Gawalo VSK Beursmagazine 2026

Inclusief:

• beursactiviteiten

• productnieuws

• catalogus

HET VAKEVENT VOOR DE HELE INSTALLATIEWERELD

Alles in huis...

... voor een oplossing om je eigen PV te gebruiken

... voor ruimtebesparende oplossingen

Flowerbox genomineerd voor VSK Awards!

... voor duurzaamheid die functioneel én mooi is

Kortom, wij hebben alles in huis voor een duurzaam thuis! Ontdek al onze slimme oplossingen en innovaties op de VSK-beurs!

Hal 8 | Stand D052

Vraag nu uw gratis toegangskaarten aan:

Alles in huis voor een duurzaam thuis

GREEN VENTILATION

Installatiedraad op de

Je bent klaar voor de toekomst, altijd en overal. Met DEKRA Mark, hét internationale keurmerk voor productveiligheid. DEKRA.nl/dekramark KEMA-KEUR is nu DEKRA Mark

Praktische informatie

Interview Joyce van de Hoef (Jaarbeurs)

“Er ligt heel veel werk, de opgave is groot”

Veranderingen in technologie vragen om andere vaardigheden. “Maar de grootste uitdaging zit echt in het arbeidstekort,” zo vertelt clustermanager Joyce van de Hoef, “Daarnaast zijn er ook andere skills nodig.”

Interview Mark Harbers (Techniek Nederland)

AI en digitalisering spelen een belangrijke rol bij diverse grote maatschappelijke vraagstukken. Aldus oud-minister Mark Harbers (VVD), sinds juni 2025 voorzitter van Techniek Nederland. “Spring op die trein, probeer het gewoon uit.”

12

Interview Robin Aalbers (Alba Concepts)

“Installaties worden in de MPGberekening zwaarder belast dan nodig”

De materiaalgebonden uitstoot van CO2 van nieuwe gebouwen moet snel omlaag, zo vinden beleggers, woningcorporaties en adviseurs. Bij veel bouwkundige materialen gaat dit al de goede kant op. “Maar installaties blijven achter”, zo constateert Robin Aalbers van Alba Concepts, “De MPG zet druk op de installatiesector om met oplossingen te komen.”

16

Interview Harm van den Brink (it-deskundige) Knelpunt HEMS is gebrek aan standaardisering

De voordelen van slimme energiesystemen zijn groot: efficiënt energiegebruik, lagere kosten en ontlasting van het net. “De veiligheidsrisico’s zijn eveneens groot, maar kunnen gemanaged worden en er is geen weg terug,” aldus it-deskundige en ethisch hacker Harm van den Brink.

Interview Paul van Dorp (Van Dorp)

“We moeten installaties een extreme levensduur geven”

Circulariteit in de installatietechniek, er wordt veel over gesproken. Maar in de praktijk blijft het aandeel circulaire installaties en circulair ontwerpen nog ver achter bij de ambities. Het is tijd om stappen te maken, zo vindt Paul van Dorp van installatiebedrijf Van Dorp.

Interview Tiffany Super (Stichting InstallQ)

“Wat is nodig om tot verbeteringen in kwaliteit en veiligheid te komen?”

“De installatiesector is een trotse branche”, zo merkt algemeen directeur Tiffany Super van stichting InstallQ. “Als InstallQ willen we eraan bijdragen dat de sector haar krachten bundelt voor veilige en duurzame installaties en een zichtbare verbetering en borging van kwaliteit.”

24

“Meer doen in minder tijd, zonder dat dit ten koste gaat van de kwaliteit” 7 8 10 18 21 27

Interview Andries van Wijhe (TNO)

“Warmtepompen zijn in toenemende mate digitale apparaten”

Warmtepompen worden stiller en compacter en door nieuwe koudemiddelen milieuvriendelijker. Daarnaast genereren warmtepompen veel data die te gebruiken is voor het verbeteren van het rendement. “De warmtepompmarkt is een stuk volwassener geworden,” zo constateert Andries van Wijhe, onderzoeker bij het Heat Pump Application Center van TNO.

Interview Ron Stoop (The Hague Centre for Strategic Studies)

“De energietransitie is alom zichtbaar en onomkeerbaar”

“Inmiddels komt 41 procent van de wereldwijde elektriciteitsopwekking uit schone energie,” vertelt geo-econoom Ron Stoop. Nederland zit in de energietransitie in de subtop. Om de gang erin te houden, zouden we moeten nadenken over het versnellen en versimpelen van de vergunningsprocedures.

Overzicht exposanten

Beursplattegrond

‘Innovatie zit ook in vereenvoudiging en doorontwikkeling’

De vakjury van de VSK+E Awards beoordeelde 73 inzendingen in vier categorieën. Uit de inzendingen nomineerde de jury twaalf producten, die allemaal op de komende VSK+E te zien zijn.

Gawalo Beursmagazine VSK+E 202 6 is een uitgave van VMN media in samenwerking met Jaarbeurs Utrecht.

Oplage: 10.000 www.gawalo.nl

V MN media

Utrechtseweg 44 3704 HD Zeist gawalo@vmnmedia.nl

Redactie

André Weigand Maarten Legius (hoofdredacteur) maartenlegius@vmnmedia.nl

Uitgever

VMN media

Davey Cobben daveycobben@vmnmedia.nl

Advertenties

Richard van Dijk 06 33 03 14 74 richardvandijk@vmnmedia.nl

Levi Kramer 06 55 03 03 13 levikramer@vmnmedia.nl

Vormgeving Inkvisible, Warnsveld

Druk Rodi Rotatiedruk, Diemen

© 2026 VMN media, Zeist

Alle rechten voorbehouden. Behoudens de door de Auteurswet gestelde uitzonderingen, mag niets uit deze uitgave worden verveelvoudigd (waaronder begrepen het opslaan in een geautomatiseerd gegevensbestand) en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke andere wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

Praktische informatie

Openingstijden VSK+E 2026

• dinsdag 3 februari, 09.30 - 17.30 uur

• woensdag 4 februari, 09.30 - 17.30 uur

• donderdag 5 februari, 09.30 - 20.30 uur (avondopenstelling)

• vrijdag 6 februari, 09.30 - 17.00 uur

Toegang

Je gratis toegangsticket voor jou én je collega’s bestel je eenvoudig via vsk.nl. Zo loop je direct de beursvloer op en hoef je niet te wachten bij de registratiebalie.

Bereikbaarheid

Jaarbeurs Utrecht is centraal gelegen en is goed bereikbaar met zowel het OV als de auto. Kom je met het OV? Jaarbeurs bevindt zich op slechts 5 minuten loopafstand van het CS Utrecht. Kom je met de auto? Plan dan je route naar Jaarbeurs. Bekijk het advies rondom de bereikbaarheid en de actuele plattegrond met aanrijroutes op www.jaarbeurs.nl/Bereikbaarheid

EHBO

Ingang Oost (zijde Utrecht CS) naast de informatiebalie en de kassa’s.

Informatiebalies

Bij hal 8 en hal 10, direct na de toegangscontrole, vind je een bij de grote plattegronden een Jaarbeursmedewerker waar je je vragen aan kunt stellen.

Meer informatie

T | + 31 (0)30 295 5911 E | info@jaarbeurs.nl W | www.jaarbeurs.nl

Bereid je voor met Visit Discover

Wil je het meeste uit je bezoek aan VSK+E halen? Bereid je dan voor met Visit Discover. Discover is de plek waar de beurs voor de totale installatiewereld digitaal bij elkaar komt. Hier vind je niet alleen alleen jouw digitale ticket, maar ook alle informatie die je nodig hebt om je bezoek aan VSK+E 2026 efficiënt te laten verlopen. Selecteer exposanten die je wil bezoeken, stel je eigen programma samen en vind snel je weg met behulp van de interactieve plattegrond.

“Er ligt heel veel werk, de opgave is groot”

Veranderingen in technologie vragen om andere vaardigheden. “Maar de grootste uitdaging zit echt in het arbeidstekort,” zo vertelt clustermanager Joyce van de Hoef, “Daarnaast zijn er ook andere skills nodig.”

‘Zet jezelf op voorsprong’ is het thema van VSK+E 2026. Volgens Joyce van de Hoef, clustermanager Bouw & Installatie bij Jaarbeurs, past het thema bij de fase waarin de installatiesector zich bevindt. “De W-installateur moet veel meer met de E-installateur samenwerken en andersom. Dat is ook de reden dat we de vorige editie hebben gezegd: we gaan de VSK uitbreiden met elektrotechniek (+E), zodat de vakbeurs echt voor de volledige installatiesector is.” Het is een thema dat nú speelt, zegt ze. “In het verleden ging het heel vaak over de toekomst. Waar moeten we met z’n allen naartoe? Wat zijn de uitdagingen? Waar liggen de kansen? Nu hebben we gezegd: bedrijven willen eigenlijk concreet weten wat ze vandaag of morgen kunnen veranderen. Dus ook op de korte termijn.”

Scheidlijnen disciplines vager

De energietransitie is daarbij een belangrijke drijfveer. Warmtepompen, zonne-energie, gebouwautomatisering

‘Iedereen is bezig met: hoe kunnen we het werk slimmer, efficiënter en effectiever doen?’

en digitale sturing maken de scheidslijnen tussen disciplines steeds vager. Van de Hoef: “Oplossingen hebben tegenwoordig gewoon W- en E-componenten

in zich. Dat gaat steeds meer in elkaar over.” De veranderingen in technologie vragen volgens haar ook andere vaardigheden. “Als je het hebt over digitalisering is er echt een veranderende rol binnen de sector. Er zijn ook andere skills voor nodig.”

Kennisdeling centraal

Op de beursvloer van VSK+E staat kennisdeling centraal, zegt ze. “We hebben twee kennistheaters, het VSK+E Nieuwscafé en in totaal ongeveer honderd presentatiesessies over die dagen. Dat zijn kennissessies, workshops, debatten en rondetafelsessies. Er is echt heel veel inhoud. Want er is best wel wat wet- en regelgeving die verandert.” Het inhoudelijk programma is opgebouwd rond drie hoofdthema’s: energietransitie, slim & efficiënt werken en het installatievak van de toekomst. “Bij slim & efficiënt moet je denken aan processen die vernieuwd worden en effectiever zijn. Het installatievak van de toekomst gaat meer over de instroom en zij-instroom. En energietransitie, dat spreekt natuurlijk voor zich.”

Segmenten

In de fysieke indeling zijn de Jaarbeurshallen geclusterd in segmenten, vervolgt Van de Hoef. “We hebben het samengevat in klimaatbeheersing, zowel warmte als

‘De grootste uitdaging zit echt in het arbeidstekort.’

koude. Sanitair is natuurlijk een belangrijk onderdeel en daarnaast het segment meet- en regeltechniek met daarin het nieuwe paviljoen Gebouwautomatisering. Daar presenteren zo’n tien experts hun visie over slimme gebouwen, zoals hoe gebouwautomatisering bijdraagt aan efficiëntere, duurzame en comfortabele gebouwen. En tot slot hebben we een segment over elektrotechniek. Dit is nu wat meer geclusterd in hal 10 maar dit ga je ook wel terugvinden binnen de andere hallen want je ziet wel een beweging dat het steeds meer in elkaar overgaat.”

Slimmer en efficiënter werken

Dat de installatiesector in beweging is, uit zich onder meer in het toenemende aantal aanmeldingen voor de VSK+E-Award, zo meent Van de Hoef. “Voorheen hadden we rond de 40 aanmeldingen en nu hebben we er 72. Dat zegt wel iets over de dynamiek van de sector. Er beweegt heel veel. Iedereen is bezig met: ‘hoe kunnen we het werk slimmer, efficiënter en effectiever doen’? Want het werk van een installateur is vaak zwaar maar er wordt ook steeds meer gedigitaliseerd. Vandaar dat dit ook een nieuwe categorie is binnen de awards. Je ziet op dit onderwerp veel innovaties en ontwikkelingen. Bovendien spelen veel bedrijven in op veiligheid en arbeid, en daar komen ook steeds meer innovaties in.”

Gaaf vak

Een andere trend in de sector is samenwerking, zo ziet Van de Hoef. “Ik zie dat veel bedrijven zich verbreden. Er zijn best wat overnames en samenwerkingen waardoor bedrijven steeds meer totaaloplossingen presenteren. Het is niet meer één product, maar een totaaloplossing: een ketel, een warmtepomp, koeling en zonne-energie samen.” Dat uit zich ook concreet op de beursvloer. “We hebben bijvoorbeeld het ‘Samen Installeren Plein’. Dat zijn vier bedrijven die samen laten zien hoe je een installatie in elkaar zet. Daardoor zien installateurs, maar ook studenten, hoe gaaf het vak is.”

Arbeidstekort is uitdaging

Een belangrijke rode draad in de installatiesector blijft volgens Van de Hoef het tekort aan vakmensen. “Er ligt heel veel werk, de opgave is groot. Maar de grootste uitdaging zit echt in het arbeidstekort. Hoe gaan we dat met z’n allen doen? Welke kennis is ervoor nodig? Dat is een van de redenen waarom mensen naar de VSK+E moeten komen, omdat daar alles gebeurt. Alle relevante spelers zijn aanwezig, alle innovaties, alle kennispartners. Als je naar de VSK+E gaat, dan ga je gewoon slimmer naar huis. Dan heb je de handvatten om efficiënter en effectiever te kunnen werken.” Het arbeidstekort kan op meerdere manieren opgelost worden, beaamt ze. “Het gaat zowel om het aantrekken van nieuwe mensen als om slimmer werken met de bestaande capaciteit. We moeten zorgen dat er meer instroom komt via opleidingen en bijscholing. En daarnaast zijn er allerlei nieuwe tools die helpen om het werk efficiënter en slimmer te maken. En dat zorgt er ook voor dat je straks misschien minder mensen nodig hebt of met andere vaardigheden.”

Verschillende themaroutes

Om bezoekers te helpen hun weg te vinden tussen alle kennis en innovaties, komen er verschillende themaroutes, legt Van de Hoef uit. “Er zijn een duurzaamheids-, innovatie-, warmtepomp- en e-route. Daarnaast zijn er paviljoenen zoals het Fedetpaviljoen, waar twintig experts uit de elektrotechniek hun kennis delen over slimme netwerken, laadinfra en energiebeheer. En bij NVKL staan 25 specialisten uit de lucht- en koudetechniek, die bezoekers onder meer bijpraten over F-gassen en de koeltechniek, en de Koeltrofee uitreiken.”

Bijna vol

Het loopt hard met de aanmeldingen om te exposeren op VSK+E, zegt Van de Hoef. “We zitten echt al bijna vol. Dat heb ik in jaren nog niet zo gehad. Dat zegt hoe erg dit leeft, hoe erg het nodig is, en hoe men ernaar uitkijkt om zo meteen weer samen te komen.”

“Meer doen in minder tijd, zonder

dat dit ten koste gaat van de kwaliteit”

AI en digitalisering spelen een belangrijke rol bij diverse grote maatschappelijke vraagstukken. Aldus oud-minister Mark Harbers (VVD), sinds juni 2025 voorzitter van Techniek Nederland. “Spring op die trein, probeer het gewoon uit.”

door Jeroen Horlings

De energietransitie, het weer op gang brengen van de woningbouw, de tekorten in de zorg en stagnerende mobiliteit. Dit zijn vraagstukken waarbij AI en digitalisering een sleutelrol kunnen spelen. In gesprek met Mark Harbers, voorzitter van Techniek Nederland.

Volgens de arbeidsmarktprognose zijn er de komende vijf jaar 121.000 nieuwe mensen nodig in de techniek en tegelijkertijd verandert het vak ingrijpend: installateurs krijgen te maken met meer techniek, meer regelgeving én hogere verwachtingen van opdrachtgevers. Hoe kunnen digitalisering en AI helpen om die groeiende druk op te vangen, zónder dat de werkdruk verder stijgt?

“Allereerst moeten we de instroom op peil houden. Want tegenover die 121.000 mensen staan 118.000 mensen die met pensioen gaan of de sector verlaten. De instroom vanuit technische opleidingen blijft weliswaar voorlopig stabiel, maar het aantal jongeren

‘We kunnen ons geen tijdverlies meer veroorloven door fouten, onduidelijkheden of slechte communicatie tussen kantoor en buitendienst.’

daalt – dus dat is een serieus probleem.”

“Daarom is alleen nieuwe mensen aantrekken niet genoeg. We móéten slimmer gaan werken. Digitalisering en AI zijn daarbij geen luxe, maar noodzaak. Denk aan efficiëntere werkvoorbereiding, automatische rapportages, betere planning en foutdetectie. Als installateur kun je dan meer doen in minder tijd, zonder dat dit ten koste gaat van de kwaliteit. Bovendien wordt het werk er minder repetitief van, en dat helpt ook om mensen te behouden.”

U stelde onlangs dat verhoging van de arbeidsproductiviteit minstens zo belangrijk is als het aantrekken van nieuwe mensen. Dat vraagt om andere werkprocessen, andere competenties én andere technologie. Waarom is die productiviteitswinst juist nu zo essentieel voor de sector?

“Productiviteit is altijd belangrijk geweest, maar we staan nu op een kantelpunt. De eisen aan installaties worden steeds hoger: denk aan geïntegreerde systemen, slimme gebouwfuncties, monitoring op afstand. De tijd dat een monteur alleen een wandcontactdoos of ketel plaatste, is echt voorbij. Je moet vandaag de dag verstand hebben van domotica, netaansluitingen, energiemanagement en communicatieprotocollen.”

“AI helpt ons om daarin sneller en slimmer te opereren. Het versnelt administratieve handelingen, ondersteunt de diagnose bij storingen, genereert automatisch werkinstructies en verbetert de planningen.

Maar belangrijker nog: het maakt installatiewerk toekomstbestendig. We kunnen ons geen tijdverlies meer veroorloven door fouten, onduidelijkheden of slechte communicatie tussen kantoor en buitendienst.”

Toch zie je in de praktijk nog steeds vaak jaarlijks onderhoud voor bijvoorbeeld warmtepompen, cvketels en waterontharders. Er komt standaard ieder jaar iemand langs om wat preventief onderhoud te doen, ongeacht het gebruik van die apparaten, dat nogal wat per huishouden verschilt.

“Klopt, daar is nog veel winst te behalen. Met AI en datagedreven onderhoud kunnen we veel specifieker en efficiënter gaan werken. Dat betekent: geen onnodig onderhoud uitvoeren, maar ook niet te laat zijn. Het is een verandering die gaande is, en daar moeten we de komende jaren volop op inzetten.”

U zei dat AI het vak niet vervangt, maar juist versterkt. Wat bedoelt u daarmee?

“AI is complementair aan het vakmanschap. Het helpt monteurs om hun werk beter te doen, bijvoorbeeld door informatie sneller beschikbaar te maken of door hen op afstand te ondersteunen. Tegelijkertijd maakt dit het vak aantrekkelijker voor jongeren: je werkt met moderne technologie, het is innovatief. Dat helpt ook weer bij het aantrekken van nieuwe mensen.

Wat merkt een installatiebedrijf daar nu al van? Zijn er al concrete toepassingen?

“Ik zie in de praktijk al veel interessante voorbeelden. AI wordt gebruikt om storingen te voorspellen, reistijd te beperken en planningen te optimaliseren. Ook zijn er kennistools met foutcodes, documentatie en werkinstructies. Zelfs calculatieprocessen kunnen met AI aanzienlijk efficiënter verlopen.”

“Bij een bedrijf zag ik dat monteurs bestellingen konden inspreken; dat werd automatisch omgezet in een mail naar de leverancier. Een ander bedrijf had robots aangeschaft met de opdracht aan medewerkers om zelf toepassingen te verzinnen. Dat werkte verrassend goed.”

Dat klinkt veelbelovend. Maar wat betekent dit voor kleinere installatiebedrijven?

“Juist kleinere bedrijven zijn vaak creatief met toegankelijke tools van derden, omdat ze minder kunnen investeren in eigen ontwikkeling. Maar dan moet je wel alert zijn op risico’s, zoals privacy en datagebruik. We moeten toegankelijke platforms creëren die ook voor het mkb haalbaar zijn. Grote bedrijven kunnen zelf systemen bouwen, maar kleinere bedrijven moeten kunnen aanhaken.”

‘AI is complementair aan het vakmanschap, het helpt monteurs hun werk beter te doen.’

de meter. Denk aan laadpalen die communiceren met de meterkast, thuisbatterijen die laden op basis van dynamische tarieven, of installaties die reageren op netsignalen. Daar komt vaak ook AI bij kijken: systemen die zelf beslissen wanneer ze wel of niet laden of leveren, op basis van verbruiksdata, weerdata en prijsprikkels.”

“We vragen daarom van netbeheerders en overheid om dit te faciliteren: met open standaarden, duidelijke regelgeving en ondersteuning. Het zijn zogenaamde ‘no regret’-investeringen: misschien lossen ze het probleem niet volledig op, maar ze helpen wél om de wachttijden te verkorten en de druk op het net te verminderen. En ze maken de rol van de installateur alleen maar belangrijker.”

Sommige monteurs zijn bang dat AI hun werk overneemt. Terechte zorg?

“Niet in onze sector. AI is vooral complementair. AI helpt je werk beter te doen, maar neemt het niet over. Er komen juist meer banen bij, en met honderdduizend nieuwe woningen per jaar moet het werk ook behapbaar blijven. Het werk verandert wel. In de toekomst kijk je misschien via een VR-bril mee op afstand. Maar er zullen altijd mensen nodig zijn.”

Waar moet een installatieprofessional zich nu op voorbereiden?

“Omarm verandering. Je hoeft niet alles te begrijpen of nuttig te vinden, maar sta open voor nieuwe technieken. Probeer het gewoon uit, spring op die trein.”

Wat kunnen overheid en brancheorganisaties doen om deze technologische transitie te versnellen?

Welke rol speelt Techniek Nederland hierin?

“Innovatie is een topprioriteit. In een beleidscommissie voor AI en industrialisatie brengen we bedrijven en deskundigen uit onze eigen sector samen om kennis en ervaring te delen. We onderzoeken ook of er een gezamenlijk platform kan komen – zoals we dat al kennen bij onderhoudsrichtlijnen of productclassificaties. Dat zou ook op het gebied van AI kunnen.”

Hoe zit het met netcongestie? Kan digitalisering of AI daar ook bij helpen?

“Met bestaande technieken kunnen we al 25 procent van het probleem oplossen. Denk aan slim energiemanagement, de inzet van slimme laadapparatuur en het balanceren van het net met data. Digitalisering maakt het mogelijk om vraag en aanbod lokaal beter op elkaar af te stemmen.”

“Voor installateurs betekent dit dat ze een sleutelrol spelen in het toepassen van slimme systemen achter

“Vooral: belemmerende regels schrappen, innovatie toestaan, toezicht moderniseren. En ondersteuning via subsidies of stimuleringsregelingen helpt ook.”

Als u vijf jaar vooruitkijkt, hoe ziet de sector er dan uit?

“Dan is prefab gemeengoed, AI ingebed in werkprocessen en werken monteurs standaard met digitale hulpmiddelen. Bedrijven zijn dan geen uitvoerders meer, maar hightech dienstverleners die meedenken in ontwerp en beheer.”

Tot slot: wat wilt u professionals in de sector meegeven?

“Wees niet bang, maar ga aan de slag. Experimenteer, investeer, kijk wat werkt en sluit je ogen niet voor de kansen van technologie. Maar wees je ook bewust van risico’s. Gooi bijvoorbeeld niet je hele boekhouding in ChatGPT.”

“Installaties worden in de MPGberekening zwaarder belast dan nodig”

De materiaalgebonden uitstoot van CO2 van nieuwe gebouwen moet snel omlaag, zo vinden beleggers, woningcorporaties en adviseurs. Bij veel bouwkundige materialen gaat dit al de goede kant op. “Maar installaties blijven achter”, zo constateert Robin Aalbers van Alba Concepts, “De MPG zet druk op de installatiesector om met oplossingen te komen.”

