Atlantic Review Edition #4 2025

Annika Hoydal

For nearly six decades singer, songwriter, actor and author Annika Hoydal has been a pillar of Faroese culture. She looks back in gratitude while continuing to create

Vit eru flutt

80 and exceptional

‘Tak í meg, tak um mín iva...’ Just about everyone in the Faroe Islands can sing along to these lines. We all know the song ‘Aldan’, Annika Hoydal’s entry into the 1979 Danish Eurovision Contest. In these islands we sing at parties, from weddings to graduations and birthdays, and this song is a fixture of just about every thumbed songbook and photocopied booklet. And ‘Aldan’ is only one gem in the treasure trove Annika has regaled the Faroe Islands with over the course of nearly six decades.

In November the artist will be turning 80, but she is ageless. Annika Hoydal remains active as an actor and singer. Her most recent project is the film ‚Verdandi – Land of Maybe‘, which was shot in the Faroe Islands this summer. Her satchel overflows with experiences and life’s ups and downs. One of the performer’s most salient traits is her positivity, and as she rounds 80 she looks back on life with grati­

tude. You will find a feature on the national treasure in this edition of Atlantic Review. Prepare to be mesmerised by this exceptional woman.

And speaking of mesmerising, the Faroese men’s and women’s handball squads have certainly been enchanting their supporters in the Faroe Islands and spectators around the world in recent years.

In November the women’s team will be travelling to Trier in Germany to represent the Faroe Islands for the first time ever in the World Championship. And in January the men will be playing their second European Championship, this time in Oslo. In this edition we take a close look at how national handball in the Faroe Islands has broken new ground – and from here we wish the women best of luck with the World Championships!

We have also met Bernharður Wilkinson. The conductor who has lead the Faroe Islands Symphony Orchestra for two years is now passing on the baton. The orchestra has meant the world to Bernharður. ‘It was love at first sight, and it’s still going strong,’ the conductor confesses.

Meet Bernharður and read all about his long music career in this magazine.

In other news, we now have two Michelin stars in the Faroe Islands and we stopped by Poul Andrias Ziska’s star studded kitchen at Paz. The Faroese chef has once again pinned the Faroe Islands on the global gastronomic map.

In addition, the National Gallery of the Faroe Islands also opened its door to us and we caught a glimpse of the major

conservation works underway. The Faroese art treasure is in caring hands. Finally, we have some fascinating details about the large scale SEV and Minesto joint tidal energy project in Vestmannasund.

We hope you will join us on this reading journey and wish you happy travels.

Happy reading and happy travels.

Innihald / Contents:

08 Kærleiki við fyrsta eygnabrá Love at first sight

18 Konservatorar reinsa listina á Listasavni Føroya Conservators restoring Faroese art

32 Yvirhálaður av stjørnunum Overtaken by the stars

46 Ein glógvandi sigursferð A tour de force

58 Annika Hoydal 80 ár: Nógv ljós á lívsleiðini

Annika Hoydal at 80: Lights on life’s journey

72 Sjóvarfalsorka kann kollvelta føroysku orkuskipanina

Tidal energy could revolutionize the Faroese energy system

84 Søgan hjá Atlantic Airways

94 Barnasíðan Children’s page

95 Krossorð & Sudoku Crossword puzzle and Sudoku

um prentstað og svanamerki á prentlutum

Allir prentlutir eiga at hava prentstað á. Tí verður heitt á tykkum, sum lata okkum prentkláran pdf, um at minnast til at seta á prentlutin: Prent: Føroyaprent.

svanamerki Svanamerkið er búmerkið hjá Norðurlendsku umhvørvismerkingini og er eitt skrásett og vart vørumerki. Tað eru tí reglur fyri, hvussu tað skal síggja út á prentlutinum, og hvussu tað má brúkast. Svanamerkið kann takast niður av heimasíðu okkara www.foroyaprent.fo.

ATLANTIC REVIEW is published by Atlantic Airways, Vagar Airport, FO-380 Sørvágur, tel. +298 34 10 00. Advertising: atlanticreview@atlantic.fo. Editor: Ingrid Bjarnastein – ingrid@atlantic.fo.

Layout: Jensia Gaardlykke Rossum – jensia@atlantic.fo. Responsibility: Jóhanna á Bergi. Proof and translation: Sprotin.fo. Printed by: foroyaprent.fo. This publication may only be reproduced in agreement with the publishers. Cover: Annika Hoydal. Photo by: Tróndur Dalsgarð

Dømi: Fylg dømunum her. Minst til at búmerkið eisini kann vera svart. unning

SKRIVAÐ HEVUR JÁKUP BOGI JOENSEN

MYNDIR: KLARA JACOBSEN

Kærleiki við fyrsta eygnabrá

Í eina fjórðingsøld hevur hann stjórnað Føroya Symfoniorkestri, men á nýggjárinum takkar Bernharður Wilkinson fyri seg og stjórnar orkestrinum fyri seinastu ferð. Maðurin við føroyska-bretska samleikanum og íblástri úr Íslandi hevur um nakar sett dám á og ment klassiska tónleikaumhvørvið í Føroyum.

Sjálvur sigur hann, at talan var um kærleika við fyrsta eygnabrá.

Nú vil hann uppliva heimin av nýggjum

Hann stígur eitt fet fram og tekur pallin. Blídliga heilsar hann áhoyrarunum og vendir sær móti orkestri og kóri og endurtekur høvisku heilsanina. Varliga snarar hann høvdinum til vinstru, síðani til høgru. Hann nikkar. Lyftir armarnar og dirigentstavin upp um høvd og ger seg til reiðar.

So brestur fyri nev. Tónarnir svingar í takt. Neyvt soleiðis, ið maðurin við stavinum vil hava tað.

Við eitt er Norðurlandahúsið umskapað til eitt eldorado, eitt lovað land av klassiskum tónum. Høviski maðurin, sum stutta løtu frammanundan lítillátin trein pallin, er vorðin so livandi í hvørjari sveittakendari og ørandi rørslu, at gólvið næstan dandar. Maðurin er vorðin eitt við tónleikin og kraftmiklu upplivingina.

Tað er soleiðis, vit kenna hann best.

Í eina fjórðingsøld hevur Bernharður Wilkinson stjórnað Føroya Symfoniorkestri. Men á nýggjárinum gevst hann sum dirigentur og letur stavin víðari til bretsku Catherine Larsen­Maguire.

Nýggjárskonsertin komandi verður tann seinasta hjá Bernharði og nummar 26 í longu røðini.

– Eg havi góða heilsu og kundi hildið á eitt ár ella tvey aftrat, teskar hann spakuliga.

– Mær dámar væl at putlast, og eg klári at halda á einum hamara, sigur hann.

Heima tekur hann gleðiliga hond í, men vil ikki siga, at hann svingar dirigentstavinum, tá um tað húsliga ræður.

– Nei, nei. Tað hevur konan munandi betri skil á, sigur hann og brosar.

Bernharður er giftur við Urd Johannesen, og tey búgva á Argjum.

FØROYSKUR-BRETSKUR SAMLEIKI

„Tað er so nógv, eg kundi hugsað mær at uppliva, og skal tað vera, má tað vera nú.“

Bernharður Wilkinson

Men avgerðin er tikin og stendur ikki til at vika hjá tí nú 74 ára gamla Bernharði Wilkinson.

– Tað er so nógv, eg kundi hugsað mær at uppliva, og skal tað vera, má tað vera nú, sigur hann. Hann droymir um at síggja og uppliva heimin av nýggjum. Sum tónleikari og dirigentur hevur hann ferðast víða, men ofta hava uppgávurnar kravt so nógv, at stundir hava ikki verið at uppliva og njóta annað og meira á ferðini.

Hann droymir seg burtur á onnur breiddarstig.

Avstralia og New Zealand standa ovarlaga á ynskilistanum, men tónlistarliga hevur Týskland munin, serliga Berlin og Hamburg.

Á heimliga mótinum eru tankarnir stundum í

Oyndarfirði, har hann og konan hava fingið sær neyst.

Bernharður Wilkinson er føddur í Hitchin í Onglandi í 1951. Mamman er føroysk og ættað úr Sumba. Pápin er onglendingur og kom til Føroya í hertænastu undir seinna heimsbardga. Hann var í Føroy um árini 1940–42, og tað var í hesum tíðarskeiði, at ungi hermaðurin hitti kvinnuna úr Sumba, sum tænti í Havn. Tey gjørdust góð, og hon flutti við manninum til Onglands at búgva. Tónlistarligu evnini hevur Bernharður ikki frá fremmandum. Pápin var tónleikari og dirigentur og stjórnaði útvarpskórinum hjá BBC. Hann var eisini framleiðari á Rás 3, sum spældi klassiskan tónleik.

– Eg eri vaksin upp við tónleiki og hoyrdi tónleik allastaðni og alla tíðina, sigur Bernharður. Longu tíðliga í barnaárunum vóru tekin í sól og mána um, at í dronginum búði eitt talent av teimum stóru, og longu sum sjey ára gamal gjørdist Bernharður kórdrongur í Westminster Abbey í London.

Hann ásannar, at tað var tíðliga at fara frá foreldrunum, men hann var ikki einsamallur kortini. Dreingjakórið taldi í alt 36 næmingar, og seinni slapp eisini yngri bróður Bernharðs upp í kórið.

– Mær dámdi væl at syngja í kóri, og eg helt tað vera spennandi at búgva í London, bara fáar hundrað metrar frá Big Ben og Westminster Abbey.

Bernharður treivst væl sum kórsangari og mentist í tíðini í London. Men í tannárunum gekk leiðin víðari til annan stórbý, til Manchester,

har hann tók tónlistarliga útbúgving á bachelorog masterstigi sum solistur við tvørfloytu sum ljóðføri.

Eftir fimm ára langa útbúgving lá heimurin víð opin. Bernharður var tá 24 ára gamal, men tað vardi neyvan unga mannin, hvat lá fyri framman.

– Ein dagin fekk ein av okkara undirvísarum eina uppringing úr Íslandi. Í Reykjavík leitaðu tey eftir einum floytuspælara. Eg var júst liðugur við skúlan og gekk mest sum fyri einki og helt, at tað kundi verið ein spennandi avbjóðing, og játtaði beinanvegin, sigur Bernharður.

Tað, sum bara skuldi vera ein stuttur steðgur, gjørdist til eitt longri uppihaldi, sum vardi í 28 ár.

– Mær dámdi væl í Íslandi, og eg helt tað vera so sera vakurt. Fólkini vóru eisini blíð, sigur Bernharður, sum seinni fekk starv á Music School of Reykjavík og undirvísti í tvørfloytu.

Væl man hava ligið fyri, tí fleiri næmingar hjá Bernharði hava skarað

framúr. Ein teirra er í dag høgt í metum og solistur í Berliner Philharmoniker.

– Ja, ja. Mann má reypa eitt sindur, sigur hann og brosar.

Bernharður var fyrstu ferð í Føroyum í 1976.

Men tað gingu nógv ár, til hann fekk fast undir fótum í Føroyum. Tað hendi um aldarskiftið. Á vári í 2000 var hann vorðin fastur fúsur í eini blásikvintett í Íslandi, sum ferðaðist víða. Eitt nú spældi kvintettin til konsert í operahúsinum

í Sydney og í stórum konserthøllum í nógvum øðrum londum. Og einaferð sama ár vóru boð eftir teimum úr Føroyum. Kristian Blak og

Sunleif Rasmussen heittu á bólkin um at koma

henda vegin at framføra á summartónum, og eina aðra ferð fekk Bernharður til uppgávu at stjórna nýggjum verki, ‚Ferðin‘, sum Urd Johannesen hevði gjørt við íblástri úr bók eftir

Jørgen­Frantz Jacobsen og tónleiki eftir

Sunleif Rasmussen.

– Tað var fyrstu ferð, at eg hitti Urd, og í 2003 flutti eg til Føroya at búgva, sigur Bernharður.

Fyrstu tíðina í Føroyum undirvísti hann á Tórshavnar Musikkskúla, og í 2005 gjørdist hann høvuðsdirigentur hjá Føroya Symfoniorkestri og hevur verið tað líka síðani.

EIN KÆRLEIKSSØGA

Tað ber illa til at siga Føroya Symfoniorkestur uttan at siga Bernharður Wilkinson.

So stóran og týðandi leiklut hevur spaklynti og tó karismatiski maðurin havt á orkestrið og klassiska tónleikaumhvørvið í Føroyum sum heild seinastu fjórðingsøldina.

Men Føroya Symfoniorkestur hevur eisini havt stóran týdning fyri Bernharð Wilkinson. – Tað var kærleiki við fyrsta eygnabrá, og hann heldur framvegis, sigur hann.

Bernharður Wilkinson stjórnaði á fyrsta sinni Føroya Symfoniorkestri í 1994. Møguleikin stakk seg upp mest sum av tilvild, tá ið táverandi stjórin í Norðurlandahúsinum, finnin Peter Turtschaninof, sáli, spurdi, um Bernharður kundi stjórna orkestrinum, sum vandi sjeyndu symfoni eftir Beethoven. Bernharður játtaði, og soleiðis varð grundarsteinurin lagdur undir ein langan og fruktagóðan kapitul í føroyskari tónleikasøgu.

Frammanundan hevði Bernharður stjórnað íslendska symfoniorkestrinum, og hann var eisini í Føroyum í sambandi við fyrstu symfoniina hjá Sunleif Rasmussen, ‚Oceanic Days‘.

Bernharður heldur, at Føroya Symfoniorkestur hevur ment seg nógv seinastu árini. Fleiri tónleikarar hava tikið tónlistarligar útbúgvingar á konservatorium uttanlands og venda heim aftur sum professionell. Tað hevur lyft symfoniorkestrið, heldur hann.

Føroya Symfoniorkestur er í dag eitt ógvuliga vælvirkandi orkestur, sum hevur munandi fleiri framførslur, enn tá ið Bernharður tók við fyrst í øldini. Undir hansara leiðslu hevur orkestrið tikið fleiri týðandi fet og hevur ment seg munandi.

– Eg helt, at symfoniorkestrið framførdi ov lítið og hevði fleiri møguleikar í sær. Tað fekk eg broytt, og í dag framførir orkestrið at kalla árið runt, sigur hann.

Tann mest umfatandi konsertin er nýggjárskonsertin, sum hevur vunnið støðu sum eitt mentanarligt íkast, ið hoyrir búningini hjá nærum hvørjum føroyingi til.

Sjálvur er Bernharður lítillátin, men dylur ikki fyri, at hann hevur roynt at sett sín persónliga dám á orkestrið og framførslurnar.

– Tað er umráðandi, at dirigenturin finnur sín stíl og leggur konsertina til rættis hareftir. Sjálvur helt eg, at nýggjárskonsertin hevði gott av at verða umskipað og gjørd til eina gallakonsert við kóri og solistum og spennandi útlendskum nøvnum og skemti afturvið. Eg haldi, at tað hevur eydnast, sigur hann.

DEMOKRATISKT EINAVELDI

At stjórna og standa á odda fyri einum symfoniorkestri er ikki hissini uppgáva, ásannar hann.

Tað eru leiðslan og stjórin í Føroya Symfoniorkestri, sum í samráði við tónleikanevndina og dirigentin gera av, hvørji verk orkestrið skal spæla og framføra. Síðani fer dirigenturin av álvara til verka. Hann má kenna verkini og nótarnar til fulnar og má leggja greiðar ætlanir og gera sær sínar metingar og tulkingar av, hvussu verkini skulu framførast. Talan er tí um nógva og drúgva fyrireiking og eitt ógvuliga stórt arbeiði, og tað mesta er lagt til rættis, longu áðrenn dirigenturin møtir tónleikarunum og orkestrinum fyrstu ferð. Síðani skulu verkini venjast væl og virðiliga, og undir venjingunum er uppgávan hjá dirigentinum í stóran mun at lurta. Tað er púra avgerandi fyri upplivingina, at tónleikurin og ljóðið eru í javnvág.

– Kemur okkurt skeivt fyri, er tað uppgávan hjá dirigentinum at lúka villurnar burtur. Í so máta hevur mín leiðsluháttur verið okkurt slag av demokratiskum diktaturi, einaveldi. Ikki skilt sum harðrent einaræði, men sum ein góðsligur vegleiðari, ið vil øllum tað besta og samstundis tekur endaligu avgerðirnar og hevur síðsta orðið, sigur Bernharður.

Hann leggur aftrat í sama andadrátti: – Eg haldi ikki, at tað hevur verið nakar trupulleiki at motivera og fáa tónleikarar og kórsangarar at ganga í takt. Tað megna tey sjálvi, tí talan er um fólk, sum eru professionell, gera sítt ítasta og ganga høgt upp í sítt yrki, sigur hann.

Bernharður heldur, at tað er trupult at taka nakrar upplivingar við orkestrinum fram um aðrar. Men tær tríggjar ferðirnar, Føroya Symfoniorkestur undir hansara leiðslu hevur verið uttanlands og framført, standa tó eftir sum varðar og minniligar løtur, ið hann seint fer at gloyma.

Tvær ferðir hevur orkestrið verið á konsertferð í Danmark og eina ferð í Íslandi. Á hesum ferðum hevur orkestrið eitt nú framført í Hørpuni í Reykjavík og í konsertsalinum hjá Danmarks Radio á Amager.

– Tað var sum at koma í himmiríki, sigur hann og leggur dent á, at báðar ferðirnar var talan um stórar upplivingar, sum hava kveikt dreymin um eitt veruligt konserthús í Føroyum, ætlað Føroya Symfoniorkestri.

– Norðurlandahúsið er flottasti og vakrasti bygningur í Føroyum og tekur seg merkiliga væl út til konsertir fyri smærri bólkar, men upprunaliga er húsið ikki gjørt til symfoniorkestrið. Spælistøðini eru annars vorðin munandi fleiri við árunum. Stásiliga Hátún er á Musikkskúlanum í Havn, og norðoyingar hava fingið glæsiliga Varpið. Og so er stórhøllin við Tjarnir eisini komin, men hon er ikki gjørd til endamálið at framføra klassiskan tónleik.

– Vit loyva okkum at droyma, sigur karismatiski dirigenturin, sum nú leggur frá sær eftir drúgva og trúgva tænastu.

FAKTA

Bernharður Wilkinson er føddur í Hitchin í Onglandi í 1951. Mamman er føroysk, ættað úr Sumba, og pápin er onglendingur.

Hann byrjaði tónlistarligu yrkisleiðina sum kórdrongur í Westminster Abbey og tók seinni útbúgving á bachelor- og masterstigi í Manchester við tvørfloytu sum høvuðsljóðføri.

Seinni búsettist hann í Íslandi og hevur eitt nú undirvíst á Music School of Reykjavík.

Í 2003 flutti hann til Føroya at búgva. Síðani 2005 hevur hann stjórnað Føroya Symfoniorkestri, men á nýggjárinum takkar hann fyri seg og stjórnar orkestrinum fyri seinastu ferð. Hann heldur tó fram sum kórleiðari hjá Tórshavnar Kamarkóri og Tarira.

Bernharður er giftur við Urd Johannesen, og tey búgva á Argjum.

You’re flying over it. We’re bottling it.

pH 8.3 at Source

The only Natural Mineral Water from the Faroe Islands.

Mount Kirvi’s source was discovered by chance — deep within a 55-million-year-old basalt mountain range in the Faroe Islands

At the foothill, we gently bottle the purest natural mineral water using little more than gravity.

With its high pH value of 8.3 and unique mineral composition, Kirvi is believed to be among the world’s finest and healthiest waters.

That’s uniqueness.

Love at first sight

After a quarter century at the helm of the Faroe Islands Symphony Orchestra, conductor Bernharður Wilkinson is bowing out. With his Faroese-British identity, he has shaped the orchestra and Faroese classical music scene

After this New Year’s Concert, his 26th, Bernharður will be passing the baton to British conductor Catherine Larsen­Maguire.

The decision is final, it is time for the 74­year­old to see the world. He has travelled widely with music but now wants time to take in far­flung shores such as Australia and actually see Berlin and Hamburg beyond the concert halls. And, of course, Oyndarfjørður where he has a boathouse with his Faroese wife fellow musician Urd Johannesen.

FAROESE-BRITISH

Bernharður Wilkinson was born in Hitchin, England, to a Faroese mother and an English father, who met when he was stationed in the Faroe Islands during WWII.

Music runs in the family. Bernharður’s father conducted the BBC Radio Choir and was a producer on the classical music channel Radio 3.

Aged only 7 the conductor joined the Westminster Abbey’s choir in London. It meant leaving home very early, but he wasn’t alone. There were 36 chorister and his younger brother would join too. Bernharður loved the big city and later moved to Manchester to pursue an MA as a flautist.

After graduating, one of his teachers received a call: Reykjavík was looking for a flute player. The world was wide ­open and Bernharður accepted the adventure. What was meant to be a brief stint stretched to 28 years.

‘I loved Iceland. It was beautiful, people were kind,’ the conductor reminisces. He would later start teaching flute at Music School of Reykjavík.

His first visit to the Faroe Islands was in 1976, but he didn’t move here until 2003, after coming to the islands to conduct, ‚Ferðin‘, (The Journey) a work created by Urd Johannesen.

Bernharður initially taught at Tórshavn Music School, and in 2005 he was appointed lead conductor of the symphony orchestra.

A LOVE STORY

The orchestra and conductor have become almost synonymous.

The mild­tempered, yet charismatic man has been pivotal for the Faroese classical scene. For Bernharður meeting the orchestra was a case of: ‘love at first sight.’

Over the last decades, the orchestra has developed considerably with so many young players studying abroad and returning as professionals. It also performs more regularly now.

