Deel 5 ZIEKTE, ARBEIDSONGESCHIKTHEID EN RE-INTEGRATIE
5.3
De Ziektewet Hoofdstuk 5.3 De Ziektewet 5.3
Wet- en regelgeving Samenvatting
De Ziektewet
Ziektewet, artikelen 3, 4, 19, 29, 29a, 29b, 30, 35, 44 en 46 Burgerlijk Wetboek, artikel 7:629. De kring van verzekerden van de Ziektewet is ruim omschreven. Het gaat om werknemers die werkzaam zijn op basis van een arbeidsovereenkomst in de zin van het BW en om fictieve dienstbetrekkingen. Directeuren-grootaandeelhouders (dga) zijn niet verzekerd. Wat een dga is, is geregeld in de Regeling aanwijzing directeur-grootaandeelhouders. Zelfstandigen zonder personeel konden een Verklaring Arbeidsrelatie (VAR) aanvragen bij de Belastingdienst. Een VAR WUO (winst uit onderneming) vrijwaarde iemand van verzekeringsplicht en dus ook premieplicht. Per 1 april 2016 is de VAR echter verdwenen. De Belastingdienst zou aanvankelijk gaan werken met zogenoemde modelovereenkomsten onder de Wet DBA (Deregulering Beoordeling Arbeidsrelaties), maar inmiddels is duidelijk dat de Wet DBA zal worden vervangen door een ander systeem aangezien de wet onduidelijk is en onrust brengt bij zowel opdrachtgevers als zzp’ers. Hoe dit nieuwe systeem eruit gaat zien is onbekend, hierover bestaat al jarenlang onduidelijkheid. Al ruim 6 jaar wordt de Wet DBA nauwelijks gehandhaafd. In afwachting van maatregelen ter vervanging van de Wet DBA had het vorige kabinet besloten de handhaving van de Wet DBA op te schorten (het handhavingsmoratorium). Uiterlijk 1 januari 2025, hoewel mogelijk eerder, vervalt het handhavingsmoratorium. Slechts een beperkt aantal verzekerden heeft echter ook recht op een uitkering. Dit komt omdat het ziekengeld niet wordt uitbetaald als en zolang een verzekerde een werkgever heeft die tijdens ziekte het loon moet doorbetalen. Maar hoewel de Ziektewet door die loondoorbetalingsplicht minder betekenis heeft gekregen is zij voor bepaalde groepen nog van belang, zoals voor verzekerden die geen arbeidsovereenkomst meer hebben (zoals mensen van wie een contract voor bepaalde tijd tijdens ziekte eindigt, sommige flexibele arbeidskrachten en uitzendkrachten in de eerste fase(n) van de uitzendovereenkomst). Ook zijn er enkele groepen, zoals (ex)arbeidsongeschikten en orgaandonoren, die naast het recht op loon van hun werkgever ook recht op ziekengeld hebben; de werkgever mag dit ziekengeld in mindering brengen op het loon dat hij doorbetaalt. In verband met de invoering van de Wet arbeid en zorg, waarin onder meer een recht op uitkering tijdens zwangerschap en bevalling is opgenomen, heeft de Ziektewet voor zwangere vrouwen alleen nog betekenis als zij arbeidsongeschikt worden als gevolg van de zwangerschap en/of de bevalling. Dan hebben zij net als arbeidsgehandicapten naast recht op loon ook recht op ziekengeld. De duur van een Ziektewetuitkering bedraagt maximaal 104 weken. De uitkering is meestal 70% van het dagloon van de verzekerde; in sommige gevallen wordt een hoger percentage uitgekeerd. Het maximumdagloon bedraagt per 1 juli 2022 € 232,90. Onder ‘ziekte’ in het kader van de Ziektewet wordt verstaan; ongeschiktheid wegens objectief medisch vastgestelde redenen tot het verrichten van zijn arbeid. De werkgever kan ervoor kiezen om eigenrisicodrager te worden voor ex-werknemers en voor zijn fictieve werknemers. Hij betaalt dan een lagere wachtgeldpremie. Ambtenaren en andere overheidswerknemers vallen net als werknemers in de particuliere sector onder de Ziektewet. 5.3.1
5.3.1
498
Inleiding
Inleiding
De Ziektewet is in de eerste plaats van belang voor werknemers die tijdens ziekte geen aanspraak kunnen maken op doorbetaling van loon van een werkgever. In het algemeen zijn dit degenen die niet, of niet meer, werkzaam zijn op basis van een arbeidsovereenkomst. De Ziektewet vormt als het ware een ‘vangnet’ voor personen die geen werkgever (meer) hebben, maar voor wie een inkomensvoorziening bij ziekte wenselijk of noodzakelijk is. Degenen die onder deze ‘vangnetcategorieën’ vallen, hebben bij ziekte recht op een uitkering volgens de regels die de Ziektewet kent. Daarnaast hebben ook enkele groepen werknemers met arbeidsovereenkomst recht op uitkering. Achtergrond daarvan is dat de wetgever het ongewenst vond om de werkgever met de financiële consequenties van ziekte te belasten. De belangrijkste categorieën zijn