Woningcorporaties en beleggers eisen een lagere materiaalgebonden CO2-uitstoot bij hun projecten. In een recente overeenkomst hebben ze afgesproken om streef- en plafondwaarden te hanteren voor nieuwbouwprojecten. Het reductiepad loopt tot 2050 en wordt jaarlijks geëvalueerd. Projecten die boven het plafond komen, worden in principe niet geselecteerd. Daarom hebben meer dan tien adviesbureaus, waaronder Alba Concepts, DGMR, Merosch en W/E adviseurs zich aangesloten bij deze afspraak met de ‘Collectieve commitment CO2-aanpak adviesbureaus’. “We sturen al jaren op het reduceren van de uitstoot”, vertelt Robin Aalbers van Alba Concepts, “maar zien nu gezamenlijk de noodzaak om hier nog meer nadruk op te leggen. Daarom willen we nu een afbouwpad inrichten voor de CO2-reductie in projecten.”

Geleerde lessen

In de onderling afgesproken verplichting spreken de adviesbureaus af dat ze opdrachtgevers informeren over waarom CO2 streef- en plafondwaarden centraal gesteld moeten worden. Verder wordt in beeld gebracht hoe het project op materiaalgebonden CO2-uitstoot scoort en laten de adviseurs zien hoe de waarden gerealiseerd kunnen worden in adviestrajecten.

‘De installatiesector moet in beweging komen, zowel qua verduurzaming als qua datavoorziening.’

Daarnaast spreken ze een stevige voorkeur uit voor opdrachtgevers die écht voor het behalen van de streefwaarden willen gaan. En tot slot brengen ze gezamenlijk halfjaarlijks een inspiratiepublicatie uit, waarin ze rapporteren over de voortgang, best scorende projecten en geleerde lessen.

Nationale Milieudatabase

De adviesbureaus richten zich vooral op bewustwording, onder meer over de recent gepasseerde grens van 1,5 graad opwarming. Daarbij horen natuurlijk methoden om de materiaalgebonden CO2-uitstoot direct omlaag te brengen, legt Aalbers vervolgens uit. “Het betekent bijvoorbeeld dat je van traditioneel betonnen fundering, waarmee je heel veel CO2 uitstoot, naar circulair betonnen fundering moet. Door onder andere gebruik te maken van meer gerecyclede grondstoffen.” In het bouwkundige deel van nieuwbouwprojecten zijn al behoorlijke stappen gemaakt op het gebied van het verminderen van de voetafdruk van materialen. Zo wordt er inderdaad meer circulair beton toegepast, wordt er meer met biobased materialen gewerkt en zijn steeds meer bouwmaterialen opgenomen in de Nationale Milieudatabase (NMD).

Niet inzichtelijk

De installatiesector blijft echter achter in het beperken van de materiaalgebonden CO2-uitstoot. Dit komt onder meer doordat er te weinig focus is op de eigen emissies. Installatieproducenten richten zich nog onvoldoende op het reduceren van de materiaalgebonden CO2-uitstoot van hun producten. Terwijl andere bouwmaterialen steeds duurzamer worden, blijven installaties relatief vervuilend. Hierdoor stijgt hun aandeel in de totale MPG-waarde van een gebouw. Bij traditionele bouw kan dit aandeel al oplopen tot 30 procent, en bij houtbouw zelfs tot 50 procent of meer.

Een ander probleem is dat een gebrek aan specifieke data tot conservatieve berekeningen leidt. Aalbers: “Omdat producenten vaak geen gedetailleerde milieudata beschikbaar stellen over de materialen die ze gebruiken, moeten berekeningen uitgaan van generieke data. Die zijn per definitie conservatief. Dit zorgt ervoor dat installaties zwaarder worden belast in de MPG-berekening dan wellicht nodig is. Zonder transparantie en productspecifieke data kunnen we niet eerlijk optimaliseren. De installatiesector moet dus in beweging komen, zowel qua verduurzaming als qua datavoorziening.”

Data boven water krijgen

Hij ziet wel dat de markt langzaam beweegt. “Als bijvoorbeeld warmtepompproducenten de levenscyclusanalyse (LCA) van hun warmtepompen laten uitrekenen, kunnen wij dat meenemen in de MPG-berekeningen. Gezien de relatief korte levensduur van installaties, vaak 15 tot 20 jaar, zijn er meerder vervangingscycli noodzakelijk bij een levensduur van 75 jaar bij woningbouw. Mede hierdoor is de impact op uitstoot zo hoog. Bovendien worden er veel metalen in installaties gebruikt, waardoor de installatietechniek

slecht scoort op CO2-uitstoot. Maar het blijft belangrijk om de data boven water te krijgen, zodat we die kunnen meenemen in de berekeningen én met deze data de producenten kunnen sturen op een lagere milieuimpact van het product.”

Indirecte marketing

De milieu-impact van het aandeel installaties is hoog in de MPG-score, bevestigt Aalbers. “Helaas is er in de NMD weinig keuze als het gaat om installaties. Dat geldt eigenlijk voor het hele palet van verwarming, tot koeling, zonnepanelen en warmtepompen. Je ziet dat er nu in de markt van warmtepompen langzaam wat beweging komt.” Een goede zaak, ook voor die bedrijven zelf, denkt hij. “Als je je op deze manier kunt onderscheiden, is dat indirecte marketing. Als je als leverancier iets kunt leveren wat gunstig uitpakt in de MPG, word je eerder voorgesteld.” Ook in de zonneenergiesector is er beweging, constateert Aalbers. “De data van zonnepanelen waren onzuiver, waardoor ze zwaar wogen in de MPG. Daar heeft brancheorganisatie Holland Solar iets aan gedaan door de LCA van aangesloten bedrijven opnieuw te laten berekenen, waardoor die nu zijn opgenomen in de NMD.”

‘Helaas is er in de NMD weinig keuze als het gaat om installaties; dat geldt voor het hele palet, van verwarming tot koeling, zonnepanelen en warmtepompen.’

Iets extra’s doen

Nieuwe gebouwen en woningen moeten sinds 1 januari 2018 voldoen aan de Milieu Prestatie Gebouwen. De maximale grenswaarde voor woningen is nu 0,8 en voor kantoorgebouwen 1,0. Volgens Aalbers kunnen bouwbedrijven daar nog relatief makkelijk aan voldoen. “Een grenswaarde van 1,0 voor kantoorgebouwen betekent dat je nog prima op een traditionele manier kunt bouwen. Maar we zitten regelmatig bij partijen aan tafel die vrijwillig iets extra’s willen doen. Sommige woningcorporaties willen bijvoorbeeld een project doen waar de MPG lager is dan 0,5.” Dat levert een positieve beweging op, zegt Aalbers. “We brengen nu bijvoorbeeld al de derde versie van de conceptenbrochure uit. Zo voorzien we woningcorporaties en ontwikkelaars van mogelijkheden, zodat er wat te kiezen valt uit woningen met een lage CO2-uitstoot. Dit zijn industriële woningconcepten, waarin echt vooruitgang is geboekt. Zo sturen de conceptaanbieders bewust op het reduceren van de milieu-impact van het woningconcept en dat zie je ook echt terug in de conceptenbrochure.”

Druk op installatiesector wordt groter Door de nieuwe ontwikkelingen op het gebied van de MPG wordt de druk op de installatiesector groter om met oplossingen te komen, zegt Aalbers. “Het aandeel van installaties in de MPG wordt momenteel alleen maar groter, omdat er nauwelijks data aangeleverd worden die aantonen dat de CO2-uitstoot van die producten omlaag kan. Het dwingt partijen om actie te ondernemen en ervoor te zorgen dat ze met meer circulaire producten gaan werken.” De leveranciers van installatieproducten doen er goed aan om hier zo snel mogelijk mee te beginnen, benadrukt hij. “Het doorrekenen van een LCA duurt ongeveer 6 maanden. Het is voor producenten dus juist een kans, want als je je in deze sector kunt onderscheiden, zullen adviseurs eerder voor jouw producten kiezen.” Als voorbeeld noemt hij het energieconcept van Inventum waarvoor Alba Concepts recent meerdere LCA’s heeft opgesteld. “Dit ging om een volledig energieconcept: warmtepomp, boiler en ventilatiesysteem. De resultaten zijn opvallend: ten opzichte van generieke data halveert de MPG-score en daalt de materiaalgebonden CO2uitstoot met maar liefst 80 procent.”

Zo verbouw je een jaren 30-woning naar All-Electric

Hoe haal je oudere karakteristieke woningen helemaal van het gas af? Deze verduurzamingswens komt regelmatig voorbij en hier komt het nodige bij kijken. Maar dat het kan, bewijst deze praktijkcase van de familie Smits in Sprang-Capelle. “Het werk van de installateur telt.”

De familie Smits woont al vijftien jaar met plezier in hun karakteristieke twee-onder-een-kapwoning in Sprang-Capelle. Kort geleden besloten zij de woning uit te bouwen: circa 40 vierkante meter extra leefruimte, een nieuwe keuken en badkamer. Maar de verbouwing bood ook een kans om te verduurzamen. “We wilden niet alleen meer ruimte, maar ook een comfortabeler en energiezuiniger huis,” vertelt Rinette Smits. Bouwkundige verbeteringen als basis Voor een All-Electric woning is isolatie cruciaal.

De spouwmuren van het huis van de familie Smits waren nog niet geïsoleerd en de houten vloer boven de kruipruimte zorgde voor kou. Tijdens de verbouwing koos de familie voor een betonnen vloer met vloerverwarming en een dik isolatiepakket. Radiatoren op de begane grond konden daardoor verdwijnen. Ook werden spouwmuren en gevels geïsoleerd en HR++-glas geplaatst. Het dak bleef voorlopig ongewijzigd, maar het plafond van de begane grond kreeg extra isolatie. Zo ontstond één goed geïsoleerde

leefruimte die met relatief weinig energie op temperatuur blijft.

Om deze lage-temperatuurverwarming optimaal te benutten, werd een All-Electric warmtepomp geïnstalleerd die zowel verwarming als warmtapwater verzorgt. Het systeem kan in de zomer zelfs koelen via de vloer, waardoor comfort en energie-efficiëntie hand in hand gaan.

Van gas naar stroom – en zonnepanelen

De overstap naar All-Electric betekent een toename in elektriciteitsverbruik: circa 3.500 kWh per jaar voor ruimteverwarming en 1.500 kWh voor tapwater. Om dit te compenseren, plaatste de familie Smits dertien zonnepanelen op de uitbouw. Daarmee dekken zij 70 tot 80% van het extra verbruik. Later komen er nog zes panelen op een nieuwe schuur. “We wilden vooral meer comfort, maar nu zijn we bijna energieneutraal,” zegt Smits.

Waarom nú All-Electric?

De praktijkcase van familie Smits laat zien dat verduurzaming vaak hand in hand gaat met verbouwing. Ook zonder verbouwing is de urgentie groot, want 6,5 miljoen woningen in Nederland hebben nog een cv-ketel.nOm de klimaatdoelen te halen, moeten 270.000 woningen per jaar verduurzamen. Dat is een flinke opgave.

“Durven kiezen is vakmanschap. Daarom kies je All-Electric is een veelgehoorde boodschap in de sector,” vertelt Rudy Grevers, manager Woningbouw bij Alklima. “De energietransitie is geen theoretisch vraagstuk. Het is iets wat alleen in de dagelijkse praktijk kan worden gerealiseerd. Elke duurzame installatie van vandaag brengt Nederland dichter bij een klimaatneutrale samenleving in 2050. Elke dag telt. Het werk van de installateur doet ertoe. Jouw keuze maakt het verschil.”

All-Electric Ready als nieuwe standaard Hybride systemen wordt vaak gepresenteerd als tussenoplossing. Maar deze systemen bieden

helaas vaak onvoldoende vermogen en geen volledige tapwaterbereiding. Hierdoor is de hybride oplossing niet toekomstbestendig. Daarom is het tijd om All-Electric Ready als de nieuwe norm te zien. Dit biedt namelijk een antwoord op de volledige warmtevraag, heeft wel volledige tapwaterbereiding en is klaar voor de CO2-heffing die vanaf 2027 in gaat.

“All-Electric is niet alleen haalbaar, het is noodzakelijk,” vertelt Rudy Grevers. “Het biedt bewezen techniek, lagere energiekosten, ISDE-subsidies en een hogere woningwaarde. Bovendien werken warmtepompen efficiënt bij lage temperaturen en spelen slim in op momenten van lage netbelasting. Netcongestie? Geen

showstopper. Netbeheerders investeren vanaf 2025 jaarlijks 8 miljard euro in uitbreiding van de infrastructuur.” De toekomst is elektrisch zo meent Grevers. Maar die toekomst begint vandaag.

Dit artikel is gesponsord door Alklima.

Samen versnellen

Alklima gelooft dat echte verandering begint bij vakmanschap. Niet bij twijfel, niet bij afwachten, maar bij doen. Het bedrijf ziet de installateur als de drijvende kracht achter de energietransitie. Het vraagt om samenwerking tussen bouw en installatie, en om vakmanschap dat elke dag het verschil maakt. Want de weg naar All-Electric is geen theoretisch, maar praktisch vraagstuk. Het is tijd om te doen.

Wil je dieper in All-Electric (Ready) duiken en weten wat dit betekent voor jouw projecten? Op de VSK praten de specialisten van Alklima je graag bij, met concrete voorbeelden uit de praktijk en heldere richtlijnen. Kom langs op de stand.

Voor meer info: alklima.nl/vsk

Knelpunt HEMS is gebrek aan standaardisering

De voordelen van slimme energiesystemen zijn groot: efficiënt energiegebruik, lagere kosten en ontlasting van het net. “De veiligheidsrisico’s zijn eveneens groot, maar kunnen gemanaged worden en er is geen weg terug,” aldus it-deskundige en ethisch hacker Harm van den Brink.

door Joop van Vlerken

“Een home energy management system is eigenlijk een stuk software dat apparaten aan elkaar koppelt, met het doel om bijvoorbeeld zoveel mogelijk duurzame energie te gebruiken of om zo goedkoop mogelijke energie te hebben of een combinatie van die twee.” Aan het woord is Harm van den Brink, expert in IT en cybersecurity, werkzaam bij adviesbedrijf Innoshift en daarnaast ethisch hacker bij het Dutch Institute for Vulnerability Disclosure.

‘Zorg dat je het apparaat ook lokaal kunt aansturen, zodat je niet altijd afhankelijk bent van de cloudverbinding’

Meestal gebeurt de aansturing van een home energy management system (HEMS) vanuit de cloud. En dat is op het gebied van veiligheid een zwak punt, zo vangt Van den Brink aan. “Als je als kwaadwillende toegang krijgt tot het cloudplatform waarin al die HEMS-systemen samenkomen, heb je toegang tot al die systemen en daarmee de onderliggende apparaten. Dat is nieuw in ons energienet. Al die apparaten met hoog vermogen zoals de thuisbatterij, de warmtepomp, de laadpaal en zonnepanelen zijn tegenwoordig allemaal verbonden aan het internet.”

Gevolgen hack groot

Terwijl de gevolgen van een hack heel groot kunnen zijn, zegt hij. “Je hoeft niet de afzonderlijke cloud van elk apparaat te hacken, met één HEMS kun je vijf apparaten beïnvloeden. En als je de cloud van een groot aantal energiemanagementsystemen hackt, heb je ineens potentieel heel veel vermogen tot je beschikking als kwaadwillende.” Dat kan bijvoorbeeld leiden tot verstoring van het elektriciteitsnet, zegt hij. “Als er maar groot genoeg vermogen is, zou het zomaar kunnen zijn dat je een blackout kunt veroorzaken.”

Als voorbeeld noemt hij de blackout in Spanje van 28 april 2025, de grootste onderbreking van elektrische energie in Europa in de laatste 20 jaar. “In Spanje ging het om 2,2 GW aan vermogen dat wegviel, dat de blackout triggerde. Als je weet dat 300.000 ladende auto’s 3 GW zijn, dan zie je hoe snel het kan gaan als je als kwaadwillende toegang hebt tot de aansturing van deze ladende auto’s.”

Lokale sturing als veiligheidsbuffer

Het is volgens Van den Brink belangrijk dat een HEMS niet volledig afhankelijk is van de cloud. “Als installateur zou ik zorgen dat je het apparaat ook lokaal kunt aansturen, zodat je niet altijd afhankelijk bent van de cloudverbinding. Want stel dat je internet even niet werkt, of de cloud plat ligt? En wat als die fabrikant over vijf of tien jaar stopt met de service? Is het apparaat dan nog bruikbaar? Onlangs lagen een aantal van die cloudplatformen er plotseling uit. Dan wil je niet dat je in de kou zit of dat je auto niet meer laadt.”

Gebrek aan standaardisering

Een ander knelpunt bij HEMS is het gebrek aan standaardisering van communicatieprotocollen. Hij vergelijkt de huidige situatie met de tijd voordat we de USB-C-standaard hadden voor opladers van mobiele apparaten. “Langzaamaan gaan alle apparaten naar USB-C toe. Je hoeft niet meer na te denken, het werkt gewoon. Ik denk dat je die analogie kunt trekken naar wat je wil in energiemanagement, dat je op softwareniveau standaardiseert hoe apparaten met elkaar praten.” Die uniformiteit moet voorkomen dat consumenten vast komen te zitten aan één merk voor al hun apparaten, legt Van den Brink uit. “Hoe eerder we zorgen dat we dit op een uniforme manier aansturen, hoe meer we voorkomen dat consumenten een lock-in hebben bij één fabrikant. Je wilt niet dat je warmtepomp, thuisbatterij en laadpaal allemaal van dezelfde fabrikant moeten zijn omdat ze anders niet met elkaar praten.”

Open standaarden

Voor installateurs betekent dit dat ze kritisch moeten zijn bij het kiezen van producten, zegt hij. “Als ik een installateur zou zijn, zou ik kijken naar welke producten een open standaard ondersteunen.” Hij noemt EEbus, S2 en Matter als voorbeeld. Dit zijn gestandaardiseerde communicatietalen die door iedereen gebruikt kunnen worden. Grote bedrijven als Microsoft, Google, SMA, T-Mobile, Vaillant en BSH gebruiken deze standaarden

al. “Als je een apparaat kiest dat een open standaard ondersteunt, dan zit je ook voor de lange termijn beter.”

Goedkoop is duurkoop

In het geval van slim aanstuurbare apparaten is goedkoop, vaak duurkoop, benadrukt Van den Brink. “Sommige fabrikanten bieden goedkope slimme producten aan, maar je kunt je afvragen of de cybersecurity dan goed geregeld is.” De Europese Unie werkt aan regelgeving om de risico’s op het vlak van cyber security te verkleinen, legt hij uit. “Er is wetgeving via de Radio Equipment Directive, artikel 3.3. Die legt eisen voor cybersecurity op aan producten zelf. Dus het product moet dan voldoen aan een verzameling cybersecurity-eisen. Daar zit de cloud echter nog niet bij, die valt buiten de scope van deze wetgeving. Daarom wordt daarnaast gewerkt aan de Cyber Resilience Act. Die kijkt van product tot cloud en apps en alles daartussenin. Dat is een goede stap.”

Durf te testen

Als de software voldoet aan de wet, betekent dat niet dat het 100 procent veilig is, zegt Van den Brink. “Je kunt de boxes aantikken en zeggen dat je voldoet aan de wet, maar dat betekent niet dat er geen kwetsbaarheden zijn. De enige manier om dat te weten, is door te testen. Toets je apparaat, toets je communicatie, toets je apps en cloudsystemen.

‘Als je een apparaat kiest dat een open standaard ondersteunt, dan zit je ook voor de lange termijn beter.’

En laat ethische hackers kijken of er nog kwetsbaarheden in zitten.” Van den Brink spreekt uit ervaring: hij is zelf ethisch hacker bij het Dutch Institute for Vulnerability Disclosure (DIVD). “Er zijn genoeg kwetsbaarheden gevonden in apparaten van verschillende fabrikanten, waaronder zonneomvormers, waar grote risico’s zijn aangetroffen. Die zijn netjes opgelost, maar het toont aan dat het nodig is.”

Verantwoordelijkheid installateur

Voor de installatiebranche ziet Van den Brink een groeiende verantwoordelijkheid. “De installateur moet zorgen dat hij met een gerenommeerde partij werkt. Vraag uit: hoe hebben jullie dit geregeld, hoe doen jullie testen?” Daarnaast moet het installatiebedrijf beseffen dat zijn eigen digitale omgeving ook onderdeel is van het veiligheidsnetwerk. “Wat je vaak ziet is dat een installateur zijn installaties in een portal kan zien om te monitoren. Dat betekent ook dat daar weer een veiligheidsrisico kan liggen. Als een hacker toegang krijgt tot dat portal, kan die misschien

iets verkeerds doen. Dus ook de installateur is een belangrijke schakel in het ecosysteem geworden. Zorg dat de software-updates automatisch worden geïnstalleerd. En als je zo’n klantenportaal hebt, zet dan tweefactorauthenticatie aan. Als de wachtwoorden dan lekken, kan iemand er dan nog steeds niet zomaar bij.”

Geen weg meer terug

De voordelen van slimme energiesystemen zijn groot: efficiënt energiegebruik, lagere kosten en ontlasting van het net. Van den Brink: “De veiligheidsrisico’s zijn eveneens groot, maar kunnen gemanaged worden en er is geen weg terug. We kunnen niet meer zonder HEMS en connectiviteit, we hebben het nodig in de elektrificatie van ons energiesysteem, maar we moeten het wel goed en veilig doen. De rol van de installateur verandert. De IT-kant komt er gewoon bij, en daar kun je niet meer omheen.”

Paul van Dorp, directeur marketing bij Van Dorp:

“We moeten installaties

een extreme levensduur geven”

Circulariteit in de installatietechniek, er wordt veel over gesproken. Maar in de praktijk blijft het aandeel circulaire installaties en circulair ontwerpen nog ver achter bij de ambities. Het is tijd om stappen te maken, zo vindt Paul van Dorp van installatiebedrijf Van Dorp.

door Harmen Weijer

Terwijl de bouwkolom al serieuze stappen zet met houtbouw, biobased materialen en modulaire constructies, volgt de installatiesector op enige afstand. Al gebeurt er wel het nodige hergebruik, zoals van kabelgoten en luchtkanalen, maar het is tijd voor de volgende stappen, zo stelt Paul van Dorp, directeur marketing bij Van Dorp, voorzitter van de TVVL-expertgroep Circulaire Installaties en lid van de Techniek Nederland beleidscommissie Circulariteit.

“Als ik de peilstok in de sector steek, staan we nog vrijwel aan het begin van de transitie naar meer circulaire installaties”, zegt Paul van Dorp

‘Waarom maken wij alles van staal, koper en technische materialen met een levensduur van vijftien jaar?’

onomwonden. “Er zijn absoluut goede dingen gaande, maar het is nog geen gemeengoed. Veel installateurs en opdrachtgevers stellen nog kritische vragen: waarom zijn we hiermee bezig? Is dit nuttig? Kan het ook zonder? En het eerlijke antwoord is dat we nog moeten bewijzen hoe je circulariteit consequent en praktisch toepast.”

Waarom gaat het zo langzaam? Volgens Van Dorp is dat deels simpel te verklaren: bedrijven hebben het heel erg druk met de problemen van vandaag. “We hebben het niet voor niets over personeelstekorten”, zegt hij. “De energietransitie, oplopende energiekosten en aangescherpte regelgeving – zoals EPBD4 en GACS –vragen al gigantisch veel aandacht.”

Die energietransitie helpt circulariteit lang niet altijd. Integendeel, zegt Van Dorp. “Als je heel veel zonne-energie wilt opwekken, is dat goed voor je energieprestatie, maar slecht voor je milieuprestatie. Je hebt immers meer installatiematerialen nodig. Hetzelfde geldt voor de overstap naar warmtepompen. Een cv-ketel is qua materiaal een relatief licht product; een warmtepomp is veel complexer en vraagt veel meer materiaal. Dat levert een conflict op tussen energie en materiaal.”

Minder materialen

De sector zoekt dus oplossingen buiten het klassieke denkraam. Van Dorp: “Als A en B tegenover elkaar staan, moet je naar optie C kijken. Dat vraagt een heel nieuwe manier van denken: integraal, niet stapelend.” Hij noemt verschillende projecten waarin dat nieuwe denken al wordt toegepast. Het Co-Creation Center op de TU Delft bijvoorbeeld, een gebouw dat vrijwel volledig leunt op passieve technieken en natuurlijke regelprincipes. “Waarom maken wij alles van staal, koper en technische materialen met een levensduur van vijftien jaar?”, vraagt hij zich hardop af. “In projecten zoals het Co-Creation Center is gekeken hoe je een comfortabel binnenklimaat kunt bereiken zonder die zware materiaalinzet. Een glazen gebouw met passieve technieken, met een goede energie- én milieuprestatie. Dat kan dus wel.”

