Deel 5 ZIEKTE, ARBEIDSONGESCHIKTHEID EN RE-INTEGRATIE
5.6
Arbeidsongeschiktheidsregelingen Hoofdstuk 5.6 Arbeidsongeschiktheidsregelingen 5.6
Arbeidsongeschiktheidsregelingen
Wet- en regelgeving Wet op de arbeidsongeschiktheidsverzekering;
Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen; Wet arbeidsongeschiktheidsverzekering zelfstandigen; Wet arbeidsongeschiktheidsvoorziening jonggehandicapten; Wet werk en ondersteuning jonggehandicapten (met ingang van 1-1-2010); Toeslagenwet; Tijdelijke regeling inkomensgevolgen herbeoordeelde arbeidsongeschikten; Schattingsbesluit arbeidsongeschiktheidswetten.
Samenvatting
De Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen (WIA) heeft voor nieuwe arbeidsongeschiktheidsuitkeringen de WAO vervangen. De WIA geldt voor mensen die op of na 1 januari 2004 ziek zijn geworden en dat 104 weken zijn gebleven en een beroep doen op een arbeidsongeschiktheidsuitkering. De WIA bestaat uit twee verschillende regelingen: 1. Een inkomensvoorziening voor mensen die volledig en duurzaam arbeidsongeschikt zijn (de IVA). 2. En een regeling voor mensen die ofwel gedeeltelijk arbeidsgeschikt zijn, ofwel tijdelijk volledig arbeidsongeschikt (de WGA). De WAO is nog steeds van toepassing op mensen die op het moment dat de WIA in werking trad al een WAO-uitkering ontvingen. Ook als zij na een eventuele herbeoordeling worden ingedeeld in een andere arbeidsongeschiktheidsklasse, gaan zij niet over naar de WIA. De WAO blijft voor deze groep voor onbepaalde tijd van kracht. De Wet arbeidsongeschiktheidsverzekering zelfstandigen (WAZ) is per 1 augustus 2004 gesloten voor nieuwe gevallen. Lopende WAZ-uitkeringen zijn voortgezet. Ook voor mensen met een WAZ-uitkering geldt dat zij worden herkeurd. Voor jonggehandicapten en voor mensen die tijdens hun studie arbeidsongeschikt worden, geldt de Wajong (Wet arbeidsongeschiktheidsvoorziening jonggehandicapten). Deze voorziening biedt na een wachttijd van 52 weken een uitkering op minimumniveau. Met ingang van 1 januari 2010 geldt voor nieuwe gevallen een nieuwe Wajong: de Wet werk en arbeidsondersteuning jonggehandicapten. De bedoeling van de nieuwe wet is om de jonggehandicapten meer te stimuleren om aan het werk te gaan, daarbij gesteund door het UWV, de werkgevers en de gemeenten. In het uitkeringssysteem zijn, net als in de WIA/ WGA, financiële prikkels ingebouwd die ertoe moeten leiden dat de jongeren hun resterende verdiencapaciteit meer gaan gebruiken. Met ingang van 1 januari 2015 geldt de Participatiewet. Het is de bedoeling dat iedereen, dus ook mensen met een handicap zoveel mogelijk meedoen, participeren, in de gewone maatschappij. Daarom is de toegang tot de WSW met ingang van 1 januari 2015 gesloten voor nieuwe gevallen en is vanaf 2015 de Wajong alleen nog toegankelijk voor mensen die duurzaam arbeidsongeschikt zijn en volledig geen arbeidsvermogen hebben. Mensen die per 1 januari 2015 een Wajong-uitkering aanvragen en nog niet volledig en duurzaam arbeidsongeschikt zijn, vallen onder de Participatiewet. De Participatiewet kent een aantal instrumenten, zoals de loonkostensubsidie, no-riskpolis en participatieplaatsen. Op een gedeeltelijke WAO-, WAZ-, of WIA-uitkering kan in bepaalde gevallen een toeslag op grond van de Toeslagenwet worden verstrekt. De wet harmonisatie en vereenvoudiging socialezekerheidswetgeving heeft in 2011 gezorgd voor enkele vereenvoudigingen in de sociale zekerheidswetten, bijvoorbeeld de afschaffing van de bepalingen dat een arbeids-
544