OuderENwijzer 3 van 2026

DOSSIER de zorg voor je ouders

LEDENREIS naar het idyllische Lago Maggiore

DEMENTIE 10 hoopvolle ontwikkelingen

MEI 2026 | NR.3 | PRIJS: €5,95

Samen sterk

ANITA WITZIER

‘Je 60ste is een kantelpunt: minder haast en meer aandacht’

Op hoogte 2x zo snel het bed opmaken

Prettig in- en uitstappen op de gewenste hoogte

Makkelijker de bedden uit elkaar schuiven

4,9/5

Nummer 1 2024 én 2025 op Trustpilot in de categorie beddenwinkels

Tijdelijke TV actie

Tijdens de Goed Uitgerust Weken ontvangt u tot wel €750 terug voor uw oude bed en nemen wij uw oude bed kosteloos retour.

Bezoek met of zonder afspraak één van onze winkels of plan een gratis thuisadvies in.

Ruim anderhalf jaar geleden overleed mijn vader, bijna 96 jaar oud. Twee jaar daarvoor namen we afscheid van mijn moeder, op haar 93ste. Op de foto zien we mijn heit, vader Hannes Sipkens, stralend op zijn 95ste verjaardag. Ook toen al kreeg hij veel hulp om zelfstandig thuis te kunnen blijven wonen. Van mijn broer, mijn zus, andere betrokkenen en van mij.

In de jaren voor zijn overlijden was er langzaamaan steeds vaker ondersteuning nodig. Zo gaan die dingen nu eenmaal. We hielpen met de computer, de financiën en de boodschappen, bij de dagindeling en afspraken met de huisarts, audicien en opticien. Zo draaiden de rollen om: van kind van je ouders naar verzorger van je ouders. Met alle liefde. Want ik ben enorm dankbaar dat ik mijn ouders zo lang om mij heen heb mogen hebben.

In dit magazine leest u de resultaten van een onderzoek dat we hielden onder ruim 1300 ‘kinderen’ (meestal tussen de 50 en 70 jaar oud) die in meer of mindere mate zorgen voor hun ouders. Net als ik zegt 70 procent die zorg graag te verlenen. In het onderzoek valt nog iets op: mensen hebben moeite met het vinden van de juiste informatie. Dat herken ik ook. Want vanaf het moment dat je voor je ouders zorgt, komen er vragen. Hoe regel je ondersteuning via de gemeente? Hoe verloopt een indicatiestelling? Wat moet je doen als je vader of moeder alleen komt te staan en het dag- en nachtritme dreigt te verdwijnen? Hoe zorg je dat iemand kan blijven koken, boodschappen doen... kortom, hoe kan iemand blijven meedoen?

Ik heb overzicht en eenduidigheid gemist. Gelukkig had ik mijn broers en zussen om samen op zoek te gaan naar antwoorden. En mijn ouders waren lid van ANBO-PCOB, waar ook veel informatie en hulp voorhanden was!

Laten we ervoor zorgen dat niemand de rol van verzorgende alleen hoeft te dragen en dat het duidelijker wordt waar mensen ondersteuning kunnen vinden. Dat zal het welzijn van iedereen ten goede komen – zowel van de ouder die zorg ontvangt als van het kind dat zorg geeft.

‘Vanaf het moment dat je voor je ouders zorgt, komen er vragen’

Anneke Sipkens, directeur-bestuurder directie@anbo-pcob.nl of Postbus 2012, 3440 DA Woerden.

OuderenWijzer mei 2026

VANAF NU IS HET MAGAZINE OOK ONLINE!

OuderenWijzer.nl

We hebben goed nieuws voor u: naast het magazine OuderenWijzer is er nu ook Ouder en wijzer.nl. Alles over gelukkig ouder worden op één plek met veel extra’s voor u. Zin in leuke filmpjes? Tijd voor een quiz of een testje? Wilt u prijzen winnen, inspiratie opdoen voor een mooie reis of tips over geld, pensioen, wonen en gezondheid?

Ouder en Wijzer.nl

Gezellig filmpjes kijken

Op Ouder en Wijzer.nl vindt u allerlei leuke filmpjes. Bijvoorbeeld een blik achter de schermen bij de fotoshoot met Anita Witzier. We leggen haar de Vijf vragen voor: word je wijzer als je ouder wordt?

Praat mee!

In de rubriek de Grote Vraag in deze uitgave praten leden over wat het nieuws over de onrust in de wereld met hen doet. Praat u mee? Ga naar

Ouder en Wijzer.nl

Jaap Jongbloed vertelt

Bent u fan van onze columnist

Jaap Jongbloed?

Hij leest op Ouder en Wijzer. nl zijn columns voor!

Train uw geheugen

Of het nu een sudoku, kruiswoordpuzzel of woordzoeker is: puzzelen zorgt voor een fitter brein en... is gewoon leuk om te doen.

Test: hoe EigenWijs bent u?

Wat voor type mens bent u?

Doe nu meteen de MijnEigenWijzertest en ontdek wat voor persoonlijkheid u hebt.

Ouder en Wijzer.nl/ MijnEigenWijzer

Bespaartips

‘Bespaargoeroe’ Marieke

Henselmans geeft iedere maand nieuwe tips om geld te besparen.

Luister naar onze podcasts

Luister naar boeiende gesprekken, informatieve series en meeslepende verhalen, gewoon via uw telefoon, tablet of computer. Wij spreken met experts over bijvoorbeeld veiligheid en geldzaken, zoals met Martin Visser, financieel expert bij De Telegraaf.

NIEUWSGIERIG? DOE MEE OP WWW.OUDERENWIJZER.NL

Een nieuwe & veilige badkamer in 1 dag

Wilt u uw badkamer vernieuwen, zodat u er nog jarenlang van kunt genieten? MAX Badkamers plaatst uw nieuwe badkamer in één dag en zorgt ervoor dat deze veilig, comfortabel én mooi is.

Tijdelijk tot 1.500,- € korting

Bezoek ook onze showrooms: Oosteinderweg 90 te Nunspeet Oirschotseweg 14 te Best

Marktleider in Nederland

Montage in 1 dag

Uitsluitend Duitse en Nederlandse producten

Geleverd binnen 4 weken

Tot 10 jaar garantie

Eigen monteurs

Dossier

‘Zorgen voor je ouders’

Steeds vaker zorgen ‘kinderen’ voor hun ouders. Dat doen ze met liefde, maar het kan wel zwaar zijn. Hoe ervaren ze dat en waar kunnen ze de antwoorden vinden op hun vragen?

Dát – en meer –liet ANBO-PCOB onderzoeken.

INHOUD

Anita Witzier

Ouder worden is lastig en prachtig volgens de 64-jarige Anita Witzier. Lastig vindt ze het fysieke verouderingsproces. Prachtig vindt ze dat ze nu met minder haast en meer aandacht is kunnen gaan leven. “Dat is een enorme verbetering.”

Naar het Lago Maggiore

Op en rond het grootste meer van Italië is het volop genieten van het heldere water, de prachtige omgeving en van la dolce vita. Dat kunt ook ú ervaren als u meegaat met de ANBO-PCOB-ledenreis naar het romantische Lago Maggiore. Lees er hier alles over!

EN OOK IN DIT NUMMER

8 Post

10 In het nieuws

Met onder meer het kabinetsbeleid en uw koopkracht

32 Gordelroos

Het gratis vaccin voor meer ouderen: teken onze petitie!

35 Column Jaap over bubbels en bh’s

43 De Grote Vraag

De reactie van drie ouderen op deze onrustige tijden

48 Onze afdeling Lelystad zoekt bestuursleden

50 Veel vogels in de tuin

Hiermee lokt u ze

53 Digitaal

Drie parkeerapps onder de loep

54 Opgelost & geregeld

Gelukt: een scan bewerken

58 Dementie 10 hoopvolle ontwikkelingen

66 Uit & thuis

68 Oorlogsverhaal over het Jappenkamp

72 Ledenvoordeel

78 Puzzel en win... een hotelarrangement bij Fletcher Hotels

80 Samen doedelzakken

René en Lucia spelen in drie doedelzakbands

82 Werf een lid

83 Service

Een blik in onze brievenbus en opmerkelijke berichten die u met ons deelde.

Fouten in

medisch dossier

Ik heb onlangs mijn medisch dossier opgevraagd. Tot mijn grote verbazing zag ik dat er veel vreemde dingen in staan. Zo wordt vermeld dat ik griepprikken heb gekregen, maar die heb ik nog nooit gehad. Ik heb hier de Nederlandse Zorgautoriteit, de Inspectie Gezondheidszorg en de ziektekostenverzekering van op de hoogte gesteld, maar niemand doet iets. Dus mensen, vraag je dossier op!

C.M. van Stek, Nieuw-Weerdinge

Reactie van de redactie:

Wilt u uw medisch dossier opvragen? Neem contact op met de huisarts of zorginstelling waar u onder behandeling bent en vraag om inzage of een kopie.

Elke wandeling in de natuur levert meer op dan we zoeken

John Muir, natuuronderzoeker en schrijver

68

is het nieuwe 65

Met genoegen heb ik Ouder en Wijzer gelezen. Goede actuele artikelen! Bravo.

Het volgende viel mij wel op: er staat ‘1 miljoen meer ouderen van 65+ in 2050’. Maar de leeftijd van 65 jaar lijkt mij geen goed uitgangspunt meer. Ooit ging je met 65 jaar met pensioen en kreeg je AOW. De huidige generatie is in het algemeen vitaler en werkt al door tot 67 jaar. Een verdere leeftijdsstijging voor de AOW is te verwachten. Wanneer we in het vervolg van bijvoorbeeld 68+ uitgaan als we het over ouderen hebben, zijn er opeens aanmerkelijk minder ouderen.

Cor den Boer, H.I. Ambacht

Het Leeuwarder Leeuwtje voor Jeanet

Tot haar verrassing ontving

Jeanet Dijkema-Reinders tijdens een ledenbijeenkomst het gouden Leeuwarder Leeuwtje uit handen van locoburgemeester Evert Stellingwerf. Dat is een eervolle gemeentelijke onderscheiding voor mensen die zich op bijzondere wijze verdienstelijk hebben gemaakt voor de stad. Jeanet kreeg het Leeuwtje voor haar jarenlange inzet voor de PCOB en later voor ANBO-PCOB in Leeuwarden. Daarnaast is Jeanet actief binnen kerk en samenleving. Lovende woorden waren er van de locoburgemeester en de ANBO-PCOB-regiocoördinator, Jan Puthaar.

WILT U OOK REAGEREN? magazine@ anbo-pcob.nl

Of schrijf naar

Ouder en Wijzer Post Postbus 2012 3440 DA Woerden.

‘Ik had het door moeten geven’

Nu ik 68 ben, geniet ik van mijn AOW en pensioen. Maar hiervoor kreeg ik een zogenoemde IOAWuitkering. Daarnaast had ik een vervroegde pensioenuitkering. Dat laatste had ik moeten doorgeven aan de Dienst Werk en Inkomen (DWI) van de gemeente. Ik wist dat niet, het stond nergens. Met als gevolg dat ik bijna 1600 euro moest terugbetalen omdat ik te veel aan uitkering had ontvangen. Ik heb het maanden moeten doen met 1100 euro per maand.

Martin van Veen

Blij met gewonnen puzzelprijs

We hebben enorm genoten van de prijs die we hebben gewonnen met het invullen van de kruiswoordpuzzel: het vijfdaags all-in arrangement in hotel

De Bonte Wever in Assen. We hebben van alle faciliteiten gebruikgemaakt en heerlijk gewandeld in het Asserbos. Het Drents Museum in Assen was ook heel mooi, verrassend zelfs, echt de moeite waard! Alles was fantastisch verzorgd en het personeel was heel vriendelijk.