Een ander voorbeeld is het houten onderwijsgebouw Campus Hambaken Timber in ‘s-Hertogenbosch, dat ondanks slechts 3 x 80 A netcapaciteit volledig kan worden gekoeld, verwarmd én voorzien van stroom. “Dat project was eigenlijk een onmogelijke puzzel”, zegt Van Dorp. “En tóch is het gelukt. De succesfactor was: niet telkens installaties toevoegen, maar integraal kijken en precies doen wat nodig is. Daardoor ontwerp je eenvoudiger installaties die slimmer gebruikmaken van het gebouw.” Een belangrijk element in dat project was het gebruik van PCM klimaatplafonds die warmte lokaal opslaan, in combinatie met een gevel met actieve zonwering. “Dit soort oplossingen zijn afzonderlijk niet nieuw, maar we passen het nog niet standaard integraal toe.”

Integrale keuzes

Waarom is het zo moeilijk om dit standaard te maken? Het knelpunt zit volgens Van Dorp in de bouwkolom. “We hebben een heel diverse keten: architecten, constructeurs, adviseurs, installateurs, onderaannemers, fabrikanten. Het succes van een goed werkende installatie hangt af van heel veel details.” Met steeds complexere gebouwen groeit de behoefte aan specialistische kennis. Tegelijkertijd is er volgens Van Dorp meer behoefte aan professionals met overzicht, dus mensen die integrale keuzes durven

maken. “Je moet als sector meer integraal leren denken. Maar dat betekent ook dat iemand die rol moet pakken. In de bouw is het intellectueel eigendom van een ontwerp bij de architect belegd, en de constructieve verantwoordelijkheid bij de constructeur. Eigenlijk zouden we voor gebouwtechniek óók iemand moeten hebben die zich daar professioneel aan verbindt.”

Of zo’n rol is weggelegd voor de installatieprofessional, door hem ook van begin af aan tafel te zetten, daarover is Van Dorp vooral realistisch. “Het klinkt heel romantisch om installateurs vanaf dag één aan tafel te zetten, maar dan moet de kennis wel op dat moment paraat zijn. En dat is meestal pas gaandeweg het bouwen installatieproces aan de orde. Bovendien hebben we een enorme arbeidsschaarste, dus je moet heel zorgvuldig afwegen wanneer dat zinvol is.”

PvE Circulaire Installaties 2.0

Om de sector handvatten te geven ontwikkelden TVVL, Techniek Nederland en adviesbureau Merosch het Programma van Eisen Circulaire Installaties 2.0. Van Dorp was nauw betrokken bij dit project. “De bedoeling is: maak circulariteit praktisch toepasbaar. Installateurs willen weten: wat moet ik doen? Hoe toets ik het? Hoe meet ik het?”

‘De grootste uitdaging is de materiaaltransitie; we moeten nadenken over biobased materialen.’

Het PvE CI 2.0 geeft concrete eisen per ambitieniveau, waaronder een minimumpercentage hergebruikt materiaal. Dat leidt tot stevige discussies, die Van Dorp zeker niet uit de weg gaat. “We hebben 25 procent hergebruik voorgesteld, gebaseerd op kilogram massa”, legt hij uit. “Daar zijn vragen over. Is kilogram massa leidend? Of gaat het om CO2? Of om whole-life carbon? Dat zijn terechte vragen. Maar kilogram massa is het meest eenduidig en direct meetbaar.” De sector reageert kritisch, weet Van Dorp, en dat is precies de bedoeling. “We krijgen reacties van bedrijven en adviseurs die zeggen: ‘Klopt dit wel?’ Dat vinden we goed. Als wij ongelijk hebben, help ons verbeteren. Versie 2.0 is nog lang niet af. Het moet vooral in de praktijk worden getoetst.” Dat gebeurt inmiddels al: meerdere opdrachtgevers, onder wie het Rijksvastgoedbedrijf, hebben al aangegeven ermee aan de slag te gaan.

Hergebruik

Voor de korte termijn ziet Van Dorp vooral kansen in hergebruik en refurbishen van bestaande materialen én installaties. “Veel mensen weten niet hoe vaak luchtbehandelingskasten al gerefurbished worden, of hoe vaak luchtkanalen bij renovaties simpelweg blijven zitten. We geven er alleen weinig ruchtbaarheid aan, omdat we het normaal zijn gaan vinden.”

Ook kabelgoten, bekabeling en standaard verdeelsystemen lenen zich uitstekend voor hergebruik na refurbishment. Maar om echt grote stappen te zetten, moet de sector verder durven kijken, stelt Van Dorp. “De grootste uitdaging is de materiaaltransitie. We moeten nadenken over biobased materialen. Maar dat is lastig, want veel huidige producten – zoals plaatstaal voor luchtkanalen – zijn al extreem geoptimaliseerd. Hoe ga je dat verbeteren met biobased alternatieven?” TU Delft onderzocht of luchtkanalen van Tetra Pak gemaakt kunnen worden, en dat bleek verrassend kansrijk. “Van melkpak tot luchtkanaal klinkt misschien als een grap, maar het was technisch helemaal niet gek. Maar we passen het nog niet toe. Daar is echt meer lef en onderzoek voor nodig.”

Toekomst

Voor de circulaire toekomst van de installatiesector is Van Dorp hoopvol, maar ook realistisch. “We gaan een complexe periode tegemoet”, zegt hij. “Een circulaire energietransitie is niet: product A vervangen door product B. Het wordt zoeken naar nieuwe oplossingen, met nieuwe materialen en nieuwe ontwerpprincipes.” Maar hij ziet wel degelijk veel kansen. “De sector heeft voldoende werkgelegenheid, veel innovatief vermogen en professionals die willen leren. Uiteindelijk gaan we installaties ontwerpen die veel natuurlijker zijn, veel meer onderdeel zijn van het gebouw en veel minder materiaalintensief.”

Van Dorp is op dat vlak geïnspireerd door professor Andy van den Dobbelsteen van de TU Delft, die een aantal jaar geleden een toekomstbeeld van gebouwen schetste die zich gedragen als bomen, en steden als ecosystemen. “Die samenhang met de natuur moeten we dichterbij halen. Niet alleen voor circulariteit, maar ook voor comfort en gezondheid. Dat vraagt om integraal denken en durven experimenteren. En dat begint nu.”

Niet in de laatste plaats omdat de transitie niet langer kan worden uitgesteld. “We leven op een eindige planeet en we zijn de grens al over. Bovendien zijn we geopolitiek afhankelijk: China legt exportbeperkingen op voor kritieke grondstoffen. Dat treft onze sector direct.”

‘We leven op een eindige planeet en we zijn de grens al over.’

Daarom is zijn boodschap even simpel als urgent: “We moeten de materialen die we hebben een extreme levensduur geven. Niet tien jaar, maar oneindig hergebruik. Dat is onze opdracht. Er zijn nog steeds mensen in onze sector die denken dat circulariteit een hausse is die wel overwaait, maar die hebben het echt mis. En daarom roep ik ook iedereen in de sector op: ga niet tegenstaan. Ga op onderzoek uit. Probeer het. Deel de ervaringen, positief én negatief. Alleen zo maken we deze transitie naar circulaire installaties samen.”

“Wat is nodig om tot verbeteringen in kwaliteit en veiligheid te komen?”

“De installatiesector is een trotse branche”, zo merkt algemeen directeur Tiffany Super van stichting InstallQ. “Als InstallQ willen we eraan bijdragen dat de sector haar krachten bundelt voor veilige en duurzame installaties en een zichtbare verbetering en borging van kwaliteit.”

Tiffany Super werkt sinds 1 mei 2024 als algemeen directeur bij stichting InstallQ en afgelopen oktober liet de stichting weten dat ze haar werkzaamheden voortzet. “In de eerste anderhalf jaar heb ik me gericht op het aanbrengen van meer structuur in de stichting. Inmiddels is het tijd om met een nieuwe strategische koers te starten, met focus op kwaliteit en meerwaarde. Met het bestuur heb ik afgesproken om onze samenwerking met een gezamenlijke visie voort te zetten. Daar heb ik erg veel zin in.”

‘Het is

tijd

om een nieuwe strategische koers te starten, met focus op kwaliteit en meerwaarde.’

InstallQ is in 2019 ontstaan uit een fusie van de stichtingen KviNL en Sterkin, om alle kwaliteitsregelingen voor de installatiesector te beheren en uit te voeren. Het doel van de fusie was om duidelijkheid te scheppen in de regelingen en de wildgroei aan kwaliteitsregelingen. Enkele jaren voor de fusie uitte de Onderzoeksraad voor de Veiligheid namelijk grote kritiek op de bestaande erkenningsregelingen. Die zouden onvoldoende kwaliteit en veiligheid garanderen.

“We hebben een centraal college van deskundigen, een bestuur en voor elk vakgebied in de sector een technische commissie, allemaal samengesteld uit installateurs, inspecteurs en reparateurs en andere

Verwarmen en Ventileren onder één dak

Maak kennis met de gezamenlijke verduurzamingsoplossingen van ATAG en Brink tijdens de VSK’26 in Utrecht van 3-6 februari in hal 8, stand 08.A007

Meer weten over onze perfecte verduurzamingsoplossingen? Kijk op binnenbeginthet.nl

belanghebbenden binnen de installatiebranche. Aan hen moeten we verantwoording afleggen”, legt Super uit. “Verder hebben we met verschillende stappen ervoor gezorgd dat regelingen voor voldoende kwaliteit en veiligheid zorgen. Zo staan veel van onze certificerende regelingen onder toezicht van de Raad van Accreditatie. Voordat een regeling wordt gepubliceerd, is het onder meer beoordeeld in een technische commissie, vastgesteld in het college van deskundigen, online ter kritiek gelegd en getoetst door de Raad van Accreditatie.” Voor onafhankelijk schemabeheer wordt InstallQ inmiddels periodiek geauditeerd volgens de norm NTA 8813.

Professionaliseringsslag

Van mei 2024 tot en met oktober 2025 heeft Super zich ingezet om InstallQ (zie kader) meer te structureren en te professionaliseren. “Toen ik als algemeen directeur aantrad, bestond het plan al om een nieuwe strategische stap te maken. Om medewerkers voor zo’n stap klaar te maken, hebben we het eerste anderhalf jaar gezorgd voor een professionaliseringsslag. Zo hebben we veel systemen en processen geautomatiseerd. KviNL was bijvoorbeeld ook ontstaan uit een fusie, van stichting Kwaliteitsborging Installatiesector en Stichting Erkenning Installaties, en door de vele fusies bestonden er nog veel oude systemen en processen.”

Wat doet InstallQ?

Stichting InstallQ erkent, accrediteert en is schemabeheerder voor (certificerings-) regelingen in de installatiesector. Met de – vrijblijvende – erkenning kan een installatiebedrijf, inspecteur en reparateur zijn kwaliteit aantonen en zich onderscheiden van een nieterkend bedrijf. Een onderdeel om een erkenning te kunnen verkrijgen is door aantoonbaar vakmanschap. Daarnaast accrediteert InstallQ praktijklocaties, waar installateurs examen voor vakbekwaamheid kunnen doen. Verder is de stichting schemabeheerder van (certificerings-)regelingen op het gebied van onder meer elektra, gas, water en zonnestroomsystemen. De regelingen kunnen komen vanuit de installatiebranche en vanuit de overheid. De stichting zorgt zelf voor haar financiën door geld te vragen voor het toekennen van haar erkenning, het accrediteren van praktijklocaties en geld te ontvangen vanuit de verschillende schema’s.

Ook heeft InstallQ een HR-traject doorlopen. “In dat traject hebben we onder meer gekeken wat medewerkers willen en kunnen om een zo sterk mogelijk team te bouwen. Hiervoor hebben we ook externe medewerkers intern geworven. Verder hebben we geïnvesteerd in standaardisatie, door een standaardisatieprojectmanager aan te nemen. Hij gaat kijken hoe we onze reglementen kunnen herijken, zodat we doen wat we zeggen en zeggen wat we doen.”

Meerjarenplan

Daarnaast heeft Super gewerkt aan een meerjarenplan, waarvoor ze veel gesprekken met belanghebbenden – zoals branchepartijen, installateurs, opleiders en verzekeraars – heeft gevoerd. “InstallQ heeft een groot aantal stakeholders, van overheidsinstanties tot het installatiebedrijf op de hoek. Ik heb wel zo’n zestig tot tachtig belanghebbenden gesproken, waarbij de aandacht vooral lag op het versterken van de band en het werken aan vertrouwen. We hebben vooral besproken wat we elkaar brengen en hoe we elkaar kunnen vinden.”

Tijdens die gesprekken heeft Super gemerkt dat de installatiesector een trotse sector is. “De branche kan echter ook met elkaar klagen”, geeft ze aan. “Klagen over waarom dingen - zoals het stelsel Energieprestatie Gebouwen - niet werken en waarom het samenwerken niet lukt. Als InstallQ willen we die mindset veranderen en de krachten bundelen om samen te komen tot veilige installaties, kwaliteitsverbetering en kwaliteitsborging. Bij die andere manier van denken hebben we stilgestaan tijdens de stakeholderbijeenkomst van afgelopen december.”

‘Ik heb liever dat een bedrijf iets wil, dan dat een bedrijf iets doet omdat het moet.’

Elkaar weer begrijpen

Een eerste stap hierbij is door elkaar weer te begrijpen, geeft ze aan. “Om hiertoe te komen gaat het om vragen als waarom doen jullie wat jullie doen, waarom doen wij wat we doen en hoe vinden we elkaar weer. Zo heb ik gemerkt dat veel mensen denken dat we de CO-wetgeving maken, omdat we op de COcertificeringsregeling BRL 6000-25 staan. Terwijl dat helemaal niet aan de orde is. Als InstallQ wijzen we installatiebedrijven en installateurs met een stappenplan wel de weg naar een certificering, onder meer naar een juiste certificerende instelling.”

Een andere manier is door te werken aan standaardisatie, om de regeldruk te verminderen. “We zijn bezig met een standaardisatietraject”, licht Super toe. “Een onderdeel van dat traject is een proefproject waarin we samen met onder meer het Ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening de BRL 9500 juridisch behoorlijk hebben herijkt, door alles eruit te

InstallQ gaat met tijd mee

Stichting InstallQ heeft aan de huisstijlkleuren blauw en groen als derde kleur ‘oranje’ toegevoegd. “InstallQ is al lang niet meer alleen maar elektra, gas en water. Regelingen op het gebied van duurzame energietechniek vormen een hot item”, vertelt Tiffany Super. “Door oranje aan onze huisstijlkleuren toe te voegen, willen we met onze tijd meegaan en al onze doelgroepen aanspreken.” Het logo blijft voorlopig uit blauw en groen bestaan, maar aan de posters heeft de stichting oranje toegevoegd.

halen wat niet nodig was. Daarbij hebben we de vragen gesteld: wat willen we met deze beoordelingsrichtlijn bereiken, hoe is dat haalbaar is wat is daarvoor nodig?”

InstallQ herschreef de BRL 6000-25 per paragraaf. “Doelbewust zijn we per paragraaf gaan kijken wat het ons brengt en of het bijdraagt aan de doelstelling”, legt ze uit. “We willen komen tot een basisstructuur voor andere regelingen, zodat we betrouwbaar zijn. Daarbij horen zo min mogelijk verrassingen. Voor afwijkingen van de basisstructuur kunnen we een addendum maken.”

Geen verplichte erkenning

Bij het aanpassen van de erkenningsregelingen en beoordelingsrichtlijnen staat de praktijk centraal, vertelt Super. “We vinden het van belang om naar installateurs te luisteren. Wat hebben zij bij hun werkzaamheden nodig om tot verbeteringen in kwaliteit en veiligheid te komen en wat moeten we daarvoor in een regeling opschrijven?” Mede door de gesprekken met installateurs ziet ze niets in het verplichten van een erkenning van InstallQ. “Van installateurs horen we al dat ze vanuit wet- en regelgeving te veel moeten. Daarbij vind ik het waardevol dat iets wat vrijblijvend is, ook onderscheidend kan zijn. Een bedrijf kiest zelf voor een erkenning, om zijn klanten te laten zien dat het bedrijf een ‘plusje’ heeft ten opzichte van zijn nieterkende collega-bedrijven. Als de erkenning verplicht wordt, dan wordt de erkenning een ‘moetje’. Ik heb liever dat een bedrijf iets wil, dan dat een bedrijf iets doet omdat het moet.” Super merkt dat het belang van een InstallQ-erkenning groeit. “Het aantal aanvragen neemt in zijn algemeenheid toe. Daarnaast zien we dat verzekeraars in hun clausules steeds vaker opnemen dat installatiebedrijven moeten beschikken over onze erkenning ‘Zonnestroomsystemen pv’. Hieraan merken we dat verzekeraars zien wat we doen.”

“Warmtepompen zijn in toenemende mate digitale apparaten”

Warmtepompen worden stiller en compacter en door nieuwe koudemiddelen milieuvriendelijker.

Daarnaast genereren warmtepompen veel data die te gebruiken is voor het verbeteren van het rendement. “De warmtepompmarkt is een stuk volwassener geworden,” zo constateert Andries van Wijhe, onderzoeker bij het Heat Pump Application Center van TNO.

“We doen voornamelijk onderzoek naar hoe je warmtepompen kunt inpassen in de gebouwde omgeving en dan voornamelijk in de Nederlandse context.” Aan het woord is Andries van Wijhe, onderzoeker bij TNO. Hij legt uit dat TNO zich daarbij richt op zowel techniek als toepassing: van koudemiddelen tot installatiestandaarden en digital twins. Van Wijhe heeft veel onderzoek gedaan naar warmtepompen.

‘Het rendement van een lucht/water-warmtepomp nadert steeds meer dat van de water/ water-warmtepomp op bodemenergie.’

Propaan in split-systemen?

Op het gebied van natuurlijke koudemiddelen gebeurt er veel, zegt Van Wijhe. “Propaan als koudemiddel is inmiddels breed geaccepteerd. Je ziet eigenlijk dat alle fabrikanten wel een propaan monoblock in hun aanbod hebben.” In monoblocks blijft het koudemiddel in een gesloten systeem buiten de woning. Maar bij splitsystemen is dat ingewikkelder, legt hij uit. “Als er bijvoorbeeld een lekkage optreedt in warmtewisselaars

of leidingen, kan dat bepaalde risico’s opleveren.” Hoewel Van Wijhe geen incidenten kent, zijn fabrikanten voorzichtig. “Er is een behoefte aan split-systemen met natuurlijke koudemiddelen, er zijn al airco’s met propaan, wellicht volgen er ook warmtepompen.”

‘Er is nog geen universele standaard waarmee apparaten met elkaar communiceren.’

Handelingsperspectief

Moderne warmtepompen zijn in toenemende mate digitale apparaten, benadrukt Van Wijhe. “Warmtepompen genereren heel veel data. Er zitten heel veel sensoren in die nodig zijn om goed te functioneren.” Die data komen steeds vaker in de cloud terecht via IoT-verbindingen of wifi-koppelingen. Maar data op zich is niet genoeg, zegt hij. “Uiteindelijk wil je niet alleen informatie hebben, je wilt ook een handelingsperspectief.”

Model creëren

Daarom ontwikkelt TNO algoritmen die warmtepompdata vertalen naar bruikbare inzichten voor installateurs en energiemanagementsystemen. “De warmtepomp weet hoeveel warmte er in een huis gestopt wordt. Dat kan gekoppeld worden aan de buitentemperatuur. Met deze gegevens en de bestaande kennis die we hebben over Nederlandse woningtypen kunnen we een model creëren dat voorspelt hoeveel warmte een woning de komende dag nodig heeft, welke aanvoertemperatuur daarbij hoort en inschat wat de gevolgen zijn van andere instellingen, zoals later opwarmen.”

Comfortverlies

Een belangrijk onderzoeksthema van TNO is het bouwen van digitale tweelingen van woningen, gevoed door realtime warmtepompdata. Dat is belangrijk voor de integratie van warmtepompen in home energy management systems (HEMS). Van Wijhe: “Stel, je zet even de warmtepomp uit. Dan moet je wel weten wat het effect is op het comfort van de eindgebruiker. Met een digitaal woningmodel kan een HEMS slim sturen, zonder comfortverlies voor de bewoners en dat wordt essentieel nu flexibiliteit in stroomnetten door netcongestie steeds belangrijker wordt.”

Automatisch inregelen

Warmtepompen worden in serie geproduceerd en zijn dus niet op maat gemaakt voor specifieke woningen, legt Van Wijhe uit. “Zodra warmtepompen bij die verschillende woningen geïnstalleerd worden, is het een uniek product. Maar algoritmen kunnen automatisch parameters afleiden uit data, zoals warmteverlies, warmtecapaciteit van de woning en efficiëntie van

het afgiftesysteem. Dat maakt automatisch inregelen mogelijk. De installateur drukt op een knopje en dan begint de warmtepomp zichzelf in te regelen op basis van de gegevens die hij meet in de woning en het afgiftesysteem.” Voor het ontwikkelen van het algoritme wordt ook kunstmatige intelligentie ingezet, zegt Van Wijhe. “We voeren het algoritme met alles wat we al weten.”

Prikkels ontbreken

Theoretisch kunnen warmtepompen ingezet worden om netcongestie te beperken, maar de praktijk loopt achter. Volgens Wijhe zijn daar twee redenen voor. “De eerste is dat de prikkels ontbreken. Zolang er elektriciteit uit het stopcontact blijft komen en je afgerekend wordt voor diezelfde kilowattuurprijs, waarom zou iemand het dan anders gaan doen? Zeker omdat de COP daalt als een warmtepomp voor flexibiliteit wordt ingezet. Dan moet je daar wel iets voor terugkrijgen.” Daarnaast is er nog geen universele standaard waarmee apparaten met elkaar communiceren, zegt hij. “Als je een laadpaal, een warmtepomp en een thuisaccu installeert, kunnen die niet automatisch met elkaar communiceren. Dan gaan alle apparaten tegelijk aan als de prijs van elektriciteit laag is.”

Uitdagingen in gestapelde bouw Een belangrijke uitdaging op het gebied van warmtepomptechniek, ligt volgens Van Wijhe in de gestapelde bouw. “Zeker als ketelhuizen en blokverwarming moeten worden vervangen door een individueel systeem per woning, wordt het ingewikkeld. Want je moet in zulke gevallen ook de tapwaterfunctie regelen, waardoor je te maken hebt met minimale temperatuureisen voor het tapwater. Dat moet vrijwel altijd 55 graden of hoger zijn, terwijl je voor verwarming bijvoorbeeld maar 45 graden nodig hebt.” Daarom werkt TNO aan oplossingen met ZLT-netwerken, waarbij elke woning een eigen boosterwarmtepomp krijgt.

‘Algoritmen kunnen automatisch parameters afleiden uit data; dat maakt automatisch inregelen mogelijk.’

Daarnaast wordt koeling een steeds groter vraagstuk, zegt Van Wijhe. “Met de huidige afgiftesystemen is het toch best wel moeilijk om significant te koelen in woningen. Radiatoren zijn ongeschikt voor koeling, maar vloerverwarming in combinatie met ZLT-systemen maakt koeling wel mogelijk.”

Nieuwe technologie

TNO onderzoekt ook volledig nieuwe technologie voor warmtepompen. Zo ontwikkelt TNO spin-out Blueheart

technologies momenteel een thermo-akoestische warmtepompmodule. “Dit is een compacte module die een conventioneel koudemiddelcircuit kan vervangen. De module kan dan gebruikt worden door producenten van warmtepompen.” Op industrieel niveau gaan de ontwikkelingen hard. Hogetemperatuurwarmtepompen kunnen inmiddels tot 200 graden leveren. Van Wijhe: “Je ziet dat hogetemperatuurwarmtepompen steeds beter worden, zodat ze toegepast kunnen worden in productieprocessen. Zo vervangen ze gasbranders voor processen zoals drogen of destilleren. Dit is momenteel nog een van de grootste groeimarkten voor warmtepompen in Europa.”

