Deel 7 EINDE VAN DE ARBEIDSOVEREENKOMST
7.10
Ontbindende voorwaarde Hoofdstuk 7.10 Ontbindende voorwaarde 7.10
Ontbindende voorwaarde
Wet- en regelgeving Artikel 6:22 Burgerlijk Wetboek Samenvatting
Het ontslagrecht is een gesloten stelsel, wat wil zeggen dat een arbeidsovereenkomst alleen kan eindigen op de manieren zoals deze in de wet zijn geregeld. Daarbij kan gedacht worden aan de opzegging, de ontbinding, het einde met wederzijds goedvinden of het overlijden van de werknemer. De arbeidsovereenkomst is echter ook een overeenkomst waar het algemeen verbintenissenrecht op van toepassing is en langs die weg is de ontbindende voorwaarde in beeld gekomen in het kader van de beëindiging van een arbeidsovereenkomst. Slechts in uitzonderingsgevallen is een dergelijke ontbindende voorwaarde mogelijk. 7.10.1
Ontbindende voorwaarde
7.10.1
Ontbindende voorwaarde
De ontbindende voorwaarde is in 1992 door de Hoge Raad aanvaard als geoorloofde wijze tot beëindiging van een arbeidsovereenkomst. In het Mungra/Van Meir-arrest betrof een arbeidsovereenkomst tussen een gynaecoloog en een artsenmaatschap. De gynaecoloog zou als waarnemer werkzaam zijn in een ziekenhuis. In de overeenkomst was de clausule opgenomen dat deze zou zijn ontbonden als het bestuur van het ziekenhuis niet langer toestemming zou geven de werkzaamheden als specialist uit te voeren. Na een jaar trekt het ziekenhuis inderdaad zijn toestemming in en de maatschap beschouwt de arbeidsovereenkomst als beëindigd. In dit geval vond de Hoge Raad de voorwaarde rechtsgeldig: de arbeidsovereenkomst met de arts zou bij het ontbreken van de mogelijkheid van praktijkuitoefening vrijwel geheel zijn doel missen. Daarbij tekende de Hoge Raad aan dat het niet de maatschap is die de ontbindende voorwaarde kan vervullen. Ten slotte maakte de Hoge Raad duidelijk dat de werkgever zich niet op de voorwaarde kan beroepen als de vervulling daarvan door hemzelf in de hand is gewerkt.
7.10.1.1
Gevolgen intreden ontbindende voorwaarde
Het gevolg van het in vervulling gaan van de ontbindende voorwaarde is dat de arbeidsovereenkomst van rechtswege eindigt, vergelijkbaar met het einde van een arbeidsovereenkomst voor bepaalde tijd. Er hoeft geen opzegtermijn in acht te worden genomen.
Eisen aan ontbindende voorwaarde
Een ontbindende voorwaarde is toegestaan, maar geldt als een uitzondering op de reguliere wijzen waarop de beëindiging van een arbeidsovereenkomst zijn beslag krijgt. De rechtsgeldigheid van een ontbindende voorwaarde is afhankelijk van een aantal factoren: 1. de werkgever mag niet zelf de hand hebben in het (kunnen) intreden van de ontbindende voorwaarde (zie ook paragraaf 1.1.6.1); 2. de voorwaarde mag niet in strijd zijn met een opzegverbod; 3. of aan de voorwaarde is voldaan, moet objectief bepaalbaar zijn
Voorbeeld
728
Een werkgever en een werknemer hadden in de arbeidsovereenkomst opgenomen dat deze zou eindigen op het moment dat de leerovereenkomst in het kader van een BBLleerweg zou eindigen. De leerovereenkomst eindigde en de werkgever stelde zich op het standpunt dat daarmee ook de arbeidsovereenkomst van rechtswege was geëindigd. Op 19 april 2016 overwoog de kantonrechter te Noord-Holland als volgt: In artikel 2 van de arbeidsovereenkomst is bepaald dat de arbeidsovereenkomst eindigt indien de leerovereenkomst wordt beëindigd. Deze bepaling maakt de duur van de arbeidsovereenkomst afhankelijk van een onzekere gebeurtenis, het beëindigen van de leerovereenkomst. De kantonrechter is van oordeel dat deze bepaling als een ontbindende voorwaarde moet worden gezien en niet enkel als een bepaling omtrent de duur van de arbeidsovereenkomst, zoals de werkgever primair heeft betoogd. Een dergelijke voorwaarde is in beginsel rechtsgeldig, aangezien de vervulling ervan niet door de werkgever is te beïnvloeden. Volgens vaste rechtspraak van de Hoge Raad is voor een geslaagd beroep op een ontbindende voorwaarde vereist dat de vervulling ervan niet door de werkgever in de hand is gewerkt, dat het beroep op de voorwaarde redelijkerwijs verenigbaar is met het gesloten stelsel van ontslagrecht en dat de vervulling van de voorwaarde niet teveel verbonden is