ekologikoa, dena hobetzeko!
EKOLURRA BULETINA 2026 I
www.ekolurra.eus
Nekazaritza ekologikoa hazten ari da, baina etorkizuneko elikadura-eredu gisa duen funtsezko papera aitortzen ote zaio?
A
GUZTIRA
zken urteetako joerari 159 137 eutsiz, nekazaritza ekolo- 117 60 gikoa hazten ari da Euska- 4330 din. Inskribatutako azale- 2321 rak nabarmen egin du gora: %43 gehitu 1615 da, guztira 18.167 hektarea, hau da, 1311 aurreko urtearekin alderatuta 5.478 ha 109 9 gehiago. 9 Baratzezaintza
Mahastizaintza Frutagintza
180
Haragitarako behi-azienda Bazken laborantza
160
159
Ardogintza Okindegia Banaketa
Hegazti erruleak Saltokiak
Zaldi-abeltzaintza Sagardogintza
140 120
137 117
100
Barazkien eta fruituen eraldaketa Olibikultura
80
Esnetarako behiak Arrain-kontserbak Erlezaintza
Haragitarako ardi-azienda Esnetarako ardi-azienda
Hazkunde hau batez ere larre eta mahasti azaleren igoerari zor zaio. Larreen kasuan, adibidez, 3.110 ha mendi komunal eman dira altan lau udalerritan: Amezketan, Ataunen, Zaldibian eta Urduñan. Beste edari batzuk egitea
Larreen eta belardien aprobetxamendua Zerealen laborantza Kafe ontziraketa
Barazkiak eta frutak ontziratzea Prestakin dietetikoak
Markarik gabeko banaketa Fruitu lehorren laborantza
Beste landare-labore batzuk Inportazioa
Lekaleen laborantza
Berotegiko baratzezaintza
Hazien eta landareen ekoizpena Olioaren ekoizpena
Hala ere, zenbait landaketa estentsiboetan jaitsiera eman da; Arabako lekale eta pataten azaleren beherakada horren adibide dira. Haragizko produktuen elaborazioa Hilketa eta zatiketa jarduera Esnekien elaborazioa
Erle-produktuen elaborazioa Pentsuen fabrikazioa
Lugorri eta ongarri berdea Patata laborantza
Pastaren elaborazioa
Haragi freskoaren manipulazioa Hazien ontziratzea Gozogintza
Une honetan, Euskadiko nekazaritzalurren %9 dago ekologikoan ziurtatuta. Oraindik urrun ‘Baserritik Mahaira’ Europako Itun Berdearen helburua betetzetik, hau da: 2030ean lurren %25 eredu ekologikoan kudeatuak izatea, alegia. Edozein modutara, urte betean 2 puntu egin ditu gora. Landare aromatikoen laborantza Kimuen elaborazioa
Gatzaren ekoizpena
Arrautzen ontziratzea
B
idean aurrera goaz. Nekazaritza ekologikoa da etorkizuneko elikaduraeredua, gaur egungo sistemak dituen muga fisiko eta ekologikoei erantzuten dien bakarra delako. Lurra ez da baliabide agortezina: urte luzez intentsitate handiz ustiatu da, eta horren ondorioak begi bistakoak dira lurzoruaren pobretzean, uraren kutsaduran eta biodibertsitatearen galeran. Eredu ekologikoak, ordea, ekoizpena
www.ekolurra.eus
8 8 8 7 6 6 6 6 6 6 5 5 5 4 4 4 4 4 4 3 3 3 2 2 2 2 2 2 1 1 1 1
60
60
2025eko azalera ekologiko berria
43 40 20
30
23
21
16
15
13
11
10
9
9
9
8
8
8
7
6
6
6
6
2025eko azalera ekologikoa guztira 6
6
5
5
5
4
4
4
4
4
4
3
3
3
2
2
2
2
2
2
0
1
1
1
1
Eragileen errolda iaz baino pixka bat gehiago hazi da %6, pandemia geroztik jaitsiera izan zen baina aurtengo igoera aurretik zeuden hazkuntzetara hurbildu da. Guztira 813 eragileekin bukatu dugu urtea, iaz baino 45 gehiago. Ekoizle, nekazari eta abeltzainen kopurua gero eta handiagoa da, eta eraldatzaile eta inportatzaileen kopurua, berriz, zertxobait jaitsi da aurreko urtearekin alderatuta.
Merkaturatzea 6% Elaborazioa 21%
Inportazioa 1% Nekazaritza 55%
Ziurtatutako jarduera guztien errolda (2025ko abendua)
GUZTIRA
Nekazaritza
Abeltzaintza
Elaborazioa
Merkaturatzea
Inportazioa
549
171
209
62
13
Abeltzaintza 17%
EAEko eragilearen profila
Alta eskaerei erreparatuta, orokorrean interes maila handitu egin dela esan daiteke, batez ere, ekoizleen artean eta bereziki Errioxako mahastigileen artean. Elaborazio enpresetan geldialdi bat somatzen da, bai kopuruan zein daudenen fakturazioan.
EAEko erregistro ekologikoan inskribatutako titularren %17 40 urtetik beherako gazteak dira. Emakumeen presentziak erroldaren %29 ordezkatzen du, guztira 931etik 272 legezko ordezkarirekin.
lurzoruaren osasunean oinarrituta ekoizten du, ez haren kontura. Klima-larrialdiaren testuinguruan, gainera, eredu ekologikoa bat dator ingurumenaren zaintzarekin. CO₂ emisioak murrizten ditu, energia gutxiago behar duelako, eta aldi berean lurzoru emankorrak karbonoa xurgatzeko duen gaitasuna handitzen du. Horrek ez du soilik kaltea murrizten: konponbidearen parte bihurtzen du nekazaritza bera.
Bestetik, elikagaien kalitateari dagokionez, nekazaritza ekologikoak osasuna erdigunean jartzen du: pestizida eta ongarri kimikorik gabeko ekoizpena, elikadurak berez dituen ezaugarriak mantenduz, elikadura seguruagoa eta kontsumitzailearentzako gardentasun handiagoa. Elikadura-subiranotasunarekin ere zuzenean lotuta dago. Agroekologiak tokiko ekoizpena lehenesten du, eskala
txiki eta ertainak indartuz, eta horrek mendekotasun gutxiago sortzen du kanpoko input kimiko, erregai edo merkatu globalekiko. Etorkizuneko elikadura-sistema batek ezinbestean izan beharko du hurbila, erresilientea eta tokian tokikoa. Horregatik guztiagatik, nekazaritza ekologikoa ez da aukera alternatibo bat: etorkizuneko elikadura-eredua da. Noiz aitortuko diote dagokion eta merezi duen lekua?
ENEEK-Ekolurra Buletina
1