Ontwerp en intregratie

Warmtepompen worden in de toekomst vooral vooral stiller en minder zichtbaar. “Consumenten merken niet dat de warmtepomp draait, want je hoort hem niet en je ziet hem ook zo min mogelijk. Je merkt dat fabrikanten steeds meer aandacht besteden aan ontwerp en integratie om dit mogelijk te maken.” Volgens Van Wijhe zijn de rendementen van warmtepompen in de afgelopen jaren flink toegenomen. “Dat komt onder meer door de toegenomen isolatiegraad van woningen en slimmere regeling. De warmtepompmarkt is een stuk volwassenere geworden.”

Rendement lucht/water warmtepomp steeds beter

Dat geldt volgens hem ook voor de lucht/water warmtepomp. “Deze zijn momenteel dominant voor de toepassing in woningen en dat blijft waarschijnlijk ook zo, omdat water/water warmtepompen met een bodembron te duur en complex zijn. Bovendien nadert het rendement van een lucht/water-warmtepomp steeds meer dat van de water/water-warmtepomp op bodemenergie.”

Winterwarm produceert efficiënte verwarmings- en verlichtingsoplossingen voor industriële omgevingen. Of het nu gaat om het verduurzamen van een productiehal, magazijn of werkplaats, onze energiebesparende systemen zorgen voor een comfortabele werkomgeving. Benieuwd wat we voor jouw project kunnen betekenen?

Bezoek ons op stand 7.A074

Meer info: +31 0543 54 63 00 | info@winterwarm.nl | www.winterwarm.nl

Eurolyzer S1 rookgasmeter

Een compleet meetinstrument voor inbedrijfstelling, inspectie en onderhoud van cv-installaties.

 Rookgasanalyse, rendementsmeting en druk(verschil)meting met snelle en betrouwbare resultaten

 Met 2 tot 4 sensoren geschikt voor gasketelwet tot SCIOS PI/EBI scope 4 met dubbele CO-sensoren en aparte spoelpomp

 Nieuwe functie: Lektest monsternamesysteem

 Digitale meetrapportage met gratis EuroSoft connect (software en app)

 7 jaar garantie met KWSe, ook op verbruiksonderdelen en sensoren

Ervaar de Eurolyzer S1 zelf!

3-6 februari, Jaarbeurs Utrecht

Ga naar euro-index.nl voor gratis toegangsbewijzen

Ron Stoop, geo-econoom bij The Hague Centre for Strategic Studies:

“De energietransitie is alom zichtbaar en onomkeerbaar”

“Inmiddels komt 41 procent van de wereldwijde elektriciteitsopwekking uit schone energie,” vertelt Ron Stoop, geo-econoom bij The Hague Centre for Strategic Studies. Nederland zit in de energietransitie in de subtop. Om de gang erin te houden, zouden we moeten nadenken over het versnellen en versimpelen van de vergunningsprocedures.

De transitie naar het gebruik van duurzame energiebronnen is niet alleen alom zichtbaar, maar nu ook onomkeerbaar. Dat blijkt uit cijfers van Ember. Deze Engelse energiedenktank analyseert de elektriciteitsgegevens uit 215 landen, waaronder ook de laatste gegevens voor 2024 voor 88 landen die goed zijn voor 93 procent van de wereldwijde elektriciteitsvraag. “Inmiddels komt 41 procent van de wereldwijde elektriciteitsopwekking uit schone energie,” vertelt Ron Stoop, geo-econoom bij The Hague Centre for Strategic Studies, “De grote aanjager is zonne-energie. In 2024 steeg het groeipercentage van zonne-energieopwekking met 29 procent, de sterkste groei in zes jaar en in drie jaar tijd een verdubbeling. In 2024 nam echter ook de vraag naar elektriciteit toe met 4 procent, met als gevolg een kleine toename van de opwekking van elektriciteit met fossiele

‘Aanbod van groene elektriciteit groeit snel genoeg om de stijgende vraag bij te benen.’

brandstoffen.” Volgens de onderzoekers was dat - naast de toegenomen vraag voor datacenters en elektrische voertuigen - vooral een gevolg van de toename van het gebruik van airconditioning tijdens hittegolven.

Installeren #LikeABosch

Cruciaal keerpunt gepasseerd

Er is inmiddels een cruciaal keerpunt gepasseerd. “Het aanbod van schone energie groeit snel genoeg om de stijgende vraag naar elektriciteit bij te benen. De energietransitie wordt nu wereldwijd opgepakt en krijgt daardoor steeds meer vaart.” Stoop ziet drie grote aanjagers van de versnelling: “De gestage sterk dalende kosten van belangrijke componenten, elektrificatie en de stijgende kosten van energieopwekking met kolen en gas door de beprijzing van CO2-emissies.”

Koploper in Europa

In de EU als geheel en ook in Nederland doen we het nog wat beter dan bovengenoemde mondiale gemiddelden. “In de EU kwam in 2024 bijna 47 procent van alle elektriciteit uit hernieuwbare bronnen, met zonne-energie als snelst groeiende bron. Het aandeel fossiele brandstoffen daalde naar 30 procent van de totale elektriciteitsproductie. Nederland zit in de energietransitie in de subtop. Vorig jaar werd 54 procent van de elektriciteit opgewekt met groene bronnen.

Nederland is met circa 1,5 kilowatt zonvermogen per inwoner zelfs koploper in Europa, het gemiddelde in Europa is 0,9 kilowatt, volgens recente cijfers van SolarPower Europe.”

Zonnestroom is nu goed voor zo’n 20 procent van alle elektriciteitsproductie in Nederland. “Maar onder meer Noorwegen en Denemarken zijn al veel verder. In Noorwegen bestaat inmiddels 97 procent van alle nieuw verkochte auto’s uit EV’s en Plug-in hybrids. Terwijl wij in Nederland ons aardgas zelf hebben verbruikt en ook verkocht aan het buitenland, steekt Noorwegen het geld dat met de verkoop van olie wordt verdiend al jarenlang in een fonds voor verduurzaaming.”

Groeitempo zonnestroomcapaciteit

Kijk je naar Europa als geheel, dan nam de groei van de markt voor zonnestroomsystemen in 2025 licht af. “Wat betreft totale zonnestroomcapaciteit zie dat het groeitempo nu afvlakt. De groei die er nog is, komt vooral van Frankrijk, Spanje en Duitsland. Duidelijke achterblijvers in de energietransitie zijn een aantal landen in Zuidoost-Europa, elektriciteit komt daar nog voornamelijk uit fossiele bronnen.”

Maatschappelijke transitie

Subsidieverlening door overheden in West-Europa is een belangrijk en ook zeer noodzakelijk middel voor de huidige energietransitie. “Eerdere energietransities verliepen als het ware vanzelf, omdat de nieuwe energiebron al direct op de korte termijn efficiënter was. De huidige energietransitie is echter een maatschappelijke transitie, niet per se efficiënter op de korte termijn, wél op de lange termijn. We zitten nu midden in een tussenfase.” Deze transitie kan niet zonder steun van de overheid plaatsvinden. “Over een jaar verdwijnt de salderingsregeling. Dat zal ongetwijfeld een effect hebben op de installatiebranche. Maar de overheid kan meer doen dan alleen financiële prikkels geven.”

Vergunningsprocedures

Verschillende Europese landen hebben de afgelopen jaren de vergunningsprocedures versneld om de uitrol van wind op land te ondersteunen. “Duitsland installeerde in 2024 bijvoorbeeld 4 GW aan windenergie, waarvan het merendeel op land. Dit is meer dan het dubbele van elk ander EU-land. Bovendien werd er in Duitsland in 2024 15 GW aan nieuwe projecten vergund. Deze ontwikkelingen komen mede door een amendement in 2024 dat de wettelijke procedure voor het plaatsen van windmolens versimpelt.”

‘Niet alleen de installatie van batterijen biedt kansen; de toekomst is ook aan de energiemanagementsystemen.’

Ook in Polen wordt het makkelijker om wind op land neer te zetten. “Een nieuwe wet heeft de minimale afstand van turbines tot woongebieden verlaagd van 700 meter naar 500 meter. Zou Nederland wind op land sneller willen laten toenemen, zou het ook kunnen nadenken over het versnellen en versimpelen van de vergunningsprocedures.”

Technische doorbraken batterijen

Ongetwijfeld gaan de technologische ontwikkelingen op het gebied van wind- en zonne-energie door. “Wie zien nu echter vooral technische doorbraken bij de batterijen voor opslag, de stationaire systemen voor thuisopslag en de heel grote professionele batterijen. Neem de LFP-technologie, lithium-ijzer-fosfaat batterijen. Ze zijn goedkoper dan de huidige generatie en er zitten geen kostbare grondstoffen zoals kobalt en nikkel in.”

Maar andere technologieën voor opslag zij ook volop in ontwikkeling. “Bijvoorbeeld de sodium-ion batterij. Die kan op termijn relatief goedkoop worden gemaakt omdat zout nu eenmaal volop beschikbaar is.”

Energiemanagementsystemen

Het zijn mooie tijden voor de installatiebranche. “En ik denk dat dat zo blijft. Niet alleen de installatie van batterijen biedt kansen. De toekomst is ook aan de energiemanagementsystemen. Zonnepanelen die aan- en uitgaan op het juiste moment, of een vaatwasser die op het meest geschikte moment start. Batterijen die aangestuurd worden om te laden en ontladen. Apparaten die met elkaar communiceren, denk aan de opslag van warmte via zonnepanelen in een boiler. In verband met de netcongestie wil je het liefst oplossingen hebben waar al elektriciteit wordt geproduceerd.”

Grootste bottleneck

De grootste bottleneck voor de installatiebranche zijn niet de nieuwe, complexe technologieën en systemen. “Die bieden juist kansen,” zo meent Stoop, “Bottleneck is naar mijn mening het tekort aan vakmensen. Bedrijven missen hierdoor omzet en winst en de energietransitie loopt daarnaast uiteraard ook vertraging op. We zouden moeten nadenken over het technisch personeel, ook buiten Nederland. Verder is het zaak om de jeugd te interesseren en inspireren voor maatschappelijk gezien zeer relevante technologieën voor verduurzaming. Nederland is nu een subtopper in de energietransitie, waarom zouden we geen topper kunnen worden?”

OVERZICHT EXPOSANTEN

2ba 09.C007 www.2ba.nl

A

A.S.F. Fischer BV 09.D042 www.asf-fischer.nl

AB Sales & Trade 08.D001 www.absalestrade.nl/

ABAX Nederland BV 10.B001 www.abax.com/nl

ACIN instrumenten BV 11.G032 www.acin.nl

ACO BV / Aquafix Milieu BV 08.A051 www.aco.nl

ACS Buildings BV 10.G041 www.acs-buildings.com/

Aerkoel BV 11.G039 www.alkoel.nl

Afium Bouwmaterialen BV 08.B001 www.afium.nl

AFL MOTORS EUROPE 07.A057 www.aflmotors.com//en

A-Gas (UK) Ltd 11.A073 www.agas.com

AIC Visser Groep 09.A062 www.aic.nl

Aimco Piping Systems BV 10.A031 www.aimcopipingsystems.com/nl/

Air Spiralo BV 11.F046 www.airspiralo.com/nl

Airco Techniek BV 09.C100 www.aircotechniek.nl

Aircogereedschap.nl 08.D030 www.aircogereedschap.nl

Aircologic 08.D022 www.aircologic.nl

Airconair 11.F059 www.airconair.com

Airobot Technologies 11.F002 www.airobothome.com/

Airview Luchtbehandeling BV 07.C080 www.airview.nl

Airzone Control 07.F133 www.airzonecontrol.com/eu/en/ AliusEnergy 10.E067 www.alius.nl/

AL-KO Luchttechniek BV 11.C030 www.alkonl.com

Altena Group 11.D009 www.altena.com

Altop International BV 11.A079 www.altop-international.nl

ALTREX BV 09.B065 www.altrex.com

Aluca Benelux BV 09.B051 www.aluca-world.com/nl/

Alutherm Heating Belfeld 07.E120 www.aluthermheating.nl

Ambrava BV 09.A020 www.ambrava.nl

Amwittools 10.E024 www.amwittools.nl

Amysoft 11.F040 www.waterontharding.nl/

Apreco 08.F012 www.apreco.nl

AQ Group BV 11.C040 www.aqgroup.nl

Aqua Evolution Systems / DERBLAUE® 10.G057 www.derblaue.com

Aqua free BV 08.D002 www.aqua-free.com/nl

Aquafix Milieu BV 08.A051 www.aquafix.nl

Arfit 11.C088 www.arfit.pt/en

Arkey Systems 09.D008 www.arkey.nl

Armstrong HygroTemp BV 11.G018 www.hygrotemp.nl

Aspen Pumps Group 09.D002 www.aspenpumps.com/nl

ATAG Verwarming NL / Brink Climate Sol. 08.A007 www.atagverwarming.nl

Attema BV 10.D056 www.attema.com

B

Baku Smart Ceilings 09.C060 www.baku.technology/

Barcol-Air 09.C060 www.barcol-air.nl/

BBHUM.BV 11.A047 www.bbhum.nl/

Belimo Servomotoren BV 09.C060, 11.A010 www.belimo.nl

Belpa 10.B023 www.belpa.nl

Bender Benelux BV 10.B023 www.benderbenelux.com/ Benegas 11.C063 www.benegas.com

Besselink Elektrotechnische Groothandel 10.B056 www.besli.nl

Betherma 09.D070 www.betherma.com/

Betronic BV 10.B044 www.betronic.nl

BITZER Benelux bv 11.D081 www.bitzer.nl

BKS Service BV 07.B121 nvt

Blauberg Group 08.F043 www.blauberg-group.com/

BlauHoff 10.G039 www.blauhoff.com

BLT Luchttechniek BV 11.B044 www.bltluchttechniek.nl/

Bluace BV 09.C050 www.bluace.nl/

BlueHeart Energy BV 07.B080 www.blueheartenergy.com/

Bo-Air Luchtbehandeling BV 11.E010 www.bo-air.nl

Boshuis Thuis in Water 08.D008 www.boshuis.nl

Bott Nederland BV 09.A100 www.bott.nl

BouwInfosys 09.C036 www.bouwinfosys.nl

BouwZo 09.A001 www.bouwzo.nl/

Brink Climate Systems BV 08.A007 www.brinkclimatesystems.nl

Brink Software BV 09.A050 www.ibis.nl

BS Systems GmbH & Co. KG 11.G051 www.l-boxx.com

C

Cable Partners bv 10.E038 www.cablepartners.nl

Caleffi International N.V. 07.E056 www.caleffi.nl

Carrier 11.A030 www.carrier.com/commercial/nl/nl/

Catec BV 09.A065 www.catec.nl

Cellpack BV 10.F038 www.cellpack.com/

Celsis 11.D056 www.celsisbv.nl

Celsius Benelux BV 09.C060 www.celsiusbenelux.nl

Centercon Technische Groothandel BV 07.F128, 11.B062 www.centercon.nl

CIMCO Nederland 10.E055 www.cimconederland.nl

Climacon NV 10.B028 www.climacon.be

Climapulse 11.C058 www.climapulse.nl

ClimaRad BV 07.A108 www.climarad.nl

Climatools 11.B075 www.climatools.nl

Co-Fastening BV 09.A066 www.co-fastening.nl

Combine Group 11.C094 www.combine-group.nl/ Compano Online Software 09.C065 www.compano.com

Condair BV 11.A074 www.condair.nl

Conval Nederland BV 07.A127 www.conval.nl/

Cooll Energies BV 07.A051 www.cooll.com/

Coolmark BV 07.E046, 11.C080 www.coolmark.nl

Ctrack Benelux BV 09.C024 www.ctrack.com/nl/

Cumulus Nederland BV 11.D002 www.cumulus.nl

Custers Hydraulica BV 08.B039 www.custers.nl

D

DAB Pumps BV 09.D009 www.dabpumps.com

Daikin Nederland 07.E008 www.daikin.nl

Dajo International BV 07.F018 www.dajo.nl

Danfoss BV 09.D051 www.danfoss.com/nl-nl/contact-us/

De Wit ventilatoren BV 11.D010 www.dewitventilatoren.nl/

DELABIE Benelux bvba 08.A028 www.delabiebenelux.com/nl

Delta Technics Engineering BV 11.C067 www.deltatechnics.nl

DEVI by Danfoss 10.A041 www.danfoss.com/nl-nl/contact-us/

DIA Groep 11.D010 www.diagroep.nl/

DOVIT by Risco 10.B038 www.dovit.com

Draytek 08.E002 www.draytek.nl/

DTC Elektro BV 10.D039 www.dtcelektro.nl

Duco Ventilation & Sun Control 08.C052 www.duco.eu

Duijvelaar Pompen 09.D078 www.dp.nl

E

E-Parts Electro Componenten 10.A041 www.eparts.nl/ Easy-Fitt Installatiematerialen BV 11.A007 www.easy-fitt.nl

ECI Software Solutions BV 09.B100 www.ecisolutions.com/nl/ Eco2all 07.B051 www.eco2all.nl

Econox BV 08.B032 www.econox.nl

Ecosoft BV 10.B004 www.ecosoftenergie.nl

ECR-Nederland BV 11.C049 www.ecr-nederland.nl

ELCAB BV 10.C068 www.elcab.com/ Elektroproject 09.D046 www.elektroproject.nl

ELEQ BV 10.F045 www.eleq.com

Elka Air BV 10.E001 www.elka-air.nl

Energie Installatie Paviljoen 10.A038

Energiemanagers 10.A025 www.energiemanagers.nl/

ENK Software 09.A037 www.enk.nl

Enrad BV 07.F054 www.enrad.se/en/

Entune BuildingAI 10.A017 www.entune.nl

Eplucon BV / BlueHeart 07.B080 www.eplucon.nl

Equinox Autolijn BV 09.A040 www.equinox-rvs.nl/over-equinox/ Eska Filtertechniek Nederland 11.E068 www.eskafilters.nl

ETEPRO BV 10.B020 www.etepro.nl

Etherma Benelux 10.C051 www.etherma.nl

Euro-Index BV 07.B032 www.euro-index.nl

Eurotis Srl 11.A033 www.eurotis.it

F Fedet (Federatie Elektrotechniek) 10.E050 www.fedet.nl

Fegon Waterbehandeling 11.G046 www.fegon-waterbehandeling.nl/ FENTO Knee Protection BV 10.G043 www.fento.nl

Fernox 07.F094 www.fernox.nl

FHI Gebouw Automatisering 09.C060 www.fhi.nl/gebouw-automatisering/ Fidelix 09.B001 www.fidelix.com

Fieldpiece 09.A028 www.fieldpiece.com

Finder Relais Nederland BV 10.D014 www.findernet.com/nl/nederland

Fonderie Sime S.p.A. 07.A113 www.sime.it/nl

Fortes Energy Systems 07.B126 www.fortes-es.nl/

FRÄNKISCHE Rohrwerke Gebr. Kirchner 10.C030 www.fraenkische.com

Freddomatic BV 11.B068 www.freddomatic.nl

Fulpra Comfort Zone www.fulpra.com/nl/

G

Gasco Nederland 11.B080 www.gasco.nl

Geberit BV 08.B052 www.geberit.nl

Gebr. Kemper GmbH + Co. KG 08.A032 www.kemper-group.com/nl-nl/

Geluidslabel.com 07.F124 geluidslabel.com

Gentili Nederland 10.F074 www.gentili-nederland.nl/

GEP Water 09.D062 www.gepwater.com

Geyer Nederland BV 10.F042 www.geyer.nl

Goflow 09.C001 www.goflow-technology.com/

GPAL 09.C078 www.gpal.nl/ Gree Nederland 08.E022 www.gree.nl

Grohe Nederland BV 08.E052 www.grohe.com/nl-NL/

Groppalli S.r.l. 07.F139 www.groppalli.it/

Güntner Benelux VOF 11.C062 www.guntner.com

H

H.K. Electric BV 10.F050 www.hkelectric.nl

Hansa Nederland BV 08.A041 www.hansa.com

Hateha El.tech. Handelsonderneming BV 10.B050 www.hateha.nl/ HAVÉ-DIGITAP BV 10.A066 www.have-bv.nl

Heat Geek 10.A015 go.heatgeek.com/nl

Heat-Box 07.A083 www.heat-box.nl/nl-nl

Heatcomp 07.B129 www.heatcomp.nl/ Heatfan 07.A092 www.heatfan.eu/

Henkel Nederland BV 09.D012 www.henkel.com

Hensel Nederland 10.E002 www.hensel-nederland.nl

HERO Software 09.A002 www.hero-software.nl/

HET SAMEN INSTALLEREN PLEIN (Wago, Theben, Niedax, Spelsberg) 10.E065

Hibro Compensatoren 11.F011 www.hibro.nl

Hiflex Automatiseringstechniek BV 10.D064 www.hiflex.nl/

Homematic IP 07.A048 www.homematic-ip.com/nl

Houtman Inspectie BV 10.A027 www.houtmaninspectie.nl

HR energy 08.E037 www.hr-energy.com/nl/

HSV Packaging & Insulation Nederland NV 08.F023 www.hsv.nl

Hulqua 07.F121 www.hulqua.com/

HVAC B.V 10.A033 www.hvaclift.nl/

IIcefish b.v 11.D063 www.icefish-scs.com

Inatherm BV 11.A044 www.inatherm.nl

Insmart 07.F082 www.insmart.nl

Installatie.nl 08.A061 www.installatie.nl

Installatietotaal 07.F088 www.installatietotaal.nl

Installq 09.A011 www.installq.nl

Intercable Tools 10.E043 www.intercable-nl.com/

Intercool Technics BV 07.A034 www.intercool.nl

Interduct 11.F060 www.interduct.nl/

Interfilter HVAC / Deltrian NL 11.D030 www.interfilter.nl

Intergas Verwarming BV 07.D082 www.intergasverwarming.nl

Inventum Technologies 07.C008 www.inventum.com

InWork Techniek BV Hoofdkantoor 09.D100 www.Inwork.nl

ION INDUSTRIES 08.E014 www.ionindustries.com/ ISOPARTNER Nederland BV 07.A082 www.isopartner.nl/nl

ISSO Kennisinst. voor de installatiesector 09.A001 www.isso.nl

Itho Daalderop Nederland BV 08.D052 www.ithodaalderop.nl

J

Jarola Group BV 08.A029 www.jarolagroup.com

Jeremias Abgastechnik GmbH 07.A065 www.jeremias.nl

Jinan Retekool inc 11.G036 www.retekool.com

JLF Products 10.C050 www.jlfproducts.com

Johnson Controls 09.B082 www.johnsoncontrols.be

JUDO Waterbehandeling 08.F028 www.judo.eu

K

Kampmann GmbH 11.A039 www.kampmann.de

KE Fibertec Benelux BV 11.C010 www.ke-fibertec.nl

KEKELIT Nederland 08.E031 www.kekelit.com/en_eu

Ketenstandaard Bouw & Techniek 09.C007 www.ketenstandaard.nl/

Kieback & Peter Nederland BV 09.D035 www.kieback-peter.com

Kingspan Insulation NV 11.G040 www.kingspan.be

Klemko Techniek 07.B087 www.klemko.nl

Klimaatgroep Holland BV 11.A058 www.klimaatgroepholland.nl

KOREX Benelux BV 08.E001 www.korexbenelux.com/

KSB Nederland BV 10.C009 www.ksb.com

BEURSPLATTEGROND

TERRAS INFORMATIE i GARDEROBE

OVERZICHT EXPOSANTEN

L

Laco Zaandam

07.E120 www.lacozaandam.com/nl/

Lanova laadpalen 10.B031 www.lanovalaadpalen.nl

Ledlenser GmbH & Co. KG 10.B070 www.ledlenser.com/de/

Lighthouse Europe BV 10.C045 www.lighthouse.eu.com

LINEAR

09.C053 www.linear.de

LINUM Europe BV 09.C021 www.linum.eu

Longus – Spec. bedrijfsanitair & filtratie 08.E019 www.longuswatercontrols.nl/ Lubron Waterbehandeling BV 11.C031 www.lubronwaterbehandeling.nl

Lucam Climate Solutions 11.B056 www.lucam.nl/en/

LVS Verwarming BV 10.C038 www.lvsverwarming.nl/

M

MAGNUM Heating

07.E030 www.magnumheating.nl

Makita Nederland BV 09.C008 www.makita.nl

MANN+HUMMEL Vokes Air BV 11.F052 airfiltration.mann-hummel.com

Manuel BV 09.A009 www.manuel.chat/ Mark Group 11.E030, 11.E046, 11.E058 www.markgroup.eu