‘I felt the orchestra (…) had more to give. I managed to change that. Today it plays almost year round,’ the conductor enthuses.

For many, the highlight of the orchestral year is the New Year’s performance, seeing it has nearly become a rite of passage in Faroese cultural life.

It was important for Bernharður to find his own style. He transformed the concert into a gala with a choir, international soloists, a host and other components.

DEMOCRATIC DICTATORSHIP

Leading a symphony orchestra is no minor task. The board and director decide on the programme, in coordination with the conductor. This is where his work really begins. Internalising and interpreting the score requires meticulous preparation, long before rehearsals start. During rehearsals it is the conductor’s task to listen in order to ensure balance.

He terms his leadership a democratic dictatorship: offering well­intentioned guidance and the final say. For Bernharður it was never about motivating or keeping the rhythm, the musicians are so dedicated and professional that this they do of their own accord.

The orchestra has toured Iceland and Denmark. The conductor enthuses about playing at the Denmark Radio Hall in Amager: ‘it was heaven.’ The Nordic House is stunning and superbly suited to smaller concerts, but was not originally intended for a full symphony orchestra.

As Bernharður hands over his baton after long and faithful service, he allows himself to dream of a purpose ­built concert hall for the Faroe Islands Symphony Orchestra.

FACT SHEET

Bernharður Wilkinson was born in Hitchin in England in 1951. He started his musical career as a chorister at Westminster Abbey and later he told a degree at bachelor and master level in Manchester specialising in the flute.

Since 2005 he has conducted the Symphony Orchestra of the Faroe Islands, but come New Year he will be retiring and conducting the orchestra for the last time.

Bernharður is married to Urd Johannesen and they live in Argir.

SKRIVAÐ HEVUR SOLVEIG HANUSARDÓTTIR OLSEN

MYNDIR: ERLA ZISKASEN

Konservatorar reinsa listina á Listasavni Føroya

Blámusoppur hevur gjørt um seg í goymsluni á Listasavni Føroya, og hetta krevur

umfatandi arbeiði at gjøgnumganga og reinsa øll tey 1.716 verkini, sum vóru í goymsluni. Til hesa uppgávu eru komnir konservatorar frá Kunstkonserveringen, sum útinna arbeiði við hegni, nærlagni og stórari fakligari vitan

Elizabeth Baadsgaard situr við andakt við borðið í Listaskálanum, hyggur gjølla at málninginum ígjøgnum einar brillur við sjóneyku. Hon hevur pannulykt og okkurt, sum líkist einum yvirvaksnum vattpinni, í hondini, sum hon flytur varliga eftir løriftinum. Hon dyppar pinnin í eina gjøgnumskygda vætu, og við hesi varligu og nærum meditativu rørsluni er hon í holt við at reinsa áratíggju av dusti og skitti av málninginum. Hann hevur hingið í einari stovu í nógv ár, áðrenn Listasavnið fekk hann í varðveitslu, og hetta hevur sett sín dám á standin. Nú er málningurin í dugnaligu hondunum á konservatorinum Elizabeth

Baadsgaard, sum júst nú reinsar listaverk á Listasavni Føroya saman við einum toymi av konservatorum.

BLÁMUSOPPUR Í GOYMSLUNI

Listasavn Føroya er karmur um tað besta, ið føroysk myndlist hevur at bjóða í vøkrum og friðsælum umhvørvi við viðarlundina í Havn. Men seinasta vetur varnaðust starvsfólkini ein óynsktan gest á savninum. Blámusoppur varð funnin í goymsluni, har øll listin verður varðveitt. Umfatandi tiltøk máttu setast í verk. Í løgtinginum varð ein eykajáttan einmælt samtykt, og arbeiðið kundi av álvara byrja. Listasavn Føroya setti seg í samband við Kunstkonserveringen, sum er miðstøð fyri varðveitslu av list hjá

søvnum í Danmark. Tey hava serkunnleika at reinsa og konservera listaverk, og bað um hjálp at reinsa øll 1.716 listaverkini, sum eru í goymsluni.

– Tað er ein stór og um fatandi uppgáva, tí hon fevnir um nógvar lut ir, men mest av øllum eru vit stúr in um sam ling ina og taka arbeiðið í størsta álvara. Hetta er ein uppgáva, sum vit skulu hjálpa Lista savn inum at loysa, sigur

Tine Slotsgaard, sum er ph.d. í konserver ing og leiðari á Kunstkonserveringen. Saman við starvsfólku num á Lista savn inum hevur Tine Slotsgaard samskipað verkætlan ina. Hon hevur havt ábyrgd av líknandi verkætlanum fyrr, men ein stórur munur er kortini her: arbeiðið fer fram í Føroyum.

EIN KENDUR ÓYNSKTUR GESTUR

Blámusoppur er ein vøkstur, sum trívist væl í slavnum umhvørvi.

Tá ið blámusoppurin loypur á listaverk, kann hann bróta niður tilfarið og oyðileggja litirnar.

Harumframt kann hann vera skaðiligur fyri heilsuna hjá fólki og kann vera torførur at basa, um hann ikki verður staðfestur tíðliga. Vaksandi slevja og vátari veðurlag ger hetta til ein vaksandi trupulleika hjá søvnum kring heimin, og tí verður varðveitsla og gott inniklima alsamt týdningarmiklari partur av savnsarbeiði.

Trupulleikin er als ikki ókendur í Føroyum, og í savnshøpi er talan heldur ikki bert um Listasavnið. Eisini goymslan hjá Tjóðsavn inum varð rakt av blámusoppi, og eitt líknandi um fatandi arbeiði er farið í gongd hjá teimum. Har verða søgu ligir lut ir og skjøl reinsað og varðveitt við sama stóra nærlagni.

num heima. Tine Slotsgaard sigur frá, at tey hava verið spent at koma til Føroya, og síggja júst hesa verkætlanina sum eina uppliving. Tá ið arbeiðsdagurin er liðugur, kunnu tey uppliva alt tað, sum Føroyar

úr rammuni og kannað gjølla. Pappírsverkini verða løgd í eskjur og send til Danmarkar. Hini verða reinsað á staðnum við serútgerð. Í fyrsta umfari av verkætlanini eru tað tær tvær Elisabet Wilsleff

Tine Slotsgaard, ph.d. í konservering og leiðari á Kunstkonserveringen

NÝGGIR ARBEIÐSKARMAR

At arbeiða í Føroyum merkir, at alskyns amboð, tilfar og kemiskir løgir máttu sendast til Føroya, og ein fyribils verkstaður varð fingin í lag á Listasavninum. Konservatorarnir ferðast úr Danmark til Føroya í styttri tíðarskeið. Onkur arbeiðir í nakrar dagar, onnur í vikur, alt eftir hvussu tey fáa tað at hanga saman við familju og gerandisdeg­

hava at bjóða, og fleiri hava familjuna við sær í nakrar dagar. Tey fáa eisini kunnleika til føroyska myndlist.

GONGDIN AT REINSA VERK

Uttan fyri listagoymsluna á Listasavni Føroya hava konservatorarnir gjørt eitt reinsiøki. Her verða listaverkini reinsað. Innrammað verk sum prent og tekningar verða tikin

Kristensen og Mette Krag Nørgaard, ið hava pappírsverk ini undir hond. Báðar hava sergrein í pappírkonserver ing. Tær arbeiða í verndardrakt við hjálmi, sum blæsur reinsaða luft inn. Tað er neyðugt, tí pappírsverk ini eru tey harðast raktu.

Serfrøðin hjá

Mette Krag Nørgaard og Elisabet Wilsleff Kristensen kemur væl við, tí Lista savnið eigur nógv listaverk á pappíri, og listafólk í Føroy um hava arbeitt nógv við prenti. Grafiska siðvenjan í Føroyum er sterk, og eitt dømi um hetta er, at ein tann mætasta grafiska lista kvinnan, Elinborg Lützen, er uppkallað í flota num hjá Atlantic Airways. Nú verður mentanararvur in varliga viðfarin í hondunum hjá Mette Krag Nørgaard og og Elisabet Wilsleff Kristensen. Longur yviri stendur Tine Slotsgaard og dustsýg ur ein málning. Sterkar arbeiðslampur lýsa á lørift ið, meðan hon reinsar yvir flatuna ein senti met ur fyri og annan eftir við einari geitahárbust. Hóast blámusoppur in ikki sæst á teimum um leið 550 máln ing inum í goymslu ni, verður

Lívið leggur aftrat

tí tú leggur í

At vita at vit eru trygg. Vard. Hetta er ein kensla vit ikki vaksa frá. Tí hendan kenslan veksur við okkum. Alt lívið.

Tað er hetta, sum Betri Pensjón ger. Pensjónin er bara har. Og meira vit leggja í, og jú longri vit spara upp, tess tryggari kenna vit okkum.

„Okkara

uppgáva er annaðhvørt at vera ósjónlig ella neutral, so fólk uppliva intentiónina hjá listafólkinum við verkinum, og ikki skaðarnar.“

ar, sum hava lisið og nomið sær royndir innan fyri myndlist. Tað fyrsta, sum konservatorar við sergrein í myndlist gera, tá ið teir fáa eitt listaverk í hondina, er at kanna tað gjølla: Hvørjir eru trupulleik­

alt reinsað gjølla – bæði lørift framman og aftan, ramma, blind ramma og kílar. Teir eru ymiskir í stødd, alt frá smáum myndum til stór lørift. Verkini, sum krevja smærri ábøt ur, koma í kønu hendur nar á Elizabeth Baadsgaard. Hesin part ur in av arbeiðnum er helst tann, sum flestu fólk seta í samband við at vera konservatorur, og sum tey eru hugtik in av. Flestu okkara høvdu nokk aftrað okkum at mála á ein máln ing eftir t.d. Mikines, men fyri konservatorar er hetta gerandiskost ur: – Okkara uppgáva er annaðhvørt at vera ósjón lig ella neutral, so fólk uppliva intentión ina hjá lista fólk inum við verk inum, og ikki skaðar nar, sigur Elizabeth Baadsgaard.

EITT ÓSJÓNLIGT HANDVERK

Nógvar sergreinar eru innan í konservering, og til arbeiðið á Listasavni Føroya eru konservator­

arnir, og hvat skal til fyri at gera verkið aftur so væl sum gjørligt? Fyri at vita, hvørji inntriv skulu gerast, verður listaverkið fyrst dokumenterað við hjálp av ljósi, myndatøku og notum. Um neyðugt verða eisini infrareyðar ella røntgenmyndir tiknar fyri at síggja undir yvirflatuna.

Tann mest vanliga uppgávan er at reinsa yvirflatur, men konservatorar líma eisini løg av litum, sum eru farin at losna, umvæla rivur og hol og gera ábøtur, har litir eru burtur. Í slíkum førum verður

skaðin stabiliseraður á ymiskan hátt, og síðani verður litað út yvir við neyv um strok um, so verkið aftur gerst heilt. Konservator ur in skal duga at meta um stíl, myndevni, til far og tíðarskeið – og at eftirlíkna upprunaligu strokini uttan at broyta ella yvirtulka tað uppruna liga.

Reinsing verður altíð gjørd so varliga sum gjørligt. Ymsar viðgerðir verða royndar í smáum økjum – eitt nú við vattpinnum, penslum ella gelé, og einans tað besta og mest varisliga verður valt. Tað er eitt arbeiði, sum krevur nógv tol, vitan og nærlag ni. Konservatorar gera eisini ábøtur á gull rammur, ferðast við listaverk um og tryggja sær, at tey koma fram í øllum góðum og undir røtt um umstøðum, og tryggja stand in hjá listaverk um undan, á og aftan á framsýn ingar. Útbúgvingin til konservator tekur fimm ár og er millum tær, sum krevja hægsta miðal fyri at sleppa inn í Danmark. Hetta bæði tí plássini eru fá og áhug in stór ur. Útbúgv ing in sameinir náttúruvísinda liga vitan við list frøði, og hetta gerst grundarstøðið undir handverk inum, tí hetta er fyrst og fremst ein handa lig útbúgv ing. Á stóru søvnunum og universitetunum verður støðugt nýggj vitan ment, nýggj hátta løg og skynsamari viðgerðir. Hetta gevur tær bestu for treyt ir nar at varðveita list til framtíðina – eisini í Føroyum.

LISTAKONSERVERING OG ARBEIÐIÐ Í FØROYUM

Í fyrireikandi arbeiðinum til verkætlanina gjørdist greitt, at 20 málningar vórðu mettir at vera í so vánaligum standi, at reinsingin kundi elva til skaða. Orsøkirnar eru ymiskar, men felags fyri fleiri listaverk er, at listafólk í Føroyum ikki altíð hava havt atgongd til góð amboð og haldført tilfar. Í summum førum eru málningarnir t.d. málaðir á sekkjalørift, sum er munandi grovari enn málningalørift. Tá er skjótt, at tíðarinnar tonn sæst aftur á málninginum.

Hesir 20 málningarnir vórðu sendir til Danmarkar at verða

konserveraðir og reinsaðir á verkstaðnum hjá Kunstkonserveringen í Helsingør. Millum teirra eru fleiri málningar eftir Sámal JoensenMikines og onkur eftir Ingálv av Reyni. Tá ið málningarnir eru konserveraðir og reinsaðir, fara hesi serstøku listaverk aftur at kunna upplivast á framsýningum bæði í Føroyum og uttanlands.

Í skrivandi stund er stóra verkætlan in á Lista savn inum nýliga farin í gongd, og konservatorar nir vænta, at arbeiðið verður liðugt seinni í ár. Higar til hevur gingið væl við at føra fyri reik ingar nar út í verk. Og konservatorar nir fegnast um føroysku mynd list ina.

– Tað er bæði ein ábyrgd og ein gleði at sleppa at arbeiða við føroyskari list. Nógvir av málningunum hava dýpd og kraft, sum minnir um sjálva náttúruna her –tað er, sum at ein merkir vindsins styrki og ljósið í litunum, sigur

Tine Slotsgaard.

Í dagliga arbeiðinum er konser ver ing nærum ósjónlig – men júst nú, á Listasavni Føroya, sæst týdn ing ur in við fullari styrki.

Hetta er ikki bert eitt reinsiarbeiði. Hetta er eitt íkast til at varðveita mynd lista liga mentanararvin. Vitan in um lív frøði og umhvørvi, list og varðveitslu tryggjar, at listin verður varðveitt til komandi ættarlið.

„Nógvir av málningunum hava dýpd og kraft, sum minnir um sjálva náttúruna her – tað er, sum at ein merkir vindsins styrki og ljósið í litunum.“

Tine Slotsgaard

Visti tú, at ...

Eingin professionellur málningakonservatorur er í Føroyum, men av og á eru útlendskir konservatorar og vitja. Útbúgvingin í konservering er tann, sum krevur hægsta støðumet fyri at sleppa inn í Danmark.

Konservatorarnir vænta, at tað tekur tveir mánaðir at reinsa øll 1.716 listaverkini. Tó fer konserveringin av málningunum at taka longri tíð.

Verðin er lítil.

Við Faroe Ship er útheimurin nærri okkum, og vit nærri útheiminum. Fleiri ferðir um vikuna flyta okkara skip vøru úr Føroyum til bæði Amerika og meginlandið í Evropa og víðari út í allan heimin. Og allar vørur, sum tú kanst hugsa tær, heim til okkara.

Conservators restoring Faroese art

When mould was detected at the storage of the National Gallery of the Faroe Islands, help was swiftly called in. The 1,716 pieces are now in highly skilled hands.

Cleaning and restoring the finest of Faroese art is no small task. The Faroese Parliament unanimously agreed to fund the endeavour and Kunstkonserveringen, the Danish Art Conservation Centre, was selected to take on the work.

Lead conservator Tine Slotsgaard is coordinating efforts with staff at the National Gallery, For her and her colleagues this project as quite an experience. Everyone has been excited to become more familiar with Faroese art, and to explore the country, some have even brought their family along for a visit.

UNWANTED, YET WELL KNOWN GUEST

Mould loves a humid environment. With a changing climate, it is a growing challenge for museums around the world. When mould attacks artworks it breaks down materials and colours. It can also be detrimental to human health and hard to tackle if not found early.

This fungi is not unknown in the Faroe Islands, at the National Museum work of a similar scale is underway to restore end clean historical objects and documents.

CLEANING PROCEDURE

Conservators have set up their workstation outside the storage area at the National Gallery. First they remove pieces from their frames and study them. Any works on paper that are heavily affected are sent to Denmark. Others are cleaned on the spot with special equipment.

Conservators Mette Krag Nørgaard and Elisabet Wilsleff Kristensen work in a special protective suit and helmet fitted with an air supply, owing to the level of infestation of paper works. This is an area of particular importance, the Gallery holds many paper pieces. Printmaking has deep roots in the Faroe Islands, as exemplified

visible mould on the approximately 550 paintings in storage, still, everything has to be thoroughly cleaned – canvas back and front, frame, passepartout and wedges. Any works requiring restoration land in the hands of Elizabeth. Restoration is probably what most people associate with conservation. Few would ever dream of attempting to paint in a work by Mikines, for example, but for restorers this is daily fare:

‘Our task is either to be invisible or neutral, to allow you to experience the artist’s intention with the piece, rather than the damage,’ Elizabeth Baadsgaard explains.

“Our task is either to be invisible or neutral, to allow you to experience the artist’s intention with the piece, rather than the damage.”

Elizabeth Baadsgaard

AN INVISIBLE CRAFT

First conservators must assess any damage using light and photography, and, if needed, x­rays or infrared imaging to see under the surface.

The most common conservation task is surface cleaning, but conservators also glue back peeling layers of colours, repair cracks or holes, and make repairs where colours have faded. Restorers are experts in styles, materials, periods – and imitating brush strokes without altering or over interpreting.

by Elinborg Lützen’s

work. One of Atlantic Airways’ aircraft is named after this renowned artist. Canvas paintings are in the care of conservator Elizabeth Baadsgaard. She uses a special vacuum cleaner and a goat hair brush to clean each surface centimetre by centimetre. There is no

Cleaning is always meticulous. Various treatments are trialed on small areas – using cotton buds, fine brushes or gels – and the gentlest option is always selected. Conservators also repair frames and travel with pieces to ensure they are kept and displayed under the right conditions.

Becoming a conservator and restorer takes five years and is one of the most difficult degrees to get into in Denmark. It is a marriage of science and art.

ART CONSERVATION IN THE FAROE ISLANDS

Twenty of the Faroese paintings had to be sent to Denmark for restoration, owing to their fragile condition. Faroese artist have not always had access to good tools or durable material. Some paintings are on sackcloth, which is much coarser than canvas and ages faster. Among these are works by Sámal Joensen­Mikines and Ingálvur av Reyni. Once they have been fully restored they can go on

display again in the Faroe Islands and internationally.

‘It is a responsibility and a joy to be allowed to work with Faroese art. Many of the paintings hold depth and power reminiscent of nature itself here, you can almost feel the force of the wind and light in the colours,’ Tine Slotsgaard concludes. She expects the whole project to be completed by the end of the year.

Did you know that...

There are no professional art conservators in the Faroe Islands, but sometimes conservators visit from abroad. The conservators expect to clean all 1,716 artworks within two months, but the conservation of the paintings will take longer.

Conservation is the degree course that requires the highest grade point average for acceptance in Denmark.

Týdningarmiklar løtur krevja góðar karmar

ÁHilton hava vit ment røttu karmarnar, sum sameina nútímans tøkni við nærlagdari tænastu. Okkara 4-stjørnaðu fundar- og ráðstevnuhølir eru sniðgivin so, at rúm, ljóð og ljós skapa ein pall til dygd og professionalismu.

Til hátíðarhald standa veitsluhølini klár. Her fáa brúdleyp, móttøkur og starvsfólkaveitslur eitt innrættað stað, har hvør smálutur er gjøgnumhugsaður – frá dygdargóðum mati til tænastu.

Okkara fundar- og veitslupakkar kunnu fevna um alt frá fundar- og veitslutænastu til gisting á hotellinum.

Hjá okkum er tað ómakaleyst.

Vælkomin í Hólmin Okkara nýggja veitsluog fundarhøli á Hilton. Nú eru okkara veitsluog fundarkarmar blivnir enn betri. Hølið er væl útgjørt við bæði ljósi og ljóði til dansigólvið, umframt barr, vesi og egin inngongd og útiøki.

Alt, ið skal til fyri bestu upplivingina – frá fundi til veitslu.

SKRIVAÐ HEVUR SÍMUN CHRISTIAN OLSEN

MYNDIR: SÚSANNA SMITH JOHANSEN

Í vár læt føroyski stjørnukokkurin Poul Andrias Ziska upp nýggja matstovu mitt í Havn. Eftir meir enn 10 spennandi og turbulent ár á odda fyri Koks leitaði hann eftir ró og støðufesti í heimbýnum, men tær báðar nývunnnu stjørnurnar frá Michelin hótta nú við at órógva friðsæluna

Tá ið nærum nýupplatna matstovan Paz í summar fekk ikki minni enn tvær Michelin­stjørnur, var tað, sum um lívið yvirhálaði høvuðskokkin Poul Andrias Ziska. Ikki tí hann undir nøkrum umstøðum hevði latið tær frá sær aftur. Hann viðgongur, at hann longu er farin at hugsa um ta triðju: – Tað er nokk soleiðis, ein er skrúvaður saman, staðfestir hann turrisliga.