Nico en Bep ten Wolde

OuderenWijzer

HET KABINETJETTEN EN UW PORTEMONNEE

Welke effecten hebben de voorgenomen plannen van het nieuwe kabinet op uw koopkracht?

De boodschap van Martin Visser (financieel-economisch expert en journalist bij De Telegraaf) en Alex van Scherpenzeel (beleidsadviseur Inkomen bij ANBO-PCOB) is duidelijk: er wordt in Den Haag gerekend met gemiddelden, maar in feite is uw persoonlijke situatie bepalend.

Zes belangrijke aandachtspunten

1. Koopkracht Een gemiddelde stijging of daling zegt niets over uw persoonlijke koopkracht.

2. Eigen risico Gaat naar €460. Dat kan een flinke aanslag zijn.

3. Belastingen Schijven en heffingskortingen stijgen niet volledig mee met inflatie.

4. Aftrek zorgkosten Verdwijnt mogelijk per 2028.

5. AOW Discussies hierover blijven terugkomen.

6. Nieuw pensioenstelsel Geen vaste uitkering meer.

ANBO-PCOB blijft de kabinetsplannen in ieder geval kritisch volgen.

PODCAST

In onze podcast Geldzaken praat presentator Inge Diepman met Martin en Alex over de koopkracht, de AOW en het nieuwe pensioenstelsel. Ga naar www. anbo-pcob.nl/ geldzaken of gebruik de QR-code

ANBO-PCOB IN DE MEDIA

Kijk op www. anbo-pcob.nl/inde-media voor meer media-uitingen.

2 maart – Anneke Sipkens is te gast bij Radar over het gordelroosvaccin

In tv-programma Radar is opnieuw aandacht voor het gordelroosvaccin. Vanaf volgend jaar kunnen mensen die 60 zijn of worden dit vaccin gratis krijgen. Ben je ouder? Dan moet je zelf dik 400 euro ophoesten. Dat kan niet iedereen. ANBO-PCOB-directeur Anneke Sipkens zei daarover: “Het gordelroosvaccin is geen luxeproduct, maar belangrijk voor iedereen.”

16 februari – De Telegraaf: “Vooral ouderen de dupe van ‘pin-only’, zegt ANBO-PCOB”

De Telegraaf constateert dat in steeds meer winkels alleen gepind kan worden. ANBO-PCOB strijdt al jaren voor de acceptatie van contant geld. Zo’n twee miljoen mensen betalen graag op de ‘ouderwetse’ manier, en dat zijn niet alleen ouderen: 90 procent van de Nederlanders vindt het belangrijk dat er ook met munt- en briefgeld afgerekend kan worden. In De Telegraaf komt ANBO-PCOB-directeur Anneke Sipkens aan het woord en twee senioren vertellen waarom ze betalen met contant geld prettiger vinden.

22 februari – Margriet: ANBO-PCOB helpt bij het toekomstbestendig maken van de woning

Het vrouwentijdschrift Margriet buigt zich over de vragen: hoe kunnen we ons huis aanpassen zodat we er langer kunnen blijven wonen en wat kost dat?

Voor de antwoorden daarop wendt de redactie zich tot ANBO-PCOB. Onze adviseur Emma Riede geeft in twee artikelen tips en informatie.

VRIJWILLIGERS GEZOCHT!

ANBO-PCOB is op zoek naar nieuwe consulenten die zich op vrijwillige basis willen inzetten voor onze leden.

Onze consulenten geven hulp en advies met betrekking tot inkomen, gezondheid en wonen. Ze beantwoorden praktische vragen en geven gedegen informatie.

Wat vragen wij van een consulent?

• A niteit met ouderen • Interesse voor of kennis van de thema’s inkomen, zorg of wonen • Goede communicatieve vaardigheden en een betrokken houding • Een zorg- of welzijnsachtergrond is een pre, maar geen vereiste.

Wat bieden wij?

• Zinvol vrijwilligerswerk • De mogelijkheid om uw kennis en ervaring in te zetten voor anderen • Reiskostenvergoeding.

Heeft u interesse om als vrijwilliger het verschil te maken? Ga naar www.anbo-pcob.nl/vrijwilliger Of stuur een e-mail naar m.evenhuis@anbo-pcob.nl

Maak van ouderen geen melkkoe

Het kabinet wil fors bezuinigen op ouderen. De Seniorencoalitie, waarvan ANBO-PCOB deel uitmaakt, roept op om ouderen niet als kostenpost te zien.

Het kabinet zou moeten investeren in zorg én vaart moeten maken met levensloopgeschikte en geclusterde woonvormen, vinden wij. We begrijpen dat er keuzes gemaakt moeten worden. Maar in de plannen overheerst nu het idee dat de vergrijzing een probleem is dat je kleiner maakt door in de kosten te snijden. Dat vinden wij een verkeerd uitgangspunt voor beleid.

Investeren in preventie

Wie de zorg betaalbaar wil houden, begint niet met het verhogen van drempels, maar met het versterken van de sociale basis in wijken en dorpen. Veel hulpvragen van ouderen zijn sociaal of praktisch. Ze gaan over eenzaamheid, vervoer, de administratie, valpreventie, een buur die even meekijkt... Als de steun vanuit de sociale basis ontbreekt, belanden deze hulpvragen in de zorg. Dat is niet alleen duurder, de zorg is ook nog eens schaars. Structurele investeringen in welzijn, gemeenschappen en lokale netwerken leveren meer medemenselijkheid op én een ontlasting van de zorg.

Ouderen zijn meer dan een kostenpost Nederland wordt ouder en dat is geen bedreiging, het is een kans. Als dit kabinet echt ‘aan de slag’ wil, laat het dan beginnen met beleid dat recht doet aan wat ouder worden óók is: een leven lang bijdragen en de verwachting dat je aan het einde van dat leven niet vooral een kostenpost bent.

Lees het complete artikel op: www.anbo-pcob.nl/melkkoe

WILT U MEER NIEUWS?

Wilt u op de hoogte blijven van wat er speelt binnen

ANBO-PCOB en wat we allemaal voor u doen? Abonneer u dan nu op onze (gratis) digitale nieuwsbrief. Ga naar anbo-pcob.nl/ nieuwsbrief en meld u aan.

TEKST: ARJAN VISSER FOTO’S: JANITA SASSEN

ANITA WITZIER

‘In andere culturen ziet men ouder worden als groei’

Anita Witzier (64) is met minder haast en meer aandacht zo’n beetje aan de derde fase van haar leven begonnen. Ouder worden is lastig en prachtig, vindt ze. “Zoiets kan naast elkaar bestaan hè? En dat mág ook!”

In een aflevering van ‘De Zestigers’ wil Anita van haar mede-podcastmakers weten wie er in beeld verschijnt als ze in de spiegel kijken. Nu moet ze die vraag zelf beantwoorden. “Oei! Lastige vraag. Daarom heb ik ‘m waarschijnlijk aan anderen gesteld. Oké, ik ga niet helemaal uitdiepen hoe dat nou precies zit, maar ik zie mijn moeder, terwijl ik op mijn vader lijk. Misschien is het vooral een confrontatie met de realiteit, die van de ouder wordende vrouw. Daar hield ik me pakweg twee jaar geleden nog helemaal niet zo mee bezig. Tijdens de beginfase van je leven maak je gigantische sprongen, daarna gaat het een tijd best geleidelijk, maar op latere leeftijd

komen de veranderingen weer snel. Ik zie het aan mijn 90-jarige schoonmoeder; het verschil met vijf jaar geleden is echt heel groot. Dus, als we het over het fysieke deel moeten hebben dan vind ik dat eh... nou, een beetje blèh eigenlijk.”

OUDER WORDEN HEEFT

NA- EN VOORDELEN

Tijdens een interview dat op 3 april vorig jaar in de Volkskrant verscheen, kwam de liquid face-lift , de cosmetische ingreep die Anita eerder dat jaar had ondergaan, uitvoerig ter sprake. “Waarom zou ik daar geheimzinnig over doen? Zoveel mensen worstelen met de heersende schoonheidsidealen. En als je in de publieke belangstelling staat, is dat misschien nog wel een graadje erger. Waarom denk je dat Jeroen Pauw ineens een sjaaltje is gaan dragen? Om z’n ouwe nekje te verbergen natuurlijk! Ik heb er geen probleem mee om toe te geven dat ik me steeds meer ging storen aan die rommelige kaaklijn van mij. Ik zag er gewoon zó oud uit!”

Maar... “Jaaa, ik bén zo oud, dat weet ik ook wel! Daarom vond ik het ook best verwarrend: ik voelde me een stom mens toen ik er eenmaal aan had toegegeven dat ik ‘iets ging laten doen’ en tegelijkertijd ben ik nog altijd blij dat die subtiele ingreep zo’n bevredigend resultaat had. Zoiets kan naast elkaar bestaan hè? En dat mág ook. Wee degene die zonder twijfel leeft! Al heb ik wel besloten dat het hierbij blijft, er komen geen nieuwe ingrepen meer. Ik ben hartstikke gelukkig zo. Dat is namelijk de andere kant van het verhaal: ouder worden heeft ook enorm veel voordelen.”

MEER TIJD VOOR

RUST EN AANDACHT

“Het interessante is dat je rond je 60ste een laatste kantelpunt meemaakt; eenmaal in de derde fase aanbeland wordt tijd schaars. En als iets schaars is, moet je daar zuiniger mee omgaan. Dat besef heeft er bij mij voor gezorgd dat ik met minder haast en meer aandacht ben gaan leven. Ik heb daar (Anita wijst naar haar agenda op tafel) het ’Grote

Kijk hier naar de filmpjes met Anita Witzier: www.ouderenwijzer.nl/ anita-witzier

INTERVIEW

1961 Wordt geboren in Gouda, groeit op in Groot-Ammers.

1980 Studeert na het VWO Engels en rechten.

1988 Eerste tv-optreden als omroepster bij Veronica.

1996 Stapt over naar de KRO.

1996-2017 Presenteert o.a. Hints, Tien voor Taal, en Memories.

2001 Gaat zich inzetten voor het Reumafonds.

2007 Wint Zilveren TelevizierSter als beste tv-presentatrice.

2010 Wordt ambassadeur voor Hulphond Nederland.

2011 Benoemd tot Ridder in de Orde van Oranje-Nassau.

2014 Trouwt met Michel Nillesen.

2015-2020 Maakt Anita wordt opgenomen en Liefde voor Later.

2015-heden Maakt Voor wie steek jij een kaarsje op?

2020-2021 Presenteert Nieuwe boeren.

2021, 2023, 2025, 2026 Doet verslag van The Passion.

2025 Maakt Leven tot het laatst. 2026 Maakt de podcasts

De Zestigers en 40 dagen van je leven.

boek van Sinterklaas’ liggen, waarin ik in één oogopslag kan zien hoe mijn week eruitziet, maar vooral: waar de ruimte zit om andere afspraken te maken, bijvoorbeeld met een vriendin die ik al een tijd niet heb gesproken. Die rust vinden, ook voor spontane ontmoetingen, is een enorme verbetering in mijn leven.” Het gaat dus om krachtiger worden? “Zeker! Maar dan wel op mijn manier. Niet hoe ik maatschappelijk word gezien. Qua werk ben ik veel minder zichtbaar dan pakweg tien jaar geleden.”

‘Na je 60ste wordt tijd schaars en daarom moet

je er zuiniger mee omgaan’

OVER VERVAL, GROEI EN MENTORSCHAP

Anita snap dat wel (“men wil liever naar jongere mensen kijken”), maar echt begrijpen doet ze het niet. “Ik begrijp niet waarom je zoveel kennis en ervaring weg zou willen gooien. Dat gaat niet per se over mij persoonlijk; het heeft vooral met onze cultuur te maken. Hoe kijken we naar de ouderdom? Wij zien het als verval, achteruitgang, terwijl het in andere culturen precies andersom is: daar ziet men ouder worden als groei. Met alles wat je hebt geleerd, kun je de mensen die na jou komen

vooruit helpen. Zo krijgt mentorschap een totaal andere waarde, één die niet alleen in geld wordt uitgedrukt, maar die ook maatschappelijk relevant is.