Mascot WORKWEAR 11.B010 www.mascot.nl

Masterwatt BV 08.C022 www.masterwatt.com/ M Climate 10.C001 www.mclimate.eu

Meilof Riks BV 10.A057 www.meilofriks.nl/

Merford Acoustic Materials 11.B072 www.merford.com/nl-nl/ METZ CONNECT GmbH 10.C039 www.metz-connect.com

Miasin BV 10.E043 www.miasin.nl

Milwaukee Tool Benelux 09.C020 nl.milwaukeetool.eu/ Minuba 09.B002 www.minuba.nl

Mitsubishi Electric Warmtepompen & Airco 07.C026 www.alklima.nl/vsk Modubar BV 07.F060 www.modubar.nl

Monarch Nederland BV 11.D010 www.monarch.nl

Mymesh 09.C060 www.mymesh.nl/nl/

N

Ned Air BV 11.D044 www.nedair.nl

Nedkab BV 10.F058 www.nedkab.nl

Nefit Bosch 07.A007 www.nefit-bosch.nl

Neohance 09.C059 www.neohance.tech

NES - NEW Energy Systems ltd 10.A022 www.newenergysystems.nl/

Nexans Nederland BV 10.E044 www.nexans.nl/nl/

NIBE Energietechniek BV 07.D046 www.nibenl.nl

Niedax Kleinhuis BV 10.D040 www.niedax.nl

Nijburg Industry Group 11.F010 www.nijburg.nl

Niko Nederland BV 10.F039 www.niko.eu

NINGBO MINDE BUILDING MATERIALS CO.,LTD. 08.F001 nvt

Nivola BV, Technische Handelsonderneming 08.F034 www.nivola.nl

Normec LSE BV 07.E134 www.normecgroup.com

NoShow 08.B033 www.noshow.com/

Nova Air 07.A133 www.nova-air.be/

Novalab-GmbH Benelux 08.D002 www.novalab-gmbh.de

Numatic International BV 09.A101 www.numatic.nl

NVKL 11.C068 www.nvkl.nl

Olimpia Splendid S.p.A. 07.A061 www.olimpiasplendid.com/ Opdamo 08.E037 www.opdamo.com

Opleidingscentrum GO 11.D085 www.opleidingscentrum-go.nl

Orange Climate BV 10.A050 www.orangeclimate.com/nl

OutSmart 09.A076 www.out-smart.com/

OXXA® 09.B054 www.majestic.nl/

P

Paktermo Olcu Aletleri ve Boru San. ve Tic. 09.D022 www.paktermo.com

Panasonic Heating & Cooling Solutions 07.D108 www.business.panasonic.nl/ Panel-x 08.F024 www.panel-x.nl/

Phoenix Dichtungstechnik GmbH 09.C060 www.pdt-waterproofing.com

Piguillet & Zonen BV 11.D072 www.piguillet.nl

Plasmamade 08.E015 www.plasmamade.com/ PLUGWISE BV 07.A087 www.plugwise.com

Polidoro Group 07.F076 www.polidoro.com

Prihoda BV 11.G010 www.prihoda.nl

Priva Building Automation 09.C082 www.priva.nl

Protherm-Impex BV 09.D021 www.protherm.nl

Q

Qonnected Logistics BV 10.A021 www.qonnected-logistics.com/nl

Quatt 07.F070 www.quatt.io/

Quick-Slide Dakmaterialen 07.A128 www.dakverkoop.nl/

Quooker Nederland BV 08.B020 www.quooker.nl

Qvantum 07.C092 www.qvantum.com/ QVENTI BV 11.D001 www.qventi.com

RRada Sanitairtechniek BV 08.E008 www.radacontrols.com/nl

Radiator-Outlet.nl 08.B001 www.radiator-outlet.nl/nl

R-bv 07.A099 www.r-bv.nl/home.html

Rebo Systems® (Rebo BV) 10.A011 www.rebo.nl

Reddion 11.F031, 11.F021 www.reddion.in/

Reflex Nederland BV 07.C064 www.reflexnederland.nl

REHAU N.V. 07.B062 www.rehau.nl

Reheat Heetwatersystemen 09.A036 www.reheat.nl

REMBORG Bodemenergie 07.F066 www.remborg.nl

Remeha 07.B126 www.remeha.nl

REMS GmbH und Co KG 09.B020 www.rems.de

Renault Nederland N.V. 11.A057 www.renault.nl

RENERGY BV 11.C016 www.renergy.nl/

Rensa Refurbished 07.F026 www.rensa.nl/refurbished

RENSON® ventilation & sunprotection 07.F109 www.renson.nl

Resideo / Ademco 1 BV 07.C108 www.resideo.com/nl/

Revolt Zero 10.B065 www.revoltzero.com/

Rhoss Nederland BV 11.B030 www.rhossnederland.nl

Robatherm Nederland 11.F026 www.robatherm.com/nl

Robert Bosch 07.A033 www.bosch-pt.com/ww/nl/nl

Robot Vloerverwarming BV 08.B008 www.robot-vloerverwarming.nl

ROM Utrecht Region 10.A038 www.romutrechtregion.nl/

ROVC Technische Opleidingen 09.C060 www.rovc.nl/

Rubber Design BV 11.D059 www.rubberdesign.nl

RUCH NOVAPLAST GmbH 07.B083 www.ruch.de/de/

Ruro Gereedschappen BV 10.A002 www.ruro.nl/nl

S Salda 07.A121 www.salda.nl

Samen Installaren Plein 10.E065 nvt

Sauter Building Control Nederland BV 09.C060 www.sauter-controls.nl/

SCHELL Water Technologies BV 08.B026 www.schell.eu/nl-nl/

Schlüter-Systems KG 07.B091 www.schlueter-systems.com

Schneider Electric The Netherlands BV 10.E014 www.schneider-electric.nl

Shelly Group SE 10.E059 corporate.shelly.com/ Siemens Nederland N.V. 09.A078 www.siemens.com/nl/nl.html

Slimmr 10.G041 www.wijzijnslimmr.nl/ Solshare 09.D002 www.alphaess.solshare.nl/ Sortimo Bedrijfswageninrichting 07.D120 www.sortimo.nl

Speed40 10.F064 www.speed40.com

Spelsberg BV 10.D024 www.spelsberg.nl

Spirair Luchttechniek 11.F001 www.spirair.nl

Spirotech BV 07.D030 www.spirotech.nl

Stairbuddy 09.C002 www.stairbuddy.be/

Steboma Groep 11.F021 www.steboma.nl/

Stichting SCIOS 09.A043 www.scios.nl

Stiebel Eltron Nederland BV 07.D134 www.stiebel-eltron.nl

Strutfoot 11.E061 www.strutfoot.co.uk/contact/

Studium BV 07.F110 www.studium.nl

Sundirect Technology Ltd. 10.B027 www.sundirect-heater.com

Synprodo BV 07.A071 www.synprodo.nl

Syntess Software 09.D030 www.syntess.nl

T

TAIZHOU SHUIHENGYIHAO HYDR. TOOLS 09.A057 nvt

TalkMate Automations 10.A023 www.talkmate.io

Tankware BV / Cartesian 07.A086 www.Tankware.nl

Techniek Nederland 09.B038 www.technieknederland.nl

TechniekHelden 09.C078 www.mijnopleiding.nl/

Technoclima BV 08.D022 www.technoclima.nl

Templari Benelux 11.A068 www.templaribenelux.nl

Theben Nederland 10.C022 www.theben-nederland.nl

Therminon BV 07.B108 www.therminon.nl

Thermofin GmbH 11.E057 www.thermofin.de/

Thermokon Sensortechniek GmbH 09.B028 www.thermokon.de

Tiller bv 09.A061 www.tiller.eu

Tizzin BV 07.F118 www.tizzin.com/

Tom-Lock BV 07.A120 www.tom-lock.com/

Toolstation NL BV 08.E036 www.toolstation.nl

Top Systems BV 10.A030 www.top.systems/

Trane Netherlands BV 11.C030 www.trane.eu/nl/

Treemec Netherlands BV 11.G022 www.treemec.nl/

Trimble Europe BV 09.B041 www.trimble.com/nl-nl

TROX Nederland BV 10.B010 www.trox.nl

TTM Benelux BV 07.E066 www.ttm-benelux.nl

TVVL, Tech. Ver. v. Verwarming en Luchtbeh. 09.C054 www.tvvl.nl

U

Ubbink BV 07.B046 www.ubbink.nl

Unica Building Automation BV 09.C060 www.unica.nl

Unicool 11.B084 www.unicool.nl/

V

Van der Hoek Isolatie Groep 11.D010 www.vdhoekisolatie.nl

Vaillant Group Netherlands B.V 07.B008 www.vaillant.nl

van De Zaag BV 11.E002 www.vandezaag.nl/

Van Walraven 08.C032 www.vanwalraven.com/nl

van Wijk Doorlock Systems BV 09.D052 www.vanwijkgroep.com/

Vasco BVBA 09.B058 www.vasco.eu vdeshop.nl 09.D036 www.vdeshop.nl/ Vecolux 10.B002 www.vecolux.be

Vedotec BV 09.C060 www.vedotec.nl/

Vent-Axia BV 07.A058 www.vent-axia.nl

VentWorks 08.B033 www.ventworks.eu

Verver-Best 07.A093 www.ververbest.nl

VETgroep 11.E068 www.vetgroep.nl

Vianen Kitchen Ventilation 11.B083 www.vianenkvs.com

Victaulic 11.B052 www.victaulic.com

Viega Nederland BV 07.D008 www.viega.nl

Viessmann Nederland BV 07.D066 www.viessmann.nl

VMN media 08.F038 vmnmedia.nl vodafoneziggo 10.A001 www.vodafoneziggo.nl/

VSK+E Awards Gallery Comfort Zone www.vsk.nl

VSK+E Exhibitor Lounge Comfort Zone www.vsk.nl

VSK+E NieuwsCafé powered by installatie.nl 08.A061 www.vsk.nl

VSK+E Tools & Try powered by Amwittools 10.E024 www.vsk.nl

VWV Nederland BV 07.F032 www.vwv.nl/

W

WAGO Nederland BV 10.C010 www.wago.com/nl

WARP Systems 07.E126 www.warp-systems.nl

Wavin Nederland BV 09.B008 www.wavin.nl

Webeasy 09.B082 www.webeasy.nl

Wecycle voor bedrijven 10.D069 www.wecyclevoorbedrijven.nl/ wedi GMBH 08.D014 www.wedi.de

Weheat 07.F008 www.weheat.nl

Wel Groep 11.D010 www.wel-groep.nl

Western Airconditioning BV 11.C079 www.western.nl

Wiha Werkzeuge GmbH 09.B078 www.wiha.com

Wildkamp BV 08.A029 www.wildkamp.nl/

Winterwarm Heating Solutions BV 07.A074 www.winterwarm.nl

Wirquin Plastiques 08.F018 www.wirquingroup.com/

Wöhler Nederland BV 07.B133 www.woehler.nl

Wolf Energiesystemen 11.D044 www.wolf.eu/nl-nl

X

Xpert Data BV 08.E002 www.xpertdata.nl/

Y

Ypower BV 10.G051 nvt

YUHUAN SUNSHI HVAC EQUIPMENT CO. 07.F048 nvt

Z

Zehnder Group Nederland BV 08.C008 www.zehnder.nl

ZERN ENGINEERING 08.F037 www.zern-engineering.com

ZHEJIANG AOSKER FLUID CONTROL CO. 10.C067 www.aosker.com

Ziehl-Abegg Benelux BV 11.F047 www.ziehl-abegg.com/nl/home/

Stand van zaken per 7 januari 2026. Wijzigingen onder voorbehoud.

Bezoek ons op VSK 2026!

Daikin staat op de VSK met een ruime stand vol innovatieve oplossingen uit ons complete productportfolio. We nemen deel aan de duurzaamheidsroute en organiseren dagelijks theatersessies waarin we laten zien hoe 100+ jaar innovatie en ons R&D Center in België bijdragen aan kwaliteit en oplossingen die klaar zijn voor morgen. Slimme technologie, energie-efficiëntie en comfort komen samen in systemen die voldoen aan de hoogste eisen van de Nederlandse markt.

Op dinsdag, woensdag en donderdag reiken we de VRV Awards uit: een ode aan vakmanschap en inspiratie voor jouw VRV-project. Donderdag sluiten we feestelijk af met een uitgebreide borrel. Kom langs en ervaar zelf hoe Daikin samen met haar installatiepartners vooroploopt in slimme, duurzame én innovatieve oplossingen.

3 – 6 februari

Jaarbeurs Utrecht

Stand 07.E008

ontdek het bij Daikin

VSK+E Awards 2026: ‘Innovatie zit ook in vereenvoudiging en doorontwikkeling’

De vakjury van de VSK+E Awards beoordeelde 73 inzendingen in vier categorieën. Uit de inzendingen nomineerde de jury twaalf producten, die allemaal op de komende VSK+E te zien zijn.

Nieuwe warmtepomptechnieken, nieuwe regelgeving, maar ook een nieuw kabinet. De installatiebranche wacht een dynamisch jaar van sterke groeipotentie, van consolidatie, maar ook van prijsdruk en oplopend tekort aan mensen: veel kansen en uitdagingen.

Met de uitslag van de Tweede Kamerverkiezingen zijn de ambities met de betrekking tot de verduurzaming van de gebouwde omgeving in Nederland terug in het vizier. Ook de nieuwbouw staat een broodnodige impuls te wachten, en dat is goed voor de sector.

Op het gebied van energiebesparing is voor huishoudens en bedrijven nog veel te halen. Ook de materiaalimpact van installaties komt steeds hoger op de agenda. Europese regelgeving die in aantocht is (de EPBD IV en meer specifiek de whole life carbonmethodiek) maakt dit een steeds grotere opgave. Hiermee stijgt ook het besef dat er niet ‘voor ieder probleem een systeem’ nodig is. Verder is installatiearm bouwen een thema, en hierin goed en kundig adviseren is een opgave voor de branche.

Het tekort aan vaklieden is in het licht van dit alles hoe dan ook een urgent probleem. De branche staat al jaren onder druk door een tekort aan vakmensen, en dat verandert voorlopig niet. Uit prognoses van Wij Techniek blijkt dat de sector tot 2030 meer dan 120.000 nieuwe technici nodig heeft, niet alleen ter vervanging van uitstromers, maar ook om de groei in de markt op te vangen. De beschikbare capaciteit bepaalt het tempo van verduurzaming, niet de beschikbare techniek.

Sneller, beter, eenvoudiger

Gelukkig komt de markt met oplossingen om al deze uitdagingen het hoofd te bieden, in de vorm van prefab installaties, makkelijker te plaatsen

(hybride) warmtepompen, slimmigheden die zorgen voor snellere montage, en – ter ondersteuning van monteurs – serviceapps die het werk efficiënter maken en nodige kennis à la minuut beschikbaar hebben. Zo leveren ook verbeterde producten en diensten een grote bijdrage aan de branche.

Veel inzendingen

In de 73 inzendingen komen alle grote trends van de installatiewereld samen. Van tilhulp tot app, van nieuwe warmtepomptechniek tot een montageplaat. Een record is het niet, de 73 inzendingen voor deze editie. Niettemin bewijzen de inzendingen hoe blijvend innovatief de installatiesector is. De markt staat te trappelen om bij te dragen aan de verduurzaming van de gebouwde omgeving.

De jury ziet tussen de inzendingen niet zozeer direct toepasbare baanbrekende vernieuwingen, maar vooral veel doorontwikkeling: vernuftige toevoegingen op, en verbeteringen van bestaande concepten en producten. Hoe maak je slimme combinaties? Hoe knoop je techniek aan elkaar? Hoe kan iets

Bezoekers kiezen publieksfavoriet

Uit de 73 inzendingen zijn in vier categorieën twaalf inzendingen genomineerd. De criteria: innovatie, oplossingsgerichtheid, praktische toepasbaarheid, sociale impact, toekomstbestendigheid, duurzaamheid en betaalbaarheid. Voorinschrijvers voor de VSK+E krijgen tot aan de beursopening de kans om uit de nominaties een publieksfavoriet te kiezen. De prijzen worden uitgereikt bij de opening van de vakbeurs, op dinsdag 3 februari in het theater in hal 10. De VSK+E Awards worden mede mogelijk gemaakt door vakblad Installatie en Installatie.nl.

montagevriendelijker en materiaalbewuster? Daarin zit deze editie de innovatie. Innovatie zit ook in vereenvoudiging, concludeert de jury. En dat is iets waar de branche blij mee mag zijn, want het zorgt ervoor dat de sector morgen direct aan de slag kan met de uitdagingen van vandaag.

De nominaties voor de VSK+E Awards

De VSK+E Awards worden uitgereikt in vier categorieën:

• Grip op energie van morgen

• Gezonde gebouwen, beter leven

• Installateurszaken

• Digitalisering

De jury

• Mark Harbers

Voorzitter Techniek Nederland (juryvoorzitter)

• Lars Boelen

Eigenaar Huisfluisteraar.nl

• Eddy Buiting

Hoofdredacteur Installatie en Installatie.nl

• Marco Lammers

Opleidingscoördinator bij Salland Tech Academy

• Esther Loman

Duurzaamheidsmanager bij Kuijpers

• Theo Ockhuijsen

Eigenaar BIMpuls en Innovatie Express

• Maurice Roovers

Vakspecialist bij Techniek Nederland

• Mark Sprenkels

Manager Kenniscentrum Energietransitie bij Breman

• Harm Valk

Senior-adviseur Nieman Raadgevende Ingenieurs

• Sander Wouterse

Eigenaar Wouterse installatie & onderhoud

De VSK+E Awards worden uitgereikt in vier categorieën

• GRIP OP ENERGIE VAN MORGEN

Onze energievoorziening verandert ingrijpend. De energietransitie gaat niet enkel meer over CO2-reductie en elektrificeren, maar vooral over leverzekerheid, capaciteit en bestaanszekerheid. De oplossingen binnen deze categorie dragen bij aan een toekomst waarin we zelf grip houden: door efficiëntere opwekking, lokale opslag, slimme distributie en efficiënt (her)gebruik van energie in gebouwen en woningen. Dit helpt niet alleen om energie te besparen en bij te dragen aan een duurzame planeet, maar ook om de onvoorspelbaarheid van de beschikbaarheid en de kosten van energie het hoofd te bieden.

Inzendingen in deze categorie helpen installatietechniek-professionals om het goede te doen voor hun klant: oplossingen die voorbereiden op de energievragen van morgen, met technologieën die bijdragen aan betrouwbaarheid, betaalbaarheid en duurzaamheid. Ze maken grote thema’s als CO2-reductie, circulariteit, energiezekerheid en kostenbeheersing tastbaar en toepasbaar in de praktijk.

• GEZONDE GEBOUWEN, BETER LEVEN

Steeds meer wordt duidelijk dat gebouwen een belangrijke rol spelen in het leven van hun gebruikers. Mensen presteren, leren en slapen beter in gezonde gebouwen. Dat gaat veel verder dan voldoende verse lucht, maar heeft ook te maken met een goed regelbaar comfort in winter én zomer, geen geluidhinder en goed licht. Dat is geen luxe, maar een voorwaarde voor een gezond leven.

Deze categorie draait om oplossingen die bijdragen aan een gezonde, veilige en prettige leef- of werkomgeving van mensen. Het welzijn is essentieel voor een duurzame samenleving. Denk aan technologie die hitte voorkomt, luchtkwaliteit verbetert, geluid reduceert of het binnenklimaat slimmer aanpast aan de gebruiker. Deze categorie is er voor producten, diensten en concepten die de gezondheid en het welzijn van de gebruiker centraal hebben staan en die bijdragen aan een betere planeet.

• INSTALLATEURSZAKEN

Deze categorie is het terrein van de werkvloer. Het domein van de mens die het moet maken. Producten, diensten of concepten die het werk verlichten, eenvoudiger maken, en het installatievak aantrekkelijk maken. Want de techniek staat te springen om nieuwe arbeidskrachten. Een praktisch ingestelde categorie, waarin het welzijn en welbevinden van de installateur voorop staat. Denk aan gereedschappen, installatiemethoden; slimme oplossingen voor de mensen op de werkvloer. Inzendingen in deze categorie raken dus écht de praktijk. Ze zorgen ervoor dat de monteur blij wordt, sneller en effectiever zijn werk kan doen, en letterlijk trotser wordt op zijn vak.

• DIGITALISERING

Een groot deel van de fysieke inzet in de techniek, verplaatst zich naar digitaal. En daarin gaan we steeds verder. Het gebruik van digitale hulpmiddelen in ontwerp en advies, de toepassing van apps, data en kunstmatige intelligentie om grip te houden op de complexiteit, kwaliteit en effectiviteit van onze kostbare uren. Iedereen digitaliseert op zijn of haar niveau. Deze categorie biedt het podium aan innovaties die bijdragen aan het verminderen van faalkosten, een hoger serviceniveau, effectieve inzet van mensen, maar bovenal tot het vergroten van de installatiekwaliteit.

NOMINATIES GRIP OP ENERGIE VAN MORGEN

• Itho Daalderop Flowerbox

Bij het verduurzamen van bestaande woningen is er niet altijd voldoende ruimte om installatietechniek binnenshuis te plaatsen. Om die reden is de Flowerbox ontwikkeld: een compacte, prefab klimaatmodule voor buitenopstelling, waarin een warmtepomp, voorraadvat en appendages zijn geïntegreerd. De installatiekast wordt buiten geplaatst, is volledig geïsoleerd en biedt van buitenaf toegang voor onderhoud. Daardoor blijft de binnenruimte van de woning volledig intact, terwijl service eenvoudig en snel kan worden uitgevoerd. Een belangrijke meerwaarde, vooral bij renovaties. De bekleding is naar keuze, bijvoorbeeld een houten afwerking. De bovenkant biedt ruimte voor beplanting, zodat techniek opgaat in de omgeving.

Juryoordeel

Creatieve invulling van de buiten opgestelde warmtepomp. Zeker in de corporatiewereld is dit een kansrijke oplossing en een plus, omdat het de bodemwarmtepomp – het energetisch beste warmtepompsysteem - bereikbaar maakt voor woningen waar die ruimte binnen de muren moeilijk is te vinden. Interessant ook voor mini-warmtenetjes (meerdere woningen op één bodembron). Die warmtepomp is niet nieuw – de innovatie zit hier in de prefab uitvoering en renovatiegerichtheid. De esthetische meerwaarde is een pluspunt en een fraai staaltje omdenken. Wel is het lastig in te schatten hoe de bloemetjes er na een paar jaar bij staan. Over de installatiepraktijk: de installateur hoeft voor onderhoud niet de woning in, dat is een voordeel. Wel zijn er vragen bij de jury over hoe makkelijk de installatie is te bereiken voor onderhoud.

• Interduct

Remanufactured ventilatietoestel

Interduct levert ‘remanufactured’ ventilatietoestellen: bestaande units worden vernieuwd, getest en uitgerust met slimme regeltechniek. Door hergebruik van behuizing en componenten wordt tot 84% minder materiaal verbruikt en gemiddeld 5,3 kg CO2 bespaard per toestel ten opzichte van nieuwproductie. De integratie van gelijkstroommotoren en sensoren voor vraaggestuurd ventileren zorgt bovendien voor aanzienlijke energiebesparing. De kosten liggen gemiddeld 30% lager dan bij volledige vervanging. Praktisch voordeel: onderdelen kunnen eenvoudig door één monteur worden vervangen, wat tijd en arbeidskosten bespaart.

Juryoordeel

Een toekomstgerichte oplossing en een absolute ‘must’, want materiaalimpact is een steeds relevanter thema in de installatiesector, zo vindt de jury. ‘Geen woorden, maar daden’, is hier het motto, want Interduct brengt deze aanpak al volop in de praktijk. Zó moet het. ‘Remanufactured’ en ‘refurbished’ producten die als nieuw uit de doos komen, mét garantie, zorgen voor een verandering in de mindset. Bij de installateur, maar zeker ook bij opdrachtgevers en bewoners. Dit lijkt daarom alle belemmeringen weg te nemen. Waar blijven de fabrikanten zelf?