Heldur er tað tí, at stóra viðurkenn ing in onkursvegna trýstir 35 ára gamla havnarmannin at hugsa størri, tá ið hann í roynd og veru ynskti sær minni; aftur at hugsa nýggjar leiðir, tá ið hann vildi ganga tryggar og kendar gøt ur. – Tað var als ikki ætlanin hjá mær, at hetta skuldi henda so skjótt. Eg var hundrað prosent vísur í, at vit skuldu lata upp, kanska fáa eina stjørnu, vera her í nøkur ár og síðan finna eitt stað, har eg ‚kundi gerast gamal‘. Men nú hendi alt so skjótt, og eg eri longu fangaður í tanka meldr inum.

FJAKKARATILVERA VIÐ KOKS

‚Vit gera tað!‘ Klokkan er ellivu, og um smáar sjey tímar koma fyrstu gestirnir á gátt á matstovuni í Dr. Jacobsensgøtu mitt í Havn. Nógv er á dagsskránni hjá Poul Andrias Ziska henda summardagin, men veðrið er gott, og tá ið súkklan og hjálmurin hjá átta ára gomlu dóttrini eru fingin yvir til vermammuna, snarar bragdligi kokkurin arbeiðsbilinum ... út á Ringvegin. Ikki nógv meir enn 20 minuttir seinni gongur hann millum mølheyggjarnar á Sandi við svartari húgvu út yvir hálvsíða hárið. Tað er eitt gott urtamið, veit

Poul Andrias Ziska.

– Her eru nógv fleiri enn seinast, eg var her, sigur hann. Kanska er tað óvan liga lýggja summarið, sum er orsøk in. Kanska er tað bara langt síðan, hann gekk her seinast.

Tí Poul Andrias Ziska hevur verið so nógva staðni síðstu árini. Tað er hugvekjandi at staðfesta, hvussu nógv hann hevur rokkið eftir stuttari tíð, havandi í huga, at kokkadreymur in ikki altíð var so týði ligur í huga num, men heldur dagaði undan so líðandi sum úrslit av umstøðu num.

– Tað hevur fylt nógv ótilvitað, og tað ger tað hjá nógvum okkara, sjálvt um vit kanska ikki geva okkum far um tað, heldur hann.

Bóklig útbúgving lá ongantíð í kortu num – havnardrongurin treivst illa á skúlabonki – men væl lá fyri handaliga og kreativt, og tá ið hann kom fram á eina blaðgrein og nakrar myndir úr matstov uni Gourmet, sum Leif Sørensen rak fyrst í øldini, varð á hug in vakt ur. Poul Andrias Ziska fór á kokka skúla í Danmark. Seinni starvaðist hann undir Leif

valdi ungi føroyingurin at flyta til Dan markar, har hann vildi vera eina tíð fyri at savna sær arbeiðsroynd ir á nøkrum av bestu matstov unum í Norðurlondum. Eftir eitt skifti á Geranium og ikki meir enn eina lítla viku á Noma fekk hann tó tilboðið, sum hevur myndað lív hansara og føroyska mat mentan sum heild síðani. Leif Sørensen var givin, og Poul Andrias Ziska var nú høvuðskokkur á Koks.

Sørensen á Gourmet og frá 2011 á nýggju matstovuni Koks á Hotel Føroy um.

– Tað er jú so nógv rundan um matin, greiðir Poul Andrias Ziska frá.

– Familjudøgurðar, har tú savnast, og tað ikki bara snýr seg um matin, men huglagið rundan um borðið.

Hann nevnir familjutrøðna og siðvenjuna við røstum rivum á jólum.

– Har vóru nógvir lærlingar um sama aldur, so tá fóru vit at nørda tað ordi liga, sigur Poul Andrias Ziska. Sunn kapping var millum ungu kokkarnar, sum fingu stóra ábyrgd.

– Tey, sum halda seg framat í Føroyum, tey sleppa framat, sigur Poul Andrias Ziska, sum treivst í skapandi umhvørvinum, har matgerðin støðugt trýsti mørkini. Ný norðurlendski køkurin, sum tók seg upp eftir aldarskiftið, stóð í blóma um hetta mundið, og tí

Tíðarskeiðið á odda fyri flaggskipinum í føroysku matstovuvinnuni gjørd ist bæði spennandi og óvan liga hendingaríkt, men tá ið av tornaði eisini so mikið ørkymlandi, at Poul Andrias Ziska gjørdi av at takka fyri seg. – Tað var bert ein orsøk til tað. Tað hendi einki við Koks. Sjálvandi havi eg havt ein dreym um at lata mítt egna upp, men tað hevur ikki verið átrokandi. Trongdin at eiga hevur ikki endiliga verið stór, men hetta við ikki at kunna stýra síni egnu framtíð hevur verið nokk so stræv ið, greiðir hann frá. Frá byrjan var Koks í roynd og veru sum ein fjakkari. Fyrst á Hotel Føroy um, síðan í tvey ár í leigaðum húsum í Kirkjubø, so frammi við Gjónna við Leynavatn, og seinast í pinkulítlu bygd ini Ilimanaq í Diskovík ini í Vesturgrønlandi. Tær tríggjar sesong ir nar norðan fyri pólkring in vóru frálíkar – kanska besta tíðin í lív inum, heldur Poul Andrias Ziska – men Koks var framvegis heim leyst, og nú hevði

Saman megna vit meira

Eitt trygt grundarlag

Tey bestu úrslitini skapa vit saman. Hjá Articon samstarva vit við kundar, fakfólk og feløg fyri at loysa verkætlanir – stórar sum smáar – á einum tryggum grundarlagi.

Vit hava serligan førleika innan jørð-, kloakk-, betongarbeiði, byggibúgving, vega- og havnagerð, fjarhita, timbur- og snikkaraarbeiði eins og ymisk apterings arbeiði. Frá fyrireiking til úrslit tryggja vit, at arbeiðið verður gjørt við góðsku og varandi loysnum. Tí saman megna vit meira – og skapa úrslit, sum gera mun.

hann fingið nóg mikið av á haldandi óvissuni.

– Eg hugsaði, at um eg skuldi gera nakað, so var tað kanska nú, tí eg eri ungur enn, og eg orki enn, og tú mást smíða, meðan jarnið er heitt, sigur føroyski kokkurin, sum ikki var bangin fyri at byrja av nýggjum und ir egnum navni.

– Hetta hevur ikki verið ein verkætlan, sum hevur kostað mær fleiri millión ir at stápla upp á bein ini. Eg havi ikki bygt ein nýggjan bygn ing, eg havi ikki sett

„Um tú sært ein trupulleika, so roynir tú at loysa hann sjálvur. Um tað ikki eydnast, kanst tú vita, um onkur annar dugir.“

Poul Andrias Ziska

húsini í veð, eg havi ikki brúkt alla uppspar ing ina og lænt pen ing úr eystri og vestri. Sjálvandi eitt sindur, men hetta hevur verið ein varin hátt ur at gera tað, og eg havi fingið nógv burtur úr at gera tað upp á henda mátan.

HEVUR TÁLMAÐ SÍNUM ÓTOLNI

Skotsk meistaraurt, fjørukál, sanddunnuber og krøkja. Klokkan er eitt, og fongurin av Sandi verður borin inn á borðið í smáum plastíløtum. Nóg mikið til nakrar dagar, heldur Poul Andrias Ziska. Hini

starvsfólkini eru komin væl áleiðis við fyrireikingunum. Sous ­kokkarnir Ludovico úr Italia og írski Gareth hava høvuðsábyrgdina av frísku rávørunum – alt frá igulkeri og jákupsskel til hummara skal hagreiðast – meðan tænararnir Katrin, Eyðrið og Rúna Maria gera sær stóran ómak við víngløsunum, sum skulu vera lýtaleys. Var høvuðskokkurin í sinnisligari javnvág millum mølheyggjar nar á Sandi, tykist hann knarrutari, nú tíðinda skriv skulu góðkennast, ætlan ir leggjast og matskrá ir snikkast til saman við Sunvu, ið tekur sær av sam skifti og marknaðar føring. Starvsfólkadagur, vitjan úr Íslandi, sonevnt In Residence í Madrid og annað nærkast, og hetta hevur alskyns avbjóðingar við sær. Poul Andrias Ziska suffar. Kanska ein sigarett hevði hjálpt, men hann hevur júst lagt av, fortelur Sunva.

Í sjónvarpssendingum og innsløg um um føroyska kokkin og Koks síðstu árini hava hyggjarar iva leyst fingið fatan av einum manni, sum ikki er bangin fyri at lata seg í arbeiðshandskar nar og fara til verka. Ikki bara í sjálv um køk inum, men eisini tá ið matstovur skulu setast saman, tá ið bráðfeingistrupul leikar stinga seg upp, ella tá ið rávør ur skulu fiskast, fangast ella hentast.

– Um tú skalt ganga og bíða, til onnur gera tað, hendir ikki ein skid, sigur Poul Andrias Ziska.

– Um tú sært ein trupulleika, so royn ir tú at loysa hann sjálvur. Um tað ikki eydnast, kanst tú vita, um onkur annar dugir.

Hann viðgongur, at hann kanska er nakað ótolin viðhvørt:

– Men vit hava eisini verið í støðum bæði í Grønlandi og við Leynavatn, har tú heilt einfalt ikki kanst ringja til onkran annan.

Hann fortelur um, tá ið vatnið brádliga fór frammi við Gjónna, og tey, sum sóu dokumentarin

‚The Most Remote Restaurant in the World‘ hjá Ole Juncker, minnast helst, hvussu Koks ­ferðaliðið kom til Ilimanaq, og køkurin, sum skuldi vera klárur, framvegis stóð órørdur í papp eskjum. Tá er einki annað at gera enn at fara í gongd sjálv ur, tí umstøðurnar krevja tað. – Eg haldi eisini, at eg eri øgiliga optimist isk ur av lyndi. Tað er øgiliga stutt ligt at gera slíkt, men tá tú so stendur mitt í tí, hugsar tú, ‚hvat h****** hevur tú nú gjørt?‘ Men tá nyttar ikki at seta seg at gráta.

Øðrvísi er við rávørunum, sum Poul Andrias Ziska ger nógv burtur úr at kenna til fulnar. Júst tað hevur avgerandi týdning, sigur hann.

– Tú merkir, tá ið tú í tíðarbilum ikki ert nóg nógv úti í náttúr uni. Tað er so ræðuliga skjótt, at frá støðan veksur. So skjótt tú kemur út – bara sum fyrr í dag til dømis – sært tú, at ‚bíða nú, hatta veksur eisini her‘, ella at ‚hatta kundi eg brúkt til okkurt‘. Tað er sansa ligt, tú smakkar, luktar og merk ir og fært tí íblástur á ein heilt annan hátt, greiðir Poul Andrias Ziska frá.

Harumframt er alneyðugt at vita og skilja so nógv um djóra­ og plantu lív ið sum yvirhøvur gjørligt.

– Tað setir seg djypri, tá ið tú sjálvur hevur fangað eitt igulker. Soleiðis havi eg tað, í hvussu er. Tað nyttar lítið hjá mær at lesa um okkurt og síðan skula fortelja einum gesti um tað. Eg skal uppliva tað. Síggja og gera tað, tí tá situr tað í kroppinum.

Júst rávørurnar eru framvegis kjarn in í hugsjónini, sum Poul Andrias Ziska tók til sín, gjørdist

partur av og hevur verið við til at ment farna tíggjuára skeiðið. Ein nýhugsaður køk ur, sum kortini er fast knýtt ur at staðnum og siðvenju num.

– Tú kanst uppliva eina franska matstovu allastaðni, men tú fært ikki ræstan fisk, ræst kjøt ella skerpi kjøt nakra aðrastaðni. Tað ger tað serstakt, greiðir hann frá.

Poul Andrias Ziska hevur altíð verið víðgongdur, men har tað fyrr snúði seg um alsamt at royna mørk ini, hvíl ir hann betur í sær sjálv um nú.

– Munurin er kanska, at eg eri eldri og havi ikki somu trongdina til at koma við tí villasta konstant. Tað er ókey, at tingini taka tíð, og at ein rættur er eitt sindur longri í matskránni. Í dag skifta vit einki út, um tað nýggja ikki er betri enn tað, sum var frammanundan.

OFFUR FYRI EGNARI SUKSE

Liðið er væl út á seinnapartin, tá ið Gareth setir eina rúgvu av í løtum á borðið. Í teimum er tað, sum skal borðreiðast, men áðrenn

„Maturin er persónligur, hann kemur innanífrá.

Vit hava bara tikið tað, sum er uttanum, burtur, og savna okkum um, hvat er innan fyri hesar veggirnar.“

Poul Andrias Ziska

gestirnir fáa tað, skal Poul Andrias Ziska smakka ella lukta alt. Tað gongur skjótt við nýggjari træskeið fyri hvørt ílat. Onkur smávegis viðmerking er gaman í, men mestsum alt fær týðandi góðkenningina frá høvuðskokkinum. Tveir tímar seinni koma fyrstu gestirnir ígjøgnum hurðina, og Poul Andrias Ziska tekur ímóti og greiðir frá. Fyrst á enskum, løtu seinni á donskum, og okkurt smávegis føroyskt hoyrist eisini. Kokkarnir standa í opna køkinum og matgera. 16 rættir eru tilsamans, allir krevja nettan neyvleika, og pinsettin verður nógv brúkt. Á gólvinum eru tænararnir og vínserfrøðingurin Tobias, kvikir og effektivir.

Við heimkomuni í vár endaði fyrsta ring rásin á kokkaleiðini hjá Poul Andriasi Ziska, og stórliga fagnaði kokk ur in fór undir eina nýggja. Í sam starvi við Leiv Samuelsen, men við egnum navni á matskránni. Paz er friður ella ró á sponsk um, og tað er júst hesum, sum 35 ára gamli havnarmaðurin leitar eftir í heimbý num.

AUDITING ACCOUNTING TAX ADVISORY

In order to foresee the future you must know the past.

– Tað skuldi vera Havnin. Alt hitt er stuttligt. At vera í Leynum ella í Grønlandi. Tað er flott – ein góð søga at fortelja – men eg hevði tørv á stabiliteti og praktiskum umstøðum. At tey smáu tingini í gerandisdegnum ikki blíva til ein stóran trupulleika. Um mær manglar ein pakka av mjólk, kann eg leypa yvir í FK. Tað tekur mær tríggjar minuttir, greiðir Poul Andrias Ziska frá. Júst hetta er einasti veruligi munurin á ymisku útgávunum av Koks og Paz.

– Maturin er persónligur, hann kemur innan í frá. Vit hava bara tikið tað, sum er uttanum, burtur, og savna okkum um, hvat er innan fyri hesar vegg ir nar, sigur kokkurin.

Tær báðar Michelin­stjørnurnar hótta kort ini við at spreingja karmar nar og trýsta Paz upp aftur í fulla ferð. Kringi kokkurin viðgong ur, at fyri handilsliga partin vóru stjørnur nar eins og gáva av himni.

– Tað hevur bjargað okkum summar inum. Tað er sjálvandi ringt at vita, hvat annars hevði hent, men tá ið stjørnurnar komu, eksploderaði tað. Alt var lagt av upp á nakrar fáar tímar, sigur Poul Andrias Ziska. Sesongin er stutt – fimm mánaðir – og plássið er av markað. Tí komu nógvu bókingar nar væl við, men stjørnurnar eru sum eitt tvíeggjað svør. Hølini eru ov smá fyri bæði arbeiðsfólk og gest ir, fortelur Poul Andrias Ziska, og hóast einki ítøkiligt liggur í kort unum enn, er nógv, sum bendir á, at havnar maður in aftur má út at flakka, tá ið hann annars helt, at hann hevði funnið eitt heim.

– Tað hevur havt við sær, at eg longu eri byrjaður at hugsa ‚what’s next‘, og eg kenni tað meira átrokandi. Eg hevði helst gjørt tað fyrr

ella seinni, um okkurt spennandi stakk seg upp, men nú kenni eg tað soleiðis, at eg sjálvur má út at skapa møgu leikar nar. Tað er ordiliga irriterandi, tí eg hevði ynskt at verið í hesum eina tíð.

Klokkan nærkast ellivu, og flestu gest ir nir sita framvegis og hugna sær við borðini. Ferðin, hit in og títtu fetini, sum kendust fyri nøkr um tímum síðan, hava lagt seg nakað nú. Eftir fýra tímum hava gest ir nir fingið alt frá ‚reinum‘ rættum samansettir av til dømis gággu, skøtu og stikkulsber um til sterkaru rætt ir nar sum til dømis havhest, reyðrót og krækling. Nú drekka tey vín ella kaffi, og upprudd ing og fyri reik ing til dagin eftir er byrjað. Eyðsæð er, at tey hava fingið eina serliga uppliv ing á Paz, og ‚thank you very much‘ ella ‚tusind tak‘ hoyrist, tá ið tey fara. Hálvan tíma seinni er framvegis onkur, sum vil heilsa upp á føroyska stjørnu kokk in. Poul Andrias Ziska gevur sær góðar stund ir at tosa við tey, hóast hann hevur verið á veg til hús í eina góða løtu. Tí, sum hann segði nakrar tímar frammanundan: – Tað týdningarmesta eru gestir nir, sum koma í kvøld, og tað brúka vit størstu orkuna uppá. Tað, sum er eftir, brúki eg til at finna út av, hvat nú skal henda.

Paz

Pláss: 30 gestir

Starvsfólk: 11

Adressa: Dr. Jacobsensgøta 14–16

Michelin-stjørnur: 2

Overtaken by the stars

This spring Faroese star chef Poul Andrias Ziska opened a new restaurant in Tórshavn. After a turbulent decade leading Koks, he was looking for tranquility in his hometown, but peace does not seem on the cards

When restaurant PAZ was awarded two Michelin stars just weeks after opening, life overtook chef Poul Andrias Ziska.

He admits he is already thinking about a third star: ‘It’s probably just how I’m put together’.

His plan, however, had been to turn the heat down a notch, not up.

THE NOMADIC EXISTENCE OF KOKS

The chef has had a dizzying career. He has always loved food and every thing around it, tradition, ambiance, gathering, rearing. As a teenager he came across an article about Leif Sørensen’s restaurant, Gourmet. He was immediately drawn to the creative and handcrafted aspect of cuisine.

Years later, Poul Andrias was brought back to the Faroe Islands from Noma to head Koks when Leif Sørensen left.

The years at Koks were rich, exciting and eventful. It wasn’t so much the dream of his own restaurant that lead him to move on from Koks, but rather its nomadic existence. From Hotel Føroyar to Kirkjubø, then Leynavatn and finally three seasons in Ilimanaq, Greenland. Unforgettable, but uncertain years.

So, Poul Andrias decided to come home to open his own place, striking while the iron is hot.

OPTIMISM AND PROBLEM-SOLVING

The chef starts some days in Sandoy Island gathering herbs. He is not afraid to get his hands dirty, he admits to an impatient streak, but is a problem­solver, ’If you wait around

for others to come do stuff, nothing happens.’

Working in remote areas of the Faroe Islands and Greenland made self­reliance necessary. Anyone who watched the tv show ‘The Most Remote Restaurant in the World’ by Ole Juncker, recalls that when the Koks team arrived in Illimanaq the kitchen, which was meant to be ready, stood untouched in cardboard boxes.

In his own words, the chef is an optimist, though has, at times, found himself thinking: ‘what the f... have you gotten yourself into now?’ Still, he has never found any use for despair circumstances.

INGREDIENTS TAKE TIME

Raw materials are a different matter all together, they cannot be rushed. The chef makes a point of knowing them fully.

‘You feel it wen you’re away from nature. Distance creeps in quickly. As soon as you’re out there, you see: ‘hang on that grows here or I can use that for something’,’ for Poul Andrias it’s all about gaining inspiration through the senses.

This is true of both flora and fauna.

Catching an urchin yourself makes a difference. The chef feels it’s no use to just read about his ingredients. He needs to experience them in order to truly convey them to diners.

Local environment and traditions are at the heart of Poul Andrias’ cuisine. You can experience French food anywhere in the world, but it’s only in the Faroe Islands you will find, for example, Faroese dry­fermented products: ræst.

The chef has always experimented and innovated, but is, perhaps,

in less of a hurry now. More at ease with having a dish on the menu for longer. ‘Today I only switch something on the menu, if it’s better than what was there before.’

VICTIM OF HIS OWN SUCCESS

At Paz sous ­chefs Ludovico from Italy and Gareth from Ireland spend the morning preparing everything from urchins to lobsters, while the waiters Katrin, Eyðrið and Rúna

“The food is personal, it comes from within. We’ve just paired back everything around to focus on what is inside these walls.”

Maria set the tables flawlessly. As guests arrive, the chefs are in the kitchen working on the 16 different courses, and Poul Andrias weaves in and out greeting diners. Paz is a joint venture with Leivur Samuelsen and it means peace in Spanish. A reflection of the chef’s need for a little stability and practicality. To him this is the only true difference between Paz and Koks.

‘The food is personal, it comes from within. We’ve just paired back everything around to focus on what is inside these walls,’ the chef explains.

The two Michelin stars have, however, forced the chef up in gear. The whole season was fully booked within a couple of hours of the announcement. Which, financially, is a gift. On the other hand, the location is a little stretched, for staff and guests. So Poul Andreas is already thinking ‘what’s next,’ long before he intended to.

At near eleven most guests are still enjoying wine or coffee. In a four ­hour sitting they have been treated to everything from ‘clean’ dishes of halibut and gooseberries, to more robust courses of fulmar, beetroot and mussels. The staff are preparing the next day and Poul Andrias takes his time with the diners, even though he has been on his way home for quite a while, because, in his own words:

‘What matters most are tonight’s guests, they are the focus of our energy. Whatever is left I spend trying to figure out what will happen next.’

Paz

Capacity: 30 guests

Staff: 11

Adress: Dr. Jacobsensgøta 14–16

Michelin Stars: 2

ULLVØRUHÚSIÐ

Tórshavn’s most charming design shop.