Ik heb daar een eigen invulling aan gegeven. Een paar jaar geleden heb ik een opleiding gevolgd voor trainer en coach in mijn eigen vakgebied. Dat werk, plus het maken van podcasts, openen van tentoonstellingen en presenteren op goededoelenbijeenkomsten, geeft betekenis en houdt me scherp.”

BEWIJSDRANG OM NIET

TELEUR TE STELLEN

Anita vertelt enthousiast over de coachingprojecten en dat het daarbij niet alleen gaat over ‘hoe je moet praten’ of ‘waar je moet staan’. Zo’n training begint altijd met vragen. Wie ben ik? Waar kom ik vandaan?

En wat heb ik onderweg hiernaartoe allemaal opgepikt?

“Nu moet ik daar zelf op ingaan zeker? Ik voelde ‘m al aankomen. Voor mij is het nogal bepalend geweest dat mijn ouders uit een heel andere tijd stammen. Mijn vader werd in 1919 geboren, mijn moeder één jaar later. Ze trouwden kort na de oorlog, in de tijd van de wederopbouw. Ik, het kind waar ze al heel lang op hadden gehoopt, kwam pas in 1961 ter wereld en werd door de mensen uit het dorp prompt ‘het wonder van de Kerkstraat’ genoemd. Hoe ga je als ouders met iets om dat zó kostbaar is? Heel voorzichtig! Hun wijze raad bestond er vooral uit dat ik goed moest oppassen. Dat is waarschijnlijk de verklaring voor het feit dat die bewijsdrang van mij zo taai is. Waarom ik het gevoel heb

aan allerlei verwachtingen te moeten voldoen. Niet teleur mag stellen. In zekere zin wil ik nog altijd tegen mijn ouders zeggen dat ze zich over mij geen zorgen hoeven te maken.”

‘Ik ben met minder haast en meer aandacht gaan leven’

IDEEËN OVER NÁ HET LEVEN

Meer rust creëren: dat lukt Anita. Dingen doorgeven: gaat ook uitstekend. Nu moet ze alleen nog iets milder worden voor zichzelf. Over de toename van lichamelijk ongemak en vooral over het van anderen afhankelijk worden, heeft ze zo haar gedachten. “Ik kan me voorstellen dat ik me langzaam terugtrek en zeg: ik hoef niet per se meer bij elk feestje aanwezig te zijn.”

En het einde zelf? “Geen idee. Je hebt het niet voor het kiezen hè? Wat ik wel weet: geen dure kist of allerlei toestanden, het is gewoon van hoppekee, op een baar, laken eroverheen en klaar. En dan – opgestookt in het vuur, opgelost in het water of opgegeten door de wormen onder de grond – word ik weer onderdeel van het hele systeem. In die zin is er dus geen einde. Of het nu als regen is of als mist: ik kom gewoon weer terug.”

De 5 voor Anita Ik stoorde me steeds meer aan mijn rommelige kaaklijn

Wat zegt Anita Witzier nog meer over De Vijf? Kijk op: www.ouderenwijzer.nl/ anita-witzier

1. Hoe ondersteunde je je ouders toen ze ouder werden?

“Praktische hulp was niet nodig, want dat hadden ze in hun directe omgeving. Maar ik ging iedere week naar ze toe en nam ze dan mee naar vroeger. Door liedjes te zingen, fotoboeken in te kijken en samen herinneringen op te halen.”

2. Wat geeft jou een lentegevoel?

“Ik wandel graag en ieder jaar vind ik het weer een wonder dat alles weer knopjes krijgt, gaat groeien, gaat bloeien… Dat is het ultieme lentegevoel. En op een terrasje zitten!”

3. Kun je anderen – en jezelf –makkelijk vergeven?

“Laat ik het woordje ‘makkelijk’ weghalen. Ik kan mensen vergeven, maar dat heeft wel tijd nodig. Mezelf vergeven vind ik nog een tikkeltje lastiger. Maar daar werk ik aan.”

4. Welke parkeer-app heb je?

“Even kijken... dat is EasyPark. En ik vind het een uitvinding! Hoe fijn dat je niet oeverloos hoeft te stuntelen bij parkeerautomaten die allemaal anders werken.”

5. Wie is je oudste vriendin?

“Marijke. Ik ken haar al sinds de kleuterschool en ze is mij ongelofelijk dierbaar. Wij kennen elkaars vroegste vroeger. En in mijn geval, als enig kind, is er niemand anders met wie ik dat kan delen.”

Langer thuis

wonen met een

Otolift traplift

9,1 (7872 beoordelingen )

Blijf genieten van uw vertrouwde woning

Uw huis is de plek waar u zich thuis voelt. Maar als traplopen moeilijker wordt, kan die vertrouwde plek ineens een uitdaging worden. Bij Otolift begrijpen wij dat u het liefst zo lang mogelijk in uw eigen woning wilt blijven wonen. Een traplift brengt u veilig en comfortabel naar boven en beneden. Zo blijven alle verdiepingen van uw huis eenvoudig bereikbaar en kunt u volop genieten van uw vertrouwde omgeving.

Benieuwd wat Otolift voor u kan betekenen?

Met ons gratis informatiepakket krijgt u alle informatie die u nodig heeft om rustig te bekijken welke traplift het beste aansluit bij uw persoonlijke situatie en wensen.

Gratis informatiepakket

Praktische tips om vallen te voorkomen

Alle trapliften in een overzicht

Op uw gemak alles doorlezen

Het informatiepakket wordt vandaag nog verzonden

Meer dan 140.000 klanten kozen al voor een Otolift traplift

Hoog-laag functie

✓ Echt heerlijk slapen

✓ Op maat gemaakt

✓ Drukverlaging en pijnverlichting

TEKST:

Dossier Zorg voor je ouders

Liefde is niet het probleem, draagkracht soms wel!

Het begint vaak klein: de administratie, mee naar de huisarts, een klusje in huis. Maar ongemerkt groeit vaak de zorg voor je ouders. Sommige kinderen zijn ten einde raad. Dat blijkt uit het onderzoek van het Nationaal Seniorenpanel ‘Zorg voor je ouders’ dat ANBO-PCOB liet uitvoeren.

Expert interview

MARJOLEIN BROESE VAN GROENOU IS HOOGLERAAR AAN DE VRIJE UNIVERSITEIT

AMSTERDAM, AFDELING SOCIOLOGIE

‘Blijf niet organiseerdoormodderen, op tijd extra ondersteuning’

Wie helpt er als ouderen ondersteuning nodig hebben? Steeds vaker springen hun kinderen bij. Marjolein Broese van Groenou vertelt wat dat in de praktijk betekent, waar je als ‘kind’ tegenaan loopt en hoe je hulp en ondersteuning kunt organiseren.

Marjolein is hoogleraar ‘Informele zorg in een veranderende samenleving’. Ze houdt zich als docent en onderzoeker bezig met onder meer het sociaal functioneren van ouderen in een vergrijzende samenleving, in samenhang met hun familie en bredere sociale omgeving. Zij ziet dat het privéleven en het werk van mensen die voor hun ouders zorgen vaak in de knel komen.

Klopt het dat steeds meer mensen hun ouders ondersteunen?

“Door de dubbele vergrijzing kijken steeds meer kinderen, die vaak zelf tussen 50 en 70 jaar oud zijn, om naar hun ouders. Dat begint meestal met praktische hulp: de boodschappen, de administratie, de tuin. Steeds vaker gaat het ook om het organiseren van ondersteuning in de buurt.”

Gaan we terug naar de jaren 50, toen je kinderen nog je pensioenvoorziening waren?

“Het beeld van toen is dat de ongetrouwde dochter voor de ouders bleef zorgen en zelfs thuis bleef wonen.

Zo is het nu niet, maar de betrokkenheid wordt wel groter, kinderen bieden meer praktische hulp. Niet alle kinderen doen dat, want je kunt tegenwoordig veel hulp inschakelen of inkopen. Zoals cateraars die warme maaltijden bezorgen, SeniorWeb-vrijwilligers die computerhulp verlenen en ANBO-PCOB-vrijwilligers die helpen met de belastingaangifte. Zorg, ondersteuning en verpleging kun je via een persoonsgebonden budget financieren. Daarvoor is wel eerst een Wmoindicatie van de gemeente nodig.”

Hoe kun je je voorbereiden op de zorg voor en ondersteuning van je ouders?

“Dat begint met het besef dat er een ondersteuningsvraag kan ontstaan. Praat daar op tijd over met zowel je ouders als je eventuele broers en zussen. Spreek verwachtingen uit: wat kun en wil je zelf doen en wat besteed je uit? Verdiep je ook al in het zorglandschap, zodat je weet waar je straks terechtkunt. Bouw daarnaast een netwerk op van professionals, familieleden, buren en vrijwilligers, zodat je de zorg niet alleen draagt. Dat voorkomt dat je later onder druk beslissingen moet nemen.”

Wanneer is het slim om eens met een deskundige te gaan praten?

“Als je merkt dat je vader of moeder minder goed voor zichzelf begint te zorgen. Bijvoorbeeld bij vervuiling, vereenzaming, slecht eten of toenemende vergeetachtigheid. Als jij je zorgen maakt, is dat al een signaal.

Veel huisartsenpraktijken hebben een praktijkondersteuner ouderen (POH-O) die preventief meekijkt. Bij dementie kan een casemanager meedenken. En bij het Wmo-loket van de gemeente kun je een voorziening aanvragen, bijvoorbeeld huishoudelijke hulp of woningaanpassingen. Hulpverleners weten welke formele en informele zorg en ondersteuning er in de buurt is.”

Maar even de helpende hand uitsteken is toch ook weer niet zo erg?

“De hulp voor je ouders begint vaak met lichte ondersteuning: samen naar buiten gaan, gezelschap bieden of helpen bij dagelijkse dingen. Dat valt allemaal nog onder welzijn. Zulke taken kunnen vaak ook worden opgepakt door andere familieleden, buren en vrijwilligers. Maar later kan de ondersteuning intensiever worden, bijvoorbeeld het eten, huishouden en de financiën verzorgen, helpen bij digitale zaken en de persoonlijke verzorging. We weten dat de zorg voor ouders vaak lang duurt en in de loop der tijd zwaarder wordt. Toch modderen mensen soms lang door, terwijl het juist belangrijk is om op tijd extra ondersteuning te organiseren. Je hebt niet direct volgende week een huishoudelijke hulp over de vloer, want er zijn grote tekorten.”

Waar liggen de grenzen?

“Als je een druk leven hebt, kun je niet alles. Praktische hulp is meestal goed te combineren omdat dat in het weekend kan gebeuren: administratie, boodschappen, de tuin, gezelschap, sociaal-emotionele steun.

Bij persoonlijke verzorging ligt dat anders, die is vaak dagelijks nodig. Voor veel mensen ligt hier de grens van wat ze aankunnen. Meestal laten ze de persoonlijke verzorging over aan professionals, ook omdat die ervoor zijn opgeleid.

Maar ook professionele zorg heeft grenzen, want de uren zijn beperkt. Als de zorg intensiever wordt, ontstaat er al snel een capaciteitsprobleem. Het risico is dat kinderen daardoor steeds meer op hun bord krijgen en dat hun werk of privéleven in de knel komt.”

Wat is uw belangrijkste boodschap voor mensen die zorgen voor hun ouders?

