Deel 1 ARBEIDSVOORWAARDEN
1.3
Cao en personeelsgids Hoofdstuk 1.3 Cao en personeelsgids 1.3
Cao en personeelsgids
Wet- en regelgeving Wet op de collectieve arbeidsovereenkomst (WCAO)
Wet op het algemeen verbindend en onverbindend verklaren van bepalingen van collectieve arbeidsovereenkomsten (WAVV) artikelen 7:613 en 7:660, Burgerlijk Wetboek Wet op de ondernemingsraden, artikel 27 lid 1
Samenvatting
Het is van belang om in dit deel behalve aan de individuele arbeidsovereenkomst ook aandacht te besteden aan de collectieve arbeidsovereenkomst en aan de door de werkgever vastgestelde eigen collectieve regelingen. Immers, die kunnen allebei regels bevatten die afwijken van een arbeidsovereenkomst, of die aanvullen. Een cao is een overeenkomst die wordt afgesloten tussen één of meer werkgevers of verenigingen van werkgevers en één of meer verenigingen van werknemers en is aangemeld bij het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Een cao geldt in beginsel alleen tussen de contracterende partijen (en hun leden). Zij blijven aan de cao gebonden totdat de cao is geëindigd. De cao kan echter ook gaan gelden voor andere dan de contracterende partijen. De minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid is bevoegd om een cao algemeen verbindend te verklaren. Zo kan een werkgever die geen lid is van een organisatie die een cao heeft afgesloten, gebonden worden aan een cao binnen zijn sector. Veel bedrijven kennen een of meerdere eigen collectieve regelingen, ook wel personeelsgids, arbeidsvoorwaardenregeling of reglement genoemd. Zulke regelingen bevatten naast de individuele arbeidsovereenkomst regels voor alle werknemers of voor een bepaalde categorie werknemers werkzaam binnen het bedrijf. De wet kent geen definitie van zo'n collectieve regeling meer en er zijn evenmin specifieke regels voor. Duidelijk is wel dat die niet in strijd mogen zijn met de toepasselijke cao. In de praktijk bindt de werknemer zich aan de regels van de collectieve bedrijfsregeling doordat in de arbeidsovereenkomst is bepaald dat die onderdeel uitmaakt van de arbeidsovereenkomst, of doordat de werknemer expliciet akkoord is gegaan met de inhoud van de regeling. Het is van belang om in zo'n regeling een eenzijdig wijzigingsbeding als bedoeld in artikel 7:613 BW op te nemen. De werkgever kan dan in een voorkomend geval een wijziging doorvoeren als hij een zwaarwichtig belang heeft bij zo'n wijziging. Voor zover de eigen collectieve regeling ordemaatregelen bevat (zoals praktische, huishoudelijke of administratieve plichten) kan de werkgever die maatregelen op grond van artikel 7:660 BW zonder meer opleggen of wijzigen. 1.3.1
Totstandkoming cao
1.3.1
Totstandkoming cao
Een cao komt tot stand door onderhandelingen die worden gevoerd door één of meer werkgevers of verenigingen van werkgevers en één of meer verenigingen van werknemers. Wordt de cao van werkgeverszijde afgesloten door één werkgever, dan heet dat een ondernemings-cao (voorbeelden bij bedrijven als Philips, Unilever en Shell). Komt een cao tot stand nadat is onderhandeld door vakbonden en een werkgeversorganisatie, dan is sprake van een bedrijfstak- of branche-cao.
1.3.1.1
Onderhandelingen
Van werknemerszijde worden de onderhandelingen gevoerd door één of meer vakbonden, die juridisch de vorm hebben van een vereniging van werknemers. Niet iedere werknemersvereniging komt in aanmerking om een cao te sluiten. Vereist is dat de werknemersvereniging volledige rechtsbevoegdheid heeft én in haar statuten de bevoegdheid tot het aangaan van een cao uitdrukkelijk noemt.
1.3.1.2
Vormvereisten
Om gelding te hebben moet een cao schriftelijk zijn aangegaan. Andere vormvereisten voor een geldige cao zijn er niet.
Melding bij UAW
De cao kan pas van kracht worden nadat van het afsluiten daarvan melding is gedaan bij de Directie Uitvoeringstaken Arbeidsvoorwaardenwetgeving (UAW) van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Eén dag nadat de UAW een kennisgeving van ontvangst aan de cao-partijen heeft gezonden, kan de cao in werking treden. Voor de praktijk is dit niet van groot belang, omdat de cao (als deze te laat is aangemeld) met terug-
38