Knitwear by Faroese Fashion Brands: Shisa Brand and Steinum.

While on board, learn more about Faroese wool, sheep and knitting in the film ‘The Wool Islands’, featuring our shop and brands.

Niels Finsensgøta 27 Tórshavn IG / FB: ullvoruhusid ullvoruhusid.com

SKRIVAÐ HEVUR UNI HOLM JOHANNESEN

SEin glógvandi sigursferð

Hondbóltsfepurin í Føroyum er í hæddini, og fyri framman liggja tvey spennandi endaspøl. HM hjá kvinnum í Trier í november og EM hjá monnum í Oslo í januar 2026. Nakað, sum fyri fáum árum síðani var óhugsandi. Vit hyggja nærri at, hvussu hondbólturin hevur ment seg seinnu árini

tórhøllin við Tjarnir eru skraltóm henda mikudagin í august.

Ljósið er sløkt, drigið er fyri í sølubásunum, og áskoðaraplássini eru ikki sett fram. Tað ekkóar, tá ið fólk tosa saman í stóru høllini.

Høllin er helst besta eyðkenni av rúkandi framburðinum, sum hondbólt ur in í Føroyum hevur verið í seinastu árini. Fyri nøkrum ár um síðan var einki støðugt landsliðsarbeiði í Føroyum, og ítrótta høll in á Hálsi var so lítið fram kom in, at hon leyk ikki treytir nar at hýsa altjóða kappingardyst um. Nú savnast stór og rúsandi á skoðara fjøld, sum telur fleiri túsund fólk, her við Tjarnir fleiri ferðir um árið við fløggum, trummum og sangi fyri at rópa bæði menni nar og kvinnur nar í enda spøl.

– Fyri nøkrum árum síðan var lítil og eingin virðing fyri okkum á teimum bonaðu hondbóltsgólvunum, men nú verður lurtað, tá ið vit tosa, sigur Hallur Danielsen og peikar á stóra telduskermin. Har hevur hann eitt teldubræv við lukkuynskjum frá Hassan Moustafa, sum er forseti í altjóða hondbóltssamgonguni. Tað varð sent Hondbóltssambandinum eftir góða avrikið hjá føroysku U21monnunum í heimsmeistarakappingini í summar. Føroyar fingu bronsu. Eftir sigurin á Fraklandi í fjórðingsfinaluni gjørdu útlendskir hondbóltsportalar nógv burtur úr, at franska hondbóltssambandið hevði 602.218 skrásettar hondbóltsspælarar, og bara 55.000 fólk tilsamans búðu í fjarskotnu Føroy um.

Hallur situr við eitt rokut skriviborð í einum snotiligum skriv­

stovu hølum við Tjarnir. Umsiting in í Hondbóltssamband inum flutti inn her, tá ið stórhøll in læt upp. Tað er her, at alt verður lagt til rætt is, og teir sita ongantíð fyri einki. Ári Rouch og hann hava starvast í um sit ing ini øll hesi árini, og hann er biðin um at seta orð á sigursferðina, sum føroyskur hondbólt ur er á. Á borðinum eru pappírsdungar, ein gomul roknimaskina og ein pappkoppur. Hann situr heilt frammi á stól inum, meðan hann prátar.

– Vit hava sett okkum greið mál og hava lagt nógv fyri at røkka teimum, men tað er heldur ikki ov nógv sagt, at hondbólt ur in í Føroyum hong ur saman av vælvild, á sannar hann.

Mangir streymar eru runnir saman í hesum søguliga tíðarhvarv inum. Onkrir tilætlaðir og aðr ir av tilvild.

ÍSLENDSKUR ÍBLÁSTUR

Tað byrjaði í grundini við einum einføldum spurningi.

Á vári 2013 setti starvsnevndin í Hondbóltssamband inum sær sjálv um og lima feløg unum spurning in, um Føroyar eiga at luttaka á altjóða hondbóltspall inum á jøvnum føti við grannalondini. Svarið var eitt rungandi ja.

Føroyska landsliðsarbeiðið hevði í mong áratíggju verið tilvildarligt og óstøðugt. Ov lítil fíggjarorka og avmarkað arbeiðsorka vóru aftur vendandi orsøkirnar til, at landsliðsarbeiðið í fleiri førum datt niður fyri.

Nú vildu tey royna aftur, og íblást ur in kom serliga úr Íslandi. Á sumri 2008 framdi íslendska manslandsliðið eitt søguligt

ítróttabragd. Við undirhaldandi hondbóltsspæli spældu viljasterku ‚strá kar nir‘ seg í OL ­finaluna í Beijing, har teir taptu fyri Karabatic og Frak landi.

Av rik ið vakti stóran ans. Hondbólt ur er ikki ein umhildin ítróttagrein í USA, men kortini hevði viðurkenda avísin New York Times íslendska bragdið á forsíðuni. Í blaðnum varð hondbóltsspæl ið samanbor ið við kurvabólt, men munur in var, at spælt varð við málum og ikki við kurvum, stóð í blaðnum. Íslendski forsetin Ólafur

Ragnar Grimsson varð endur givin fyri at siga, at Ísland hevði við hesum úrslitinum víst, at fólkagrundarlagið eigur neyðturviliga ikki at vera umbering fyri ikki at standa seg væl í liðítrótti.

„Vit hava sett okkum greið mál og hava lagt nógv fyri at røkka teimum, men tað er heldur ikki ov nógv sagt, at hondbólturin í Føroyum hongur saman av vælvild.“

– Ísland gekk undan sum gott fyridømi, og tað var ein kraftagóð íblástrarkelda hjá okkum, sigur Hallur og flytur brillurnar upp á ennið.

– Vit hildu, at bar tað til hjá íslendingum við 350.000 fólkum at spæla seg í OL­finaluna, so kundu Føroyar sum tað minsta spæla seg í endaspøl.

Í februar 2012 skrivaði Hannis Wardum eina grein á heimasíðuni hjá Hondbóltssamband inum, sum tók væl saman um tað, ið rørdi seg í føroyska hondbóltsum hvørv inum um hetta mundið. Sum venjari og fyrrverandi spælari hevði hann lagt til merkis, at nógvir evnaríkir spælarar vóru í Føroyum, men har vantaði ein yvirskipaður leistur í ungdómsarbeiðinum. Hann helt, at íslend ingar áttu at vera okkara fyrimyndir.

‚Íslendingar eru ikki nógvir í tali, men megna kortini at gera seg galdandi heilt frammi í oddinum.

Fyrst og fremst skal nógv venjing til. Viljin hjá tí einstaka skal betrast munandi. Her verður hugsað um venjing uttan fyri van ligu hallarvenjingina. Serliga kropslig venjing og ikki at gloyma skot venjing. Tað krevur ómetaliga nógva orku og tíð, men tað ber til,‘ skrivaði hann.

LØGDU SJÁLVBODNAR

LUNNAR UNDIR

Um somu tíð hevði ein gyltur hondbóltsárgangur brotið upp úr nýggjum. Í Hoyvík vóru nógvir grammir smádreingir, sum løgdu nógv fyri í Hoyvíkshøllini. Teir brúktu allar sínar fríløtur at spæla hondbólt og sníktu seg enntá inn aftur í høllina um kvøldarnar, tá ið húsavørðurin hevði kístað teir út og læst hurðarnar. Foreldrini vildu halda teimum til, og hugskotið birtist at fara undir skipaðar landsfevnandi venjingar summarmánaðirnar, tí dreingirnir hildu tað vera ov lítið bara at venja vetrarhálvuna.

Foreldur stóðu av sínum eintingum fyri venjingunum, sum í veru­

leika num vóru sjálvbodnar landsliðsvenjingar, og skjótt savnaðust teir bestu í landinum í hesum árgang inum til felagsvenjingar á Skála, í Vestmanna og í Hoy vík tvær ferðir um mánaðin. Tað kostaði einstaka spælaranum 50 krónur at vera við til hvørja venjing. – Áhugin og evnini vóru serlig hjá teimum, men talentið ger einki einsa malt. Tað skal hjúklast um og stuðlast, so spælarar nir kunnu

„Áhugin og evnini vóru serlig hjá teimum, men talentið ger einki einsamalt. Tað skal hjúklast um og stuðlast, so spælararnir kunnu spretta.“

Gunnar Djurhuus

spretta, og dreingirnir vóru hepnir, at fleiri foreldur vóru virk in og stuðlaðu sum venjarar og hjálpar fólk, heldur Gunnar Djurhuus, sum saman við konuni Annu Dam var ein av fyriskipar unum. Tey eiga Jónas Gunnarsson Djurhuus og Janus Dam Djurhuus, ið seinni spældu seg á landsliðið.

Burtur úr hesum framtakinum kom skipaða leikaramenningin, sum Hondbóltssamband ið tók stig til. Við tilboðnum skuldu allir ungdómsspælarar í land inum fáa eina fatan av, hvussu hondbólt ur skuldi spælast í Føroy um, um­

framt í blást ur til venjingar, sum teir kundu taka við sær heim í feløg ini.

Samstundis setti Hallur Danielsen seg saman við Dia Midjord, Birgiri Hansen, Kára Nielsen og Gilla Wardum í fundarhøl inum í illa farna ÍSF­húsinum í Gundadali – sum nú er rivið niður – at gera ein føroyskan hondbóltsleist. Har var niðurstøðan, at í Føroyum vóru nógvir spælarar, sum eru flyt før ir og lætt ir á fótum, og teir hildu, at spæli hátt ur in skuldi tillagast eftir tí. Hetta sam svaraði eisini við tað, sum var uppi í tíðini úti í heimi. Føroysku liðini skuldu í høvuðsheit um spæla við á lopskendum verjuspæli og ágangandi á lopsspæli, og málsetn ing ur in skuldi vera, at Føroyar vóru millum 24 tey bestu í 2024. – Ítróttaliga vóru vit á góðari leið, men umsitingarliga og fíggjarliga vóru vit als ikki kappingarfør, minnist Hallur og trummar varisliga á borðið við fingrunum.

HÓTTU ÍSF

Í Hondbóltssambandinum hevur ongantíð verið yvirflóð av arbeiðsorku og pengum.

Skuldu Føroyar vera við á altjóða hondbóltspall inum, og landslið í øllum aldursbólkum luttaka í kapping um uttanlands, skuldi meiri pen ing ur fáast til vega. Í Hondbóltssamband inum mettu tey av fyrstantíð, at tað fór at kosta okkurt um fimm millión ir krónur at reka virk semi, sum tey kundu standa inni fyri ítróttaliga.

Tær fýra inntøkukeldurnar – sjálvsfígg ing við seldum atgongu merkjum og troyggjusølu, vedd ingar peng um, sponsor um og almennum stuðli – rukku ikki til, og saman við Flogbóltssambandinum og Svimjisamband inum

hótti Hondbóltssamband ið í 2016 við at taka seg úr Ítrótta sambandinum, um býtislykil in við teimum 11 milliónum krónu num ikki varð broytt ur. Tey hildu, at leggjast skuldi meir upp fyri virkseminum í einstøku sersambondunum, tá ið pengar skuldu býtast út. Tað hevði so havt við sær, at meira fall í teirra lut. Tað eydnaðist eftir ein roka ligan aðal fund.

Karmarnir at spæla landsdyst ir vóru heldur ikki í lagi. Onkuntíð fingu landsliðini undantaksloyvi at spæla heimadystir í Føroy um, men summir undan kappingardystir máttu spælast í Danmark.

Tað var neyðugt at byggja eina ítrótta høll fyri 250 millión ir krónur, og við skipaðum lobbyarbeiði skuldu politikarar og vinnu lívsfólk sann førast um, at tað var ein góð í løga. Tað eydnaðist eisini.

Tað hevur verið neyðugt við neyvari fíggjarstýring og greiðum raðfest ing um, og vælvildin hevur verið stór. Foreldur bera framvegis sjálvi ein part av kostnaðinum, tá ið ungdómslið fara út í heim at spæla. Landsliðsspælarar fáa ikki sam sýn ing fyri stóra arbeiðið, sum teir gera á hondbóltsvøllinum. Heldur ikki koyripengar til landsliðsvenjingar ella endurgjald

Ári Rouch (t.v.) og Hallur Danielsen í Hondbóltssambandinum.

Mynd: Erla Ziskasen

fyri mista arbeiðsinntøku. Tey sova og eta fyri tað mesta heima og ikki á gist ingarhúsum sum aðra staðni. Til landsliðssavn ingar hava tað eisini vanliga verið foreldur og onnur sjálvboðin hjálpar fólk, sum gera mat og vaska klæðir.

Seinastu árini eru inntøkurnar hjá Hondbóltssamband inum øktar úr hálvari aðrari millión upp í 15 millión ir krónur.

– Búskaparliga hevur eisini

hilnast væl í Føroyum hesi árini, og góðvildin frá vinnufyritøkum og øðr um stuðlum hevur av tí sama ver ið stór. Tolið var eisini gott í teimum tíðarskeiðum, tá ið vit vóru noydd at biðja um skáa, tí vit vóru ikki før fyri at rinda allar rokn ingar nar. Úrslit ini hava eisini havt við sær, at undir tøkan er vorðin størri, og hugur in at stuðla er økt ur, sigur Hallur.

FLUTTU SINNISLIG MØRK

Á einum tíðindafundi í februar 2014 segði Kristian Johansen, táverandi formaður, hart og týðiliga framman fyri snurrandi myndatólum, at HSF hevði sett sær sum mál, at Føroyar skuldu spæla seg til EM­spælið, tá ið kappingin var víðkað upp í 24 lond í 2024.

Millum fólk varð tað fyri tað mesta sligið upp í glens sum ørt og veru leika fjart tos, tí Føroyar høvdu lít ið og einki at vísa á –men í hondbóltsum hvørv inum vistu tey, hvat var í umbúnað.

„Tað hevur eisini gjørt stóran mun, at vit hava havt nakrar mynsturbrótarar, sum høvdu dirvið at royna seg aðrastaðni, hóast Føroyar sum so ikki vóru viðurkendar í hondbóltshøpi.“

Mark Lausen-Marcher

– Jarðbundna føroyska fólkalívið hevur eftir mínum tykki í mongum førum verið eitrað av undirlutakenslum, og vit hava brúkt landafrøðiligu avbjóðingina ella fólkagrundarlagið sum umbering fyri, at tað ikki skal bera til. Tað er ofta av gomlum vana endað í flosklum, sum at vit eru bara við fyri at læra. Sinnisliga skuldu nøkur mørk flytast, og tað vóru fyrst og fremst ungu spælararnir, sum tóku tað stigið. Teir droymdu um víðgongdar broytingar og fírdu ikki fyri at siga, at teir vildu spæla í týsku Bundesliguni. Í umhvørvinum seyraði tað inn í blóðrenslið og veitti okkum eina megi, sum var før fyri at fasilitera teirra forvitni, áræði og sjálvvissu, sigur hann, ið sum fyrrverandi fótbóltsspælari sjálvur minnist, hvussu virðingin fyri tí útlendska ofta var óneyðuga stór.

Ein av teimum spælar unum, sum tíðliga vóru frammarlaga bæði kropsliga og sinnisliga, er

Elias Ellefsen á Skipagøtu. Hann spæl ir nú við týska stór felag num Kiel. Blaðung ur fór hoyvíkingurin til Svørík is at royna seg, og hann hevur fyrr viðging ið, at heimlongsil in er stór ur, men viljin at vera yrkisspælari er uppaftur størri.

Í útvarpssamrøðu á sumri 2023 undan fjórðingsfinaluni ímóti Serbia í heimsmeistara kappingini fyri U21 varð hann spurdur, hvussu tað bar til, at tað gekk so væl hjá føroyska liðnum. Svarið gav ábend ingar um, at hann var troytt ur av hesari for treyt ini und ir øllum hondbóltstosinum í Føroy um.

– Nei, eg veit ikki, nú burdi man steðgað við at tosa um, hvussu tað ber til. Vit hava víst, at vit eru eitt øgi liga gott lið, og vit eru her fyri at spæla um eitt pláss í hálv finaluni, svaraði hann.

Stigið í føroyskum hondbólti er spolað avstað. Spælarar í stórum tali, bæði menn og kvinnur,

hava seinastu árini bitið tenninar saman og eru farnir í onnur lond at virka sum sátt mála spælarar, ant in sum fulltíðarspælarar ella part tíðarspælarar. Tað er eftir hond ini ein treyt, um tú skal sleppa framat á landsliðnum.

Mark Lausen­Marcher, sum er ítrótta stjóri í Hondbóltssambandinum, heldur eina avgerandi orsøk vera, at dygdin í teimum føroyskum feløg unum verður støðugt betri.

– Tað hevur eisini gjørt stóran mun, at vit hava havt nakrar mynst urbrótarar, sum høvdu dirvið at royna seg aðrastaðni, hóast Føroyar sum so ikki vóru viðurkendar í hondbóltshøpi. Tey hava øll verið ein fyrimynd fyri tey, sum komu aftaná.

– Vit hava varnast, at áhugin fyri føroysk um spælarum frá útlendsk um umboðsfólki, feløgum og venjar um er stórur. Serliga tá ið vit spæla ungdómslandsdystir og í evropeisk um kappingum.

Føroyska landskapping in er eftir hond ini eisini vorðin ein sýnisgluggi, tí fólk vita, at nógvir dugnalig ir og ungir spælarar eru í Føroyum. Stigið er somuleiðis vorðið so gott hjá okkum, at tað er ikki ein treyt, at spælarar skulu avstað sum tannáringar fyri at fáa ein spennandi møgu leika, sigur hann.

SETA STÓR MÁL

Hondbóltsrúsurin er so stórur, at atgongumerki til landsdystir verða skrødd burtur eftir fá sekund. Tað verður eisini við stórari samferðandi føroyskari áskoðarafjøld, at kvinnulandsliðið fer at spæla við í HM­endaspælinum í Trier í november, og at menninir fara at spæla EM­endaspæl í Oslo í januar. Á skrivstovuni við Tjarnir verður fyrireikað og fyriskipað. Virksem ið er munandi størri nú, enn tað var, og tað krevur fleiri hendur. Fyri 10 árum síðan vóru teir tveir á skrivstovuni. Nú eru sjey fólk. Við ára long um og haldgóðum arbeiði hava Føroyar sjónliga víst, at fólkatal ið nýtist ikki at vera ein forðan, um rætt verður atborið. Tað krevur eitt arbeiði, sum er væl fráging ið, og fyri munir nir við at kenna hvønn einstaka spælara skulu gagn nýtast til fulnar.

– Úti í sam felag num er íblásturin stórur, segði Elsa Berg, borgarstjóri í Havn, á stórari samkomu framman fyri býráðshúsini, tá ið U21­landsliðið kom aftur til Føroya eftir heimsmeistara kapping ina í summar.

– Hondbóltslandsliðið við venjar um hevur saman við Hondbóltssamband inum enn eina ferð víst, hvussu vit kunnu bróta mørk, sum fyrst og fremst bara finnast í okkara egna høvdi. Millum fjallaklintrarar verður ofta sagt, at tað er ikki fjall inum, vit vinna á – tað

er okkum sjálvum. Tykkara bronsu merki er ein í blást ur til okkum øll um, at hart arbeiði, dugna semi og tað at tora at droyma og seta sær høg mál veru liga kann flyta fjøll, segði hon.

Hallur Danielsen ivast ikki, tá ið hann verður spurdur, hvørjar ætlan ir nar eru frameftir.

– Stuttfreistaðu ætlanirnar eru at vinna okkum víðari úr bólkaspæl inum í enda spølunum. Langfreiðstaða málið er at vinna heimsmeistara heit ið, sigur hann.

Ítróttarligir varðar á leiðini ...

2012 U23-menninir tapa finaluna í menningarkappingini Challenge Trophy

2015 Manslandsliðið vinnur menningarkappingina Emerging Nations Cup

2015 U21-menninir vinna menningarkappingina IHF Trophy

2016 U19-kvinnurnar vinna menningarkappingina Women’s Trophy

2017 Manslandsliðið vinnur menningarkappingina Emerging Nations Cup

2017 U21-menninir eru við til heimsmeistarakapping á fyrsta sinni

2019 U17-dreingirnir vinna European Open

2023 Manslandsliðið spælir seg til EMendaspæl á fyrsta sinni

2024 Manslandsliðið luttekur í EM-endaspælinum

2024 Kvinnulandsliðið spælir seg til EMendaspæl á fyrsta sinni

2024 Kvinnulandsliðið luttekur í EM-endaspælinum

2025 U21-menninir fáa bronsu í heimsmeistarakappingini

2025 Kvinnulandsliðið luttekur í HM-endaspælinum á fyrsta sinni

2026 Manslandsliðið luttekur í EM-endaspælinum

Milestones ...

2012 U23 Men loose the finals in Challenge Trophy

2015 Men’s National Team wins Emerging Nations Cup

2015 U21 Men win IHF Trophy

2016 U19 Women win Women’s Trophy

2017 Men’s National Team wins Emerging Nations Cup

2017 U21 Men play their first World Championship

2019 U17 Men win European Open

2023 Men’s National Team wins a place in the EC main rounds for the first time

2024 Men’s National Team participates in the EC main rounds

2024 Women’s National Team wins a place in the EC main rounds for the first time

2024 Women’s National Team participates in the EC main rounds

2025 U21 Men take the WC bronze

2025 Women’s National Team participates in the WC main rounds for the first time

2026 Men’s National Team participates in the EC main rounds

A tour de force

The new handball hall við Tjarnir is a testament to the Faroese handball boom. Thousands gather here to cheer on the national teams

The handball hall við Tjarnir is home to the Handball Federation of the Faroe Islands. Hallur Danielsen has been in the Federation’s administration for over a decade. He says that the international handball world ‘listens when we speak now.’