“Besef dat deze zorgtaak er waarschijnlijk aankomt en bereid je voor. Praat op tijd met je ouders en andere familieleden over verwachtingen en mogelijkheden. En bouw een netwerk om je heen. Kijk goed wat je zelf kunt doen en wat je kunt organiseren via anderen: buren, aanvullende – particuliere – ondersteuning of vrijwilligers. Kinderen krijgen steeds vaker een regierol. Door samen vooruit te denken, is de zorg straks beter vol te houden.”

‘Bouw aan een netwerk en kijk samen vooruit om de zorg straks vol te kunnen houden’

Wat moeten mensen die ouder worden en straks misschien hulp nodig hebben zelf doen? “Nadenken over wonen! Niet iedereen kan rekenen op kinderen of familie in de buurt. Zeker ouderen zonder kinderen zijn vaker afhankelijk van anderen. Daarom is het belangrijk om tijdig na te denken over een passende woning met voorzieningen dichtbij of over een geclusterde woonomgeving. Wachten tot het echt niet meer gaat, maakt keuzes moeilijker.”

TEKST: JEROEN FIDDER

FOTO’S: MARIJN FIDDER

Ervaringen

DEZE MENSEN ZORGEN

VOOR HUN OUDERS

Twee keer per week rijden Hans Bol en Carry van Veen vanuit Zuidhorn naar het Friese dorp Hurdegaryp. Daar woont Carry’s moeder Cor, 93 jaar oud, nog altijd in haar eigen huis. Nu haar geheugen achteruitgaat, nemen de zorgen over Cor toe. “Ze weet zelfs de weg naar haar vriendin niet meer te vinden.”

We kunnen niet eventjes bij moeder langs, want het is een autorit van veertig minuten. De volgende dag bleek het reuze mee te vallen. Maar dat weet je pas als je er bent.”

Twee dagen voor moeder

De hulp wordt op meerdere gebieden intensiever, vertelt Hans. “Elke week

“Mijn moeder is lichamelijk nog behoorlijk goed”, zegt Carry. “Maar zo’n vier jaar geleden merkten we dat haar geheugen achteruitging. We hebben toen een agenda neergelegd. Daarin staat wanneer de thuiszorg en de huishoudelijke hulp komen. Inmiddels schrijft ze er zelf niet meer in. Gelukkig houdt de buurman een oogje in het zeil.”

Steeds vaker ongerust

De geheugenproblemen nemen toe, merkt Carry. “Vorige week belde ze om half twee ’s nachts met een warrig verhaal. Ik sliep die hele nacht niet meer omdat ik me zorgen maakte.

HANS BOL (70) EN CARRY VAN VEEN (65)

‘We kunnen vanwege de afstand niet eventjes bij moeder langs’

plannen we twee dagen. We helpen met de boodschappen, doen wat in het huishouden en verzorgen de administratie. Verder maken we het gezellig, met lekkere broodjes. De financiële zaken doet Carry nu vanuit huis.”

Anderen helpen ook

Ook het regelwerk neemt toe. Carry: “We zijn bezig een maaltijdservice te regelen. En pas kreeg mijn moeder een indicatie voor dagbesteding. Anders zit ze de hele dag thuis. Mijn broer komt soms een dag en onze zoon en dochter willen altijd helpen, maar we weten nog niet of we dit jaar wel met vakantie kunnen.”

Volledige zorg thuis

Hans en Carry regelen nu ook het volledig pakket thuis (vpt): 24 uur ondersteuning die Cor ook in een zorginstelling zou krijgen. “Dat zou ons veel rust geven”, zucht Carry.

SANDRA VERMEULEN (47)

‘Ik zorg voor mijn moeder en zij is er voor mij’

Mensen vinden het vaak lastig om hulp te vragen. Ook als je voor een ouder zorgt, kun je dat ervaren. Sandra Vermeulen heeft daar iets op gevonden: “Mijn moeder doet soms de was voor mij. Zij vindt het fijn om ook iets voor ons te kunnen betekenen en ik ben ermee geholpen.”

Sandra’s 82-jarige moeder Anny de Roode woont sinds kort weer in haar geboortedorp Austerlitz. “Ze bouwt daar nu zelfs weer een netwerk op. Dat hadden we nooit durven dromen.”

Anny heeft een kwetsbaar hart

“Mijn moeder heeft hartfalen”, vertelt Sandra. “Soms gebeurt er ineens iets waardoor ze naar de eerste hulp moet. Dan ga ik mee en soms blijf ik slapen. Hoe ouder ze wordt, hoe kwetsbaarder ook haar hart wordt. Voorheen lag ze om de twee jaar in het ziekenhuis. Dat is nu frequenter.”

Ze belt niet de dokter, maar de dochter

Meestal belt haar moeder ’s avonds of ’s nachts. Dan zegt Sandra’s partner: “Ga maar.” Hij denkt dan mee over wat ze moet meenemen. “Pas nog belde mijn moeder terwijl ik aan het werk was. Ze is nog van de generatie die zich bezwaard voelt als er een arts of 112 gebeld moet worden, dus belt ze mij. Ik kijk dan wat er nodig is. In dit geval belde ik met mijn werktelefoon 112, terwijl ik op mijn privémobiel mijn moeder aan de lijn hield. Met twee telefoons aan mijn oor ging ik de deur uit, op weg naar Austerlitz.”

Zelfstandig, maar…

Sandra’s moeder doet zelf nog best veel. Het huishouden bijvoorbeeld. “Toch gaf ze pas aan dat ze daarbij ondersteuning wil. Verder doet ze alles nog zelf. Ze rijdt ook nog auto.”

Andere dingen gaan haar minder goed af, zoals dingen regelen. “Onlangs had ze een medische rijbewijskeuring. Dat zorgde voor paniek. We gingen samen achter de computer zitten om uit te zoeken hoe ze de keuring moest aanvragen.”

Een veilig gevoel

Sandra vindt het belangrijk dat haar moeder zoveel mogelijk zelf blijft doen. “Ze gebruikt een Apple Watch, zodat ze me altijd kan bereiken. Dat vond ze eerst ongemakkelijk. Maar nieuwe dingen leren houdt je brein scherp.” Sandra biedt vooral een veilig gevoel als het om haar moeders gezondheid gaat. “Mijn moeder kan me altijd bellen en ik blijf bij haar slapen als dat nodig is. En als ze zich weer eens schuldig voelt, zeg ik: dan had je maar niet altijd zo goed voor mij moeten zorgen – nu krijg je die zorg van mij terug.”

DOSSIER

ONDERZOEK: DE CIJFERS & UITSLAGEN

Voor het onderzoek ‘Zorg voor je ouders’ werden 1303 volwassen kinderen die voor hun ouders zorgen gevraagd naar hun ervaringen. Daaruit bleek dat die zorg meer is dan even bijspringen.

De zorgende kinderen regelen, sjouwen, poetsen. Ze rennen heen en weer tussen werk, hun eigen kinderen en hun ouders. Van hen zorgt 80 procent wekelijks of vaker, soms zelfs dagelijks, voor hun ouders. Bijna de helft (45 procent) doet dit al vijf jaar of langer. Uit lief de, maar pittig is het wel; 63 procent ervaart spanning of stress.

Wie deden er mee aan het onderzoek?

Het onderzoek ‘Zorg voor je ouders’ is uitgevoerd door Abbi Insights, in opdracht van ANBO-PCOB. In de periode van 14 tot 26 januari 2026 werden 1303 mensen ondervraagd die voor hun ouders zorgen. De meesten zijn tussen de 50 en 70 jaar en hebben een partner (80 procent), kinderen (69 procent) en broers of zussen (70 procent).

EEN ECHTPAAR VAN 66

EN 74 JAAR VERTELT...

“We ondersteunen mijn schoon moeder van 103 al ruim dertig jaar. Ze woont nog ‘zelfstandig’ doordat mijn man en ik haar boodschappen doen, meegaan naar de huisarts, specialist en opticien, haar maal tijden regelen, alle financiën doen, haar zorg organiseren, en ga zo maar door.

Sinds kort geven wij ook nog onder steuning aan de oudere broer van mijn man. Wij hadden ons leven op deze leeftijd heel anders voor gesteld. We hebben zelf ernstige gezondheidsklachten. Het is echt te veel. We zijn ten einde raad!”

ER IS VEEL VAKER ZORG NODIG VOOR MOEDERS DAN VOOR VADERS

Kinderen zorgen vaak én met liefde voor hun ouders, ook in Nederland. In 2022 zorgde 37 procent van de kinderen van 80‑plussers voor hun ouders, tien jaar eerder was dat 32 procent (bron: CBS).

Opvallend: 76 procent van de kinderen zorgt vooral voor hun (schoon)moeder en slechts 23 pro cent voor hun (schoon)vader. Vrou wen leven weliswaar zo’n drie jaar langer dan mannen, maar dat kan het grote verschil niet verklaren. De belangrijkste factor lijkt te zijn dat vrouwen op latere leeftijd vaker alleen wonen. Ruim twee derde van de mannelijke 80 plussers is samen wonend (67 procent), tegenover nog geen derde (31 procent) van de vrouwen (bron: CBS). Als ouderen alleen wonen, doen ze eerder een beroep op de kinderen.

DE RELATIE KANTELT, VAN KIND NAAR REGISSEUR

Mensen die voor hun ouders zorgen, worden het aanspreekpunt voor artsen en instanties, ze regelen de administratie, beheren de financiën en begeleiden hun vader of moeder naar allerlei afspraken. De ouder die altijd de regie had, verliest die. Het kind neemt het over. Dat voelt ongemakkelijk, soms zelfs onnatuurlijk. De intensiteit van de zorg stijgt met de leeftijd van de ouder: voor 80-plussers is de zorg vaker praktisch en medisch van aard, terwijl er voor 69-minners vaker digitale en administratieve ondersteuning nodig is.

DE ZORG DIE KINDEREN GEVEN

Begeleiding naar en aanspreekpunt voor medische zorg

Aanwezig zijn voor afleiding of troost

in huis en tuin

Begeleiding of vervoer naar sociale activiteiten

Zaken rond (levens)testament bespreken 33%

Huishouden, zoals wassen, afwassen, poetsen 30%

Aanwezig zijn wanneer de ouder niet alleen kan zijn 26%

Zorgen uw kinderen voor u? Maak ze lid van ANBO-PCOB! Vaak zoeken kinderen informatie en advies over de zorg voor hun ouders. Laat ze weten dat ze niet alles zelf hoeven uit te zoeken. Wijs ze op ons digitale magazine: www. ouderenwijzer.nl Daar staat alle informatie die ze nodig hebben! Uw kind kan voordelig lid worden van ANBO-PCOB. Kijk op www. anbo-pcob.nl en de oranje knop rechts ‘word lid’. Digitale hulp

Medische verzorging (medicijnen, steunkousen) 12%

Persoonlijke verzorging (zoals helpen met aankleden of wassen) 8%

EMOTIONELE ZORG IS ZWAAR EN KOST VEEL TIJD

Zorgen voor een ouder is een intensieve taak: 80 procent van de kinderen ondersteunt de ouder wekelijks of vaker, sommigen (16 procent) zelfs dagelijks. Heeft de ouder lichamelijke klachten, dan loopt dit op tot 85 procent.

Bijna de helft van de kinderen (45 procent) zorgt al vijf jaar of langer voor hun ouders. En wanneer een ouder alleenstaand is, zien we dit beeld nog vaker: 52 procent is dan al minstens vijf jaar aan het zorgen. De taak die de meeste tijd kost? Aanwezig zijn voor troost of afleiding. Er zijn, luisteren. En de angst, het verdriet en de verwarring zien bij de ouder is best zwaar.

