Deel 6 ARBEIDSOMSTANDIGHEDEN
6.3
Aansprakelijkheid en beroepsziekten Hoofdstuk 6.3 Aansprakelijkheid en beroepsziekten 6.3
Wet- en regelgeving
Samenvatting
Burgerlijk Wetboek, artikelen 6:162, 6:170, 7:611, 7:658, 7:660 en 7:661; Arbeidsomstandighedenwet (Arbowet); De regelgeving in de cao voor zover van toepassing. De werkgever is verplicht om de lokalen en gebouwen waarin gewerkt wordt en gereedschappen waarmee wordt gewerkt, goed te onderhouden. Hij moet de maatregelen treffen die nodig zijn om werknemers tegen gevaar te beschermen. De werknemers moeten bovendien duidelijke aanwijzingen krijgen over het gebruik van de gereedschappen. De gereedschappen moeten, wanneer ze gevaarlijk kunnen zijn, voldoende zijn afgeschermd of beveiligd. Bovendien moet de werkgever oplettend blijven. Dit houdt onder meer in dat hij erop moet toezien dat de werknemers de veiligheidsmaatregelen naleven en ook na verloop van tijd in acht blijven nemen. De werkgever is in beginsel aansprakelijk voor de schade die de werknemer oploopt bij de uitoefening van zijn werkzaamheden, tenzij de werkgever aantoont dat hij zijn verplichtingen met betrekking tot de veiligheid is nagekomen, of dat de schade in belangrijke mate is veroorzaakt door opzet of bewuste roekeloosheid van de werknemer. Ook in geval van thuiswerk draagt de werkgever zorg voor en voert hij beleid dat is gericht op goede arbeidsomstandigheden. Denk aan de verplichting om zorg te dragen voor een ergonomisch ingerichte thuiswerkplek. De werknemer kan aansprakelijk zijn voor schade die door hem is toegebracht aan de werkgever of aan een derde, wanneer die schade het gevolg is van zijn opzet of bewuste roekeloosheid. In de rechtspraak wordt opzet of bewuste roekeloosheid van de werknemer echter niet snel aangenomen. De zorg voor de veiligheid heeft ook betrekking op beroepsziekten, die bijvoorbeeld het gevolg kunnen zijn van stoffen waarmee werknemers in aanraking komen. Neemt de werkgever onvoldoende veiligheidsmaatregelen, dan kan hij aansprakelijk gesteld worden voor de schade die de werknemer door de ziekte lijdt. De bewijslast in procedures over ongevallen en beroepsziekten is de laatste twee decennia steeds meer verschoven naar de werkgever. 6.3.1
6.3.1
584
Aansprakelijkheid van de werkgever
Aansprakelijkheid en beroepsziekten
Aansprakelijkheid van de werkgever
De werkgever is volgens de wet verplicht om voldoende zorg te besteden aan de ‘lokalen, werktuigen en gereedschappen’ waarin of waarmee hij arbeid laat verrichten. Hij moet die zodanig inrichten en onderhouden dat hij voorkomt dat de werknemer in de uitoefening van zijn werkzaamheden schade lijdt. Bovendien moet hij aanwijzingen verstrekken aan de werknemer. Als hij onvoldoende veiligheidsmaatregelen neemt of onvoldoende aanwijzingen geeft en zich een ongeval voordoet, kan de werkgever aansprakelijk worden gehouden voor de schade die de werknemer lijdt. De aansprakelijkheid is niet beperkt tot de eigenlijke werksituatie en werkplek van de werknemer. In bepaalde situaties valt het woon-werkverkeer van de werknemer onder de zorgverplichting van de werkgever. Ongevallen in de privésfeer van de werknemer die een duidelijk verband hebben met het werk, kunnen eveneens tot aansprakelijkheid van de werkgever leiden. Ook als een werknemer thuiswerkt, heeft de werkgever arboverplichtingen en zal hij moeten zorgen voor een ergonomisch ingerichte werkplek en zal een beleid moeten worden gevoerd ten aanzien van het beperken van psychosociale arbeidsbelasting. De werkgever moet hier ook op toezien. Als de werkplek thuis niet ergonomisch is ingericht, dient de werkgever te zorgen voor de juiste arbeidsmiddelen, zoals een ergonomische stoel of bureau. Deze verplichting geldt alleen niet als dat redelijkerwijs niet van de werkgever kan worden gevergd, denk aan de situatie waarin slechts incidenteel voor korte tijd thuis wordt gewerkt. Tot slot is de werkgever aansprakelijk voor schade die een werknemer lijdt als hij bij een derde is tewerkgesteld, zelfs als de werkgever de zorg voor de veiligheid geheel of ge-