Especially since the U21 men beat France and took the world bronze. That feat caught the world’s attention. The French federation has 602,218 registered players, the total Faroese population is 55,000.

ICELANDIC INSPIRATION

Hallur recounts that the adventure started with a question. In spring 2013 the Federation asked members whether the country should take part in international handball on equal footing with its neighbours. They answered a resounding yes.

So, they rolled up their sleeves and looked to Iceland. In 2008 the Icelandic men’s team played the Olympic final.

The lessons learned were the importance of self­belief, and a tailored focus on individual player development, also off the court with targeted strength and shooting training.

A FOUNDATION OF VOLUNTEERS

In parallel a golden generation was emerging. A close ­knit band of boys who spent all their time in the Hoyvik Hall, even sneaking back in after hours to practice. Talent doesn’t flourish in a vacuum. Their parents were struck by this enthusiasm and arranged for additional nation­wide training in summer, when handball was traditionally on break. They were, in fact, laying the early unofficial foundations for the national squad.

Seeing the results, the Federation stepped in with targeted player development and tools players could take back to their local clubs.

In parallel an extensive analysis of the Faroese game was launched and it concluded that Faroese players are agile and nimble ­footed, so the national style was adapted strategically with attacking defence and aggressive offence.

FUNDING AND GOODWILL

Volunteer work and goodwill remain pillars of Faroese handball. However, in line with the growing international success of Faroese handball more sponsors have come on board.

Playing internationally is costly, so the Federation’s finances have to be tightly controlled. National players receive no compensation for training, and it is still mostly parents who volunteer to cater, clean and wash uniforms for the squad.

Targeted lobbying of politicians and sponsors has now also resulted in the new purpose ­built hall. Before it opened international matches had to be played abroad, no Faroese hall met international standards.

SHIFT IN MINDSET

At a press conference in 2014, Kristian Johansen, then Federation chair, declared that the Faroe Islands would secure a spot in the European Championship by 2024. Madness, many thought. Owing to geography and demographics the Faroese have sometimes been in the habit of saying ‘ we’re just here to learn’. However, young players have shifted that mindset.

Elias Ellefsen á Skipagøtu plays in the Bundesliga with Kiel. In an interview before the 2023 world quarter finals against Serbia, he was asked how the Faroese team had come so far. He replied, ‘we need to stop talking about how it’s possible. We have shown that we’re a great team. We’re her to play for a spot in the semis’.

According to Mark Lausen­Marcher, the Faroese Federation’s sports director, the standard of Faroese clubs keep rising and pioneers playing abroad inspire younger generations. In turn, there is great interest in Faroese players among scouts, they watch European matches, of course, but also follow the Faroese championships.

SETTING BIG GOALS

Tickets for national matches sell out in seconds. And the squads travel with a large following of supporters. The players are an inspiration to everyone.

Elsa Berg, Mayor of Tórshavn, welcomed the U21 team back this summer saying: ‘You have again shown us how to break barriers that first and foremost are in our own head. Mountaineers often say that we don’t conquer the mountain – we conquer ourselves.’

When asked about future goals, Hallur Danielsen is in no doubt, ‘Long­term it’s to win the WC’.

SKRIVAÐ HEVUR REBEKKA MANUELA BEHRENS

MYNDIR: TRÓNDUR DALSGARÐ

Annika Hoydal 80 ár: Nógv ljós á lívsleiðini

Annika Hoydal hevur í nærum seks áratíggju verið ein av mest týðandi og virdu listafólkunum í føroyskum mentanarlívi. Hennara lívsleið er merkt av nógvum aldudalum, men eisini av tilvildarligum møtum við góð fólk – ljós á vegnum – sum hava hjálpt henni víðari, tá ið lívið hevur verið tungt. Nú hon nærkast 80, hyggur hon aftur á lívið við takksemi, meðan hon heldur fram at skapa og geva av sær. Í løtuni spælir hon seinastu senurnar í filminum ‚Verdandi – Land of Maybe’

Hon hevur nógv um at vera, Annika Hoydal. Tað sæst, tá ið tú kemur inn í hennara íbúð í Havn, sum hon lænir, meðan hon er í arbeiðsørindum í Føroy um. Eitt drúgt handrit liggur á borðinum, teldubrøv skulu avgreiðast, og telefonin ringir. Heim hennara er annars mitt í hjartanum í Keypmannahavn, og tað hevur tað verið seinastu nógvu árini. Tó fara Føroyar altíð at vera eitt heim fyri hana.

– Eg kenni meg sum føroying og eri úr Føroyum, sama hvar eg fari. Mínum fótum dámar væl at ganga og vera her. Harafturat er føroyskt eisini tað málið, eg altíð havi hug at syngja á, greiðir Annika Hoydal frá. Í november fyllir Annika 80 ár. Tó sæst aldur valla á henni. Hon líkist sær sjálvari, og tær fáu broytingar, sum eru komnar við áru num, leggur tú nærum ikki til merkis. Hon eldist við yndi. Og so hevur hon enn hetta for vitna og sorgleysa bráið, sum gleðir seg til okkurt. Er spent um lívið. Eitt brá, sum tykist at fána burtur við áru num hjá fólki flest, tá ið tey eldast. Men ikki hjá Anniku.

Tó vitna mongu og virðismiklu avrikini hjá Anniku um, at hon ikki er blaðung longur. Hon hevur avrikað meira enn tey flestu og er undangongukvinna á so mongum økjum. Millum annað var hon ein týðandi partur av satiriska kabarettbólkinum Harkaliðnum, sum í 1960­ og 70­árunum setti

Djurhuus og beiggja hennara, Gunnar Hoydal. Í 1979 luttók hon í Danska Melodi Grand Prix við sang inum ‚Aldan‘, sum hvørt mansbarn í Føroy um kennir. Hon hevur fingið fleiri heiðursløn ir, m.a. Mentanarvirðisløn Landsins, og hevur verið til nevnd til fleiri Faroese Music Awards. Seinnu árini hevur hon givið út nýggj verk, eitt nú ‚Leysir Endar‘ og nýggja sangin ‚Sorgin‘ (2025).

Umframt alt hetta –og sum heild – hevur hon verið virkin sjón leikari og song kvinna í Føroy um og uttan lands í nærum 60 ár – og er tað framvegis.

VERDANDI

– LAND OF MAYBE

Í løtuni ger Annika Hoydal seinastu upptøkurnar í filminum ‚Verdandi – Land of Maybe‘. ‚Verdandi‘ er ein filmur, sum snýr seg um føroysku sluppina

– Eg royni at halda meg í gongd kropsliga og sálarliga. Eg geri fimleik, gangi nógv, brúki heilan, lesi og havi áhuga fyri, hvat hendir í verðini og hjá fólku num runt um meg. Eg eri í ein ávísan mun forfeingi lig. Vil gjarna síggja hampilig út, men tó kundi eg ikki funn ið upp á at fingið mær nakra vakurleikaviðgerð, sigur Annika smílandi.

dám á føroyska mentanarlívið við sínum skemtingarsomu, stundum provokerandi, sangum og táttum. Í 1973 gjørdist hon fyrsta føroyska kvinnan, sum tók útbúgv ing á Statens Teaterskole í Keypmanna havn. Hon er ein av teimum fáu, sum tá í tíðini góvu út tón leik til børn. Harafturat eigur hon stóran leik lut í, at føroyskir mentanardýr gripir eru varðveitt ir, eitt nú yrkingar eftir William Heinesen, Hans Andrias

Verdandi, sum gekk burtur í 1944 við 15 monnum. Tað ljóðar sum ein klassisk, føroysk søga, tó snýr filmurin seg ikki um lívið umborð, men um tey, ið eftir sótu – einkjur og faðirleys. Filmurin fylgir Simonu Petersen úr Syðrugøtu, sum misti mann in Sámal, og hvussu hon royndi at fóta sær við tveimum smábørnum. Talan er um eina sera stóra, týska filmsverkætlan við einum 200 fram leiðslu fólk um og sjón leikar um. Fólk við drúgvum royndum eru við, m.a. kann nevnast klippar in Patricia Rommel, sum hevur klipt týska stórfilmin, ‚De andres liv‘, ‚The Tourist‘ við Johnny Depp

barna- og ungdómsbøkur á føroyskum um allan heim

FINE JEWELLERY

46 St Stephen St, Edinburgh, EH3 5AL

+44 (0)131 220 5811

www.aetla.co.uk @_aetla_

Hólm Corporate Finance

Hólm is an independent Corporate Finance firm working in the Faroe Islands and the Nordic region.

We harness our local insights and global expertise to offer tailored consultancy on Mergers and Acquisitions, financial restructuring, debt advisory and other areas of Corporate Finance.

We are here to discuss how we can add value to your ideas.

Hólm Corporate Finance holm@holm.fo

J.H. Schrøtersgøta 13 100 Tórshavn Faroe Islands

HEIÐURSKONSERT

Í sambandi við, at Annika Hoydal verður 80 ár í november, verður

skipað fyri heiðurskonsert á Reinsarí num í Havn leygardagin 22. november.

Annika fer sjálv at syngja nakrar av sínum sang um, um framt at fleiri av Føroya bestu tón leikar um fara við húsorkestri at tulka sangir hjá Anniku Hoydal.

og Angelinu Jolie og ‚First They Killed My Father‘ við Angelinu Jolie. Ætlanin er at sýna filmin næsta ár á festivalum og biografum kring heim in. Allir leikarar nir eru føroy ingar, og um framt Anniku Hoydal eru Hans Tórgarð, Gunnvá Zacharia sen, Armgarð Mortensen, Beinta Clothier, Erling Eysturoy, Páll Danielsen, Kári Øster og fleiri onnur.

Eitt evni, sum verður viðgjørt í film inum, er sorgin at missa, og hvussu hon kann ávirka fleiri ættarlið. Sorgin hjá konuni at missa mann in, sorgin hjá børnunum at missa pápan, og sorgin av ongantíð at hava kent pápa sín. – Tað er ein kvinnuligur týskur leik stjóri, sum ger filmin, og tá ið tað snýr seg um sjólívið leggur hon serliga dent á einkjuna heldur enn sjómann in. Eisini skilji eg væl, at ein týskari heldur, at lagnur nar á sjónum eru áhugaverdar at viðgera. Serliga tá ið hugsað verður um, at Týskland og týskarar als ikki hava sama samband við havið, sum vit hava í Føroyum. Og tí søgan snýr seg um eitt týskt skip, sum bumbaði eitt føroyskt skip undir krígnum. Tað má vera løgið hjá einum týskum leik stjóra at vera eyguni hjá tí, sum hevur verið fyri einum familjusorgarleiki orsakað av gerðu num hjá tí land inum, leik stjórin er úr, greiðir

Annika Hoydal frá.

Eitt annað evni í filminum er tøgn mentan in, har sorgin skuldi tigast burt ur, sum um maðurin/ pápin ongantíð hevði livað. Hóast hesi evni og kenslur verða lýst úr einum føroyskum sjónarhorni, eru tey ikki avmarkað til føroyingar, men hava merkt familjur í øllum sam feløg um til allar tíðir. – Eg haldi sjálv, at leikluturin, eg spæli, er sterkur. Henda mamman, sum hevur tikið tøgn­

ina til sín. Døtur nar vita einki. Hvørjar eru tær so? Og hvat hendir við teimum, sum vaksa upp við einum deyða, sum eingin tosar um?

Filmurin er tikin upp í Føroyum í summar og er bæði poetiskur og djúpt eksistentiellur. Tað er søgan um kvinnur, sum bera eina sorg fulla lagnu, sum arvast niður gjøgnum ættarlið. Harafturat er tað eisini søgan um sjógvin, sum bæði hevur givið og tikið.

„Teir mongu stoytirnir, sum lívið hevur givið mær, hava lært meg, at eg sjálv noyðist at gera nakað fyri at koma upp á beinini aftur.“

Annika Hoydal

SJÚKA OG SAKNUR Í BARNAÁRUNUM

Tá ið Annika Hoydal greiðir frá uppvøkstri sínum, snýr tað seg um at hava tunguna mitt í munninum, tí hann hevur verið merktur av nógvari flyting. Eitt skifti búði hon í Ekvador saman við familjuni, tí pápi hennara, Karsten Hoydal, varð settur í starv sum ráðgevi hjá ST. Men eftir eina tíð bleiv Annika send heim aftur til Føroyar, har hon kom at búgva hjá fastrini heima á Sandi. Hon minnist enn, hvussu tungt tað var at vera fremmand í bygdini og vera so

langt burturi frá familjuni, sum enn var í Suðuramerika. – Mær longdist illa, og av tí sama át eg nógv. Eg stappaði í meg. Tað var onkursvegna tann mát in, eg føldi, at eg kundi verja meg. Tískil bleiv eg rætti liga hyldlig. Tað legði mamma eisini merki til, tá ið hon sá meg aftur. Eg minn ist, at tað fyrsta, hon segði, var: ‚Íjøssus, sum tú sært út.‘ Tað var nokk so svárt, eg var jú bara 9 ára gomul. Eftir tað fór eg aftur til Suðuramerika, har vit vóru í nøkur ár, til eg kom aftur til Føroya.

Komin aftur til Føroya at búgva var ætlan in, at lívið skuldi gerast støðugari og van ligari. Hon var nú bliv in 12 ára gomul og skuldi fóta sær aftur sum tannár ing ur í enn einum fremmandum skúla, hesa ferð heima í Føroyum. Men hetta fekk eina bráða vend í einum ítróttar tíma í skúla num. – Meðan vit íðkaðu, fekk eg so ræðu liga ilt í búk in. Eg spurdi læraran, um eg kundi fara út úr fim leika høll ini. ‚Nei,‘ segði hann, ‚mána sjúka er ikki nóg góð orsøk til at fara út.‘ Men pínan var so mikið ógvislig, at har var einki at gera, og eg fór út kortini.

Komin út í skúlagarðin svímar Annika av berari pínu. Tað var so tilvildarligt, at pápi hennara gekk framvið og sá hana og skundaði sær at taka hana heim. Síðani ringdi hann eftir lækna hjálp, og júst tað vísti seg at bjarga lívi num hjá Anniku. Komin út á sjúkrahúsið sprongd ist búk ur in, og hol kom á blindtarm in. Tað var so mikið á lvarsamt, at tarmar nir mundu far ið. Tað gjørdi heldur ikki støðuna lættari, at Annika als ikki toldi mor fi n, sum læknin gav henni fyri at linna um pínuna. – Eg var júst komin aftur úr Suðuramerika, og nú skuldi alt

vera normalt aftur. Og ikki minst skuldi eg júst í kynsbún ingaraldur in. Hetta var tí ein ordans smeit ur.

Annika lá á sjúkrahúsinum í fleiri mánaðir. Hon var illa fyri, men ljósa og vón ríka lynd ið kom av álvara henni til góðar.

– Eg minnist, hvussu fitt fólkini á sjúkra húsi num vóru. Ta einu nátt ina komu tvær sjúkra systrar inn, og tað letur í aðrari: ‚Nú góða, er tað nakað, tú ynskir tær?‘ ‚Ja,‘ segði eg. ‚Eg vil so gjarna, at yvirlækn in kemur og heldur í hond ina á mær, tí hann hevur so deiliga hond.‘ Og tær eftirlíkaðu ynskinum og ringdu til hansara, hóast tað var mitt um nátt ina, greiðir Annika frá og smíl ist.

– Hann fór upp mitt á nátt og kom gangandi yvir á sjúkra húsið og segði við meg: ‚Tað, sum eg havi seymað í búk inum, tað fer ongantíð, tí eg dugi so væl at seyma,‘ og eg trúði honum fult og fast.

Hesa náttina upplivdi Annika, hvussu týdn ingar mikið tað er við góðum fólk um – og hvussu nógv av teimum í veru leika num eru til her í verðini. Hon kendi á sær, sum at tað altíð finst ljós, sum vilja lýsa fyri tær og bera teg gjøgnum aldudalar nar, tá ið lívið er svárt. – Tað var fantastiskt. Yvirlæknin kom inn og helt í hondini á mær. Síðani vissaði hann meg um, at alt fór at gangast mær væl. Hann greiddi mær frá í barnahædd, hvat hann hevði gjørt í búkinum á mær, og hvussu væl hann hevði seymað alt saman aftur, og lovaði mær, at skurður in ongantíð fór upp aftur, tí tað var so væl seymað saman.

TILVILDARLIGT TEATUR

Tíðin gekk, og Annika kom fyri seg aftur. Nú byrjaði hon eisini av

álvara at koma inn í tann skapandi heimin. Tað var helst ikki so tilvildarligt, tí heimið hjá Anniku var nógv merkt av skapanarhugi og samfelagsáhuga. Pápi hennara, Karsten Hoydal, er ein hin kendasti rithøvundurin í Føroyum yvirhøvur, og harafturat var hann eisini politikari. Beiggjarnir Gunnar og Kjartan Hoydal vóru eisini samfelagsáhugaðir og krea­

eisini sín lut. Hon skuldi syngja kvæða løg. Tískil fór Annika eisini til Danmarkar á leik ferð.

Tó gekk alt ikki eftir vild.

Annika fór til Jút lands at vitja beiggja sín, sum las til lærara. Ein sunnudag fara tey biltúr, og tá enda tey í einum ferðsluóhappi. Ein bilur rennir á tey. Beiggin sleppur snikka leysur, men Annika brýtur nakkan. Hetta ger, at hon enn eina ferð noyðist at liggja á sjúkra húsinum í longri tíð – hesa ferð í Jút landi í tólv vikur.

„Tað má vera autentiskt. Um tað ikki kemur frá hjartanum, so er tað líka mikið.“

Annika Hoydal

tivir. Teir skrivaðu leikir til eitt nú kabarettir – og tá var Annika sjálvsagt biðin um at vera við og hjálpa. – Meiningin var, eg bara skuldi seyma klæði, men tilvildin vildi tað so, at gentan, sum skuldi syngja á pall inum, sang so falskt. Tí kom ein yvir til mín og spurdi, um eg kundi taka leik lut in og syngja. Nei, hugsaði eg beinanvegin. Men áðrenn eg visti av, stóð eg og sang og var biðin um at syngja enn fleiri sangir. Tá fann eg skjótt útav, at hetta var nakað, mær dámdi øgi liga væl.

Beiggjarnir hjá Anniku fóru síðani í holt við at skriva ein leik, sum varð sýndur bæði í Føroyum og í Danmark. Her átti Annika

– Teir mongu stoytirnir, sum lív ið hevur givið mær, hava lært meg, at eg sjálv noyðist at gera nakað fyri at koma upp á bein ini aftur. Og tað gjørdi eg eisini eftir hetta.

TAKKSEMI

Tá ið Annika var á ferð í Danmark, var ein stjóri á einum teatri, sum beinanvegin sá, at hon hevði nakað heilt serligt. Bað hana fleiri ferðir søkja inn á Teaterskúlan í Danmark. Fyrst vildi hon ikki, men hann fekk kortini sannført hana um at gera tað. Og hon eftirlíkaði; púra óvitandi um, hvussu trupult tað var at sleppa inn á skúlan. – Tað var kanska líka so frægt, at eg ikki visti, hvussu trupult tað var at sleppa inn. Eg minn ist, at eg sá eina gentu ganga aftur og fram av berum nerv um, og eg hugsaði við mær sjálvari: ‚Hvat er tað, hon ger?‘ Í dag hugsi eg, at hon allarhelst hevur verið fjálturstung in, og tað hevði eg uttan iva eisini verið, um eg var tilvitað um, hvussu strong upptøku krøv ini vóru.

Fleiri sungu og vístu, hvat tey dugdu. Hjá Anniku gekk ikki sum ætlað. Hon legði út við at ganga skeiva veg in inn á pall. Hon kom aftan fyri. Hálaði í leik tjald ið og

hugdi beint inn í rumpuna á Lulu Ziegler, leik stjóra num. Leik stjórin hvakk við og spurdi: ‚Hvor kommer De fra?‘ ‚Færøerne,‘ svaraði Annika á hálvbrot num donskum. Tað var ikki tað, leikstjór in meinti við, og øll fóru at flenna. ‚Sæt Dem ned, så tager vi Dem til sidst.‘ Og Annika so gjørdi. – ‚Kom her lille, færing,‘ segði leik stjórin, tá ið tað so endi liga gjørd ist mín túr ur, sum tann seinasta av øllum. Hon spurdi, um eg dugdi at spæla nakað ljóðføri. Nei, svaraði eg, men eg kann syngja. Og eg so gjørdi og fór síðani heim púra rólig. Nakrar dagar seinni fekk eg boð um, at eg var sloppin inn á skúlan.

Byrjanin á skúlanum var ikki løtt, tí Annika var framvegis merkt av skaða num í búk inum og av at hava brotið nakkan. Fyrsta tíman skuldi tey gera ymiskar kropsligar venjingar. Tey byrjaðu við at renna runt.

– Tá legði lærararin til merkis, at eg líkt ist burt ur úr. Eg var nógv verri fyri enn hini. Hann kom yvir til mín og spurdi, hvat bagdi. Eg gjørdist eitt sindur kløkk. Eg var ikki varug við, hvussu hart kroppur in var raktur. So naiv ella ótilvitað havi eg verið tá. Eg segði, at mær einki bagdi. Tó greiddi eg kort ini frá, at búk ur in riggaði ikki, sum hann skuldi, og at eg hevði verið í einum ferðsluóhappi, greiðir Annika frá.