DE ZORG IS ZWAARDER VOOR VROUWEN

Zorgen voor een ouder vraagt tijd en heeft grote gevolgen voor het dagelijkse leven. De ‘zorgers’ moeten voortdurend schakelen om de zorg te combineren met werk, privé en de eigen kinderen. Vooral als de zorg intensiever wordt of niet gedeeld kan worden, komt de balans onder druk te staan. De helft van de mensen kan de zorg voor de ouders soms of zelfs vaak niet combineren met het eigen

DOSSIER

leven. Vrouwen hebben daar meer last van dan mannen (54 versus 35 procent). Ook voor mensen die de zorg voor hun ouders alleen dragen, geldt vaker dat ze dit niet altijd goed kunnen combineren met het eigen leven (57 procent).

DE ZORG HEEFT EEN GROTE IMPACT OP HET DAGELIJKSE LEVEN

Achter de onderzoekscijfers schuilt een grote mentale en emotionele belasting. Veel kinderen hebben het gevoel voortdurend verantwoordelijk te zijn. “Alsof je altijd aanstaat.” Schuldgevoel speelt vaak een rol, zeker als de zorg moeilijk te combineren is met werk, gezin en tijd voor zichzelf. “Ik heb het gevoel nooit genoeg te doen.”

De zorg wordt zwaarder als de gezondheid van de ouder achteruitgaat. Dementie, gedrags- en karakterveranderingen vragen veel van kinderen. Ook het emotionele aspect is zwaar: het lijden van een ouder zien en daar weinig aan kunnen doen, kan gevoelens van machteloosheid oproepen.

De professionele zorg sluit niet altijd aan. De kinderen

Cijfers uit het onderzoek

• 48% kan de zorg voor een ouder soms of vaak niet combineren met het eigen leven.

• 63% ervaart door de zorg stress of spanningen.

• Bij dagelijkse zorg loopt dit op tot 81%.

• 49% kijkt met (veel) zorgen naar de toekomst als de zorg nog zwaarder wordt.

moeten vaker bijspringen door wachttijden, onduidelijke afspraken of zorgverleners die langs elkaar heen werken. “Gebrekkige zorg en het niet nakomen van afspraken door zorgverleners”, noemt iemand als belangrijke bron van stress.

SOMS ZIJN ER SPANNINGEN TUSSEN DE ZORGERS

Gelukkig kunnen de meeste kinderen de zorg delen met broers en zussen, familieleden, de eigen kinderen, vrienden of kennissen. Maar 15 procent staat er alleen voor. Dat is extra pittig.

De samenwerking met familie of vrienden en het verdelen van de zorgtaken verloopt meestal in goede harmonie. Maar soms komen oude familiepatronen naar boven. Dat kan leiden tot spanningen, zeker als de zorg ongelijk verdeeld is: “Mijn moeder heeft vier kinderen en er is er één die overal voor opdraait.” Ruim één op de drie mensen (36 procent) ervaart spanningen bij de gezamenlijke zorg. “De relatie met broer en zussen, dat geeft de grootste spanning.”

DE EIGEN REGIE

STAAT ONDER DRUK, AAN BEIDE KANTEN

Van de zorgenden zegt 43 procent (af en toe) over de hulp te botsen met een ouder. Als die mentale problemen heeft, wordt dat vaak erger. De ouder wil tegen elke prijs de eigen regie houden, maar dat is niet altijd mogelijk. En het kind krijgt ongewild de regie. “Hij wil geen hulp van buitenaf, wij vinden dat dat wel moet”, zegt een

dochter. Een zoon vertelt: “Mijn vader wil dat alles op zijn manier gebeurt.” Sommige kinderen voelen zich overvraagd of ervaren weinig waardering. “Mijn vader ziet niet hoeveel tijd en energie het mij kost.”

DE OUDERS IN HUIS NEMEN IS MEESTAL GEEN OPTIE

Wonen is een belangrijk discussiepunt. De meeste ouderen willen in hun vertrouwde woning blijven wonen. “Ze wil nergens anders wonen, dat is onbespreekbaar”, vertelt een dochter. De angst en weerstand om opgenomen te worden in een verpleeghuis is groot. Vader of moeder in huis nemen als die niet meer zelfstandig kan wonen, is voor veel kinderen (73 procent) geen optie. Als ze het al overwegen, dan alleen als het tijdelijk is. Van de kinderen van 90-plussers zegt zelfs 85 procent dat in huis nemen niet mogelijk is.

Overigens heeft eerder onderzoek van ANBO-PCOB al laten zien dat omgekeerd hetzelfde geldt: 73 procent van de ouderen geeft aan liever niet bij hun kinderen in huis te wonen (Onderzoek ‘Krachtig ouder worden’, 2024). Een extra reden voor ouderen om op tijd na te denken over alternatieve woonmogelijkheden.

Delen van de zorg

• 56% met (schoon)broers en (schoon)zussen

• 38% met de partner

• 13% met de kleinkinderen

• 13% met vrienden, buren of andere familie

• 15% draagt de zorg alleen

ZE ZORGEN MET LIEFDE, MAAR HET IS WEL ZWAAR

Ruim vier op de tien kinderen zorgen voor meer dan één ouder, schoonouder of stiefouder. De meesten doen dit graag en met liefde. Maar het vraagt wel tijd en energie. Van hen vindt 44 procent het best zwaar. “Zowel de zorg voor mijn vader als voor mijn moeder vergt veel, mede door mijn werk”, zegt een dochter. Situaties verschillen sterk, maar de zorg voor meerdere ouders maakt wel duidelijk waar de grens ligt in wat kinderen zelf kunnen en willen opvangen. Het idee dat in Nederland kinderen niet voor hun ouders willen zorgen, is onterecht. Zoals een zoon verwoordt: “Ze hebben zoveel voor ons gedaan en ons een geweldige jeugd gegeven – het kost geen enkele moeite om er nu voor hen te zijn.”

TEKST: JEROEN FIDDER

FOTO’S: MARIJN FIDDER

Ervaringen

DEZE MENSEN ZORGEN

VOOR HUN OUDERS

Hoe zorg je met je drie zussen voor je kwetsbare moeder? Lotty Broer vindt dat ze het samen goed hebben geregeld, ook al gaat iedere zus anders om met de situatie. “De een is sneller bezorgd dan de ander.”

Lotty woont in Utrecht, niet ver van haar moeder Nicky Brakkee, die in een woongroep voor ouderen woont. Bewoners kijken naar elkaar om, eten elke twee weken samen en zorgen samen voor de tuin. “Maar ze zorgen niet voor elkaar”, benadrukt Lotty.

Moeder is steeds afhankelijker

Begin vorig jaar kon Lotty’s moeder nog zelfstandig met de bus, inmiddels is haar lichamelijke gezondheid flink achteruitgegaan. “Ze was al hartpatiënt en ziet steeds slechter door glaucoom. In 2025 kwam ze ten val en bleek dat haar linker hartklep lekte. Sindsdien is ze nog afhankelijker.”

De taken zijn goed verdeeld

Na moeders val regelden de zussen direct een alarmsysteem en een indicatie. “Ze krijgt twee keer per week hulp bij het douchen en een keer per week zowel huishoudelijke hulp als gezelschap bij het boodschappen doen en wandelen. Een rolstoel maakt haar wereld weer iets groter.” Verder zorgen de zussen voor haar. “We hebben de taken goed verdeeld, we doen allemaal iets. Ik ga elke week met moeder naar de markt. Daarna drinken we koffie en doe ik wat in huis. Vaak praten we gewoon, met de theepot op tafel.”

De relatie is veranderd

Soms vindt Lotty het best zwaar, zoals na de val en rond de ziekenhuisopname. “Dan sta ik continu aan. Ik ben ook de eerste contactpersoon wanneer er iets is gebeurd. Juist toen we dachten dat we alles op de rails

‘Door de praktisch zorg te regelen, is er meer tijd voor samenzijn’

hadden, was er weer van alles aan de hand.” Moeilijk vindt ze het om te zien hoe haar moeder is veranderd van een actieve, zelfstandige vrouw in een soms kwetsbare oudere. “Ze is vaak ongeduldig omdat haar lichaam niet meer meewerkt.” Ook de relatie is veranderd: “Vroeger zorgde ze als vanzelfsprekend voor de kinderen, nu is dit omgedraaid. Dat is soms vreemd en ongemakkelijk.”

Creëer ruimte voor aandacht

Haar advies aan andere mensen die voor hun ouders zorgen: “Regel de praktische zorg zo goed mogelijk, zodat er tijd is voor samenzijn: een praatje maken, troost bieden, samen wandelen. En laat het idee los dat het beter wordt. Mijn moeder zei deze winter: ‘Als het straks lente is, kan ik weer beter uit de voeten.’ Dat hoop ik ook, maar ik weet dat het een illusie is. Wees daarover eerlijk naar elkaar.”

Toen de moeder van Johan Veneman geheugenproblemen kreeg, nam hij met zijn gezin de zorg op zich. Dat gaf steeds meer stress en zorgen. “Ik voelde me vaak onmachtig.” Nu woont ze op een fijne, veilige plek en zijn de zorgen een stuk minder.

Johan woont met zijn vrouw en hun twee tieners in Amsterdam-Oost. Wil, zijn moeder, woont sinds het najaar van 2024 op tien minuten rijden in een huis voor mensen die dementie hebben.

Eerst ging het nog

“Mijn moeder wist niet hoe ze moest omgaan met de diagnose alzheimer”, vertelt Johan. “Ze wilde eerst geen hulp, wat veel strijd gaf.” Toch stond ze toe dat Johan ondersteuning regelde van de thuiszorg. Een medewerker ging een paar keer per week met haar wandelen. Johan: “Ik regelde de thuiszorg en verder gingen wij als gezin vaak langs. Zo konden we het een beetje doen.”

De zorgen werden groter

De ondersteuning werd intensiever, het regelwerk nam toe en de zorgen werden groter. “Op een gegeven moment kwam ze vijf keer per dag langs, helemaal in paniek. Dat kon omdat ik veel thuis werk. Het kostte me elke dag een paar uur.” Johan kreeg ook steeds vaker telefoontjes van iemand van de thuiszorg. “Dan was ze gaan wandelen en wist niemand waar ze was. Ze vergat ook een keer de frituurpan uit te zetten; ik schrok me kapot. Ze vergat vaak te eten en viel twaalf kilo af.”

Onterechte schuldgevoelens

Thuis wonen werd onverantwoord. “Ik heb me er heel schuldig over gevoeld. Ik vond dat ik een slechte zoon was omdat ik haar naar een verpleeghuis ‘deed’. Totdat iemand tegen me zei: ‘Jij bent heel erg aan het zorgen voor je moeder, maar je eerste verantwoordelijkheid ligt bij je gezin. Er zit een grens aan wat je kunt doen.’ Dat heeft enorm geholpen om me minder schuldig te voelen.” En Johans moeder? Die is helemaal opgeleefd op de plek waar ze nu woont.

Van bang en boos naar blij “Ze ging er mopperend naartoe”, zegt Johan. “Maar nu heb ik een blije moeder die meedoet aan alle activiteiten. Daarvoor was ze chagrijnig en boos, maar eigenlijk was ze gewoon bang.” Johan gaat een paar keer per week naar haar toe. “Dan nemen we koffie met gebak in het grand café en wandelen we in het parkje vlakbij. Ik ben nu weer meer haar zoon.” Johan is zo enthousiast dat hij een project is gestart om meer vrijwilligers naar het verpleeghuis te krijgen.

‘Moeder wilde eerst geen hulp en dat gaf veel strijd’ JOHAN VENEMAN (54)

Het antwoord op (bijna) alle vragen over de zorg voor je

ouders vind je op OUDEREN WIJZER.NL

WAT DOET ANBO-PCOB?

ANBO-PCOB pleit al langere tijd voor extra maatregelen die mantelzorgers ondersteunen. Denk aan betere mogelijkheden om werk en zorg te combineren, meer praktische hulp en duidelijke informatie over waar je terechtkunt.