• OSH Enrad water-water warmtepomp

De Enrad modulaire water-water warmtepomp voor de utiliteit met natuurlijk koudemiddel R290, combineert Zweedse betrouwbaarheid met Nederlandse visie. Slim, veilig en schaalbaar van 30 kW tot 1,7 MW – een duurzame oplossing die meegroeit met elke ambitie. Dankzij het compacte formaat (EUR-pallet, 190 cm hoog, 700 kg) en ingebouwde veiligheidsvoorzieningen (gasdetectie, ventilatiebewaking) is de Enrad snel te plaatsen in vrijwel elke technische ruimte – zonder bouwkundige aanpassingen. De modulaire opbouw zorgt ervoor dat onderhoud geen stilstand betekent: draait één module service, dan blijft de rest leveren.

Juryoordeel

Deze cascade warmtepompset heeft alles wat een moderne warmtepomp nodig heeft. Pluspunten: deurbreed formaat, modulair opbouw en een goed rendement. Het natuurlijke koudemiddel heeft een lagere milieu-impact en is daardoor een toekomstbestendig alternatief in vergelijking met synthetische varianten. Dat de Enrad modulair is, is slim bedacht en maakt ‘right sizing’ ook minder spannend als er door ander gebruik of nieuwe inzichten toch meer of minder warmte nodig is dan van uit het ontwerp was bedacht. De ingebouwde veiligheidsvoorzieningen (gasdetectie, ventilatiebewaking) zijn heel handig en helpen bij het zoeken van een opstelplaats.

NOMINATIES GEZONDE GEBOUWEN, BETER LEVEN

• Inventum Technologies

BEN Dual-AIR

BEN Dual-AIR is een binnen opgestelde warmtepomp die verwarmt, koelt, ventileert en tapwater levert. De compacte warmtepomp werkt zonder buitenunit en haalt zijn energie uit ventilatieretourlucht, buitenlucht of een combinatie van beide – een voordeel voor grotere of matig geïsoleerde woningen. Energie die normaal gesproken via ventilatie verloren gaat, wordt efficiënt hergebruikt. Als de warmtevraag toeneemt, schakelt het systeem automatisch buitenlucht bij. Het toestel gebruikt R290 als koudemiddel, en kan zowel in hybride als all electric functioneren. Met app voor monitoring, updates en grip op comfort, gezondheid en verbruik.

Juryoordeel

Een goed doorontwikkelde, gelikte ventilatiewarmtepomp die kansrijk is voor een groot deel van de Nederlandse markt. De BEN DualAIR is in feite een binnenopgestelde lucht-water warmtepomp met ventilatielucht als aanvullende bron, ziet de jury. Door die buitenlucht aansluiting zijn nauwelijks comfortklachten te verwachten. Inventum heeft veel geleerd van signalen uit de markt en deze toegepast. Pluspunt is een goede app voor gebruiker die inzicht geeft en mogelijkheid tot besturing op afstand. Het toestel scoort ook goed op duurzaam materiaalgebruik.

• Duco Ventilation & Sun Control

Slimme DucoBox met ExtensionHub

De slimme DucoBox met ExtensionHub integreert de aansturing van ventilatie, zonwering en natuurlijke ventilatieve koeling in één intelligent platform. De sturing vanuit de ventilatiebox zelf maakt het systeem autonoom, low-tech, energiezuinig en onderhoudsarm — zonder afhankelijkheid van airco’s, cloudservices of complexe BMS-systemen. Beslissingen worden lokaal genomen, gebaseerd op interne sensoren in de woning en het Duco Weerstation dat informatie doorgeeft over zoninstraling, wind, regen en buitentemperatuur. De software is gebaseerd op het principe van ‘de ladder van koeling’, een gestructureerde aanpak om oververhitting te voorkomen.

Juryoordeel

Prijzenswaardige combinatie van ventilatie, zonwering en zomernachtventilatie, oordeelt de jury. Zonwering is essentieel bij nieuwbouw (waar blijft de verplichting?) en dat die slim gaat werken is een pré. Dit systeem helpt het opwarmen van de woning voorkomen door een automatische regeling op de zonneschermen en ventileert warmte die overdag in de woning is binnengetreden in de nacht weg. De vraag is wel waarom dit met systeem C wordt aanbevolen voor de nieuwbouw. Dit zou ook met balansventilatie kunnen. Groot pluspunt: de besturingsmogelijkheid met Homey heeft ook bij DUCO zijn intrede gedaan. Mooie connectiviteitsontwikkeling.

• Renson Flux+ Wall

De Flux+ Wall van Renson biedt vraaggestuurde ventilatie met warmteterugwinning tot 650 m³/h bij 200 Pa. Het toestel heeft een grote flexibiliteit in plaatsingsen aansluitmogelijkheden. De slimme geïntegreerde sensoren - CO2, RH en VOC - sturen het debiet volautomatisch 24/7 aan. Op deze manier werkt het systeem energiezuinig en stil, zonder enige interactie van de eindgebruiker. Het toestel weegt 29 kilo, de omkasting is van deels gerecycled EPP en de verpakking bestaat uit FSC-karton zonder toevoeging van plastic of andere verpakkingsmaterialen.

Juryoordeel

De complete markt van balansventilatietoestellen met wtw maakt een vernieuwingsslag door, ziet de jury. Ook deze wtw-unit heeft veel pluspunten: volledig te recyclen, milieuvriendelijke verpakking, zuinig in gebruik, laag gewicht en bediening via een app. De flexibiliteit in plaatsing – aan plafond of wand – maakt het toestel makkelijker toepasbaar. Dat de leidingen zowel links als rechts aangesloten kunnen worden, is een enorme pré bij seriematige woningbouw, omdat één model volstaat. De jury ziet geen doorbraaktechnologie, maar zeker wel een fraaie doorontwikkeling mét een hoog duurzaamheidskarakter vanwege het materiaalgebruik. Een serieuze uitdager van de markt, zeker nu duurzame ventilatietechniek in combinatie met een isolatiemaatregel komend jaar wordt gewaardeerd in de ISDE-subsidie.

• Ubbink Nederland

Valetis Slim

NOMINATIES INSTALLATEURSZAKEN

De Valetis Slim is een geïsoleerde haakse dakdoorvoer voor luchtafvoer. Deze uitvoering heeft een indekdeel. Dat maakt dat dit product naadloos aansluit op de daklijn en nauwelijks uitsteekt boven de dakpannen. Dit geeft de installateur de mogelijkheid om de doorvoer óók onder de zonnepanelen te monteren. De haakse dakdoorvoer verkleint de opening in het dak, de kortere luchtafvoer zorgt voor minder weerstand. De Valetis Slim is er in een geïsoleerde uitvoering met diameter ø 150-160 mm. Geschikt voor alle typen dakpannen en voor dakhellingen tussen de 15 en 67 graden.

Juryoordeel

Een eenvoudig en slim design, is het oordeel van de vakjury. Esthetisch mooier dan een pijpje op het dak. Geen volledig nieuw idee, maar een hele goede doorontwikkeling van de haakse doorvoer Ventus die in 2022 in de prijzen viel bij de VSK+E Awards. Vooral ook een heel welkome oplossing, omdat installateurs puzzelen met de plek van kanalen van de rookgasafvoer, de ventilatie en de alomtegenwoordige pv-panelen. De Valentis Slim zorgt voor meer plaatsingsmogelijkheden, zeker omdat dit product ónder de pv-panelen kan. Dat maakt het een praktische, esthetische en veilige oplossing voor de uitblaas van afgezogen ventilatielucht. Wat de jury ook lovenswaardig vindt: de plaatsing van een doorvoer is een flinke klus, die vaak over het hoofd wordt gezien. Dit product zorgt voor installatiegemak. Door zijn eenvoud sterk.

• Attema BV UMD

De Universele Montageplaat Detectiesystemen (UMD) is ontworpen voor een snelle, nette en veilige installatie van uiteenlopende detectiesystemen zoals brand- en rookmelders, PIR-sensoren, nevenindicatoren en bolcamera’s in verlaagde systeemplafonds. De UMD biedt een universele, voor geassembleerde oplossing die montage vereenvoudigt, faalkosten verlaagt en voldoet aan brandveiligheidseisen. Montage op werkhoogte vermindert fysieke belasting en bevordert veilig werken. De eenvoudige montage maakt het product toegankelijk voor monteurs met uiteenlopende ervaring. De UMD is vervaardigd uit hoogwaardig, recyclebaar kunststof en geschikt voor hergebruik. De gesloten constructie verlengt de levensduur van sensoren en past perfect binnen circulair en modulair bouwen.

Juryoordeel

Zeer fraaie, goed doordachte oplossing bedacht vanuit de werkwijze van de installateur. Eentje die veel ‘gepruts’ in de praktijk kan voorkomen - denk: gerafelde plafondplaten en tie-wraps. De installateur hoeft niet in te meten en niet af te tekenen. Twee schroeven erin volstaat. Een oplossing die ook een indirecte bijdrage levert aan langere levensduur. Conclusie van de jury: een potentiële evergreen die het leven van de installateur veiliger en makkelijker maakt en gaat aanslaan in de utiliteitsbouw.

• Remeha

Confida met FlexFit-systeem

Bij het verduurzamen van bestaande woningen is er niet altijd ruimte om een hybride warmtepompinstallatie te plaatsen. Een geschikte plek vinden voor de buitenunit kan ook lastig zijn. Een technische feauture aan de Confida-familie van Remeha lost dit probleem op. De installateur kan de aanvoer vanuit de buitenunit rechtstreeks aansluiten op de bestaande cv-installatie. Hij hoeft slechts een leiding te trekken naar het dichtstbijzijnde aansluitpunt. Dat betekent korter leidingwerk, minder warmteverlies en snellere installatie. Een gepatenteerde terugslagklep wordt gemonteerd in de aanvoerleiding en houdt een minimale watercirculatie in stand om het systeem te beschermen tegen bevriezing.

Juryoordeel

De hybride opnieuw uitgedacht, concludeert de jury. De eenvoudige aansluiting op de bestaande installatie, in combinatie met de vrijheid van plaatsing, is een slimme zet. Eentje die de installateur veel tijd zal besparen bij het aansluiten. Dit systeem vergroot de toepasbaarheid van de warmtepomp en is daarmee een mogelijke aanjager van de markt. Het T-stuk met terugslagklep noemt de jury vernuftig, ook al wordt de aansluiting al breder toegepast in de markt. De vraag is nog wel: hoe zet je de volgende stap als de ketel kan vervallen? Bij voorkeur zou dat namelijk moeten kunnen. Waterzijdig inregelen is ook een aandachtspunt bij deze oplossing, ziet de jury. Lukt het met dit systeem om een installatie te maken die optimaal presteert?

Snelle reparatie of groot project?

Voor elke klus het juiste product!

Wildkamp. Sterk in water, lucht en elektra

Breed assortiment direct uit voorraad

Ondersteuning en advies bij projecten

Altijd dichtbij met 45 vestigingen

Maatwerk voor de bouw zoals, slangsets, buizen en kabelberekeningen

op wildkamp.nl/installatie

• Climatools Climatools

NOMINATIES DIGITALISERING

Installateurs bevinden zich in een tijd waarin wetgeving omtrent het gebruik van (natuurlijke) koudemiddelen en gasinstallaties steeds complexer wordt. Veel bedrijven worstelen daarbij met papieren mappen, losse Excel-bestanden en onduidelijke workflows. Climatools is een cloudgebaseerd softwaresysteem dat installatiebedrijven helpt om aantoonbaar te voldoen aan hun wettelijke verplichtingen. Van de BRL 100, STEK en BRL 6000-25/K25000 tot SCIOS en PED, Climatools digitaliseert het volledige complianceproces. Dat betekent: minder fouten en meer overzicht, zodat gebruikers zorgeloos hun audit doorkomen.

• Manuel Manuel AI

Manuel AI is een innovatieve digitale collega voor installateurs die complexe warmtepompen en HVAC onderhouden. De technologie combineert kunstmatige intelligentie met domeinkennis om technische documentatie te centraliseren en binnen 30 seconden merk-specifieke oplossingen te genereren. Zo worden monteurs direct ondersteund in het veld, stijgt de first-time-fix en dalen de faalkosten aanzienlijk. Manuel AI maakt vakkennis toekomstbestendig en helpt de energietransitie versnellen door kennisverlies te voorkomen.

• Intergas Verwarming Xtend Online

Xtend Online is een digitale oplossing voor service en monitoring van hybride warmtepompinstallaties van Intergas. Door de warmtepompinstallatie te verbinden via het service dashboard en consumentenapp, monitort de installateur prestaties, ontvangt hij proactief advies en lost hij storingen op zonder te rijden en voordat een gebruiker een storing ervaart. Het resultaat: minder telefoontjes, meer efficiëntie, beter functionerende installaties en tevreden klanten. De hybride warmtepomp kan op afstand softwarematige updates ontvangen.

Juryoordeel

Een slimme softwaretool die veel certificeringstrajecten aantoonbaar maakt, voor aantoonbare kwaliteit. De techniek is niet nieuw, de noodzaak om dit te hebben wordt alleen maar groter. Het managen van werkbonnen, logboeken, checklisten, audits is dé uitdaging voor de mkbinstallateur. Veel bedrijven zijn zeker wat certificering betreft (CO-certificering/F-gassen) nog onvoldoende gedigitaliseerd. Eén adres waar je software en support krijgt, is waar de installateur die zucht onder lastendruk op zit te wachten. De grote bedrijven hebben dit getackeld, maar het is nog een struikelblok voor kleine en middelgrote ondernemers. Dat hoeft het hiermee niet meer te zijn.

Juryoordeel

Manuel AI zal een hoop telefoontjes tussen collega’s en met fabrikanten verminderen. De app geeft praktijkkennis over oplossingen van complexe storingssituaties in handen van alle vakmensen. En dan niet alleen de handleidingen, maar ook echte systeemkennis (hoe ketel, pompverdeler en afgifte samenwerken, bijvoorbeeld). Dit borgt kennis en verhoogt de efficiëntie in het werkveld. Het verhogen van de first time fix bespaart reistijd en zorgt indirect voor CO2-reductie. Een plus: een gesloten AI-systeem met gevalideerde is betrouwbaar, in tegenstelling tot open AI-systemen zonder goede bronnen. De jury ziet veel ontwikkelpotentie, bijvoorbeeld tot leerplatformomgeving.

Juryoordeel

Onderhoudsbehoefte bepalen, storingsdiagnose, parameters verstellen en software update zonder fysiek aanwezig te zijn bij het toestel? Dat is een voordeel voor gebruiker en installateur. Next level monitoring op afstand, dat al lange tijd in ontwikkeling is, en altijd maar moeizaam van de grond heeft kunnen komen. Was dat tot dusver vooral voor onderhoud, nieuw is dat de hybride ook ingezet kan worden voor netbeheer (project DACS-HW). Hierbij kunnen hybrides aangestuurd worden bij piekbelasting en wordt de gasketel ingezet om net te ontlasten. Hiermee biedt Intergas met Xtend Online ook een mogelijke uitkomst bij netcongestieproblematiek. Heel goed dat er oplossingen zijn die daarop inspelen.

HIGHLIGHTS

VSK+E is dé toonaangevende vakbeurs waar de complete installatiebranche samenkomt. In één inspirerend bezoek ben je volledig op de hoogte van de laatste ontwikkelingen op het gebied van zowel W- als E-installaties. Van slimme toepassingen en duurzame technieken tot baanbrekende innovaties en hoogwaardige dienstverlening – alles wat de toekomst van installatie vormgeeft, vind je hier onder één dak.

Exposanten uit alle hoeken van de sector delen met passie hun kennis en expertise en presenteren het allernieuwste aanbod aan oplossingen, toepassingen en diensten. VSK+E biedt daarmee een unieke totaalbeleving: een plek om ideeën op te doen, vakgenoten te ontmoeten en concrete antwoorden te vinden op de uitdagingen van morgen.

Opening en uitreiking VSK+E Awards | VSK+E Theater E hal 10 Op dinsdag 3 februari wordt VSK+E 2026 officieel geopend in het Theater in hal 10. De opening staat in het teken van de nabije toekomst van de installatiesector. Aan de hand van speeches en paneldiscussies wordt bijvoorbeeld besproken hoe werkgevers, de sector en de overheid het installatievak aantrekkelijker kunnen maken. Onder andere Mark Harbers (voorzitter Techniek Nederland), drs. Chris Kuijpers (secretaris-generaal Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening/directeur-generaal Volkshuisvesting & Bouwen) en Patrick van Stokhem (commissielid beleidscommissie AI, Robotisering en Industrialisatie Techniek Nederland) komen aan het woord. Aanvullend worden de winnaars van de VSK+E Awards bekend gemaakt, gekozen door een uitgebreide jury in de categorieën Grip op Energie van Morgen, Digitalisering, Installateurszaken en Gezonde gebouwen, beter leven. Naast de jury heeft ook het publiek mogen stemmen. De publiekswinnaar wordt ook tijdens de opening bekendgemaakt.

FHI Gebouwautomatisering Paviljoen | hal 9 C060

FHI presenteert het FHI Gebouwautomatisering Paviljoen; het kennis- en ontmoetingspunt voor iedereen die werkt aan slimme, duurzame en veilige gebouwen. Hier zie je wat gebouwautomatisering vandaag al mogelijk maakt en hoe het morgen het verschil maakt. Volg inspirerende seminars vol praktijkvoorbeelden en nieuwe inzichten en ontmoet de exposanten die vooroplopen in de gebouwde omgeving

VSK+E Theater E en Theater W | hal 9 en hal 10

Kennis staat ook deze editie weer volop centraal. Daarom is er zowel in hal 9 als in hal 10 een VSK+E Theater. In de theaters zijn doorlopend presentaties. Een hands-on programma waar praktische presentaties gegeven worden over de belangrijkste ontwikkelingen in de branche. Denk aan sessies over o.a. E & W, binnenklimaat, elektrificatie, veilig werken, opslag, AI, duurzame klimaattechnologie, gebouwautomatisering en watertransitie.

VSK+E NieuwsCafé powered by Installatie.nl | hal 8 A061

De hele beursweek staat het VSK+E NieuwsCafé powered by installatie.nl in het teken van actuele en interessante onderwerpen die het installatievak raken. Ondernemers, installatiecollega’s en fabrikanten met een verhaal. Gastheer is Frans Reichardt. Het VSK+E NieuwsCafé is te vinden in hal 8. Iedereen kan rustig plaatsnemen in het NieuwsCafé.

Comfort Zone | tussen hal 7 en 11

Even tot rust komen tijdens VSK+E 2026. Loop even binnen in de Comfort Zone. Je vindt hier alle genomineerde producten uit de VSK+E Awards 2026, je kunt er kennis maken met de organisatie van deze editie en er is een groot terras waar je – samen met collega’s of relaties – met een hapje en drankje even volledig tot rust kunt komen. De Comfort Zone vind je tussen hallen 7 en 11 en is vrij toegankelijk vanuit beide hallen.

Fedet Paviljoen | hal 10

Ook tijdens deze editie vormt elektrotechniek een vast onderdeel van de activiteiten. In hal 10 staat elektrotechniek centraal en hier vind je ook het Fedet paviljoen. Kabelgoten, schakelmateriaal, licht, kabels en schakelingen. Alle grote elektrotechniekdisciplines worden vertegenwoordigd door exposanten die hun nieuwste innovaties en visies tonen op het gebied van E-installatie.

Het Samen Installeren plein | hal 10 E065

Onder de titel ‘Samen Installeren’ presenteren WAGO, Theben, Spelsberg en Niedax op VSK+E een gezamenlijk plein. Het richt zich op studenten en jonge monteurs en laat zien hoe moderne elektrotechniek de basis vormt voor slimmer, veiliger en toekomstbestendig installeren. Vier verschillende partijen, ieder met hun eigen expertise, maar met een gezamenlijke focus op wat ons verbindt en op de monteur van morgen.

VSK+E Start-upstraat | hal 10

Om de nieuwe initiatieven en innovaties die geïntroduceerd worden binnen de sector een podium te geven, is de VSK+E Start-upstraat ontwikkeld. Bedrijven presenteren hier hun innovatieve oplossingen die jou verder gaan helpen in je werk en binnen de thema’s die nu actueel zijn.

VSK+E Duurzaamheidsroute

Duurzaamheid is een van de hoofdthema’s tijdens VSK+E. Via de Duurzaamheidsroute vind je exposanten en kennisinstituten die hun oplossingen presenteren en kennis overdragen. Loop de route vanaf elk gewenst punt en je bent weer helemaal op de hoogte van de duurzaamheidsinitiatieven tijdens VSK+E.

VSK+E Tools & Try | hal 10 E024

Haal het beste uit je VSK+E bezoek en doe mee aan het Amwittools Festivalspel. Wie weet ga jij naar huis met een prijs die niet alleen je dag, maar ook je carrière een extra boost geeft. Laat het spel beginnen en maak je klaar voor een festival vol plezier, kennis en leuke prijzen.

NVKL Paviljoen| hal 11

Ook deze editie vormt de NVKL weer een paviljoen met 21 leden. Op het paviljoen ontdek je alles over de koudemiddelentransitie, de interactieve klantreis en het online leerplatform. Je vindt hier onder andere:

• De SKILLSAFE Zone; ervaar hoe je veilig werkt met propaan via inspirerende workshops met deelnamebewijs en gratis trainingsoptie;

• Dagelijkse F-gassen spreekuur: vraag alles wat je wil weten over F-gassenverordening aan de experts van NVKL;

• Dagelijkse Workshop Veilig werken met R290-warmtepompen: hands-on tips

• Koeltechnische rondleiding over het NVKL Paviljoen;

• Uitreiking NVKL Trofee op woensdag 4 februari 14.00 uur door sportverslaggever Jack Plooij

Warmtepompen Innovatieroute | hal 8 F038

Wil jij snel op de hoogte zijn van de laatste ontwikkelingen op het gebied van duurzame klimaattechnologie? En werk je als technisch professional bij een installatiebedrijf, adviesbureau, projectontwikkelaar, gemeente, corporatie, vastgoedbedrijf, architectenbureau of bouwbedrijf? Dan mag je de Warmtepomp Innovatieroute van het Vakblad Warmtepompen niet missen. Er worden routes georganiseerd langs standhouders die innovaties tonen op het gebied van warmtepompen en gerelateerde techniek. Deelnemen alleen mogelijk na aanmelding.

Start van de tour: op de stand van VMN media: hal 8, stand F038. Meer informatie op www.vakbladwarmtepompen.nl/innovatieroutevsk

VSK+E Studentenroute

Dinsdag 3 februari is de studentendag. Dan kun je als aankomend talent kennis maken met het mooie vak van installatietechniek. Ga in gesprek met exposanten, bekijk de laatste innovaties en productontwikkelingen en ga vol nieuwe kennis en inspiratie weer naar huis. Zet jezelf op voorsprong!

Energie Innovatie Paviljoen | hal 10 A038

Slimme oplossingen voor versnellen woningbouw en netcongestie centraal bij elkaar op één paviljoen. Dat is het Energie Innovatie Paviljoen. Het paviljoen bestaat uit 16 start-ups, TKI Bouw en Techniek en TKI Urban Energy.

Innovatieroute

Op de Innovatieroute kom je langs exposanten die hun innovatie(s) aan je presenteren. Je herkent ze door de gele druppel op de stand en markering op de plattegrond en deelnemerslijst op de beursvloer.

Bubbels & Bites | Comfort Zone (tussen hal 7 en 11)

Op donderdag 5 februari om 16.30 uur organiseert VSK+E i.s.m. NVKL de netwerkborrel voor alle vrouwen die werkzaam zijn in de installatiebranche. Onder het genot van een hapje en drankje deel je jouw kennis en ervaringen. Een moment dat geheel in het teken staat van de powervrouwen in de installatiebranche! Plaatsen zijn beperkt en deelname alleen mogelijk na aanmelding. Aanmelden kan via: vsk.nl

Ontdek de warmtepompinnovaties van NIBE op VSK+E 2026

• R290-uitvoeringen van lucht/water, water/water en ventilatielucht/water warmtepompen

• Oplossingen voor netbewust bouwen

• Slim energiebeheer ingebouwd

• Warmtepompen zonder buitenunit

• All-Electric en All-Electric Ready hybride oplossingen

• Maximaal gebruik eigen pv-stroom met slimme boiler

Bezoek NIBE op VSK+E 2026 en maak kans op een inspirerende reis naar het NIBE-hoofdkantoor in Zweden met een exclusief kijkje achter de schermen!

VSK+E Theater W • hal 9

10.00 - 10.30

10.45 - 11.15

11.30 - 12.00

Verdwijning salderingsregeling, wat nu?

