “Zij hielden vast aan de traditionele technieken die zij voor ogen hadden en door de commissarissen werd opgedrongen in verband met de financiering van de ontwikkeling en die waren zeer conservatief”, blikt Geven terug. Het drietal krijgt zelfs zo weinig steun dat Van Mullekom bijna besluit om terug te gaan naar zijn oude werkgever HTM. Toch besluiten ze het zogenaamde ‘tunnelriet’ verder uit te werken. Van Mullekom: “Het maken van het tunnelriet moest in het diepste geheim gebeuren omdat de directie, de projectleider en de commissarissen zich niet konden verenigen om af te wijken van het gangbare “rechte riet”. In de fabriekshal, maar vooral thuis gaan Geven en Van Mullekom aan de slag om een tunnelriet te reali-
seren. Dit blijkt een van de grote stappen naar succes. Ondanks de tegenwerking krijgt de nieuwe weeftechniek vorm. “Bij het traditionele weefsysteem wordt de inslagdraad door middel van een spoel gelanceerd. Het grote nadeel hiervan is dat door de massa het aantal aanslagen per minuut beperkt is. Met het luchtsysteem werd het mogelijk om 1000 aanslagen te halen”, legt Geven uit. Op de ITMA-tentoonstelling in 1967 in Bazel wordt na amper tien maanden voorbereidingstijd met kunst en vliegwerk het eerste prototype gepresenteerd. “Dit prototype werd afgeschermd om ervoor te zorgen dat de bezoekers de machine alleen op grote afstand konden zien en horen lopen”, aldus Van Mullekom. Hoewel het geweven doek bij lange na niet perfect is, maakt het prototype grote indruk als ze het toerental van 600 aanslagen per minuut op de laatste dag demonstreren. Op de ITMA in 1971 in Parijs komen ze met een verbeterde versie met vaste estafettespuitjes en eenzijdige lancering van de inslagdraad. De aanwezigen spreken van een wereldprimeur. Er worden al 100 machines verkocht. De eerste tien vertrekken al snel naar Amerika,
waar Geven als projectleider de proefplaatsing moet begeleiden. Dit is geen groot succes. Coolen: “Het luchtsysteem was heel goed, maar de constructie van de machines zeer slecht. Toch is het Amerikaanse avontuur niet voor niks geweest, want het luchtsysteem wekt de interesse van de directie van Rüti, een groot weefmachineconcern in Zwitserland dat in 1973 een meerderheidsbelang in het Deurnese bedrijf neemt. Ruim tien De Lokale Verbinder jaar later rolt in Deurne de 10.000e www.dasmediacentrum.nl luchteenheid van de band. “Eigenlijk zou de gehele productie van de machines hier gaan plaatsvinden. Dit gebeurde uiteindelijk niet omdat Rüti bekendmaakte ijkrlij rlee HeeH dat zij binnen een paar jaar een Heerlijk! wijken nieuwe luchtweefmachine op Wij de zoeken nog bezorgers voor onderstaande Wij zoeken nog bezorgers voor onderstaande wij Deurne: markt zouden brengen met als Deurne: * Wolfsberg Torenstraat Martinetstraat De Wever * Wolfsberg - Torenstraat - Martinetstraat Wever ...vanMaar dan- heb je - De resultaat dat de verkoop van hun * Anton Duinkerkestraat Antoon Coolenlaan * Anton van Duinkerkestraat - Antoon Coolenlaan Oude Liesselseweg Peppel spoelweefmachines bergafwaarts Oude Liesselseweg - Peppel hier wel een trouwe * Fitissingel Kokmeeuw Wintertaling Kolgans Blauwborst * Fitissingel - Kokmeeuw - Wintertaling - Kolgans - Blauwbor ging. Daarom werd de productie St. Jozefparochie: St. Jozefparochie: bezorger voor nodig ...- Leembaan Bolstraat - Jan Vermeerstraat - Leembaan naar Zwitserland verplaatst”, ver- * Ferd. * Ferd. Bolstraat - Jan Vermeerstraat J. van Marisstraat J. van Marisstraat telt Van Mullekom. Uiteindelijk verdwijnt de productie van de ... maar je hier ... maar dan dan hebheb je hier welwel eenee machines helemaal uit Deurne. trouwe bezorger voor nodig... “Toch maakt het ons trots dat hettrouwe bezorger voor nodig... luchtsysteem dat vijftig jaar geleMeld jezelf aan op den in Deurne is uitgevonden tot op de dag van vandaag wordt toeWWW.WEEKBLADgepast.” In 2019 leverde Picanol VOORDEURNE.NL de 100.000ste luchtweefmachine.
ZIE PAGINA 4 EN 5 Tekst & fotografie
Iets voor jou?