Lærarin hugdi at henni við vón rík um eygum og segði, at hon nokk skuldi blíva betur fyri. Hann bað hana møta ein tíma fyrr, so at hon kundi venjast

upp einsamøll, áðrenn hini komu. Á henda hátt fór hon uttan iva at koma seg, vissaði hann hana um. – Eg var so takksom, minnist eg. Hann vildi so fegin hjálpa mær, og aftur her møtti eg einum persóni á míni lívsleið, einum ljósi, sum sá meg og vildi hjálpa. Minnist, at hann sendi mær eitt postkort við eini kvinnu, sum hevði beinið beint upp í loft, og skrivaði, at hetta fór eg eisini at klára um trý ár. Síðani havi eg ofta hugsað um, hvussu løgið hetta var; at júst eg skuldi vera so heppin at møta júst hesum góða manni, greiðir Annika frá.

– TAÐ MÁ VERA AUTENTISKT

Annika Hoydal hevur virkað sum sjónleikari og tónleikari síðan ta løtuna, hon trein á pall í kabarettini sum blaðung genta. Eitt arbeiði, sum sambært henni ongantíð hevur verið keðiligt, hóast tað til tíðir hevur verið ótrygt og óstøðugt fíggjarliga. – Eg veit ikki, um tað er mín ósamanhangandi barndómur, sum hevur gjørt, at eg trívist í einum arbeiðsum hvørvi, sum er so óstøðugt. Eg havi í øllum førum ongantíð havt eitt arbeiði, sum er frá 8 til 16. Alt, eg havi gjørt, hevur havt eina tíðarætlan og verið skipað

sum ein verkætlan, sum til tíðir eisini hevur verið ótrygt og óstøðugt fíggjarliga. Pengar hava ongantíð havt mín áhuga, tó so at eg sjálvandi ynski mær ein tryggan og góðan bústað, greiðir Annika frá.

Hóast Annika hevur fingist við nógva og ymiska list, hevur reyði tráður in altíð verið, at hon vil hava seg sjálva við í tilgongdini. Í eitt nú tón list ini vil hon vera ektað og leggja hjartað í tað, hon syngur.

– Tað má vera autentiskt. Um tað ikki kemur frá hjartanum, so er tað líka mikið. Eg haldi, at tón leik ur in heldur skal hava ein feil á upptøkuni enn at vera ov poleraður. Tú mást hoyra, at tað er eitt menniskja aftan fyri upptøkuna.

Óivað hevur tann ektaði og hjarta ligi fram ferðarhátturin hjá Anniku Hoydal verið orsøk til, at fleiri plátur eru vorðnar til varðar á føroyska tón leikapall inum. Onkursvegna hevur hon megnað at fevnt okkum øll. Ikki minst við barnaplátuni ‚Til børn og vaksin‘ frá 1973, sum framvegis verður spæld fyri føroyskum børnum. – Eg helt, at børnini mugu hava okkurt, tey kenna seg aftur í. Tað hevur so stóran týdning, hvat børn ini fáa í seg, meðan tey eru smá, og tí fór eg í holt við at spæla sang ir inn til børnini.

„Gjøgnum lívið hevur tað altíð verið onkur, sum hevur sæð meg og tikið sær av mær... Stjørnur á vegnum, sum hava borið nógv ljós við sær á leiðini. Tað eri eg takksom fyri.“

Annika Hoydal

Tað, sum er sermerkt við júst tí plátuni, er, at hon er tikin upp í Skotlandi í sovikamarinum hjá táverandi verforeldrunum. Í kamarinum var ein opin eldstaður, sum hevði ein skerm at verja fyri hitanum. Tey tóku skermin út á gólvið, løgdu eina dýnu omaná og brúktu hetta sum eitt upptøkuhøli. Í nýggjari tíð kom útgávan ‚Endurljós‘, sum fekk fleiri tónleikavirðislønir. Og í 2015 fekk hon Mentanar virðisløn Landsins –sum hægstu viðurkenning fyri hennara arbeiði. Í 2023 gav hon út plát una ‚Leysir Endar‘, sum er eitt rørandi og lívsjáttandi verk. Ein songbók úr hennara lívi.

NÓGV LJÓS Á LÍVSLEIÐINI

Nú Annika Hoydal verður 80 ár í november, hyggur hon aftur á lívið við takksemi. Ikki tí at lívið er steðgað upp, tí hon er framvegis sera virkin. Tó slepst ikki undan, tá ið tú gerst eldri, at tú eisini eftirmetir tað, lívið hevur bjóðað. – Eg eri ikki beisk um nakað, hóast eg lætt liga kundi verið tað.

Eg havi altíð hugsað, at tað skal eg ikki blíva. Tað er ein viljasak, og tú kanst jú velja. Tó gloyma summi júst tað: At tú kanst velja. Ella eru tey ikki nóg tilvitað um tað. So eru tað sjálvandi summi, sum hava eitt myrkt sinni orsakað av sjúku. Tað er nakað annað. Men fyri at varðveita seg sjálva í bestu útgávu hevur tað stóran týdning, at tú brúkar teg sjálva og ert til staðar í verðini, tú ert í, greiðir Annika frá.

Fyri Anniku hevur tað stóran týdning at vera dagførd um, hvat hendir í nærumhvørvinum og úti í heimi. Tískil brúkar hon nógva tíð at lesa bøkur og bløð.

– Eg haldi, at tað er týdn ingar mikið at fylgja væl við í, hvat hend ir í verðini, og hava áhuga fyri øðrum enn sær sjálvari. Sostatt gerast vit betur ílatin til at taka støðu til tað, sum fer fram. Tó haldi eg ikki, at tað ber til at sita og finnast at øllum uttan at gera nakað við tað sjálv. Tú noyðist at taka lut og ikki bara finnast at á ein destruktivan hátt.

Tað hevur einki gott við sær.

Eitt, hon serliga hevur bitið merki í, er, at fleiri stríðast við vána liga sálarheilsu. Orsøkin til júst hetta er torfør at meta um. Tó heldur Annika, at tøknin og hennara skjót leiki eiga stóran lut í júst tí.

– Heldur enn at tosa og vera saman sita fleiri nú og hyggja í skerm. Eg havi ilt við at skilja tað, tí tá ið eg seti meg við telduna, eri eg til arbeiðis. Men soleiðis er ikki hjá øllum. Serliga eru tað børnini, sum eg eri stúrin um. Eg síggi, hvussu tøkn in kann stjala tey. Tey fáa ikki frið at spæla við nakað tak tilt long ur. Tó vóni eg – og faktiskt eisini vænti – at eitt mótrák fer at koma.

Orsøkin til, at Annika nevnir hetta, er, at gjøgnum lívið er tað

júst sambandið við onnur, sum hevur verið tað, ið hevur givið henni so nógv gott. Og hon vil eisini vísa á, hvussu stóran týdning tað hevur, at vit eru góð hvør við annan. Tað kann hava størri týdn ing, enn vit geva okkum far um.

Fyri Anniku hevur júst tað at hava samband við fólk og vera saman við fólki verið tað, sum hevur givið lívi num so nógv gott. – Gjøgnum lívið hevur tað altíð verið onkur, sum hevur sæð meg og tikið sær av mær. Ofta tilvildarlig fólk, sum eg havi møtt á lívsleiðini. Stjørnur á vegnum, sum hava borið nógv ljós við sær á leiðini. Tað eri eg takksom fyri, sigur Annika Hoydal at enda.

FAKTA

Navn: Annika Hoydal

Fødd: 19. november 1945 í Tórshavn

Bústaður: Keypmannahavn, Danmark

Bústaðir gjøgnum lívið: Sandur, Tórshavn, Ekvador, Skotland, Spania og Keypmannahavn

Yrki: Sjónleikari, songkvinna, rithøvundur

Útbúgving: Statens Teaterskole, Danmark (1973) – fyrsta føroysk kvinna, ið bleiv útbúgvin har

Tónleikaútgávur: ‚Harkaliðið-røðin’ (útgávur frá 1967 til 1972 og 1985–86) ‚Til børn! (+ vaksin)’ (1975) ‚Annika og Jógvan’ (1979) ‚Mit eget land’ (1981) ‚Spor í sjónum / Spor i vandet’ (1983) ‚Dulcinea’ (1991) ‚Havið / The Ocean’ (1997) ‚Stjerner mine venner’ (2000) ‚Til børn! (+ vaksin)’ (1998) ‚Til børnini hjá børnunum’ (2006) ‚Endurljós’ (2015) ‚Í Hoydølum: Leysir endar’ (album, 2023) ‚Lívið dýra undur’ (single, 2023) ‚Åh, Herre Gud’ (single, 2023) ‚Sorgin’ (single, 2025)

AW139 & A320 SIMULATOR CENTRE

Now open for type ratings, recurrent training, SAR/Hoist operations and more.

Certified AW139 and A320 simulators deliver immersive, real-world training

– AW139 Type Rating, Recurrent & SAR/Hoist Training

– A319/A320 MCC & Operator-Specific Programs

– Flexible training – both wet and dry lease possible.

Atlantic Airways Aviation Academy blends cutting-edge technology with hands-on expertise in our new Faroe Islands facilities.

atlanticairways.academy

Annika Hoydal at 80: Lights on life’s

journey

For nearly six decades singer, songwriter, actor and author Annika Hoydal has been a pillar of Faroese culture. She has faced life’s long shadows, but they were lit up by chance encounters with good people – lights on the way. She looks back in gratitude while continuing to create

Annika Hoydal’s home is in the heart of Copenhagen and also in the Faroe Islands.

‘I feel Faroese and am from here, no matter where I go. My feet like to walk here. Faroese is the language I always want to sing in.’

The ageless artist has a curious and carefree demeanour, she seems to be looking forward to something. Is excited about life. An outlook that fades for many, but not Annika, who explains that she keeps physically and mentally active and takes an interest in the world.

Still, her list of creations and achievements tell of a long life. In the 1960s and 70s she sang and wrote with Harkaliðið, an epoch­making folk group, which produced a raft of satirical songs.

In 1973 she became the first Faroese woman to graduate from the Danish National Theatre School. In the 1970s she was among the few to record music for children and played a crucial role in the preservation of Faroese cultural legacy in the form of poems by William Heinesen, Hans Andrias Djurhuus and her brother Gunnar Hoydal.

In 1979 she performed ‘Aldan’ in the Danish Eurovision, which every soul in the Faroe Islands knows. She has won a raft of accolades and awards.

Her most recent album is ‘Leysir Endar’ (Loose Ends) and she released the single ‘Sorgin’ (Sorrow) this year. Currently she is wrapping up filming ‘Verdandi – Land of Maybe’.

VERDANDI – LAND OF MAYBE

This is a film about the Faroese sloop Verdandi, which was

bombed in 1944 and went down with 15 men. A classic Faroese tale, however, this time the focus is not on life onboard, but on those left behind.

The film follows Simona Petersen from Syðrugøta, who lost her husband Sámal, and how she tries to survive with two young children. It is a large ­scale German production with a crew of 200, including Patricia Rommel, who has cut films like ‘The Tourist’.

Grief and how it is handed down the generations is a central theme of ‘Verdandi’, along with the culture of silence, where a loss is simply never spoken of, as if the husband and father never lived.

This lyrical and deeply existential film is scheduled for release next year, and the entire cast is Faroese.

CHILDHOOD ILLNESS AND SEPARATION

Annika Hoydal’s childhood spanned continents. She lived in Ecuador with her family, her father was a UN consultant there, but when she fell ill she was sent back to an aunt on Sandoy. She remembers the difficulty of that separation, she was 9 and tried to eat her pain.

Later Annika returned to South America and, eventually, when she was 12 the family returned to the Faroe Islands.

Now they were meant to have a stable life. Annika now a teenager in yet another new school. But reintegration was cut short by a burst appendix and an adverse reaction to morphine. Annika spent months in hospital, yet her bright disposition carried her through.

She remembers the kindness of hospital staff. One night the nurs­

es called in the consultant who operated on Annika. He came from home in the middle of the night, held her hand and explained to her, in a child’s terms, that all would be well, and the sutures would hold.

That kindness is etched in the artist’s mind as an example of how important good people are –and how many of them there really are in the world. Lights to carry you through life’s abysses.

GRATITUDE

As a teenager Annika joined in the plays her brothers created. She was born into a creative family her father, Karsten Hoydal, was a renowned author, as was her brother Gunnar Hoydal.

When they toured Denmark misfortune befell Annika again. She broke her neck in a car crash. This time she wound up in hospital in Jutland for three months. The lesson the artist drew was, ‘I have to get myself back on my feet. And I did after this too.’

On the encouragement of a Danish theatre director, who saw her perform, Annika applied to theatre school, never knowing how hard it actually was to get in. She muses that it may have helped, had she known she would have been more nervous.

Physical training was part of the programme and a teacher noticed how Annika still struggled with the aftereffects of her extensive abdominal surgery and neck injury.

She doesn’t recall having been aware of quite how deeply she was affected, but the teacher tailored a special programme and had her come an hour before everyone else for individual training.

It took years and the singer is profoundly grateful. This teacher was another light on her way.

IT HAS TO BE AUTHENTIC

Theatre and music became Annika’s career, at times financially precarious and always changing. Perhaps her fragmented childhood lets her thrive in this constant flux, she muses. She has never had a 9 to 5 job, but money never interested her anyway, beyond having a secure place to call home.

What connects all of Annika’s art is authenticity, ‘If it’s not from the heart, then I don’t care for it. I think music should rather have a mistake on the recording than be too polished. You have to hear the human being behind the recording.’

This is probably why several of her albums are milestones in the Faroese music scene. Annika has created, and still creates, for everyone.

MANY LIGHTS ON THE JOURNEY

At 80 Annika reflects on life: ‘I’m not bitter about anything, though

I easily could be. I always said to myself that I will not grow bitter. It’s a matter of will, and you can choose. Some people forget this (…) There is darkness that comes from illness. That’s different. But in order to preserve yourself in the best version, it’s crucial that you use yourself and be present in the world you’re in.’

She reads widely, so she can take a stand on world events. And emphasises that you can’t just criticises, you have to do something about what matters to you. She notes that poor mental health is on the rise, and believes speed and technology are partly to blame. Screens are work to her, and she finds it hard to understand why people chose screens over conversation. She worries particularly about children, ‘I see how technology can steal them,’ adding ‘I hope, and expect, actually, that we will see a countercurrent.’

The artist mentions this because human connection is precisely what has made her life rich. A kindness can matter more than we ever realise. Strangers have certainly often been starlight on her journey through life.

HOMMAGE CONCERT

On the occasion of Annika Hoydal’s 80th birthday in November. There will be a concert in her honour in Reinsaríið in Tórshavn Saturday 22nd November.

Annika will perform some of her songs, and the cream of Faroese music will also be interpreting her song.

FACT SHEET

Name: Annika Hoydal

DoB: November 19th 1945, Tórshavn Residence: Copenhagen, Denmark Homes through life: Sandur, Tórshavn, Equador, Scotland, Spain and Denmark

Profession: Actor, singer, author Education: National Theatre School, Denmark (1973) – first Faroese woman to complete a degree there

Beinleiðis til Sól og summar

Visti tú, at tú hevur heili fýra ymiskar møguleikar at flúgva beinleiðis til sól og summar við Atlantic Airways?

Gran Canaria

Frá 17. desember 2025 til 31. mars 2026

Frá 8. oktober 2025 til 5. november 2025

Barcelona

Frá 24. juni 2026 til 23. september 2026

Mallorca

Frá 23. juni 2026 til 11. august 2026

SKRIVAÐ HEVUR JÁKUP BOGI JOENSEN

MYNDIR: MINESTO

Sjóvarfalsorka kann kollvelta føroysku orkuskipanina

Føroyar hava sett sær sum mál, at øll orka á landi skal vera grøn í 2030.

SEV gongur undan og er farið í samstarv við svensku fyritøkuna Minesto, sum framleiðir tøkni til at útvinna orku úr sjóvarfalli. Royndir verða gjørdar í Vestmannasundi, og tað er ikki óhugsandi, at verkætlanin verður útbygd. Hjá SEV spáa tey sjóvarfalsorku eina bjarta framtíð, og Minesto fegnast um samstarvið við føroyska orkufelagið

SEV liggur ikki sjóvarfallið av sær.

Miðvísa arbeiðið at leggja lunnar undir varandi sjóvarfalsorku í Føroyum heldur fram.

SEV er farið í tætt samstarv við svensku fyritøkuna Minesto, sum hevur ment nýggja tøkni til endamálið. Royndarverkætlanin við sjóvarfalsdrekum í Vestmannasundi fer væntandi at geva ábendingar um, hvørt tað loysir seg ella ikki at gera fleiri íløgur og útbyggingar í sjóvarfalsorku.

Eydnast royndarverkætlanin væl, kann tað fáa stóra ávirkan fyri framtíðina.

– Sjóvarfalsorka kann kollvelta alla ta føroysku orkuskipanina púrasta, sigur Terji Nielsen, menningarleiðari hjá SEV.

Men tað er tó treytað av, sigur hann, at tøknin stendur mát við føroyskar firðir og sund og roynist væl, og at kostnaðurin fyri útgerð og rakstur er hóskandi.

Útrokningar, sum Minesto hevur gjørt, vísa, at við einum framleiðslumátti upp á 200 megawatt kann SEV veita orku úr sjóvarfalli, ið svarar til á leið helvtina av allari elnýtslu í Føroyum.

So neyvar útrokningar hevur SEV ikki gjørt og tekur øll neyðug fyrivarni.

Men tað er eingin ivi um, at stórir fyrimunir og møguleikar eru við sjóvarfalsorku samanborið við aðrar orkukeldur, eitt nú vatn og vind, sum kunnu vera svikaligar keldur, sigur menningarleiðarin.

– Sjóvarfall er ikki tongt at veðri og veðurlagi, men at mánanum og er tí forsøgið. Tað merkir, at vit neyvt vita og kunnu siga, nær sjóvarfall er, og hvussu rákið er á ymsu firðunum. Rekur hart á einum firði, er rákið minni aðrastaðni og øvut, og tí ber altíð til at laga framleiðsluna eftir tørvi og vinna orku burtur úr sjóvarfalli, sigur Terji Nielsen.

Tað er ein av orsøkunum til, at SEV hevur lagt so nógv fyri og hevur kannað viðurskiftini betur og møguleikarnar við varandi sjóvarfalsorku. Ein onnur orsøk er, at sjóvarfalsorka fer at minka um tørvin á stórum og ógvuliga kostnaðarmiklum útbyggingum, eitt nú í vindorku og í orkugoymslur. Tí ger SEV alla tíðina metingar og vigar fyri og ímóti, sigur Terji Nielsen.

– Vit kunnu ikki bara sita hendur í favn og hyggja eftir fuglum á tekjuni, men skulu altíð vera til reiðar at taka av teimum bestu møguleikunum og skilabestu loysnunum, sigur hann.

Hann leggur tó dent á, at ítøkiliga útbyggingarætlanin við sjóvarfalsorku, sum enn er á royndarstigi, má vera ógvuliga væl grundað, áðrenn SEV tekur endaliga avgerð um framtíðina.

LAGNAN FØRDI PARTARNAR SAMAN

At vinna orku burtur úr sjóvarfalli er ikki eitt nýíkomið fyribrigdi hjá SEV. Tað hevur verið tosað um í nógv, nógv ár, sigur menningarleiðarin.

Fyri 10 árum síðani var SEV í ítøkiligum samskifti við týsku fyritøkuna Voith um at gera roynd­

„Sjóvarfall er ikki tongt at veðri og veðurlagi, men at mánanum og er tí forsøgið. Tað merkir, at vit neyvt vita og kunnu siga, nær sjóvarfall er, og hvussu rákið er á ymsu firðunum.“

Terji Nielsen

ir við sjóvarfalsorku í Føroyum. Fleiri forkanningar vórðu gjørdar, og ætlanin var at seta eina turbinu í føroyskt farvatn. Men verkætlanin fekk eitt skot fyri bógvin, tá ið Voith kastaði handklæði í ringin og gavst við sínum virksemi og seldi øll loyvi til annað felag.

SEV helt tó fram at gera ymsar kanningar, og fýra ár seinni, í 2019, var lagnan til vildar. Á orkuráðstevnu í London hitti SEV umboð fyri svensku fyritøkuna Minesto, sum vísti stóran áhuga og helt seg hava røttu og neyðugu tøknina, sum hóskar til rákið í føroyskum firðum og sundum. Partarnir fóru í nærri samráðingar, og ein avtala spurdist burturúr.

Kundi tú hugsað tær at sæð ein dyst í eini av heimsins bestu fótbóltsdeildum, Premier League?

Nógvir vegir eru til Premier League við Atlantic Airways. Tú kanst flúgva beinleiðis til Edinburgh, og haðani er lætt at koma ví ðari til allar teir stóru fótbóltsbýirnar í Onglandi.

Og visti tú, at um summarið ber eisini til at flúgva beinleiðis til London? Í bretska høvusstaðnum hava ikki færri enn sjey Premier League lið heimavøll!

Edinburgh: Frá mars til desember London: Hvønn týsdag og leygardag frá 23. mai til 29. august 2026

Keyp nú á atlantic.fo

„Áramálið hevur minni týdning, so leingi málið er greitt og øll draga somu línu, so Føroyar sum samfelag flyta seg rætta vegin.“

– Tað rann saman okkara millum, tí SEV hevur eitt væl egnað øki, og Minesto hevur tøknina og útgerðina, sigur Terji Nielsen.

Sambært avtaluni stendur SEV fyri allari loyvistilgongdini og øllum samskifti við myndugleikar. Uppgávan hjá Minesto er at menna og royna tøknina.