Kinderen die voor hun ouders zorgen, lopen tegen allerlei problemen aan. Wat voor regelingen zijn er? Wat betekenen PGB, Wmo en Wlz? Maar ook: wat kun je zelf als dochter of zoon regelen om de zorg te verlichten?

Hoe schakel je de wijkverpleging in? Hoe werkt het stellen van een indicatie? En wat als je moeder niet wil verhuizen, maar echt niet meer zelfstandig kan wonen?

Zorg voor je ouders is voor ANBO-PCOB een heel belangrijk onderwerp. Daarom hebben wij de mogelijke vragen van mensen die voor hun ouders zorgen verzameld op Ouder en Wijzer.nl

Ga nu naar: www.ouder en wijzer.nl/zorg-voor-jeouders

ANBO-PCOB-leden kunnen daarnaast bellen met onze advieslijn. We helpen om overzicht te krijgen, keuzes te maken en de weg te vinden in regels en voorzieningen. Zo maken we de zorg voor ouders beter vol te houden – voor de kinderen én voor de mensen om wie het gaat.

GRATIS TIPGIDS ‘ZORG VOOR JE OUDERS’

In onze nieuwe, gratis digitale Tipgids ‘Zorg voor je ouders’ staat welke hulp er zoal mogelijk is, waar u hulp kunt vinden, wat u zelf kunt doen en wanneer hulp over gaat in zorg. De gids belicht zowel het perspectief van het kind als van de ouder. Dus geschikt voor allebei! Ga naar: www.anbo-pcob.nl/tipgids-zorg-voor-je-ouders

Geef kinderen in oorlog een veilige plek in uw testament

vaak diepe sporen na bij een kind.

ervaringen te verwerken. Met mentale steun en onderwijs op een veilige plek waar zij

u het verschil kunt maken voor kinderen, is met een gift in uw testament. Samen

nalatenschap voor een blijvende impact.

onze brochure aan via: www.warchild.nl/nalaten

ANBO-PCOB wil de vaccinatiegordelroos voor alle kwetsbaren!

Vanaf 2027 kunnen mensen die 60 jaar worden gratis een gordelroosvaccinatie krijgen, zo is het plan. Bent u ouder dan 60, dan moet u het dure vaccin zelf betalen. Dát vindt ANBO-PCOB onwenselijk, want juist voor ouderen nemen het risico op en de ernst van de aandoening aanzienlijk toe. Wij roepen u daarom op om onze petitie te tekenen. Doe mee!

GORDELROOS

Eén op de vier Nederlanders krijgt gordelroos. Jaarlijks gaan er zo’n 94.000 mensen naar de huisarts met gordelroos en belanden er zo’n 375 in het ziekenhuis (bron RIVM). Het risico op gordelroos stijgt met de leeftijd: wie 85 jaar wordt, heeft ongeveer 50 procent kans gordelroos te hebben gehad. En hoe ouder u bent, hoe ernstiger de klachten kunnen zijn. Een vaccinatie biedt bescherming, maar die kost rond de 400 euro. Dat bedrag kan niet iedereen zomaar ophoesten.

MEER RISICO NA JE 60STE

Gordelroos, ook wel herpes zoster genoemd, wordt veroorzaakt door het varicellazostervirus (VZV). Bij kinderen veroorzaakt dit virus waterpokken. Daarna blijft het virus in het lichaam achter, maar zonder actief te zijn. Als uw weerstand laag is, kan het virus weer opleven en kunt u gordelroos krijgen. Die kans groeit na uw 60ste. Met het ouder worden neemt immers de werking van ons afweersysteem af. Ook mensen bij wie het afweersysteem onderdrukt is (door bijvoorbeeld ziekte of bepaalde medicijnen) hebben een verhoogde kans op gordelroos.

Er is al een vergoeding voor risicogroepen

Wie tot een medische risicogroep behoort, krijgt de gordelroosvaccinatie nu al vergoed. Het gaat om mensen die recent een stamcel- of orgaantransplantatie hebben (of nog moeten) ondergaan, die een solide tumor, bloedkanker, lymfeklierkanker of hiv hebben, of die worden behandeld met afweeronderdrukkende biologicals of JAK-remmers.

WELKE KLACHTEN KRIJG JE?

Gordelroos begint met jeuk, tintelingen of een hevige, brandende of stekende pijn. Na een paar dagen ontstaan er in groepjes blaasjes op het lichaam, meestal rond de buik of taille. De blaasjes zitten bijna altijd aan één kant van het lichaam en vormen vaak een band of gordel. Daar komt de naam gordelroos vandaan. Meestal drogen de blaasjes na zeven tot tien dagen in tot korstjes. Die vallen er vanzelf af. Eind goed, al goed? Nee, niet altijd.

EEN NARE NASLEEP

Soms kan gordelroos ernstige klachten geven. Bijvoorbeeld als de zenuwen in het gezicht erbij betrokken zijn. Dan kunt u blaasjes in het gezicht krijgen, een ontsteking van het oog, gehoorklachten of een verlamming van het gezicht.

Ook als de gordelroosblaasjes weg zijn, kan de plek nog lange tijd ink pijn doen. Die pijn kan verdwijnen maar soms ook blijven of weer terugkomen. Het gaat om zenuwpijn – de gevoelszenuwen zijn dan ontstoken. Gewone pijnstillers helpen dan meestal niet.

VACCINATIE VOORKOMT

VEEL ELLENDE

De Gezondheidsraad adviseert het vaccin Shingrix. Daarmee vermindert de kans op gordelroos aanzienlijk, namelijk in negen van de tien gevallen. Dit vaccin helpt ook langdurige pijn door gordelroos te voorkomen. De vaccinatie bestaat uit twee prikken met twee tot zes maanden ertussen. De kosten – zo’n 400 euro – moet u zelf betalen.

ER WAS EEN BETER VACCINATIEPLAN, MAAR DAT IS VAN DE BAAN

In juli 2025 maakte het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) bekend dat er geld beschikbaar zou komen om de gordelroosvaccinatie gratis beschikbaar te stellen voor iedereen ouder dan 60. Dit zou duizenden huisartsbezoeken per jaar schelen. Inmiddels zijn die plannen door de nieuwe coalitie bijgesteld. Het zou te duur zijn om de vaccinatie aan te bieden aan alle 60-plussers. Alleen mensen die 60 worden, krijgen een uitnodiging voor de gordelroosvaccinatie. Wie ouder is, grijpt mis.

KLEINE PORTEMONNEE

IS DE DUPE

In een brief aan de Tweede Kamer schrijft de Seniorencoalitie (waarvan ANBO-PCOB deel uitmaakt) dit niet eerlijk te vinden. ‘Juist voor 60plussers is de ziektelast groot en voor kwetsbare ouderen kunnen de kosten een hoge drempel zijn. De mensen met de kleinste portemonnee houden zo de minste toegang tot preventie.’ ANBO-PCOB blijft zich inzetten voor een ruimere regeling, zodat veel meer ouderen in aanmerking komen voor een gratis vaccin, en in ieder geval nancieel kwetsbare ouderen. Daarom starten we een petitie. Steun ons en teken de petitie!

TEKEN DE PETITIE: breid

gratis vaccinatie tegen gordelroos uit!

Gordelroos kan veel pijn en langdurige klachten geven. Er is een vaccin, maar dit is nog erg duur.

Daarom start ANBO-PCOB samen met de Seniorencoalitie een petitie.

We vragen het kabinet:

1. Breid het gratis vaccinatie-aanbod uit en bescherm ook kwetsbare 70’ers en 80’ers!

2. Maak een regeling voor minima.

3. Start een landelijke bewustwordingscampagne.

Hoe meer mensen tekenen, hoe sterker ons signaal. Doet u mee? Teken vandaag nog de petitie. Ga naar: www. anbo-pcob.nl/gordelroos

De beste Hoog/Laag boxspring van Nederland!

Ervaar het ultieme comfort en gebruikersgemak, een zorg minder voor later

Onze Hoog/Laag boxspring

Unieke service van Bedder

COLUMN

Op het gebied van gezondheid barst het van de bubbels. Voor je het weet zit je erin gevangen. Ik volg op het internet vooral wetenschappers die interessante dingen te melden hebben over voeding, mentale fitheid en bewegen. Maar er glippen toch steeds weer zelfbenoemde goeroes tussendoor die met veel overtuiging en weinig bewijs de ultieme waarheid verkondigen. Vooral op sociale media als Instagram en TikTok. Volgens deze nep-experts moet ik vooral appelazijn drinken om af te vallen, groentesappen om te ontgiften en kurkuma-tonics om langer te leven. De nieuwste hype is een mengsel van kwark en goedkope energiedrank voor de ultieme energieboost. Met zoveel cafeïne dat je er hartkloppingen van kan krijgen. Dat dan weer wel.

Bubbels & bh’s

podcasts, webinars

in beweging te krij-

door Jaap:

Kikkervisjes. Dat was het eerste waaraan ik dacht toen ik vanmorgen een glaasje met troebel water op het aanrecht zag staan. Een doffe drab met zwarte spikkeltjes. “Dit ga ik elke ochtend drinken”, zei mijn vrouw. “Lauw water met zout, citroensap en chiazaad. Dat hydrateert en geeft energie.”

Ja hoor, ze is er ook ingetuind, dacht ik. Blijkbaar komt ze in haar ‘bubbel’ veel online-berichten tegen die dit vage drankje promoten. Als je even doorzoekt, ontdek je dat de voordelen in werkelijkheid beperkt zijn, maar als je maar vaak genoeg met dezelfde informatie wordt geconfronteerd ga je er vanzelf in geloven. Mijn echtgenote zit dus in de citroen-zoutchia-mix-bubbel. Zucht…

In mijn bubbel zijn ook ‘functionele oefeningen’ populair. Om de haverklap wordt me verteld dat ik verkeerd train. Ik moet geen standaard-krachttraining doen, maar oefeningen die lijken op alledaagse of sport-specifieke bewegingen. Want het gaat niet alleen om sterkere spieren maar vooral om beter te gaan bewegen in het dagelijkse leven. Logisch: je wilt in staat blijven om je boodschappen of je kleinkind te tillen, om te bukken en van de grond op te staan, om een zware deur te openen of een doos te verplaatsen. Ik had m’n trainingsschema al bijna totaal omgegooid toen ik even ging buurten buiten m’n bubbel. En wat blijkt uit onderzoek? Dat je met de traditionele krachttraining óók die alledaagse handelingen beter kan uitvoeren. Dus ik blijf ze lekker doen, de squats, de pushups, de lunges en de pull-ups!

Soms is het prettig om in een bubbel te zitten. Ik krijg in mijn bubbel bijvoorbeeld nieuwe rek- en strekoefeningen voorgeschoteld of tips voor een betere nachtrust. Soms zijn zelfs de advertenties zinvol. De Hartstichting weet me er tegenwoordig voortdurend aan te herinneren dat het belangrijk is om m’n reanimatievaardigheden weer eens op te vijzelen. En op de een of andere manier heeft het algoritme ontdekt dat ik dikwijls in Spanje ben en dat mijn Spaans te wensen overlaat. Elke dag krijg ik wel een cursusje gesuggereerd.

Maar vaak zijn de advertenties bloedirritant. Want blijkbaar overlapt mijn bubbel die van mijn vrouw. Waarom krijg ik anders advertenties voor bh’s te zien?

THUIS ZIET U PAS

Persoonlijk

HET ÉCHT PAST.

Proefzitten

Lago Maggiore

EEN PLAATJE UIT EEN REISGIDS, MAAR DAN IN HET ECHT

Een mediterrane oase, omringd door hoge bergen. Die bijzondere combinatie maakt het Lago Maggiore tot een geliefde bestemming. De bijzondere lichtval zorgt ervoor dat de bergen allemaal verschillend van kleur zijn en in de verte langzaam vervagen. Prachtig!

