CONFESSIONEEL CREDO
pag 2 Hijzelf verandert niet pag 4 Eten als heilige handeling pag 8 Maak je Bijbel groen
134e jaargang nr. 20 17 november 2022
SLAVERNIJ VERLEDEN EN SLAVERNIJ HEDEN Bij populisten denken we aan mannen als Bolsonaro en Erdogan. Aan Trump die zich warm draait om opnieuw president van de Verenigde Staten te worden. In ons land worden Geert Wilders en Thierry Baudet zo getypeerd. En Caroline van der Plas, een vrouw. Maar populisme, de neiging zich te richten naar de zogenaamde wil van het volk, is iets dat veel breder leeft.
T
oen ik tiener was, had je nog beginselpartijen. Het CDA (opgericht in 1980) is zeer idealistisch, vergeleken met nu bijna utopisch begonnen. ‘Niet bij brood alleen’ heette het bevlogen eerste partijprogramma. Een motto ontleend aan de Bergrede van Jezus. Niet welvaart, maar ons aller welzijn moet voorop worden gezet. Er was bij de totstandkoming van de partij een levendige discussie over de grondslag. Het was dan ook bijzonder dat Rooms-Katholiek (de KVP), gereformeerd (de ARP) en hervormd (in de CHU) samen gingen. Uiteindelijk werd voor de formule gekozen dat ‘het evangelie als richtsnoer fungeert voor het politiek handelen’ van de partij. ‘t Is inmiddels lang dat ik dat iemand uit het CDA heb horen zeggen! Ook de PvdA had idealen. ‘Waar visie ontbreekt, waar vooruitzicht ontbreekt, komt het volk om’, sprak Joop den Uyl in 1973 begeesterd in zijn regeringsverklaring. Ook die woorden zijn ontleend aan de bijbel, Spreuken 29:18. U kent de slogan ‘spreiding van macht, kennis en inkomen’ misschien nog wel. Na al die neo-liberale jaren klinkt ze me als muziek in de oren. De PvdA heeft in de tijd van Wim Kok zijn ideologische veren van zich afgeschud. Eigenlijk zijn alle partijen links en rechts van midden op elkaar gaan lijken. Ze zijn vooral pragmatisch, ze kunnen zomaar van standpunt veranderen, zoals ten aanzien van het leenstel-
495105.indd 1
ontevreden klant? Ik noem dat populisme. Niet ergens voor durven staan. Om principes geen pijn willen lijden. Ik hoop dat er niemand van u naar het voetballen kijkt! Arien Treuren
sel. De kiezerpolls, alsof er elke dag verkiezingen worden gehouden, zijn belangrijker dan idealen en beginselen. Die woorden komen uit de oude doos.
CLIËNTELISME
Zo zal de regering haar excuses aanbieden over het slavernijverleden. Over de kwalijke rol die Nederland daarin heeft gespeeld. Zoals koning Willem-Alexander al eerder, in 2020 op staatsbezoek in de Indonesië excuses aangeboden heeft voor Nederlands geweld in de jaren van de Indonesische onafhankelijkheidsstrijd. Ik kan me voorstellen dat hij op de Nederlandse Antillen en in Suriname een verklaring af zal leggen. Wat ik onthutsend vind, in regelrechte strijd met dit voornemen, is het besluit een regeringsdelegatie te sturen naar de WK voetbal in Qatar. Arbeiders zijn als slaven uitgebuit bij de bouw van de stadions daar. Het onbeschermd werken in de moordende hitte, -in NRC werden dagen van 29 uur(!) genoemd-, heeft de gezondheid en het geluk van duizenden mensen voorgoed vernietigd. Ik krijg die dingen niet bij elkaar. Zo’n plechtige verklaring heeft dan toch niets om het lijf? Als het erop aankomt, kiezen we weer voor geld en goed. In dit geval geen katoen, koffie of tin, maar olie en gas over de rug van moderne loonslaven. Draait het in Nederland uiteindelijk om de consument? De burger als
11/11/2022 4:30:42 PM