– Okkara hugburður er, at talan er um eina royndar­ og menningarverkætlan, sum vónandi fer at kasta av sær. Tí eru vit tolin og bíða eftir at síggja úrslitini, hvussu tøknin virkar í sjónum, og hvør framleiðsla kann spyrjast burturúr, sigur Terji Nielsen og leggur dent á góða samstarvið við svenska veitaran.

Tað er ikki av tilvild, at SEV og Minesto hava kosið sær Vestmannasund sum royndarøkið til verkætlanina.

– Vestmannasund er ógvuliga væl egnað til slíkar royndir og kanningar, tí rákið er hóskandi og sundið ikki merkt av havaldu, sigur Terji Nielsen.

Hann vísir tó á, at hvørki SEV ella Minesto síggja Vestmannasund fyri sær sum eina varandi loysn. Skal av álvara farast undir rakstrarliga sjóvarfalsorku í Føroyum, eru aðrir firðir áhugaverdari og betur egnaðir, eitt nú Hestfjørður, sum helst liggur fyrst fyri.

SEV og Minesto hava gjørt fleiri kanningar av ráki og sjóvarfalli á fleiri firðum og sundum í Føroyum. Tað sama hevur náttúruvísindadeildin á Fróðskaparsetri Føroya gjørt.

Terji Nielsen heldur, at SEV hevur nógv at takka náttúruvísindadeildini fyri, tí teirra arbeiði liggur í stóran mun til grund fyri, at tað yvirhøvur ber til hjá SEV at fara undir royndarverkætlanina og samstarvið við Minesto.

FÝRA DREKAR

Higartil hava royndir verið gjørdar við fýra sjóvarfalsdrekum, sum eru festir á botn í Vestmannasundi og ferðast um botnfestið í einum áttatali. Uttan at fara í tekniskar smálutir kunnu vit siga, at ferðingarmynstrið er ikki uttan orsøk og týdning. Mátingar vísa, at fyri skrúvuna, sum framleiðir orkuna, kennist rákið í sjónum at vera átta til tíggju ferðir harðari, enn tað í veruleikanum er, og tað hevur týdning fyri framleiðsluna.

Í roynd og veru minnir útvinnan av sjóvarfalsorku ikki so lítið um vindorku. Bløðini á vindmylluni gera, at myllan megnar at taka neyðugar nøgdir av vindi, melur runt og framleiðir orku, og neyvt tað sama ger seg galdandi við drekanum í sjónum. Munurin er bara, at í staðin fyri vind er tað rákið í sjónum, sum fær skrúvuna at mala og drekan at framleiða orku.

Fyrstu drekarnir, sum komu til landið, hava eitt veingjabreiði, sum er fýra til fimm metrar.

Fjórði og higartil seinasti drekin í røðini hevur 12 metra veingjabreiði og vigar 28 tons. Tað er tó lítið samanborið við veingjabreiðið á teimum stóru vindmyllunum, sum seinastu árini eru vorðnar fleiri í tali og hava eitt veingjabreiði, sum er 44 metrar.

Drekarnir í Vestmannasundi hava allir fingið nøvn, og tey klinga væl í oyrunum á flestu føroyingum. Havfrúgvin og Drekin vóru teir fyrstu, síðani Íðunn, og tann fjórði og seinasti í røðini hevur fingið navnið Luna.

Drekarnir eru bundnir í kaðlar, sum verða leiddir inn á land og síðani inn á netið hjá SEV.

„Føroyar hava eina ógvuliga ambitiøsa ætlan um at vera grøn á landi í 2030 og eru ein fyrimynd fyri onnur oyggjasamfeløg, tá ið talan er um grøna umlegging.“

GRØN Í 2030 – ELLA IKKI

Føroyar hava sett sær sum mál, at øll orka á landi skal vera grøn í 2030. Tað er um fimm ár. Spurningurin er so, um tað fer at eydnast.

– So leingi einki annað mál er ásett politiskt, arbeiða vit eftir sama leisti. Men givið er, at vit nærkast 2030, og enn er rættiliga langt eftir á mál, um øll elorka á landi skal verða grøn til ta tíð. Hinvegin er tað umráðandi, at vit ikki leypa framav, tí SEV kann ikki slaka í góðsku og veitingartrygd. Tí kunnu vit ikki spola avstað uttan neyðug fyrivarni, holla fyrireiking og gott handverk, sigur Terji Nielsen.

Hann heldur, at áramálið hevur minni týdning, so leingi málið er greitt og øll draga somu línu, so Føroyar sum samfelag flyta seg rætta vegin, og tað er fram á leið.

EITT NATÚRLIGT STIG

Tað er svenska fyritøkan Minesto, sum hevur ment slóðbrótandi tøkni, hvørs endamál er at vinna el úr sjóvarfalsorku. Fyritøkan stendur fyri drekunum í Vestmannasundi og skal liva upp til krøvini at finna besta sniðið til drekarnar, sum í veruleikanum eru drivin orkuverk.

Verkætlanin fór av bakkastokki í 2020 og varð í 2023 víðkað við einum dreka aftrat teimum, sum vóru frammanundan, so teir nú eru fýra í tali.

Minesto sær Føroyar og samstarvið við SEV sum eitt púra natúrligt stig í menningini av tøkni til grøna orku, sigur Martin Edlund, stjóri í Minesto.

– Føroyar hava eina ógvuliga ambitiøsa ætlan um at vera grøn á landi í 2030 og eru ein fyrimynd fyri onnur oyggjasamfeløg, tá ið talan er um grøna umlegging. Okkara tøkni hóskar væl til verkætlanina í Vestmannasundi og rákið í havøkinum við Føroyar. Tí halda vit, at talan er um eina ógvuliga skilagóða avgerð at velja Føroyar og samstarva við SEV, sigur Martin Edlund.

Hann vísir á, at Minesto og SEV longu eru farin undir tilgongdina at fyrireika næstu stigini og fáa neyðugu loyvini til vega. Ætlanin er at útbyggja verkætlanina, so talan ikki einans verður um avmarkaða royndarverkætlan, men um fastan og varandi leist. Tað er nógv, sum talar fyri, at fyrstu veruligu útbyggingarnar verða í Hestfirði, sigur hann.

Stjórin í Minesto fegnast um stóra áhugan og góðu undirtøkuna, sum royndarverkætlanin higar­

til hevur fingið, og tí eru vónirnar um framtíðina við Føroyar góðar.

– Eitt og hvørt samfelag, sum setur sær sum mál at hava reina, álítandi og dygdargóða orkuskipan, hevur tørv á, at trygd kann veitast fyri góðsku og støðugari framleiðslu, og hetta kýta vit okkum av øllum alvi til tess at tryggja, sigur Martin Edlund.

FAKTA

Føroyar skulu vera grønar á landi í 2030, og í tí sambandi hevur SEV sett ferð á arbeiðið at kanna møguleikarnar at vinna orku burtur úr sjóvarfalli.

SEV er farið í tætt samstarv við svensku fyritøkuna Minesto, sum hevur ment nýggja og nýmótans tøkni til endamálið, og partarnir fegnast um samstarvið.

Fýra drekar, Drekin, Havfrúgvin, Íðunn og Luna, eru higartil festir á botn í Vestmannasundi, sum er peikað út at vera royndarøkið. Drekarnir eru bundnir í kaðlar, sum verða leiddir inn á land og í netið hjá SEV.

SEV spáar verkætlanini bjarta framtíð, og útrokningar hjá Minesto vísa, at orka úr sjóvarfalli í framtíðini kann standa fyri á leið helvtini av allari elnýtslu á landi.

Tidal energy could revolutionize the Faroese energy system

The Faroe Islands has decided that all energy use on land must be green by 2030. As part of this transition, local energy company SEV has launched an exciting collaboration with the Swedish tidal energy company Minesto

According to Minesto’s calculations, tidal energy could generate up to 200 megawatts of electricity, meaning half of all Faroese electricity usage.

SEV hasn’t made such detailed calculations yet and does advise caution, however, Terji Nielsen, SEV’s Head of Development, is optimistic. Tidal energy has the reliability edge over other renewables, ‘The tide isn’t linked to weather, but to the moon, so it’s predictable. (…) When currents are strong in one fjord they are slacker elsewhere, you can always adapt production to need.’

This is one reason SEV is investing in this trial, another is that tidal energy could drastically reduce the need for large and costly expansions in wind power and energy storage.

However, as with all trials, a lot of calculations need to be made and results analysed before SEV can make any decisions about the future.

A PERFECT MATCH

Harnessing tidal energy is not a new idea for SEV. Talks with a German company a decade ago fell through. Then in 2019 SEV representatives met Minesto.

Minesto was immediately convinced they had the right equipment for Faroese fjords. Under the current collaboration SEV secures permits and liaises with the authorities, while Minesto trials and develops the technology.

There are grounds for optimism, but Terji cautions that projects on this scale require patience. Vestmannasund was selected for the pilot project, because of its currents and the absence of ocean swells. Though longer term other areas hold more production interest.

Detailed information about Faroese fjords is available largely thanks to the Faculty of Natural Science of the University of the Faroe Islands and its public research. SEV emphasises that it is this type of work that makes it possible to even contemplate a project like this one.

FOUR KITES

Minesto has so far installed four tidal kites that are tethered to the seabed and in a constant motion drawing the number eight.

Harvesting tidal power is similar to wind power. Just like wind turbine blades receive the wind

“The Faroe Islands has a highly ambitious plan (…) and is a model for the green transition in other island nations.”

Martin Edlund

force needed to turn the blades and produce energy, tidal kites have rotating blades. The difference is that tidal current, not wind, makes the blades turn.

The first three kites had a wingspan of 4–5 m. The fourth kite spans 12 m and weights 28 tonnes. But this pales in comparison with the big wind turbines, which span up to 44 m.

Each kite is linked to cables that lead power to shore and into SEV’s power grid.

GREEN BY 2030 – OR NOT

Will the Faroe Islands be fully green on shore by 2030?

Terji admits that there is a way to go yet. But the political decision has been made, so this is the direction everyone is working in. SEV, however, has to safeguard the quality and security of supply at all times, therefore it has to make sure that any and all changes are thoroughly researched, prepared and based on quality craft.

For Terji the exact year is less important than ensuring that all stakeholders collaborate to move Faroese society in the right direction.

A NATURAL STEP

For Minesto working in the Faroe Islands is a natural step in developing renewables.

Martin Edlund, Minesto CEO, says ‘The Faroe Islands has a highly ambitious plan (…) and is a model for the green transition in other island nations. And our technology is very well suited to the Vestmannasund pilot and Faroese currents.’

The partners are already preparing the next project phase and securing permits for a more permanent installation.

Martin welcomes the enthusiasm in the Faroe Islands and declares, ‘Any society aiming for a clean, reliable and robust power system needs guarantees for high quality steady generation, and this is what we are working to ensure.’

VALENTINO

Born in Roma Yellow Dream Uomo Eau de Toilette, 100 ml

729 DKK / 98 EUR

ELIZABETH ARDEN

Advanced Ceramide Capsules, 30 p Ceramide 519 DKK / 70 EUR

SIF JAKOBS

Ellera Waves Medio Earrings, Silver/White 519 DKK / 70 EUR

KIDS WORLD

Marvel Spiderman Set 205 DKK / 27 EUR

M&M’S

Crispy, 675 g

159 DKK / 21 EUR

ALYAN

Angel Hair Chocolate, 80 g 69 DKK / 9 EUR

LAKRIDS BY BÜLOW

Sour Strawberry, 295 g 149 DKK / 20 EUR

109 DKK / 15 EUR

BALMAIN

Enriching Hair Treatment, 5 x 20 ml

459 DKK / 62 EUR

ORIGINS

Clear Improvement Active Charcoal Mask, 2 x 75 ml 315 DKK / 42 EUR

PACO RABANNE

Phantom Eau de Toilette, 100 ml 569 DKK / 76 EUR

Søgan

1987

FELAGIÐ STOVNAÐ

Fyrst í november leggur Lasse Klein, landssýrismaður, uppskot fyri løgtingið um at stovna føroyskt flogfelag. Landsstýrið skal eiga 51 prosent í felagnum, og danska Cimber Air skal eiga 49 prosent. Tann 10. november sama ár verður Atlantic Airways formliga sett á stovn.

1988

FYRSTI TÚRURIN

Atlantic Airways flýgur sín fyrsta túr millum Føroyar og Danmarkar. Løtan er hátíðarlig, tá ið nýggja flogfarið fer avstað við fyrstu ferðafólkunum við kós ímóti Keypmannahavn. Føroyskur hugni og føroyskar flogternur seta sín serliga dám á umborð.

1990

ATLANTIC REVIEW

Atlantic Review kemur út á fyrsta sinni. Blaðið leggur frá fyrsta degi dent á at lýsa Føroyar og føroyingar í væl frágingnum greinum við góðum myndum.

1992

NÝGGJAN PARTAPENING

Búskaparliga skrædlið í Føroyum rakar eisini flogvinnuna, og landsstýrið setir 75 mió. kr. í nýggjum partapeningi í felagið, og Cimber Air fer úr felagnum. Við hesum inntrivinum og nýggja hangarinum í Vágum styrkist grundarlagið.

1994

FJØLBROYTTARI VIRKSEMI

Strandferðslan hevði upprunaliga tyrluflúgvingina millum oyggjarnar um hendi, men hetta árið ger landið avtalu við Atlantic Airways um at standa fyri flúgvingini. Virksemið hjá felagnum verður nú fjølbroyttari.

1995

FYRSTA AVLOPIÐ

Fyrsti stjórin í felagnum, Heri Mortensen, fer frá, og Magni Arge tekur við sum stjóri. Felagið fer undir at flúgva til Íslands í samstarvi við Air Iceland. Fyri fyrstu ferð hevur Atlantic Airways avlop á rakstrinum og setir sær fyri at menna flogleiðir til øll grannalondini.

1997

TIL GRØNLANDS

Uppaftur meiri ferð kemur á virksemið hjá felagnum, tá ið farið verður undir flúgving millum Ísland og Grønland í samstarvi við íslendingar. Felagið flýgur eisini nakrar leigutúrur millum Keypmannahavn og Bosnia, har borgarakríggj herjaði millum 1992 og 1995. Atlantic Airways er fyrsta norðurlendska felagið, sum tekur uppaftur flúgving til Bosnia.

1998

TIL SKOTLANDS

Flúgvingin hjá felagnum er nógv økt, og felagið fær tørv á einum flogfari afturat, sum í fyrstu syftu verður leigað til Føroya. Sjøtul verður settur á rutu til Skotlands, og túratalið millum Føroyar og Danmark verður økt.

1999

TIL NOREGS

Felagið fær tørv á eini varandi loysn viðvíkjandi flogførunum, tí víðkaða flúgvingin fær stóra undirtøku millum manna, og felagið fer eisini undir at flúgva til Noregs. Farið verður til samráðingar um at keypa næsta flogfarið í oktober, og sáttmáli verður undirskrivaður um at lata felagnum flogfarið í februar í 2000.

2000

FLOTIN VEKSUR

Atlantic Airways fær annað flogfarið í flotan 2. februar. Flogfarið er av slagnum British Aerospace eins og fyrsta flogfarið. Felagið brynjar seg eisini til at gera sáttmálar um flutning millum Aberdeen og Vágar í sambandi við oljuleitingar kring Føroyar og bjargingararbeiði fyri Fiskimálaráðið.

2001

STÓRIR SÁTTMÁLAR

Sambært sáttmála við Fiskimálaráðið skal felagið fáa til vega nýggja bjargingartyrlu

og næstu 10 árini standa fyri leiting og bjarging kring Føroyar. Bjargingartyrlan Bell 412 kemur til Føroya sjálvan flaggdagin. Felagið ger eisini avtalu við Amerada Hess, BP og Statoil um at flúgva manningar úr Aberdeen til Vágar og saman við Bristow Helicopters standa fyri flutningi út á boripallarnar. Eisini verður farið undir beinleiðis ferðir úr Føroyum til London.

2002

FERÐAFÓLKATALIÐ TVÍFALDAÐ

Ferðafólkatalið hjá Atlantic Airways fer á fyrsta sinni upp um 100.000. Hetta er stór øking samanborið við 1995, tá ið talið var um 50.000. Íroknað ferðafólkatalið eru tey, sum flúgva við tyrlunum innlendis. Tey eru sjey prosent av øllum ferðafólkunum, og tey, sum flúgva við flogførunum, eru 93 prosent. Økta útboðið skapar øktan eftirspurning.

2004

KAPPINGIN HARÐNAR

Kappingin millum Atlantic Airways og Mærsk Air harðnar, tá ið Mærsk setir í verk skipan, sum noyðir fólk at flúgva við øðrum felagnum fyri at fáa ókeypis ferð. Atlantic Airways svarar aftur, og tey flestu taka av Súluskipanini. Mærsk gevst í oktober, og Atlantic Airways verður einsamalt um flúgvingina. Felagið keypir triðja

flogfarið og fer at flúgva fyri Aker í Noregi. Felagið flýgur eisini leiguflúgving millum Keypmannahavn og italsku býirnar Perugia og Ancona.

2005

AIRBUS VITJAR

Fyri allarfyrstu ferð setir eitt flogfar av slagnum Airbus seg í Føroyum. Fleiri hava ivast í, um eitt so stórt flogfar kundi lenda á breytini í Vágum, men innflúgving og lending verða avgreidd uttan trupulleikar. Vitjanin er ein fyriboðan um nýggjar tíðir í Atlantic Airways. Felagið keypir fyrsta Avro RJ flogfarið frá Swiss. Flogfarið tekur fleiri ferðafólk og røkkur longri enn British Aerospace flogførini. Felagið vinnur heiðurin ‚Ársins Átak‘ á Vinnudegnum.

2006

FØROYSK KAPPING

Atlantic Airways fær kapping frá nýggja føroyska flogfelagnum, FaroeJet. Felagið fer undir flúgving í mai og heldur fram til desember, tá ið felagið noyðist at gevast. Eginpeningurin er tá uppi. Atlantic Airways yvirtekur flogfarið hjá FaroJet og flýgur túsundtals strandaðar jólagestir heim úr Danmark. 10. oktober fer eitt flogfar hjá Atlantic Airways út

av flogvøllinum í Stord í Noregi. Fýra fólk lata lív, teirra millum

flogternan Guðrun Hervør Joensen úr Bø, 41 ára gomul.

2007

Á PARTABRÆVAMARKNAÐIN

Felagið keypir tvey Avro RJ flogfør aftrat frá Swiss og skrivar sáttmála við SAS um umfatandi flúgving millum Keypmannahavn og eitt nú London og Stavanger. Ein triðingur av Atlantic Airways verður einskildur, og felagið verður skrásett á partabrævamarknaðinum í Íslandi, ICEX. Eftir skrásetingina er felagið hvønn dag til próvtøku á fíggjarmarknaðinum, har íleggjarar kunnu keypa og selja partabrøv í felagnum. Felagið verður heiðrað sum ársins lærupláss í danska kongaríkinum.

2008

AIRBUS BÍLAGDUR

Atlantic Airways ger 30. januar sáttmála við Airbus um at byggja eitt nýtt flogfar av slagnum Airbus 319. Flogfarið verður munandi størri enn British Aerospace flogførini, sum hava verið brúkt síðan byrjanina, og hevur pláss fyri 144 ferðafólkum. Flogfarið fer eisini at kunna flúgva nógv longri teinar beinleiðis, eitt nú til londini við Miðjarðarhavið. Um várið kemur nýggj Augusta Westland 139 tyrla í flotan.

2009

REPA SEGLINI

Felagið hevur á fyrsta sinni hall síðan 1994. Fíggjarkreppa, minkandi virksemi og kreppa í altjóða flogvinnuni eru orsøkin til hallið. Felagið hevur sett umfatandi tiltøk í verk at laga virksemið til. Tá ið flest fólk vóru í starvi, vóru 285 starvsfólk í felagnum, og sjey flogfør flugu um 15.000 tímar. Tvey flogfør fara úr flotanum, túrarnir fækka, leiguflúgvingin minkar munandi, og starvsfólkatalið minkar niður í 165.

2010

AFTUR Á BEINT

Atlantic Airways hevur aftur avlop á rakstrinum. Avlopið er 12,3 mió. kr. eftir skatt samanborið við 6,6 mió. kr. í halli árið fyri, hóast øskuskýggj úr Eyjafjallajøkli í Íslandi leggur flogferðsluna lamna í fleiri vikur. Eginpeningurin er nú 227 mió. kr. og solvensurin 56 prosent. Partaeigararnir fáa 7,5 mió. kr. í vinningsbýti.

2011

MARKNAÐARFØRA FØROYAR

Sáttmáli verður gjørdur um at selja Augusta Westland 139 tyrluna. Longda flogbreytin í Vágum verður tikin í nýtslu í desember, og felagið røkkur einum av bestu úrslitunum higartil. Felagið fær eisini silvursteyp, tá ið heiðurslønir fyri bestu lýsingarátøk verða handaðar í gamla keypsskálanum í Keypmannahavn. Átakið marknaðarførir ikki bara felagið í donskum miðlum, men allar Føroyar.

2012

AIRBUSSURIN KEMUR

Hátíðardámur er á flogvøllinum, tá ið nýggja Airbus 319 flogfarið kemur til Føroya úr Hamburg. Umboð fyri m.a. Føroya landsstýri og felagið eru við á hesum fyrsta túrinum. Hópur av fólki tekur ímóti. Sjøtul verður settur á eina nýggja tíð í føroyskari flúgving við nýggjum flogfari og slóðbrótandi navigatiónstøkni, sum tryggjar økt reglusemi. Felagið fer at flúgva til Barcelona og fær bronsumerki sum ársins evropeiska flogfelag frá European Regions Airline Association. Felagið stendur fyri tyrluflúgving í sambandi við oljuleiting hjá Statoil og er við í fleiri truplum bjargingarátøkum.