De nieuwe ledenreis van ANBOPCOB gaat naar het Lago Maggiore. Op en rond het grootste meer van Italië (dat zich helemaal uitstrekt tot in Zwitserland) kun je volop genieten van ‘la dolce vita’. Onze redacteur Ed Lodewijks ging alvast een kijkje nemen. Laat u inspireren door zijn verslag!

Op de wandelboulevard wuiven de bladeren van de palmbomen in een zwoel briesje heen en weer en spettert het roze van de bloeiende hortensia’s me tegemoet. En wat een uitzicht! Tot in de verte een glinsterend wateroppervlak, en daarachter de bergen die prachtig afsteken tegen de blauwe lucht. Het lijkt wel zo’n droomplaatje uit een reisgids.

GOUD EN KROONLUCHTERS, WAT EEN GRANDEUR!

We zijn neergestreken in het stadje Stresa, centraal aan de westkant van het meer. Een van de vele vriendelijke Italiaanse badplaatsen, maar wel eentje met een opmerkelijke

grandeur. De monumentale panden langs de boulevard laten zien dat hier vroeger de rijken der aarde graag vertoefden. Ook nu nog zien we hotels in de weelderige art-nouveaustijl van begin 20ste eeuw. Compleet met bladgoud, fonteinen, kroonluchters en dikke tapijten.

Geen vergane glorie, maar echte vijfsterrenhotels. Zoals het Grand Hotel des Iles Borromées, waar de Amerikaanse schrijver Ernest Hemingway graag verbleef. De naar hem vernoemde luxueuze suite is iets boven mijn budget, maar ik drink wel ‘gewoon’ een cappuccino in de Hemingway Bar beneden. Leuk om zo even de sfeer van toen te proeven. Ook leuk: ’s avonds in het naastgelegen hotel La Palma de lift naar boven nemen om – terwijl het langzaam donker wordt – in de Sky Bar te genieten van het sprookjesachtige uitzicht.

VAN HET ENE MOOIE EILAND NAAR HET ANDERE

Pal voor Stresa liggen in het meer drie kleine eilandjes die vernoemd zijn naar de rijke Italiaanse familie Borromeo, die daar sinds de 17de eeuw in meerdere

Linksboven

In deze bar kwam de beroemde schrijver Ernest Hemmingway graag.

Links

Vanaf de boulevard in Stresa heb je een prachtig uitzicht.

Rechts

Een tasjesboetiek op Isola dei Pescatori.

Zachte pasteltinten maken het meer sprookjesachtig mooi

paleizen woonde. Die paleizen zijn nog altijd familiebezit, maar het publiek is er tegenwoordig welkom. Kleine bootjes zorgen de hele dag voor het vervoer. Alleen het varen zelf is al heerlijk, zeker in de zomerwarmte. Ik hop van eiland naar eiland en beleef het Lago Maggiore met zijn heldere water weer heel anders dan vanaf de wal. Ieder eiland heeft een eigen sfeer. Isola Madre is één grote botanische tuin, met heel oude olijfbomen en palmen. Isola dei Pescatori is vooral een oud vissersdorp met talrijke visrestaurantjes. De smalle straatjes zijn versierd met attributen als netten en boeien om de herinnering aan het verleden levend te houden. Isola Bella doet haar naam zeker eer aan met een paleis en barokke tuinen die trapsgewijs boven elkaar liggen. Ook hier leuke straatjes vol restaurantjes, cafeetjes en souvenirwinkels.

ZWITSERSE STAD MET UITSTRALING

Verreweg het grootste deel van het Lago Maggiore is Italiaans, maar de noordelijke punt ligt in Zwitserland. Met onder andere de stad Locarno, waar we over de 50 kilometer lange kustweg naartoe rijden. Af en toe

Links Zo schilderachtig is Isola San Giuilio in het Lago d’Orta.

Onder Het weelderige Grand Hotel des Iles Borromées in Stresa.

steil omhoog en omlaag, met fantastische vergezichten. Nu ervaren we pas hoe enorm groot het meer is. Locarno ligt beschut tegen de heuvels, pal aan het water. Deze stad heeft een warme uitstraling, met de exotische bomen en planten rondom de boulevard en de in zachte kleuren geschilderde huizen van het enorme Piazza Grande, het sociale hart van de stad. Hoog boven de stad torent het sanctuarium Madonna del Sasso uit. Dit beroemde bedevaartsoord is gelukkig heel comfortabel met een tandradbaan te bereiken.

SMALLE, BOCHTIGE STRAATJES EN EEN HEILIGE BERG

Even ten westen van het Lago Maggiore ligt het kleine, rustige Lago d’Orta. Aan dit meer ligt het karaktervolle, middeleeuwse stadje Orta San Giulio. Smalle, bochtige straatjes, kerkjes en traditionele huizen. Sommige gebouwen zijn al zorgvuldig gerestaureerd, zoals de fraaie markthal op het centrale plein, andere wachten nog op een opknapbeurt. Verrassend is de Sacro Monte di San Francesco. Op deze ‘heilige berg’ staan twintig kapelletjes en levensgrote beelden, gewijd aan het leven van de heilige Franciscus van Assisi. Ze staan her en der verspreid tussen de bomen, wat voor een bijzondere, mystieke sfeer zorgt.

IN HET BRUISENDE MILAAN IS VAN ALLES TE ZIEN

Dan is het tijd voor iets totaal anders: Milaan! Het is slechts anderhalf uur rijden naar de bruisende en mondaine hoofdstad van Lombardije. Veel bezienswaardigheden in het stadshart liggen dicht bij elkaar – ideaal dus voor een stadswandeling. Eerst naar het imposante Castello Sforzesco, met een enorm grote, bruisende fontein vlak ervoor. En natuurlijk naar Piazza del Duomo. De gotische kathedraal maakt van de mensen op het plein wel héél kleine poppetjes. Ook niet te versmaden is de Galleria Vittorio Emanuele II, een winkelgalerij met vijf verdiepingen, geheel overdekt door een sierlijk glazen dak. De kunstzinnig ingerichte etalages van de grote modemerken zijn in Milaan echte blikvangers. Na mijn wandeling ga ik naar de aangrenzende wijk Brera om even bij te komen op het terras van een trattoria. Hier eet ik het lekkerste bord pasta vongole ooit.

Scan de QRcode voor meer foto’s

Boven Bedevaartsoord Madonna del Sasso.

Midden De lekkerste pasta vongole ooit.

Onder

Middeleeuws Orta San Giulio.

Vanaf €1399 p.p.

Géén toeslag voor 1-persoonskamer

10-DAAGSE ANBO-PCOB-REIS NAAR

HET LAGO MAGGIORE

Op deze reis nemen we u mee naar het Lago Maggiore. U verblijft in een hotel op loopafstand van het betoverende meer. We ontdekken verschillende sfeervolle dorpjes, zien de prachtige omliggende natuur en maken uitstapjes naar modehoofdstad Milaan en het mooie Locarno. Wandel in Stresa over de gezellige boulevard en geniet op een van de terrasjes van een echte cappuccino of een heerlijke gelato.

De reis

• Verblijf in het aangename driesterrenhotel Cavour 30TRE in Stresa, op loopafstand van het Lago Maggiore.

• Geniet van een afwisselend programma met cultuur en natuur.

• Bezoek de gezellige plaatsen rondom het meer.

• Reis per luxury class touringcar.

• Ontdek het allermooiste meer van Italië.

Vertrekdata en vanaf prijs

Zaterdag 20 juni 2026 €1399 p.p. Zaterdag 4 juli 2026 €1399 p.p.

Inbegrepen

• Ko e voor vertrek op de wisselplaats.

• Luxury class touringcar.

• Professionele chau eur, tevens uw deskundige reisleider.

• Gastheer of -vrouw van ANBO-PCOB.

• 2 overnachtingen in de omgeving van Basel.

• 7 overnachtingen in Hotel Cavour 30TRE in Stresa.

• 9x ontbijt en 9x diner.

• Welkomstdrankje.

• Afscheidsdiner op de wisselplaats.

• Reserveringskosten, bijdrage Calamiteitenfonds en bijdrage SGR.

• U betaalt geen 1-persoonstoeslag!

Niet inbegrepen

• Niet genoemde maaltijden.

• Entreegelden voor bijvoorbeeld kastelen en musea, tenzij anders vermeld.

Gegarandeerd vertrek vanaf 30 personen, maximaal 44 personen.

MEER INFORMATIE OF BOEKEN?

Deze ledenreis is exclusief voor ANBO-PCOB-leden te boeken via www.dejongintra.nl/ebsra99 Of bel 0180 - 45 78 03 en vermeld dat het gaat om de ANBO-PCOB-ledenreis met de reiscode EBSRA99 .

TEKST:

FOTO’S: MARK KOHN

Wat doet het wereldnieuws van nu met u?

Er worden oorlogen gevoerd, de politieke spanningen nemen toe, de aarde warmt snel op en de Nederlandse overheid adviseerde ons om een noodpakket in huis te halen. Wat doet al dat verontrustende nieuws met u? We vroegen het aan drie bewuste ouderen.

HANS VAN DEN BOOM (73) WOONT IN BERGEN OP ZOOM EN WIL EEN ZO KLEIN MOGELIJKE ECOLOGISCHE VOETAFDRUK ACHTERLATEN.

Ik zoek naar de dingen waarop ik wél invloed heb

“Wat me het meeste zorgen baart, is hoe snel de aarde opwarmt. Oorlogen zijn van tijdelijke aard, dat hoop ik tenminste, maar de klimaatverandering is straks onherroepelijk. Weinig mensen lijken zich daar echt zorgen over te maken, de actieve jeugd uitgezonderd. Ik vrees voor de toekomst en toch ben ik geen pessimist. Binnen mijn kring van invloed probeer ik een steentje bij te dragen.”

“Mijn vrouw en ik leven heel bewust. We laten de auto zoveel mogelijk staan, we verplaatsen ons lopend of met de elektrische fiets. We eten vaker vegetarisch en letten goed op wat we kopen. Of onze keuzes echt zin hebben, is natuurlijk de vraag. Maar als we het niet deden, zouden we ons schuldig voelen. Verder doe ik veel vrijwilligerswerk bij de Bergse Actieve Senioren en organiseer bijvoorbeeld wandeltochten en filmclubavonden. Die afleiding doet me goed.””

“Het wereldnieuws wordt gedomineerd door een man die dagelijks ingrijpende keuzes maakt. Hoe naar ik dat ook vind, dát kan ik niet veranderen. Wanneer het nieuws heel heftig is of als ik wereldleiders de klimaatcrisis hoor ontkennen, zoek ik naar de dingen waar ik wél invloed op heb. Zoals het maken van bewuste keuzes en vrijwilligerswerk. Ook helpt het me om actief en nieuwsgierig te blijven – lezen, wandelen, biljarten met vrienden of naar de film. Afleiding zoeken en plezier maken houden je optimistisch.”

DUUF STEENIS-KLEYN (85) WOONT IN HEERHUGOWAARD EN WENST DAT DE SAMENLEVING MINDER GAAT OORDELEN.

“Ik wil ’s avonds altijd het journaal van zes uur zien, maar steeds vaker kijk ik met tranen in mijn ogen. Waar is iedereen toch mee bezig? Al die doden. De wereld is een verschrikkelijke plek geworden, waar alles om macht lijkt te draaien. Zoveel mensen zijn alleen nog maar met zichzelf bezig.”

“Onlangs las ik een oproep op sociale media van een stel dat een nieuw baasje voor hun 16-jarige kat zocht. Zonder te vragen naar de achtergrond daarvan, beginnen dan allemaal van die toetsenbordcriminelen deze mensen te veroordelen. Stop daar gewoon mee! Aan al die oordelen heeft niemand iets. Je mag best voor je mening uitkomen, maar doe dat op een respectvolle manier. En dát wens ik politici en alle wereldleiders net zo goed toe.”