Mark Bussman • Itho Daalderop

Ai en robotisering: de technieksector in 2030

Jeroen Pat en Jacques van der Krogt • Techniek Nederland

Het probleem is minder complex dan je denkt | Altijd voorop in warmtepomptechnologie

Simon Klijnstra, Marcel Pinxten • Daikin

12.15- 12:45 15.15 - 15:45 16:00 - 16:30

Duurzaam renoveren met duurzame ventilatieoplossingen

Ellen Feddes, Rutger Naber • Zehnder

Oververhitting

Noortje Alders • ISSO

Van datachaos naar datakracht

Erwin de Vries, Rens Godschalk, Wim Willems • 2BA Bestand Beheer Artikelen

10.00 - 10.30

10.45 - 11.15

11.30 - 12.00

Krapte op de arbeidsmarkt, hoe vind en bind je personeel?

Inge Sijpkens en Sascha Murk • Inge Sijpkens en Sascha Murk Watertransitie: wat gaat dit betekenen?

Eric van der Blom • Techniek Nederland

12.15- 12:45 13:00 - 13.30 14.30 - 15.00 15.15 - 15:45

Het probleem is minder complex dan je denkt | Altijd voorop in warmtepomptechnologie

Simon Klijnstra, Marcel Pinxten • Daikin

Duurzaam renoveren met duurzame ventilatieoplossingen

Ellen Feddes, Rutger Naber • Zehnder

10.00 - 10.30

Voorgestelde wijzigingen Legionella wetgeving, focus op

Pneumo-non Pneumo

Egbert Leiting • Water Alliance

10.45 - 11.15

11.30 - 12.00

Ai en robotisering: de techniesector in 2030

Jeroen Pat en Jacques van der Krogt • Techniek Nederland

Het probleem is minder complex dan je denkt | Altijd voorop in warmtepomptechnologie

Simon Klijnstra, Marcel Pinxten • Daikin

12.15- 12:45

Duurzaam renoveren met duurzame ventilatieoplossingen

Ellen Feddes, Rutger Naber • Zehnder

13:00 - 13.30 13.45 - 14.15 14.30 - 15.00 15.15 - 15:45 16:00 - 19:30

Alles wat je wilde weten - maar nooit kon vragen - over slimme zoneregeling

• Resideo

Circulaire klimaatinstallaties: de nieuwste ontwikkelingen

Edwin van Noort, Jeroen van Kampen, Marc Kooij, Pim Loef •

Dutch Green Building Council

Een slimme NIBE warmtepomp denkt vooruit

Erik Numan • NIBE

Alles wat je wilde weten - maar nooit kon vragen - over slimme zoneregeling

• Resideo

Weheat introduceert Swift: ‘s werelds meest compacte in-roof warmtepomp

Martijn van de Ven • Weheat

Duurzaam beheer

Berend Koudstaal • ISSO

Werk jij met koudemiddelen? Dit zijn de nieuwe Europese regels

Zohar Tzur en Brenda Witzier • NVKL

Uitreiking Techniek Inclusief Award

Techniek Nederland • Techniek Nederland/WIJ Techniek/SER

Diversiteit in Bedrijf

10.00 - 10.30

Infraroodverwarming voor woningen met kleine warmtevraag: kansen en fabels

Walid Atmar • IG Infrarood

11.30 - 12.00 12.15- 12:45 15.15 - 15.45

Het probleem is minder complex dan je denkt | Altijd voorop in warmtepomptechnologie

Simon Klijnstra, Marcel Pinxten • Daikin

Duurzaam renoveren met duurzame ventilatieoplossingen

Ellen Feddes, Rutger Naber • Zehnder

Werk jij met koudemiddelen? Dit zijn de nieuwe Europese regels

Zohar Tzur en Brenda Witzier • NVKL

Managing the Flow of Water

Zoals een dam water beheerst en energie opwekt, zo beheerst REHAU de water- en energiestromen - vanaf de bron tot binnen het gebouw. Niet door tegen te houden, maar door slim te sturen.

Geen standaardoplossingen, maar systemen die exact zijn afgestemd op hun taak. Van veilig drinkwater tot comfortabele warmte en stille afvoer. Ieder systeem doet precies waarvoor het gemaakt is, en samen vormen ze een geheel dat maximale prestaties levert.

Managing the Flow of Water – zó maak je waterstromen e iciënt en beheersbaar

VSK+E Theater E • hal 10

09.30 - 10.30 10.45 - 11.15

Opening en uitreiking VSK+E Awards

Duurzame Energie Optimale Gebouwen: waar staan we en hoe nu verder?

John van Vugt • Techniek Nederland

11.30 - 12.00

12.15- 12:45 13.45 - 14.15 14.30 - 15.00 15.15 - 15:45 16:00 - 16:30

Hoe gebouwen het energienet versterken door slim energiebeheer

Thijs Wichers • Schneider Electric The Netherlands BV

Veilig werken met elektriciteit: hoe voldoe je aan de wet?

Nico van Leeuwen • ROVC

Dé ventilatieoplossing voor bestaande galerijflats

Simon van de Kamp, Albert van Lohuizen • Brink Climate Systems

Slim & Efficiënt

• Fedet

Hoe gebouwen het energienet versterken door slim energiebeheer

Thijs Wichers • Schneider Electric The Netherlands BV

10.00 - 10.30 10.45 - 11.15 11.30 - 12.00 12.15- 12:45 13:00 - 13.30 13:45 - 17.17 10.00 - 10.30 10.45 - 11.15 11.30 - 12.00 12:15 - 12:45

Hoe gebouwen het energienet versterken door slim energiebeheer

13:00 - 13.30 13.45 - 14.15 14.30 - 15.00 16:00 - 16:30 16:45 - 17:15

Thijs Wichers • Schneider Electric The Netherlands BV

Gebouwinstallatieregistratie: concrete case voor digitale ketensamenwerking

Marco Witschge • Techniek Nederland

Verdwijning salderingsregeling, wat nu?

Mark Bussman • Itho Daalderop

Kabelverbindingen, inspecties en normen

Reinier Kok • Fedet

Biobased Bouwen in Ontwerp en Praktijk

Noortje Alders & Luuk Kuijlen • ISSO

10.00 - 10.30

10.45 - 11.15

Verdwijning salderingsregeling, wat nu?

Mark Bussman • Itho Daalderop

Slim & Efficiënt

11.30 - 12.00 13:00 - 13.30 13.45 - 14.15

• FEDET

Hoe gebouwen het energienet versterken door slim energiebeheer

Thijs Wichers • Schneider Electric The Netherlands BV

Slim & Efficiënt

• Fedet Integraal ontwerpen voor zomercomfort - Complexiteit en mythes

Noortje Alders • ISSO

Haal de robot uit de mens

Patrick van Stokhem • Breman

Het installatievak van de toekomst draait om plezier

Edwin van Leuven • Equans

Haal de robot uit de mens

Patrick van Stokhem • Breman

Veilig werken met elektriciteit: hoe voldoe je aan de wet?

Nico van Leeuwen • ROVC

Uitreiking Innovatie Pioneer Award

• Techniek Nederland

Duurzame ontwikkelingen in de gebouwautomatisering

FHI Gebouwautomatisering • FHI Gebouwautomatisering

Innovatieve installaties en slimme energie systemen die het verschil maken

Ruud Meijvogel • ROM Utrecht

Een slimme NIBE warmtepomp denkt vooruit

Erik Numan • NIBE

Veilig werken met elektriciteit: hoe voldoe je aan de wet?

Nico van Leeuwen • ROVC

Dé ventilatieoplossing voor bestaande galerijflats

Simon van de Kamp, Albert van Lohuizen • Brink Climate Systems

Gebouwinstallatieregistratie: een concrete case voor digitale ketensamenwerking

Marco Witschge • Techniek Nederland

NVKL Paviljoen • hal 11

Standnummer 11.C068

10:00-11:00

13:00-14:00

F-gassenspreekuur: ontvang alle ins en outs over de nieuwe verordening

Brenda Witzier, Coen van de Sande en Zohar Tzur• NVKL

F-gassenspreekuur: ontvang alle ins en outs over de nieuwe verordening

Brenda Witzier, Coen van de Sande en Zohar Tzur • NVKL

15:00-16.00

Koeltechnische rondleiding over NVKL Paviljoen Zohar Tzur • NVKL

10:00-11:00

F-gassenspreekuur: ontvang alle ins en outs over de nieuwe verordening

13:00-14:00 14:00-15:00 15.00-16.00

Brenda Witzier, Coen van de Sande en Zohar Tzur • NVKL

F-gassenspreekuur: ontvang alle ins en outs over de nieuwe verordening

Brenda Witzier, Coen van de Sande en Zohar Tzur • NVKL

10:00-11:00

13:00-14:00

10:00-11:00

F-gassenspreekuur: ontvang alle ins en outs over de nieuwe verordening

Brenda Witzier, Coen van de Sande en Zohar Tzur • NVKL

F-gassenspreekuur: ontvang alle ins en outs over de nieuwe verordening

Brenda Witzier, Coen van de Sande en Zohar Tzur • NVKL

15:00-17:30

Uitreiking NVKL Koeltrofee

Formule 1 sportverslaggever Jack Plooij, juryvoorzitter John Tsoutsanis (PG KANS), drie genomineerden en Coen van de Sande (NVKL) Koeltechnische rondleiding over NVKL Paviljoen Zohar Tzur • NVKL

Bubbels & Bites: netwerkborrel voor vrouwen in de techniek

Miranda Groot Zwaaftink • NVKL

F-gassenspreekuur: ontvang alle ins en outs over de nieuwe verordening

13:00-14:00 15:00-16.00

Brenda Witzier, Coen van de Sande en Zohar Tzur • NVKL

F-gassenspreekuur: ontvang alle ins en outs over de nieuwe verordening

Brenda Witzier, Coen van de Sande en Zohar Tzur • NVKL

Koeltechnische rondleiding over NVKL Paviljoen

Zohar Tzur • NVKL

Skill Safe Zone • hal 11

onderdeel van het NVKL paviljoen

Standnummer 11.D097

Workshop Veilig werken met R290-warmtepompen: hands-on tips

11:00-11:30 14:00-14:30

Miranda Groot Zwaaftink • NVKL

Workshop Veilig werken met R290-warmtepompen: hands-on tips

Miranda Groot Zwaaftink • NVKL

11:00-11:30 13:00-13:30

Workshop Veilig werken met R290-warmtepompen: hands-on tips

Miranda Groot Zwaaftink • NVKL

Workshop Veilig werken met R290-warmtepompen: hands-on tips

Miranda Groot Zwaaftink • NVKL

11:00-11:30 14:00-14:30

Workshop Veilig werken met R290-warmtepompen: hands-on tips

Miranda Groot Zwaaftink • NVKL

Workshop Veilig werken met R290-warmtepompen: hands-on tips

Miranda Groot Zwaaftink • NVKL

11:00-11:30 14:00-14:30

Workshop Veilig werken met R290-warmtepompen: hands-on tips

Miranda Groot Zwaaftink • NVKL

Workshop Veilig werken met R290-warmtepompen: hands-on tips

Miranda Groot Zwaaftink • NVKL

GROTE HALLEN GASLOOS

VERWARMEN

EFFICIËNT

Speciaal ontwikkeld voor de lage landen met een minimale ontdooicycli van eens in de 5 a 6 uur .

STILSTE

De modellen van de Kita lijn zijn de stilste op de markt met 30 dB(A).

De één-op-één vervanging van de gasheater. De één-op-één vervanging van de gasheater. BEZOEK ONS OP DE VSK! STAND 11.A058

ZUINIGSTE

Door de hoge score op het seizoensrendement (S.C.O.P.)

5,25 een energielabel A+++.

VERMOGEN

PRESTATIE

Past zich aan aan de actuele warmtevraag, tot -30ºC buitentemperatuur.

Een warmtepomp met een thermisch vermogen van 40 kW, speciaal ontworpen voor fabrieken, hallen en retail.

MELDKAMER

24/7 uw installatie inzien en beheren, storingen worden vaak al op afstand opgelost.

VSK+E NieuwsCafé • hal 8

powered by installatie.nl

Het jaar van de thuisaccu

Dennis van der Meij • Solar Engineering

Aan de knoppen van de energietransitie

Mark Harbers • Techniek Nederland

Regelgeving: dit staat ons te wachten

Nieman

CO-certificering wordt praktischer voor kleine bedrijven

Durf door te berekenen: uurtarieven en winsten

Stefan van Maasakers • BOL Adviseurs

Topcoach én installatiebedrijf van het jaar

Meindert Engberts • installateur

Kijkje in de keuken van Kemkens

Joep Kemkens • Kemkens

Installatiebedrijf in dienst van de toekomst: kansen en

• Breman Installatiegroep

VSK+E Podcast

VSK+E Podcast • Jaarbeurs/Installatie.nl

Warmtepompmarkt: perspectief en uitdaging

Frank Agterberg • Vereniging Warmtepompen

CO-certificering kán en moet beter

Remco van der Linden • Techniek Nederland

- 14.45

- 15.45

- 16.45

De lessen van 10 jaar huisfluisteren

Lars Boelen • Huisfluisteraar

Genomineerden VSK+E Awards, categorie “Grip op energie van morgen’

VSK+E Highlights • OSH, Interduct, Itho Daalderop

VSK+E Podcast: Innovatiekracht van de sector

VSK+E Podcast • Jaarbeurs/Installatie.nl

- 14.45 15.00 - 15.45 16.00 - 16.45 14.00 - 14.45 15.00 - 15.45 16.00 - 16.45

- 17.45

Veilige meterkast en opkrikken zelfconsumptie zonnestroom

John van Vugt • Techniek Nederland

Genomineerden VSK+E, categorie: ‘Gezonde gebouwen, beter leven’

VSK+E Highlights • Renson, Duco Ventilation & Sun Control, Inventum Technologies

Winnaar Koeltrofee 2026: dé pionier in koeltechniek

Zohar Tzur + winnaar • NVKL Koeltrofee

Hoe slim kun je een warmtepomp maken?

Erik Numan + BAM • NIBE/BAM

Handreiking onderhoud warmtepompen

Maurice Roovers • Techniek Nederland

- 13:45

- 14.45 15.00 - 15.45

Hybride warmtepomp: helft sneller, helft goedkoper in TCO

Twan van Grinsven + woco • TDI 500

Genomineerden VSK+E Awards, categorie Installateurszaken

VSK+E Highlights • Ubbink Nederland, Attema, Remeha

Diversiteit in de branche: installatievrouwen

• VSK+E

Klaar voor nieuwe F-gassen

Jeroen Jansen • ROVC

Propaan en nieuw leerplatform

Brenda Witzier en Miranda Groot Zwaaftink • NVKL

Wat levert VSK+E de installatiebranche op? Een terugblik

Joyce van de Hoef en Eddy Buiting • Jaarbeurs en installatie.nl

Genomineerden VSK+E Awards, categorie ‘Digitalisering’

VSK+E Highlights • Intergas, Manuel, Climatools

Slim de winter in met Intergas

Het stookseizoen is voor installateurs een periode van topdrukte. Efficiënt werken en storingen voorkomen zijn dan cruciaal. Met de campagne ‘Winterproof met Intergas’ wordt ingezet op slimme oplossingen die het werk verlichten en het comfort voor eindgebruikers vergroten.

Centraal in deze campagne staat het online brengen van de hybride warmtepomp Xtend. Door toestellen direct te registreren en te verbinden met het wifinetwerk van de eindgebruiker, kan monitoring op afstand plaatsvinden. Dit bespaart tijd, vermindert servicecalls en zorgt dat installaties optimaal blijven functioneren. En niet onbelangrijk: voor consumenten betekent dit een warm en zorgeloos thuis.

Praktisch

De campagne biedt installateurs praktische handvatten, zoals korte trainingen, checklists en een helpdesk. Ook zijn er uitgebreide instelmogelijkheden: wie de gateway aansluit op de modem van de eindgebruiker, kan gebruikmaken van de consumentenapp en het installateursdashboard. Zo wordt het inregelen op afstand eenvoudig en efficiënt.

“Afgelopen zomer hebben wij een pilot uitgevoerd waarbij installateurs werden geïnformeerd wanneer een warmtepomp minder goed

Word winterproof met

Intergas! Scan de QRcode om te zien hoe je een Xtend koppelt aan een wifi-netwerk en waar de trainingen van Intergas te vinden zijn.

functioneerde. Hierdoor konden zij het probleem oplossen voordat de consument er hinder van ondervond. De ervaringen met deze pilot waren zeer positief, mede omdat dit het aantal servicebezoeken tijdens het stookseizoen helpt verminderen,” vertelt Product Category Director Marco Oudshoorn van Intergas.

Checklist

Wil je altijd een installatie afleveren die winterproof is? Check dan de volgende drie zaken. Ten eerste is het verstandig om de toestellen te registreren en online te brengen via het wifinetwerk van jouw klant én de gateway. Zo kan je op afstand monitoren en beheren, wat je een aantal serviceritten en service-calls bespaart. Meld je ten tweede aan voor de gratis Xtend trainingen. Zo haal je alle kennis in huis en verzeker je jouw klanten van een optimale installatie en service! En check tot slot of jouw klant al gebruik maakt van de consumentenapp. Dit helpt de klant om op afstand de Xtend in te regelen voor maximaal comfort en energiebesparing.

Met deze aanpak wil Intergas installateurs helpen om installaties winterproof te maken en eindgebruikers een zorgeloos stookseizoen te bieden.

Dit artikel is gesponsord door Intergas.

Gasloos voor VvE’s en woningcorporaties

ETHERMA geeft tijdens de VSK+E haar visie op elektrisch verwarmen in appartementen en kleinere woningen. Het bedrijf ontwikkelt oplossingen die gasloos wonen haalbaar, betaalbaar en schaalbaar maken. Door een breed aanbod kan voor elk project de juiste combinatie van producten worden gekozen, zoals LAVA infraroodpanelen, elektrische vloerverwarming, de AQUA warmtepompboiler of de Fire+Ice luchtluchtwarmtepomp. Dat biedt per situatie de passende oplossing.

Soms volstaan infraroodpanelen met een warmwateroplossing, soms biedt de Fire+Ice meer comfort. Het gaat erom dat voor elke woning de meest efficiënte en praktische combinatie wordt gevonden. Die aanpak leent zich goed voor bestaande appartementencomplexen, waar het vervangen van

gasgestookte installaties veel inventiviteit vraagt. Dankzij decentrale, elektrische oplossingen - waaronder systemen zonder buitenunit - blijven gevels intact en is de impact op de woonomgeving beperkt. Dat maakt het technisch én esthetisch aantrekkelijk voor VvE’s en woningcorporaties.

Een actuele aanvulling biedt het SMART SYSTEM voor de LAVA infraroodpanelen, met SMARTCUBE en SMARTBOX. Daarmee kunnen panelen slim per ruimte worden geregeld wat ook weer het energiegebruik inzichtelijk maakt. Zo kan elektrisch verwarmen niet alleen duurzaam uitpakken, maar ook comfortabel en gebruiksvriendelijk.

ETHERMA

Standnummer 08.C054 www.etherma.nl

Meer inzicht in minder tijd

Softwareleverancier ENK Software biedt drie verschillende pakketten: ENK Basic, ENK Plus, en ENK Pro, ontworpen om te voldoen aan de uiteenlopende behoeften van installatiebedrijven, ongeacht hun grootte of specialisatie. Met de software verlopen calculeren, plannen, werken en factureren makkelijker en sneller: meer inzicht in minder tijd. Bezoekers van de VSK+E kunnen een uitgebreide demonstratie verwachten. Dankzij extra’s zoals het digitaliseren van werkbonnen en praktische koppelingen met bekende boekhoudprogramma’s en 2BA, kunnen installatiebedrijven tijd besparen. Het

gaat om het maken van calculaties, het uitsturen van facturen, het verwerken van digitale werkbonnen en zelfs het bijhouden van de koudemiddelenbalans. ENK Software richt zich op de specifieke behoeften van installatiebedrijven, of het nu gaat om nacalculatie, het stroomlijnen van administratieve processen of het verbeteren van de efficiëntie op de werkvloer, kortom, een totaaloplossing.

ENK Software

Standnummer 09.A037 www.enk.nl

Stap even de bouw op

Voor Vent-Axia geen gelikte beursstand met witte vloeren en opgepoetste displays, maar een realistische bouwplaats waarin installateurs zich direct herkennen, zoals een bouwkeet, een dixie, ventilatieproducten in gebruik en natuurlijk: koffie aan de keukentafel.

Installateurs kunnen hier zélf zien hoe iets werkt, ervaren of het snel te monteren is en ontdekken waar ze in de praktijk op moeten letten. Bezoekers stappen letterlijk een bouwplaats op. Niet alleen om producten te bekijken, maar om zelf aan de slag te gaan. Alles wat niet handig is, komt zo automatisch aan het licht. Die aanpak past bij de rol die Vent-Axia voor zichzelf ziet in de markt: niet de fabrikant die vanaf afstand uitlegt hoe het moet, maar de specialist die naast je staat in het werkveld.

Naast demo’s zijn er korte kennissessies, slimme tips en ruimte om even op adem te komen. De VSK+E dus niet alleen als contactmoment, maar ook als luistermoment. Wat speelt er op de bouw? Wat hebben installateurs, adviseurs en groothandels écht nodig?

Vent-Axia

Standnummer 07.A058 www.vent-axia.nl

Bezoek de Inventumfabriek in Houten

Inventum Technologies is een speler in de installatiemarkt met een indrukwekkende staat van dienst. Ze staan niet alleen garant voor een hoogstaande binnenwarmtepomp, ze veroveren ook steeds meer terrein met hun slimme zonnestroomboiler. En die innovaties mogen gezien worden, vinden ze. Installateurs zijn dan ook van harte welkom om een kijkje te komen nemen in de productiehal in Houten.

Sommige bedrijven praten veel over innovatie, andere bedrijven hebben innovatie in hun DNA zitten. Inventum Technologies hoort in die laatste categorie, vertelt directeur Jorn van Strien: “Innoveren loopt als een rode draad door onze geschiedenis. In 1928 ontwikkelden we de warmwaterboiler en in 1989 pioneerden we met ventilatielucht als bron van verwarming. Recent lanceerden we onze achtste generatie warmtepomp.”

Inventum zet volop in op de energietransitie van gas naar elektriciteit. Van Strien: “De productie van boilers en warmtepompen gebeurt in eigen huis. Er wordt zoveel mogelijk lokaal ingekocht. Daar geloven we in.”

Het levert slimme producten op met een lage C02-uitstoot, die in hoge mate innovatief zijn. Het is dan ook niet verbazingwekkend dat de BEN-Dual AIR warmtepomp genomineerd is voor de VSK Awards.

Sunsmart zonneboiler

Wat de Sunsmart zonnestroomboiler zo slim maakt is dat hij ‘modulerend’ laadt. Een ‘domme’ zonnestroomboiler is duur omdat hij altijd de volledige capaciteit vraagt. De Sunsmart stuurt het element zo aan dat alleen de overtollige stroom wordt verbruikt. En dat kan al vanaf 150 watt overtollige energie, dus ook op minder zonnige dagen. Dat scheelt niet alleen in de kosten, ook in deze tijden van netcongestie is het uiterst gunstig. Het maakt dat een consument zeventig tot tachtig procent van de opgewekte zonne-energie direct zelf kan benutten, in plaats van deze terug te leveren.

Over de BEN

De BEN Dual-AIR warmtepomp zonder buitenunit kan zowel ventilatielucht als buitenlucht als bron benutten. En dat heeft significante voordelen, vertelt Michel Pothuizen – Commercial Strategy & Strategic Partnerships. “We vinden het belangrijk dat als je gaat verduurzamen dat je het dan ook

goed aanpakt. Denk na over de juiste stappen en ga niet alleen maar kijken naar terugverdientijden. Kijk naar wat een woning echt nodig heeft. Ga niet product op product stapelen, maar kies een oplossing die mee kan groeien met jouw snelheid en manier van verduurzamen.”

De BEN binnenwarmtepomp is een betrouwbare totaaloplossing die constant levert, schetst Pothuizen. “Bij veel warmtepompen zie je dat als het kouder wordt ze snel vermogen verliezen. Waar veel warmtepompen bij dalende temperaturen snel vermogen verliezen, blijft de BEN ook bij -10 °C ruim 4 kW leveren. Dat is geen toeval, maar het resultaat van een slim systeemontwerp, hoogwaardige componentkeuze en een regeltechniek die het beschikbare bronpotentieel optimaal benut. De BEN is hybride te plaatsen of als all electric. Het is plug-and-play.”

