Deel 3 RECHTEN EN PLICHTEN
3.9
Bedrijfsovername Hoofdstuk 3.9 Bedrijfsovername 3.9
Wet- en regelgeving Samenvatting
Burgerlijk Wetboek, artikelen 7:662 t/m 7:666. Er is sprake van bedrijfsovername als een bedrijf of een onderdeel ervan wordt overgenomen door een ander bedrijf. Dit is het geval indien een bedrijf (of een deel ervan) wordt verkocht, verhuurd, verpacht of in vruchtgebruik wordt gegeven. In het arbeidsrecht kennen we hiervoor het leerstuk van de ‘overgang van een onderneming’. Dit omvat een aantal bepalingen dat de werknemer in dit soort situaties moet beschermen. Door de overname komt de werknemer in dienst van het andere bedrijf. Dit mag echter voor de werknemer geen nadelige gevolgen hebben. Alle rechten en verplichtingen uit de arbeidsovereenkomst die met de desbetreffende werknemer zijn aangegaan, gaan over op de nieuwe werkgever. Als een onderneming of een onderdeel wordt overgedragen, gaan de werknemers van rechtswege mee die in die onderneming of in dat onderdeel werkzaam zijn. De nieuwe werkgever kan bij de overname geen verandering in de arbeidsvoorwaarden bedingen of de werknemers overnemen op minder gunstige voorwaarden. Als extra waarborg voor de werknemers is de bepaling opgenomen dat de oude werkgever nog een jaar na de overgang samen met de nieuwe werkgever hoofdelijk aansprakelijk blijft voor de nakoming van verplichtingen uit de arbeidsovereenkomst, die ontstaan zijn voor het tijdstip van overgang. 3.9.1
3.9.1
Begrip overgang van onderneming
Bedrijfsovername
Begrip overgang van onderneming
Wat in het spraakgebruik veelal bedrijfsovername of fusie wordt genoemd, wordt in het arbeidsrecht geduid als een ‘overgang van onderneming’. Er is sprake van een overgang van onderneming met behoud van rechten voor de werknemers als voldaan is aan de volgende criteria: De overgang van de onderneming is gebaseerd op een overeenkomst, fusie of splitsing. De identiteit van de onderneming die overgaat (aangeduid in de wet als “economische eenheid”, wat dus ook een deel van een bedrijf kan zijn) blijft behouden. De diverse begrippen moeten volgens de rechtspraak telkens ruim worden uitgelegd. Zo vallen onder het begrip ‘onderneming’ bijvoorbeeld ook bedrijven in de non-profitsector en filialen van bedrijven. Bij het begrip ‘overeenkomst’ kan gedacht worden aan onder meer een verkoopovereenkomst of huurovereenkomst. Volgens de rechtspraak kan echter ook uit de feitelijke gang van zaken worden geconcludeerd dat er een overeenkomst bestaat over de overname. Een en ander wordt zelfs zo ruim uitgelegd dat in bepaalde gevallen een overgang van een onderneming als gevolg van een overeenkomst wordt aangenomen, als de subsidie voor een bepaald project overgaat van de ene organisatie naar de andere. Ook moet de eis dat de economische eenheid na de overgang haar identiteit behoudt, beperkt worden uitgelegd, zo zegt het Hof van Justitie EG (onder andere HvJ EG 12 februari 2009, nr. C-466/07). Anders zou de bescherming voor de werknemers te gering worden. Het is dus niet zo dat een werkgever een overgenomen onderdeel kan ontrafelen en dan vervolgens zich erop kan beroepen dat er geen sprake is van ‘overgang van onderneming’ omdat de identiteit niet (meer) aanwezig is.
Let op
336
Een bedrijfsovername of fusie kan ook plaatsvinden door louter een overname van aandelen (van een BV of NV). De activa en passiva van de betreffende vennootschap worden dan dus niet overgedragen. In plaats daarvan wordt het eigendom van en de zeggenschap in de vennootschap overdragen. In de praktijk zien we dit veel gebeuren, met name door investeringspartijen die bedrijven overnemen door (het leeuwendeel van) de aandelen te kopen. Een zuivere aandelentransactie levert geen overgang van onderneming op in arbeidsrechtelijke zin. De regels uit het arbeidsrecht omtrent ‘overgang van onderneming’ zien immers op de situatie dat de werknemer door een bedrijfsovername in dienst komt bij een andere werkgever. Bij een zuivere aandelentransactie blijft de formele werkgever (lees: de BV of NV waarmee de werknemer een arbeidsovereenkomst heeft) echter dezelfde.