2013

ATLANTIC AIRWAYS 25 ÁR

Felagið kann hátíðarhalda, at 25 ár eru liðin síðan fyrsta flogtúrin millum Vágar og Keypmannahavn.

Eginognin hjá felagnum er 247 mió. kr., og føroyingar kunnu nú eisini flúgva beinleiðis til Milano aftrat Barcelona. Felagið ger fleiri sáttmálar um leiguflúgvingar suðureftir úr Danmark, og næstu Airbus ­flogførini væntast í flotan í juni og oktober. Felagið fer undir leiguflúgving í Kili.

Magni Arge fer frá sum stjóri, og Jørgen Holme verður fyribilsstjóri í felagnum.

2014

FERÐAFÓLK NUMMAR 3.000.000

Løgtingið samtykkir at keypa triðingin av Atlantic Airways, sum varð einskildur í 2007, aftur, og sostatt eigur landsstýrið nú aftur alt felagið.

Seinasta BAE­Avro RJ­100 flogfarið fer úr flotanum, og Atlantic Airways brúkar nú bara Airbus. Ferðafólk nr. 3.000.000 við Atlantic Airways fer á flog seinast í november.

2015

NÝGGJAR TYRLUR

Atlantic Airways skiftir tyrluflotan út og keypir tvær nýggjar Leonardo AW139 tyrlur í staðin fyri tær 20 ára gomlu Bell 412 tyrlurnar. Nýggju tyrlurnar eru betur útgjørdar til bjargingararbeiði og eru yvirhøvur betri og rúmligari. Í juni verður skrivað undir avtalu

við flogverksmiðjuna Airbus um ein nýggjan Airbus A320.

Jóhanna á Bergi verður sett sum stjóri í Atlantic Airways, og hon tekur við starvinum 1. september.

2016

SVEIGGJ, SÚLUSKIPAN OG #SÓLUMVETURIN

Atlantic Airways tekur stig til at bjóða ungum og lesandi at ferðast fyri serligan prís við ungdóms ­ og lestrarferðaseðlinum SVEIGGJ. Súluskipanin verður endurstovnað, eftir at SAS sigur upp EuroBonusavtaluna, og nýggja Airbus A320 flogfarið kemur í flotan í desember. Eisini fer Atlantic Airways undir beinleiðis vetrarflúgving til Gran Canaria og kann nú bjóða føroyingum #SÓLUMVETURIN

Ingálvur (av Reyni). Tyrlurnar eita Sámal (Joensen­Mikines) og Ruth (Smith). Í hesum sambandi verður stuðulsskipanin Listaflog eisini sett á stovn, sum á hvørjum ári letur 100.000 kr. til eina ella fleiri listaverkætlanir og/ella listafólk.

2018

NEO-FLOGFØR OG HOTELL

Avtala verður undirskrivað við amerikanska felagið um langtíðarleigu av tveimum nýbygdum Airbus A320neo. Tað fyrsta flogfarið skal vera klárt fyrsta ársfjórðing í 2019. Neo flogførini brúka minni olju og hava minni útlát enn vanlig Airbus flogfør. Í februar verður kunngjørt, at Atlantic Airways og LÍV fara undir stórfingna hotellverkætlan við Staravegin í Havn, og seinni sama ár verður Martin Restorff settur sum stjóri.

2019

2017

30 ÁR Á FØROYSKUM VEINGJUM

Atlantic Airways fyllir 30 ár, og í hesum sambandi fáa flogfør og tyrlur nøvn eftir mætum listafólkum. Flogførini fáa nøvnini William (Heinesen), Elinborg (Lützen) og

METÁR

Í juni skrivar Atlantic Airways undir avtalu við Airbus um at keypa tvey nýggj Airbus A320 flogfør, og bert ein mánað seinni kemur fyrsta neo ­flogfarið til Føroya.

Árið gerst somuleiðis metár við sløkum 340.000 ferðandi.

2020

KORONA STEÐGAR FLOGFERÐSLUNI

Koronufarsóttin leggur allan heimin lamnan, og koronukreppan merkist av álvara í flogvinnuni. Túratalið og ferðamálini hjá

Atlantic Airways verða nógv skerd, og tí verður neyðugt at siga uml. 90 fólkum úr starvi. Flogfelagið fær 100 mió. krónur í fíggjarligum styrki frá landinum fyri at tryggja gjaldførið.

2022

LUFT UNDIR VEINGIRNAR

Í oktober letur Hilton Garden Inn Faroe Islands dyrnar upp á fyrsta sinni, og fyrstu tíðina eru tað serliga føroyingar, ið vitja og gista á hotellinum. 2021

SPAKULIGA UPP Í FERÐ

Á sumri 2021 fer spakuliga at ganga framá eftir koronuheimsfarsóttina. Flogið verður til átta ferðamál, og ferðafólkatalið fer so spakuliga aftur at vaksa.

Seinasta Airbus A319 flogfarið í flotanum varð útleigað til felag á Kanarisku oyggjunum.

Ferð kemur nú veruliga á virksemið aftur, hóast korona framvegis órógvar fyrstu mánaðirnar í árinum. Tó ikki meira enn so, at árið gerst tað besta síðani metárið 2019 við uml. 350.000 ferðafólkum. Fyrst í juni skrivar Atlantic Airways undir avtalu við fronsku fyritøkuna Thales um at keypa spildurnýggjan, nýmótans tyrlusimulator, ið skal vera klárur til nýtslu fyrsta ársfjórðing í 2024.

2023

BEINLEIÐIS TIL NEW YORK

28. mars eru 35 ár liðin, síðani Atlantic Airways fleyg fyrsta túrin. Hetta verður hátíðarhildið á flogvøllinum við lagkøku og kaffi til tey ferðandi og gestir annars. Og 22. august verður søga skrivað, tá ið fyrsti rututúrur millum Vágar og New York, Stewart International Airport, verður flogin.

... THEN WE TAKE BERLIN

Árið byrjar við, at Atlantic Airways ger eina loftbrúgv til Berlin í sambandi við EM­endaspælið í hondbólti hjá monnum í januar, har Føroyar luttaka fyri fyrstu ferð. Uml. 5.000 føroyingar eru savnaðir í týska høvuðsstaðnum, har spælarar og fjepparar fáa eina uppliving fyri lívið. Í november/ desember flýgur Atlantic Airways eisini A­landsliðið hjá kvinnum í hondbólti við fjepparum til Basel í Sveis, har tær somuleiðis luttaka í sínum fyrsta EM­endaspæli. Enn eitt SÓL­ferðamál verður sett á rutukortið, tá ið farið verður undir flúgving til størstu kanarisku frítíðaroynna, Tenerife. Flogið verður í og rundan um heystfrítíðina.

ALLOWANCE DUTY FREE IMPORT

Quota for travellers 18 years or older: Kvota fyri ferðandi 18 ár og eldri:

ALCOHOL ALKOHOL

You can bring one of the examples below to the Faroe Islands.

Tú kanst taka eitt av dømunum við til Føroyar.

2,25 L

TOBACCO TUBBAK

You can bring only one of the products below to the Faroe Islands.

Tú kanst bert taka eina av vørunum niðanfyri við til Føroyar.

200 stk (1 karton / carton) Cigarettes Sigarettir

250 g Snuff / Tobacco Snús / Tubbak

200 stk (1 karton / carton) Cigarillos Sigarillos

PERFUME, AFTERSHAVE, CHOCOLATE AND SODA LUKTILSI, RAKIVATN, SJOKULÁTU OG SODAVATN

You can bring all of the examples below to the Faroe Islands.

Tú kanst taka øll dømini við til Føroyar.

50 g Perfume Luktilsi

3 kg

WANT TO BRING MORE?

250 g Cigars Sigarir 25 cl Aftershave Rakivatn

L Soda Sodavatn

SAVED at dutyfree.fo and spend your time on what really matters. Your goods will be ready when you are. And with Dutyfree FAE Pluss, you earn bonus points every time you shop. Easy!

Mykines

Welcome to the FAROE ISLANDS!

SØRVÁGUR

WELCOME TO THE FAROE ISLANDS!

Streymoy

TJØRNUVÍK RUNAVÍK

KLAKSVÍK

Borðoy

Vágar

TÓRSHAVN

Koltur

Think of the world’s

Nólsoy

population.

Sandoy

Now think about how few of these 7 billion people have visited the Faroe Islands.

Think of the world’s population. Now think about how few of these almost 8 billion people have visited the Faroe Islands.

You are actually part of a very small and exclusive group of people in the whole world who have the opportunity to visit these small islands in the North Atlantic Ocean. Lucky you!

You are actually part of a very small and exclusive group of people in the whole world who have the opportunity to visit these small islands in the North Atlantic Ocean. Lucky you! We also feel fortunate to be able to invite you to our country.

We are pleased you have decided to visit us and we want you to enjoy your stay to the fullest. Following these simple yet essential guidelines will help to ensure an enjoyable and unforgettable journey in the Faroe Islands.

Skúvoy

We also feel fortunate to be able to invite you to our country. We are pleased you have decided to visit us and we want you to enjoy your stay to the fullest.

Stóra Dímun

Lítla Dímun

Following these simple yet essential guidelines will help to ensure an enjoyable and unforgettable journey in the Faroe Islands.

Guidelines:

GUIDELINES:

Suðuroy

• Respect and preserve nature, as it is fragile and should be protected for future generations.

• Be mindful of sheep and birds you may encounter in the fields - or on the roads!

• Remember to bring your rubbish with you after hiking in the mountains.

– Respect and preserve nature, as it is fragile and should be protected for future generations.

• Be particularly careful when hiking in areas with loose stones and rocks.

• Refrain from walking too close to the cliffs, especially in wet areas when the ground can be slippery.

– Be mindful of sheep and birds you may encounter in the fields – or on the roads!

– The weather can be unpredictable and change rapidly. It is a good idea to always wear layered clothes suitable for the weather.

• Check the weather forecast to see if conditions are favourable for walking/hiking.

• The weather can be unpredictable and change rapidly. It is a good idea to always wear layered clothes suitable for the weather.

– Remember to bring your rubbish with you after hiking in the mountains.

– Be thoughtful of the locals and respect their privacy as much as possible.

• Be thoughtful of the locals and respect their privacy as much as possible.

– Be particularly careful when hiking in areas with loose stones and rocks.

• If you plan on flying a drone, please read and follow the guidelines on www.visitfaroeislands.com under Plan Your Stay.

• Lastly, remember to close your eyes and take a deep breath of the freshest air in the world!

– Refrain from walking too close to the cliffs, especially in wet areas when the ground can be slippery.

– Check the weather forecast to see if conditions are favourable for walking/hiking.

EMERGENCY:

– If you plan on flying a drone, please read and follow the guidelines on www.visitfaroeislands.com under Plan Your Stay.

– Lastly, remember to close your eyes and take a deep breath of the freshest air in the world!

For more information visit www.visitfaroeislands.com

B A R N A S Í Ð A N

VILLINIBORG

FJALT ORÐ

Finn út av, hvat tekningarnar ímynda. Tak tann stavin í orðinum, sum talið í rútinum vísir. Legg stavirnar saman, og tú sært fjalda orðið.

Strika bókstavirnar út, ið koma fyri meira enn eina ferð. Set bókstavirnar,síðanið eftir eru, saman til eitt djór.

FINN ORÐ

©bergur .net 2025

4

IKKI MUNNBERANDI

TIL

1 LJÓSGEVI TRÓTA

Henda føroyska søgn fór fram í Mikladali í Kalsoynni.

Hvør vælumtóktur spanskur drykkur inniheldur millum annað kalt reyðvín?

Japansk stríðsítrótt, ið kom fram síðst í 1920-árunum.

Hesin amerikanski býur er høvuðsstaður í statinum Georgia og var vertur fyri olympisku leikunum í 1996. 1 4 2 5 3 6

2 KENN. STAVIR (SKIP) DA. BÝUR VITLÍKI KVENNDJÓR

UR

Hvussu eitur fimti størsti býurin í Noregi, ið er kendur sum blómubýurin?

Hvør kendur bygningur hevur 1665 trapputrin upp til toppin?

3 HJÁLJÓÐ GIMSTEINAR BLAKAÐAR FUGLURIN KROYSTA 1002

ÓKLÁRT LONGSIL

SKEIÐIÐ

LÍTIÐ LOT 50 SÁÐKORN SKOYTA NAVN RØKJA KROPSPARTUR

SJÁLVLJÓÐ 5

RØKKA FUGLUR LAND ...?

6

SLÁIÐ RING

ÓKÓKAÐAR LØKUR SAMGONGA

HEIÐRAR KOYRA

S U d o k u

Nøvnini á flotanum

Fleet names

Airbus 320Neo: RCK

Ingálvur av Reyni (1920–2005) varð tann fyrsti abstrakti málarin í føroyskari list. Ígjøgnum sítt langa lív eydnaðist honum at endurnýggja seg sum fáur við franskari list sum leiðarstjørnu. Ein litføgur naturalisma varð á leið 1960 skift út við heldur daprar kubistiskar málningar. Frá 1980­árunum kom ein abstrakt ekspressionisma í einum svørtum og dramatiskum úttrykki, sum snýr seg um náttúru og menniskja, kropp og litevni. Heimafturkomin eftir útbúgving í Danmark livdi og virkaði Ingálvur av Reyni alt lívið í Havn.

Ingálvur av Reyni (1920–2005) was the first Faroese abstract painter. During his long life and with French art as his leading star, he was able to renew himself as few others can. A colourful naturalism was replaced with a dark, brooding cubism around 1960. An abstract expressionism, dominantly black and dramatic, dealing with nature and people, body and colour, followed in the 1980s. After returning home on finishing his education in Denmark, Ingálvur av Reyni lived his whole life in Tórshavn.

Airbus 320Neo: RCL

Tita Vinther (1941–2019) ognaði sær holla vitan um føroyska og norrøna ullarmentan, virkaði úr lagdi, litaði við mosa, korka, skónum og plantum. Hugfloygda myndaveving hennara er eyðkend av, at føroyska ullin kemur til sín rætt. Við støði í brúksvevnaðinum menti hon eina fríari listaliga heild, har mynstur og myndandi formar úr siðbundnu ullarmentan føroyinga vóru berandi lutir. Umframt ull tók hon upp annað tilfar – eitt nú tagl og mannahár. Tita var fødd í Finnlandi, vaks upp í Danmark og Finnlandi, búsettist 20 ára gomul í Havn og virkaði her restina av lívinum.

Tita Vinther (1941–2019) spent a lifetime studying Faroese and Nordic wool culture. She worked wool from unprocessed tufts to pieces of art using moss, lichen and plants as dye. Her imaginative pictorial weaving gave Faroese wool pride of place. From a background in craft weaving, Tita developed a free artistic whole. Patterns and shapes from traditional Faroese wool culture became the backbone of her approach. In addition to wool, the artist used materials like switch and human hair. Tita was born in Finland, grew up in Denmark and Finland, moved to Tórshavn aged 20 and worked in the archipelago the rest of her days.

Airbus 320: RCJ

William Heinesen (1900–1991) er víða gitin sum rithøvundur og telist millum teir stóru í norðurlendskum bókmentum. Hann lýsti sína list sum „myndakrutl“, men hon er meir enn tað. Fyri tað mesta nýtir hann litkrit í fyrstu verkunum og avmyndar romantiskt huglag úr føroyska fjallaheiminum, gykl um tann alheim, ið fólkatrúgv hevði skapt, og speiskar samfelagsviðmerkingar. Tey seinastu tíggjuáraskeiðini koma evnini til pappírsklipp til sjóndar, har hugflog og prýðing og litfagnaður sameinast. Eitt høvuðsverk er myndprýðingin av kommunuskúlanum í heimbýnum Havnini.

William Heinesen (1900–1991) is best known as an author, one of the great in Nordic literature. He saw his art as nothing but drawing pictures, but there is more to it. Pastels dominate the early works, which motifs are the romantic ambience of Faroese mountainscapes, phantasies from local folklore and satirical social commentary. During his last decades, his paper cuttings blossomed, where fabulation, decoration and a love for colour are united. His magnum opus is the decoration of a municipal school in his hometown, Tórshavn.

Airbus 320: RCM

Elinborg Lützen (1919–1995) var tann fyrsti og leingi tann einasti grafikarin í føroyskari list. Henni dámdi best at arbeiða við linoliumsskurði, og úr tí fekk hon gandað eitt ríkidømi við ymiskari skurðtøkni og avbrigdum av svørtum. Frá ekspressionistiskum ævintýramyndum flutti listakvinnan seg yvir í klassiskt úttrykk við myndevnum úr bygdum og gerandisdegnum. Seinni fór hon yvir til surrealistiskar gyklmyndir úr einum duldarfullum undirheimi, ofta niðansjóvar: Føroyar undir vatnskorpuni. Listakvinnan livdi og arbeiddi meginpartin av lívi sínum í Klaksvík.

Elinborg Lützen (1919–1995) was the first and for a long time the only Faroese printmaker. Her favoured technique was the linocut, from which she elicited great riches with a varied cutting technique and black tones. From expressionistic fairy tale pictures, she moved over into a classic expression of motifs of villages and common life. These were followed by surrealistic phantasies of a mythic underworld, often under­ sea: Submarine Faroes! The artist lived and worked for most of her life in Klaksvík.

Agusta Westland 139: OY-HIH

Ruth Smith (1913–1958) er koloristurin í fyrsta føroyska málaraættarliðinum. Fyrst og fremst var hon impressionistur, sum eymliga lýsti, hvussu litir koma til lívs í ljósi. Ein sterkur og livandi málingarháttur ber samstundis boð um eitt sinni við spenningi í. Á tann hátt vórðu náttúra og sinnalag bregdað saman í eina hægri eind í hennara list. Eftir lokna útbúgving í Danmark búsettist Ruth Smith saman við húskinum í Suðuroy. Sum listafólk livdi hon í einingi, og hon andaðist brádliga undir umstøðum, eingin kennir til fulnar.

Ruth Smith (1913–1958) is the colourist among the first generation of Faroese painters. An Expressionism with a fine sense of portraying the play of colours in light was her point of departure. An intense and expressive painting style is at the same time a testimony to a tense disposition. In this way, nature and mind meet in her art in a higher unity. On finishing her education in Denmark, Ruth Smith settled with her family in her home island of Suðuroy, where she lived as an isolated artist and died unexpectedly under unsolved circumstances.

Agusta Westland 139: OY-HIL

Sámal Joensen­Mikines (1906–1979) er tann fyrsti veruligi, føroyski listamálarin. Hjá honum fær listin sína egnu rødd við havi og bygd, jarðarferð og grindadrápi, ið verða lýst í máttmiklari ekspressionistiskari naturalismu stundum við ávirkan úr romantikki og symbolismu. Inn í ávirkanina frá Edwardi Munch leggur hann eina stranga og náttúruvakra tyngd í eitt egið – og føroyskt úttrykk. Mikines varð útbúgvin í Danmark, har hann búði meginpartin av lívinum, og har fekk hann eisini tilnevnið eftir oynni, har hann vaks upp.

Sámal Joensen­Mikines (1906–1979) is the first major painter in Faroese fine art. In him Faroese art gains its own voice; ocean and villages, funerals and whale hunts are depicted in a forceful expressionistic naturalism that encompasses both romantic and symbolic touches. He combines an influence from Edward Munch with a tight objectivity and weighty quality in a personal – and Faroese – expression. Mikines was educated in Denmark, where he also lived for most of his life and where he received his nickname, a reference to his home island, Mykines.

Flotin / Our Fleet

OY-RCK (INGÁLVUR) S/N 8918

Airbus 320-251N

Type:

Seats: 174

Engines: 2x CFM LEAP 1A26

Length: 37,57 m

Wingspan: 35,80 m

Max Speed: 833 Km/h

Max Range: 6.500 Km

OY-RCL (TITA) S/N 10006

Type: Airbus 320-251N

Seats: 174

Engines: 2x CFM LEAP 1A26 Length: 37,57 m Wingspan: 35,80 m Max Speed: 833 Km/h Max Range: 6.500 Km

OY-RCJ (WILLIAM) S/N 7465

Airbus 320-214

Type:

Seats: 174

Engines: 2x CFM56-5B4/3

Length: 37,57 m

Wingspan: 34,10 m

Max Speed: 911 Km/h Max Range: 4.800 Km to 5.700 km

OY-RCM (ELINBORG) S/N 05084

Airbus 320-214

Type:

Seats: 180

Engines: 2x CFM56-5B4/3 Length: 37,57 m

Wingspan: 34,10 m

Max Speed: 911 Km/h

Max Range: 4.800 Km to 5.700 km

OY-HIH (RUTH) SN: 31718

Type: Agusta Westland 139

Built: 2015

Engines / power: 2 stk Pratt & Whitney PT6C-67C (2 x 1862 SHP)

Lenght: 16,42 m

Lenght fuselage: 13,52 m

2,26 m

4,98 m

6.096 m

Passengers: 15

OY-HIL (SÁMAL) SN: 31722

Type: Agusta Westland 139

Built: 2015

Engines / power: 2 stk Pratt & Whitney PT6C-67C (2 x 1862 SHP)

Lenght: 16,42 m Lenght fuselage: 13,52 m

2,26 m

4,98

6.096 m

Passengers: 15

Flogleiðir Routes

TENERIFE

OPENING hours

The shopping centre of the Faroe Islands

SHOPS: Mon–T hu: 10.00–18.00 Friday: 10.00–19.00 Saturday: 10.00–18.00

RESTAURANTS : Mon– S at: 09.00–21.00 Sunday: 12.00–22.30