Vraagbaak voor installateurs

Steeds meer installateurs vinden hun weg naar Inventum Technologies. De producten zijn eenvoudig aan te sluiten, maar er is ook een goede ondersteuning aanwezig. Van Strien: “We geven gratis trainingen on-the-job. Bij de eerste inbedrijfstelling kan er een monteur van ons meekomen. We hebben een team dat kan helpen bij technische vragen. We ondersteunen graag aan de voorkant met de benodigde berekeningen. Kortom, de installateur kan op ons bouwen!”

Bezoek de Inventum-fabriek

Pothuizen tot slot: “Mensen uit de branche zijn van harte uitgenodigd om te zien hoe wij dit doen. We hebben de BEN ook aangesloten. Je kunt hem horen, zien, voelen en ruiken. Kom vooral langs.”

Benieuwd geworden? Maak een afspraak via sales@inventum.com

Dit artikel is gesponsord door Inventum Technologies.

Installeren in bestaande bouw

KELOX PROTEC CLIX is het innovatieve PushFitleidingsysteem voor modulair bouwen. Dankzij de visuele controle en de hoorbare ‘klik’ bij het aansluiten kunnen installateurs snel en foutloos werken zonder gereedschap. En net als traditionele pers- of knelsystemen kan KELOX PROTEC probleemloos worden ingestort.

Een handige toepassing is de koppeling met CLIMATEFIX, een flexibele oplossing voor verwarmen en koelen via het plafond. In dit systeem sluiten de CLIMATEFIX-leidingen via compatibele koppelingen direct aan op KELOX PROTEC CLIX. Die integratie vereenvoudigt de montage en maakt het systeem geschikt voor duurzame klimaatinstallaties in de utiliteit en woningbouw.

Voor prioritaire gebouwen zoals ziekenhuizen en zorginstellingen biedt KE KELIT het flexibele rvs-

Naar flexibele en slimme energie

De energie- en warmtetransitie staat voor een cruciale wending naar flexibele en slimme energie, een volgende fase met nieuwe uitdagingen. Flexibele warmteoplossingen zijn essentieel voor het balanceren van vraag en aanbod. Oplossingen die een antwoord geven op netcongestie, het wegvallen van de salderingsregeling en de verdere verduurzaming. Remeha loopt vooruit op deze toenemende complexiteit met een vereenvoudigd assortiment en focus op flexibele systeemoplossingen, inclusief slimme energiemanagementsystemen. Systeemoplossingen die ook daadwerkelijk een woplossing bieden voor het wegvallen van de salderingsregeling én netcongestie. Remeha presenteert op de stand ook de nieuwe Confida warmtepomp. De nieuwe Confida-familie kan dankzij het unieke FlexFit-systeem op plaatsen worden geïnstalleerd waar een warmtepompinstallatie vanwege ruimtegebrek eerder niet mogelijk was.

Omdat de Confida flexibel is te plaatsen en daarmee minder leidingwerk nodig heeft, is de warmtepomp sneller te installeren. Dit in combinatie met een SCOP tot 5,34, fluisterstille werking en het milieuvriendelijke koudemiddel R290. Op de stand worden diverse (technische) presentaties gegeven over zowel deze nieuwe Confida als de systeemoplossingen. Verder richt Remeha zich op ondersteuning van de installateur bij elke stap in het proces. Van persoonlijk advies, het uitwerken van principeschema’s, begeleiding bij installatie en oplevering, service en onderhoud tot hulp bij subsidies en diverse tools die het installeren, slim aansturen en beheren van de producten, ook op afstand, eenvoudiger maken.

Remeha

Standnummer 07.B126 www.remeha.nl

Volgende generatie meetapparatuur

Havé-Digitap laat zien hoe vakmensen hun werk veiliger en nauwkeuriger uitvoeren met de nieuwste generatie meetinstrumenten. Het bedrijf presenteert

een breed portfolio van merken als FLIR, Fluke, Fluke Networks, Sonel, Kyoritsu, Uni-Trend en Zircon. Een belangrijk aandachtspunt is de reeks nieuwe warmtebeeldcamera’s van FLIR. Naast de compacte C8 toont Havé-Digitap de i35 en i65, ontwikkeld voor nauwkeurige inspecties in uiteenlopende omgevingen. De camera’s vallen op door hun verbeterde resolutie, gebruiksvriendelijke bediening en mogelijkheden voor realtime dataoverdracht. Thermografie is allang niet meer voorbehouden aan specialisten en steeds meer

leidingsysteem STEELOX, ontwikkeld voor hoge temperaturen, legionellapreventie en complexe installaties. De voorbereiding voor KIWA-certificering –op basis van de geldende BRL-eisen – loopt. Een andere ontwikkeling is de COPTIMIZER, een compacte radiatorbooster die zelf energie opwekt via het Seebeck-effect en daarom geen stroompunt nodig heeft. Daarmee verduurzamen woningcorporaties zonder hoge investeringen of breekwerk. En dat is welkom, nu volgens Aedes 1,6 miljoen sociale huurwoningen wachten op verbetering. De COPTIMIZER sluit daar op aan: betaalbaar, snel inzetbaar en zonder ingrijpende verbouwing.

KE KELIT

Standnummer 08.E031 www.kekelit.com/en_eu

installateurs gebruiken warmtebeeldcamera’s als standaard hulpmiddel bij onderhoud en metingen. Ook de nieuwe Sonel PAT95 krijgt een prominente plek op de stand. Deze apparatentester maakt het uitvoeren van NEN 3140-keuringen eenvoudiger en sneller. De PAT95 is ontworpen voor mensen die dagelijks testen uitvoeren en werkt intuïtief, slaat metingen overzichtelijk op en helpt fouten voorkomen. Havé-Digitap richt zijn beursdeelname nadrukkelijk op de praktijk: bezoekers kunnen de instrumenten zelf uitproberen en zich laten adviseren over de juiste toepassing.

Havé-Digitap

Standnummer 10.A066 www.have-bv.nl

Slimme standaardsoftware

Installatiebedrijven werken soms nog met Excel-lijstjes, losse planningen of systemen die niet lekker op elkaar aansluiten. Dat kost tijd, zorgt voor fouten en geeft gedoe in de communicatie. Dat kan makkelijker en slimmer met Bluace standaardsoftware voor installatieen servicebedrijven.

Bluace heeft Microsoft Dynamics 365 Business Central als basis en voegt daar slimme functies voor de installatiepraktijk aan toe, zoals digitale planningen, automatische urenregistratie, realtime inzicht in materiaalverbruik en een overzichtelijke administratie. Alles in één systeem, geen dubbel werk meer. Bluace ontwikkelt oplossingen samen met installateurs.

Warmtepompen voor industrie en utiliteit

De energietransitie drukt steeds zwaarder op de industriële sector en utiliteit. Waar luchtverwarmers in productiehallen en distributiecentra jarenlang de standaard waren, groeit de vraag naar duurzame alternatieven. Mark Climate Technology ontwikkelde daarom systemen die passen bij grote vermogens, lange bedrijfstijden en veeleisende bedrijfsomgevingen. Een warmtepomp voor een woning is wat anders dan een oplossing voor een grote hal of kantooromgeving. In de industrie gaat het om grote vermogens, veel draaiuren en hoge constructie-eisen. Langdurige bedrijfszekerheid, ook bij lage buitentemperaturen, is essentieel.

Met de Mistral MDX introduceert Mark een lucht-lucht warmtepomp specifiek ontwikkeld voor industriële

toepassingen. Dit systeem werkt met een laag-GWP koudemiddel en biedt verwarmen én koelen met hoge efficiëntie.

Ook in utiliteitsgebouwen wordt de warmtepomp steeds meer de norm. De Mark Airstream luchtbehandelingskasten met geïntegreerde warmtepomp combineren ventilatie, warmteterugwinning en conditionering in één unit. Dit maakt ze uitermate geschikt voor scholen, kantoren en zorgomgevingen waar comfort en energieprestatie centraal staan.

Mark Climate Technology Standnummer Hal 11, E030, E046 en E058 www.markgroup.eu

Met de software weten zij al tijdens de klus of een werk winstgevend is. En dankzij de koppeling met 2BA en mobiele apps werkt iedereen – van planner tot monteur – altijd met de juiste gegevens.

Op VSK+E 2026 laat Bluace zien hoe digitalisering kan bijdragen zonder ingewikkeld te worden. Bezoekers kunnen live demo’s volgen, vragen stellen aan specialisten en zelf ervaren hoe veel makkelijker het kan.

Bluace

Standnummer 09.C05 www.bluace.nl/

Droge afbouw en hergebruik van energie

Al meer dan veertig jaar ontwikkelt wedi oplossingen voor de droge afbouw. Wat begon als een lichtgewicht bouwsysteem dat eenvoudig is te snijden en te verwerken, is inmiddels uitgegroeid tot een compleet systeem waarin installatietechniek slim wordt geïntegreerd in wand en vloer. Tijdens VSK+E presenteert wedi een douchevloer met geïntegreerde warmtewisselaar. Achter slechts één artikelnummer gaat een forse totaaloplossing schuil: een lichtgewicht vloer met flexibele goot, het juiste afschot, 100% waterdicht én voorzien van techniek die energie terugwint uit warm drinkwater. De voordelen zijn duidelijk: minder energieverlies, lagere energiekosten en een snellere installatie. De techniek is volledig geïntegreerd, dus installateurs hoeven niet meer te puzzelen met losse onderdelen of complexe aansluitingen. Daarnaast krijgen bezoekers een breder overzicht van slimme systemen voor goot- en putoplossingen vanaf slechts 20 mm opbouwhoogte.

wedi

Standnummer 08.D014 www.wedi.de

Slimme tegelvloeren: duurzaam comfort

Tijdens de VSK+E laat Schlüter-Systems zien hoe tegelvloeren niet alleen esthetisch, maar ook functioneel kunnen bijdragen aan duurzaam comfort. Het bedrijf presenteert twee innovatieve vloerverwarmingssystemen: het watergedragen BEKOTEC-THERM en het elektrische DITRA-HEAT. Dankzij de uitstekende warmtegeleiding van keramiek en natuursteen wordt de warmte snel en gelijkmatig verdeeld – en dat met lage aanvoertemperaturen.

BEKOTEC-THERM is een dunlagig vloerverwarmingssysteem dat in zowel nieuwbouw als renovatie zorgt voor efficiënt warmtebeheer. De gepatenteerde opbouw maakt een korte reactietijd en snelle plaatsing mogelijk. Een onafhankelijke studie van het ITG-instituut in Dresden toonde bovendien aan dat het systeem tot 9,5 procent minder energie verbruikt

dan conventionele vloerverwarmingen. Voor afzonderlijke ruimtes of zones die slechts tijdelijk hoeven te worden verwarmd – zoals badkamers –biedt DITRA-HEAT-DUO, de variant van DITRA-HEAT met thermische barrière, een goede oplossing. Bij deze elektrische vloer- en wandverwarming wordt tot tachtig procent van de warmte direct aan de vloerbekleding afgegeven, wat zorgt voor een bijzonder hoog rendement en een snelle opwarming. Het systeem is eenvoudig te bedienen en maakt korte, intensieve verwarmingsperioden efficiënt mogelijk, ideaal voor ruimtes die maar een paar uur per dag worden gebruikt.

Schlüter-Systems

Standnummer 07.B091 www.schlueter-systems.com

Winterwarm stapt in het licht

Met de uitbreiding van de E-tak binnen VSK+E ontstaat een aantrekkelijk platform voor bedrijven die actief zijn op het snijvlak van werktuigbouwkunde en elektrotechniek. Eén van die bedrijven is Winterwarm uit Winterswijk. Winterwarm is al jaren een volwassen producent van industriële luchtverwarming en biedt een breed scala aan duurzame verwarmingsoplossingen voor bedrijfsruimtes. Minder bekend is dat het bedrijf inmiddels ook tien jaar actief is in professionele ledverlichting. Uitbreiding naar verlichting lag voor de hand: elk bedrijfspand heeft naast verwarming ook verlichting nodig, en Winterwarm beschikt over een effectief netwerk in de installatiebranche.

Onder de merknaam WinLed ontwikkelde Winterwarm ledverlichtingsarmaturen specifiek voor bedrijfsmatige toepassingen. Het bedrijf richt zich met name op

Duurzame ventilatieoplossingen

Energiezuinige ventilatiesystemen worden steeds belangrijker in de woningbouw. Door warmteterugwinsystemen (WTW) en per ruimte regelbare ventilatie, neemt de lengte van de ventilatiekanalen in een woning sterk toe. Om bouwkosten laag te houden is snelle montage van belang.

Air Spiralo is al meer dan 30 jaar producent van ronde ventilatiekanalen en hulpstukken en rechthoekige ventilatie(instort)producten. Die producten worden vanwege het installatiegemak veel gebruikt in ventilatiesystemen. Zo hebben de ronde hulpstukken met luchtdichtheidsklasse ATC2 (Klasse D) een rubberafdichting aan elk steekeind waardoor ze makkelijk in de buis schuiven. Omdat het rubber afsluit, is tapen overbodig. Dat scheelt de installateur werk en tijd. Montagegemak is sowieso een rode draad in het

productassortiment. En met de rechthoekige kanalen en hulpstukken in standaardmaten biedt het bedrijf een werkbaar alternatief bij beperkte montagehoogte. Ook de kant-en-klaar dampdicht geïsoleerde producten besparen tijd.

Naast de geboden tijdwinst is een systeem met luchtdichtheidsklasse ATC2 energiezuiniger, schoner, en stiller. En het gaat ook nog eens langer mee dan een systeem dat nog getapet wordt. Met pluspunten zoals minder arbeid op de bouwlocatie, minder montagemateriaal, minder afval en minder warmteverlies is het werk ook nog eens duurzaam.

Air Spiralo

Standnummer 11.F047 www.airspiralo.com/nl

lijnverlichting voor nieuwbouw en renovatie, en op maat gemaakte ledpanelen voor plafonds. Dankzij eigen productiecapaciteit kan Winterwarm bestaande TLlijnen of oude plafondarmaturen eenvoudig vervangen door energiezuinige alternatieven, zonder ingrijpende aanpassingen.

Met de recente overname van Luminaid verdubbelde Winterwarm zijn verlichtingstak. De slagvaste armaturen van Luminaid zijn bestand tegen vocht, kou en zware belasting en worden veel toegepast in onder meer parkeergarages, sporthallen en HACCPomgevingen.

Winterwarm Standnummer 07.A074 www.winterwarm.nl

Luchtbehandelingskast van hout

Inatherm, specialist in ventilatie en luchtbehandeling, grijpt de VSK+E aan om de laatste innovaties van Swegon te presenteren aan een breed vakpubliek. Bezoekers kunnen rekenen op een kennismaking

met de energie-efficiëntie en slimme regeltechniek van de Swegon GOLD- en GLOBAL-series. Blikvanger op de stand is een concept-luchtbehandelingskast, grotendeels vervaardigd uit hout - een primeur in

Beste van twee werelden

HSV ontwikkelt al jaren kunststofproducten en combineert in Project+ twee krachtige technieken: spuitgieten én partikelschuimtechnologie: het beste van twee werelden. Functionele spuitgietdelen worden slim gecombineerd en geïntegreerd met lichtgewicht isolerende componenten: ideaal voor HVAC-toepassingen waar vormvrijheid, duurzaamheid en thermische eigenschappen samenkomen. Het Project+ team denkt mee vanaf de engineeringsfase en kijkt niet alleen naar maakbaarheid, maar ook naar optimalisatie van het product, zoals het logistieke proces, de installatie van het product, en de voordelen

in het gebruik. Dit maakt de aanpak aantrekkelijk voor OEM’s in de HVAC-branche. De VSK+E is hét moment om in gesprek te komen met engineers en inkopers die slim willen ontwikkelen. De oplossingen van HSV leveren besparing op in gewicht, materiaal en montagetijd. HSV wil laten zien hoe kunststof innovatie mogelijk maakt in een sector die steeds meer vraagt om duurzame én efficiënte oplossingen.

HSV

Standnummer 08.F023 www.hsv.nl

de sector. Dit unieke prototype is niet commercieel verkrijgbaar, maar dient als inspiratie en illustratie in gesprekken over alternatieve, duurzame materialen. Naast luchtbehandelingskasten zijn ook andere Swegon-oplossingen te zien, zoals geluiddempers en inductie-units. Inatherm deelt bovendien inzichten over het RE:3-concept van Swegon (Reduce, Reuse, Revitalise) dat perfect aansluit bij de duurzaamheidsambities van de sector. Ook kunnen bezoekers een demonstratie krijgen van AHU Design en AHU Design Light, het uitgebreide selectieprogramma van Swegon. Deze tools maken het mogelijk om snel en nauwkeurig de juiste luchtbehandelingskast te selecteren én bieden functies voor energie- en Life Cycle Cost-berekeningen.

Inatherm

Standnummer 11.A044 www.inatherm.nl

Innovatie en toekomstbestedigheid

Met ‘The Road to All-Electric’ heeft Alklima al decennia haar koers naar 2050 en daarna helder. De kwaliteit en reputatie van Mitsubishi Electric helpen daarbij. Maar installateurs zijn de belangrijkste schakel naar gezonde, duurzame en comfortabele gebouwen. Intussen heerst er krapte op de arbeidsmarkt, verandert de regelgeving geregeld en volgen technologische ontwikkelingen elkaar razendsnel op. Voor Alklima is VSK+E de laagdrempelige gelegenheid om kennis en expertise te delen. Bijvoorbeeld over de f-gassenverordening, netcongestie of geluid: belangrijke onderwerpen waarvoor soms de tijd of de expertise ontbreekt. Alklima wil de installateur daarin ondersteunen, bijvoorbeeld met praktische trainingen via

het kennisplatform Skills: samenwerking met meerwaarde.

Naast kennis is toekomstbestendigheid een thema tijdens deze VSK+E. Zo is er veel ruimte voor innovatie. Het natuurlijke koudemiddel R290 (propaan) speelt daarin een grote rol. Kijkend naar de toekomst heeft Mitsubishi Electric duidelijk gekozen voor zekerheid en betrouwbaarheid, vanwege de uitfasering van f-gassen, maar ook bijvoorbeeld vanwege de digitalisering.

Alklima/Mitsubishi Electric

Standnummer 7.C026 www.alklima.nl/vsk

Slimme PBM-oplossingen

OXXA, een merk van Majestic Safety Products & Services biedt persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM) die comfort, veiligheid en gebruiksgemak combineren. Installateurs gaan steeds bewuster om met veiligheid, maar willen daarbij geen concessies doen aan comfort. In dat spanningsveld levert OXXA producten die ontworpen zijn om prettig te dragen én optimale bescherming te bieden.”

Op de VSK+E laat het bedrijf zien

hoe slimme materialen, innovatieve productietechnieken en praktijkgerichte ontwerpen samenkomen in een breed assortiment PBM. Denk aan werkhandschoenen met hoge vingergevoeligheid, ademende kleding en een groeiende selectie duurzame producten onder het label OXXA Eco.

OXXA

Standnummer 09.B054 www.majestic.nl/

Hybride warmtepomp zonder buitenunit

Veel typisch Nederlandse huizen, zoals rijtjeswoningen en appartementen, hebben geen plek voor een warmtepomp met buitenunit. De compacte Interion wordt binnenshuis geplaatst, meestal op zolder naast de cv-ketel, op de plek waar de installateur gewend is te werken. Het toestel is ontworpen voor een snelle installatie en werkt fluisterstil. Voor installateurs is het een plug-and-play oplossing die vaak in één dag kan worden geplaatst. En woningcorporaties profiteren van sneller verduurzamen dankzij minder vergunningen en bezwaren in de wijk. De Interion gebruikt minder dan 152 gram van het natuurlijke koudemiddel R290.

ATAG Verwarming en Brink Climate Systems presenteren zich gezamenlijk onder het motto ‘SamenGroeien’. De bedrijven zijn beide onderdeel van de internationale Ariston Group en bundelen hun krachten.

ATAG Verwarming / Brink Climate Systems Standnummer 08.A007 www.brinkclimatesystems.nl

Geluidsreductie

Isopartner NL, onderdeel van de Belgische IPCOM groep, presenteert het daBo solutions geluidscherm – een oplossing voor geluidsreductie in de installatietechniek. Het product is ontwikkeld voor situaties waarin geluidsisolatie én flexibiliteit essentieel zijn, zoals bij warmtepompen, HVAC-installaties en industriële toepassingen.

Goede akoestiek wordt steeds belangrijker, zeker in de context van energietransitie en de groei van warmtepompen. Met het daBo solutions geluidscherm wordt een modulair systeem geboden dat niet alleen effectief dempt, maar ook eenvoudig is te monterenaantrekkelijk dus voor installateurs en eindgebruikers.

Isopartner

Standnummer 07.A082 www.isopartner.nl/nl

Decentrale energieopslag

Tizzin presenteert twee innovatieve systemen voor kleinschalige opslag van thermische energie. Al sinds 2010 ontwikkelt en levert het bedrijf oplossingen met faseveranderingsmaterialen voor het lokaal bufferen van warmte en koude. Het gaat om systemen die gebruikmaken van PCM om warmte of koude efficiënt op te slaan en op het juiste moment vrij te geven. Op de beursvloer demonstreert Tizzin de EC Air Peak, een PCM-koelsysteem voor technische ruimten. Hiermee kan tot 95% energie worden bespaard, terwijl de prestaties behouden blijven en de ecologische voetafdruk wordt verlaagd.

Efficiëntie en innovatie voor warmtepompinstallaties

Eurotis is meer dan twintig jaar actief in de sanitair- en verwarmingssector en gespecialiseerd in de productie van vormbare, gegolfde CSST-buizen van roestvrij staal AISI 304 en 316L. Met een compleet assortiment voor toepassingen met water, gas, zonneenergie en warmtepompen richt het bedrijf zich op veilige, snel te installeren en hoog presterende installatiesystemen. Ter gelegenheid van de VSK+E presenteert Eurotis EUROKLIMA, de PLT-CSST-buizen van roestvrij staal AISI 304, speciaal ontworpen voor warmtepompinstallaties. Het is een systeem dat plug & playoplossingen integreert, met hoogwaardige thermische isolatie en UV-bestendige bekleding, ontwikkeld voor een efficiënte, eenvoudige en duurzame installatie onder alle

klimatologische omstandigheden. Dankzij de handmatige buigbaarheid, hoge vervormbaarheid en gepatenteerde ePRESStechnologie maakt EUROKLIMA een concrete besparing in tijd en kosten mogelijk terwijl ook aan de normen op het gebied van veiligheid en betrouwbaarheid wordt voldaan. Nederland is een markt die veel aandacht heeft voor innovatie en duurzaamheid in de HVAC-sector. De installatiesector bevindt zich momenteel in de grootste transitie uit zijn geschiedenis en speelt een sleutelrol bij het behalen van de nationale klimaatdoelstellingen.

Eurotis

Standnummer 11.A033 www.eurotis.it

Daarnaast is er aandacht voor Thermino, een compacte warmtebuffer voor woningen en utiliteitsgebouwen. Dankzij PCM-technologie is Thermino tot vier keer kleiner dan traditionele boilers – heel welkom als de ruimte beperkt is.

Bezoekers van de stand zien niet alleen de techniek, maar ook concrete toepassingen.

Tizzin

Standnummer 07.F118 www.tizzin.com/

Onze nieuwe generatie

DE EERSTE WARMTEPOMPEN

DIE SIMPELWEG OVERAL PASSEN.

Vaillant introduceert nieuwe

R290-warmtepompen in 2026.

Maak kennis met Vaillants nieuwste generatie lucht-water en grondgebonden warmtepompen. Dankzij het natuurlijk koudemiddel R290 en innovatieve veiligheidsconcepten, geniet je van ongekende flexibiliteit en plaatsingsvrijheid. Ervaar het gemak van Vaillant: slimme technologieën en systemen die écht het verschil maken in de praktijk.

Ontdek de nieuwste innovaties op VSK+E 2026. Voor meer info, kijk op Vaillant.nl/VSK.

3-6 februari 2026 Jaarbeurs Utrecht