(1887-1961)
айрцагт нэгэн муур сууна. Бид гаднаас нь
ширтэж, дотор нь юу өрнөж байгааг төсөөлнө.
Муур амьд ч байж болно, үхсэн ч байж болно.
Хайрцаг нээгдэхээс өмнө хоёр төлөв зэрэгцэн
оршижбайгаамэт.
Эрвин Шрёдингер 1935 онд энэ сэтгэхүйн туршилтыг дэвшүүлсэн нь “суперпозици”
хэмээх квантын үзэгдлийг хүмүүсийн оюун
ухаанд ойртуулах зорилготой байв.
Суперпозици гэдэг нь нэгэн систем тодорхойгүй нөхцөлд олон төлөвт зэрэгцэн
оршин, ажиглах мөчид л нэг нь “сонгогддог” гэсэнсанааюм.
Хайрцагт буй муурын хувь заяа атомын задралаас шалтгаална. Хэрэв атом задарвал хорт хий ялгарч муур үхнэ. Хэрэв задардаггүй
бол муур амьд үлдэнэ. Квантын түвшинд
атомынзадралболтодорхойбусүйлявц—ягл “муур амьд” болон “муур үхсэн” гэдэг шиг хоёр
боломжзэрэгцэноршижбайдаг.
Өнөөдөр судалгаагаар суперпозици зөвхөн жижиг бөөмс төдийгүй том молекул, хиймэл бүтэц дээр ч батлагдаж байгаа нь Шрёдингерийн муурын санааг улам бодитой
болгожээ. Scientific American сэтгүүлд гарсан нийтлэлүүдчэнэүзэгдлийг“квантхэмжилтийн асуудал” хэмээн нэрлэж, ажиглагчийн оролцоо л тодорхой бус байдлыг шийдвэрлэдэг гэдгийг онцолдог.
Амьдралд ч энэ дүр зураг бидэнд танил санагдана. Хаврын тэнгэрийн дор малчин “энэ жил бороо элбэгшиж, ногоо дэлгэрэх үү, эсвэл гангачигболжхомсдохуу”гэжтаамаглана.Аль аль нь боломж хэлбэрээр зэрэгцэн
хугацаа өнгөрч, байгаль нэгийг нь “сонгох” мөчидлбодитбайдалилболжирдэг.
Шрёдингерийн муур бидэнд нэгэн гүн
үнтөрөлхтөнчулуугаарбайшинбарьж эхэлсэнцагсаяхан.Дарааньтоосго,цемент, ган, шилээр хот босгов. XXI зуунд бид эдгээр том ширхэгтэй барилгын материалдаасэтгэлханахаабольж,атомоор байшинбарихтухайярьжэхэллээ. Нанотехнологигэдэгүгийгөнөөдөрхүнбүр сонссон. Гэхдээ яг юу болохыг нь ойлгодог нь цөөн. “Нано” гэдэг бол нэг метрийг тэрбум хуваасны нэг гэсэн үг. Өөрөөр хэлбэл, нүдэнд үл үзэгдэх төдийгүй электрон микроскопоор л харж болох түвшин. Энэ түвшинд бид атомуудыг өрж, өөрсдийн хүссэнээр нийлүүлж, шинээр материалбүтээжчадна.
Жишээ нь, нүүрстөрөгчийн нэг
шиг.
шинжлэх
ДЭЛХИЙН ХАМГИЙН ЖИЖИГХЭН КИНО
2013 ОНД IBM КОМПАНИ
АТОМУУДЫГ ХӨДӨЛГӨН БҮТЭЭСЭН “A BOY AND HIS ATOM” НЭРТЭЙ АНИМЭЙШН ГАРГАСАН НЬ ГИННЕСИЙН НОМОНД “ДЭЛХИЙН ХАМГИЙН ЖИЖИГХЭН КИНО” ГЭЖ БҮРТГЭГДСЭН.