“Ondanks alles wat er gaande is, ben ik een positief mens. Mijn grootouders zaten in het verzet tijdens de Tweede Wereldoorlog en zeiden vaak tegen me: ‘Hoe moeilijk het nu ook is, het zonnetje gaat altijd weer schijnen.’ Je moet hoopvol en idealistisch blijven en nooit je hoofd laten hangen.”

“Mijn slogan is niet voor niets: liefde, leven, vrijheid. Dat geef ik op mijn beurt door aan mijn kinderen en kleinkinderen. Zodat ze niet lamgeslagen worden door alles wat er gaande is, maar onthouden dat het weer beter zal worden én dat ze, als dat nodig is, in verzet kunnen komen. Tegelijk hoop ik, vooral voor hen, dat het tij keert.”

Je moet hoopvol blijven en nooit je hoofd laten hangen

WAT VINDT U?

Wat doet het huidige wereldnieuws met u? Praat er met elkaar over op www.ouder en wijzer.nl

Of schrijf naar: De Grote Vraag, Postbus 2012, 3440 DA Woerden.

HUB VEDERS (70) WOONT IN SITTARD. HIJ BEREIDT ZICH VOOR OP MOGELIJKE NOODSITUATIES, MAAR PROBEERT VOORAL BIJ DE DAG TE LEVEN.

Ik kijk hoe we bij een stroomuitval toch nog de lift kunnen gebruiken

“Ik volg het nieuws goed en ben er veel mee bezig. Mijn vrouw en ik zijn niet zo bang voor oorlog, maar dat de stroom hier zou kunnen uitvallen vinden we wel een angstig idee. We zijn er totaal van afhankelijk! We hebben een tankstation met een broodjeszaak, die moeten dan meteen dicht. Bovendien werkt de lift dan niet meer, waardoor mijn vrouw – die vanwege een dwarslaesie in een rolstoel zit –niet meer naar onze bovenwoning kan komen.”

“Van nature ben ik een positief en vooruitkijkend mens. Ik zoek dan ook vooral naar oplossingen. Zo onderzoek ik of we een accu kunnen aanschaffen waarmee we de lift in noodgevallen toch kunnen gebruiken. Ook kijk ik of we de kelder kunnen inrichten als schuilkelder. Vroeger zat boven die kelder een stalling voor bussen, dus plafond en muren kunnen een zware belasting aan. Het is prettig om zo’n ruimte achter de hand te hebben. Mijn moeder was vroeger altijd bang voor onweer en zodra het begon te donderen, nam ze ons mee naar de kelder. Daar zaten we dan totdat het over was.”

“Tegelijk wil ik bewust niet elke dag bezig zijn met de ellende die mogelijk op ons afkomt. Ik werk gewoon door en wil positief blijven. Wat de toekomst zal brengen, weten we toch niet.”

Soms weet je het meteen: deze fiets is er voor mij.

Vrijheid laat zich niet tegenhouden. Ook niet door een rugbreuk.

Thea (66) is een echte fietsliefhebber en zit zelden stil. Ze past op haar kleinzoons, zwemt elke week en maakt het liefst lange ritten in de buitenlucht. Samen met haar man verbouwt ze bovendien een camper, klaar voor nieuwe buitenavonturen. Na haar rugbreuk wist ze één ding zeker: ze had een fiets nodig die veilig en stabiel rijdt en die ze eenvoudig kan inklappen om mee te nemen in de camper.

“Fietsen heb ik altijd heerlijk gevonden. Het is mijn vrijheid,” vertelt ze. Tot vier jaar geleden. Ze brak haar rug en merkte dat haar oude fiets niet meer bij haar paste. “Ik kon niet goed met mijn voeten bij de grond. Dat voelde onveilig. Alsof ik nét geen controle had.”

Dat terwijl ze aan de rand van Amsterdam woont, een plek waar het verkeer nooit stil is. Fatbikes, scooters en haastige fietsers krioelen door elkaar.

Geen verkooppraatje, maar een echt gesprek Via een beurs kwam ze in contact met Opmaet. Wat haar bijbleef?

Geen gladde verkooppraatjes of snelle deals, maar een luisterend oor. “Ze vroegen naar mijn wensen, hoe ik opstap en waar ik onzeker van word.”

Thea haar fietskeuze:

Stabiliteit en comfort

Lage instap

Voeten bij de grond

Power-Assist hendel

Eenvoudig wegrijden bij het stoplicht

Vertrouwen bij elke rit

Het verschil voelde ze meteen. “De lage instap geeft rust. Dat ik met beide voeten direct bij de grond kan staan als ik stop, is voor mij het allerbelangrijkste. Ook het remlicht achterop vind ik prettig. Achterliggers zien meteen dat je remt.”

Het wegrijden gaat inmiddels soepel en zonder twijfel. “Met de Power-Assist hendel krijg je net dat extra zetje. Geen geslinger, maar je fietst zo weg.”

“Als je dan

In Nijkerk werd haar fiets met de hand opgebouwd, precies zoals zij het nodig had. Een comfortabeler zadel, vering die haar rug ondersteunt en een stuur in de juiste positie. “Ze namen alle tijd. Die persoonlijke aandacht maak je niet vaak meer mee.”

plots

moet remmen en je voelt geen stabiliteit, dan geeft dat stress. Dat wil je gewoon niet.”

Mijn vrijheid terug “Ik gebruik mijn fiets voor alles,” vertelt ze. “Naar de markt, naar het zwembad, even de stad in. Straks, als de camper klaar is? Dan vouwen we de fietsen op en gaan ze mee. Waar we ook staan, we kunnen altijd een stukje fietsen. Dat is toch geweldig?”

Benieuwd hoe onze fietsen ook het verschil voor jou kunnen maken? Vraag nu een brochure aan via de QR-code, kijk op opmaetfietsen.nl of neem contact op .

INITIATIEVEN

ANBO-PCOB LELYSTAD

Boven: Henk Pols spreekt de leden toe. Links: De boeiende lezing van Ab Strijker.

Wie redt de afdeling?

Henk Pols, secretaris van de afdeling Lelystad, heeft gemengde gevoelens. Hij vertelt met een lach over al die gezellige middagen en activiteiten die ze hadden, veertig jaar lang. Maar ook met een traan: “Want de afdeling stopt en dat vind ik erg jammer.”

Of misschien…? Als…? Ergens heeft Henk nog hoop. Het laatste jaar trok hij in z’n eentje de kar en dát is niet langer vol te houden. “Het is te veel werk. Maar steken er nu een paar mensen hun hand op om de boel te redden, dan doe ik meteen weer mee.

We blijven sowieso nog een half jaar slapend bestaan.”

Levendige middagen met interessante onderwerpen

Henk praat enthousiast over de afdeling. Over de afwisselende middagen, met een onderwerp als ‘een wandeling door de geschiedenis van Urk’ en lezingen over ‘rouw en trouw’ of de ‘muurschilderingen in Lelystad’. Of over die keer met leden van het Veteranen Search Team, de noodhulporganisatie die helpt zoeken naar vermiste personen. Ook de middag met Ab Strijker – in de regio bekend van zijn houtdraaiwerk – past in dat rijtje.

“Ab is een van onze leden”, vertelt Henk. “Toen ik zei dat we voor een

middag nog geen invulling hadden, stak hij meteen zijn hand op. Het werd een levendige bijeenkomst met geanimeerde gesprekken als Ab vroeg wie een bepaalde boom herkende. Of toen het ging over het planten van een herinneringsboom.”

De afdeling stopt, terwijl er wel behoefte aan is

Al sinds september vorig jaar is Henk het enige overgebleven bestuurslid. Hij organiseerde nog zes bijeenkomsten (“gelukkig kreeg ik wel hulp op ad-hocbasis”), waaronder de laatste jaarvergadering en de viering van het 40-jarig jubileum op 19 maart. Dat werd een gezellige en vooral feestelijke middag, met ter afsluiting een drankje en een heerlijk buffet.

“En dat was het dan”, zegt Henk met een zucht. “De afdeling houdt op te bestaan. Niet omdat er geen behoefte aan is, want die is er zeker. Voor de zeventig tot tachtig mensen die regelmatig komen, betekenen we veel. Ook zij vinden het jammer dat het ophoudt.”

Hoop op leden die de afdeling willen redden

Dat de afdeling ophoudt te bestaan, is omdat niemand in het bestuur wil. En dat snapt Henk wel. “Veel ouderen zijn nog heel actief. Ze doen vrijwilligerswerk, passen vaak op de kleinkinderen. Ik herken dat wel. Maar we zouden ook kunnen kijken of er een andere manier is om iets te organiseren.”

Op de levendige bijeenkomsten wordt altijd gelachen en tijd gemaakt voor een praatje.

‘Investeren in de afdeling is ook investeren in je eigen toekomst’

Potentieel is er genoeg, zegt Henk. “We hebben in Lelystad zo’n 740 leden vanuit ANBO-PCOB. Daarom hoop ik dat er toch een paar mensen zijn die denken: ik sta op. Om iets te betekenen voor de leden én voor zichzelf. Want ik zeg altijd: investeren in de afdeling, is ook investeren in je eigen toekomst. We hoeven het alleen maar te hebben over het tegengaan van eenzaamheid... dan is het toch jammer dat dit wegvalt?”

OPROEP!

Wilt ú misschien iets betekenen voor de ANBO-PCOB-afdeling Lelystad?

Neem dan contact op door een bericht te sturen naar secretaris@pcob-lelystad.nl

Of ga naar de website: www.pcob-lelystad.nl

Lente! Zo lok je vogels naar de tuin

2. GEBRUIK GOEDE AARDE

Een tuin vol leven creëer je door het dieren naar de zin te maken. Merels, roodborstjes en mezen komen er graag badderen, drinken of eten. Negen tips om onze fladderende vrienden naar de tuin te lokken.

1. TEGELS ERUIT, PLANTEN ERIN

Bijna geen enkel dier houdt van tegels, stenen, beton of asfalt. Dieren hebben groen nodig: planten, struiken of bomen. Wie graag vogels, vlinders en egels in zijn tuin wil verwelkomen, begint door zoveel mogelijk tegels eruit te wippen. Eén tegel vervangen door een plant kan al een leuk effect geven. Ook een balkon kun je vergroenen met planten in potten en balkonbakken.

Meestal is het zand onder de tegels niet geschikt om planten in te zetten. De bodem is de basis voor beplanting. Kies altijd voor (biologische) compost zonder turf. Misschien ook een idee: maak in de hoek van de tuin een composthoop en gebruik de fijnverteerde aarde die dat oplevert voor de rest van de tuin.

Hang een

nestkastje niet in de zon

3. ZET NEDERLANDSE PLANTEN IN DE GROND

Vogels – en ook insecten – hebben qua voedselvoorziening het meest aan inheemse planten: soorten die van oorsprong in Nederland groeien of hier al goed zijn ingeburgerd. Gebruik ook bij voorkeur planten die biologisch gekweekt zijn: bij de reguliere teelt worden namelijk bestrijdingsmiddelen gebruikt: die zijn giftig en verzwakken de dieren.

4. KIES VOOR HEESTERS MET BESSEN

Vogels zoeken schuilgelegenheid of een plekje om een nest te maken. Struiken zijn daarvoor ideaal. Sommige heesters krijgen bessen, bij vogels een geliefd voedsel. En er zijn struiken die zowel bloesem in het voorjaar krijgen (nectar voor insecten!) als bessen in het najaar. Denk aan meidoorn, sleedoorn, wilde kamperfoelie, aalbes, vuurdoorn, wilde lijsterbes, vlier of klimop.

Een fruit- of notenboom is ook altijd een goed idee: vogels pikken daarvan graag een graantje mee.

5. LOK ZE MET BLOEMEN!

Sommige vogels eten insecten. Bloemen die insecten aantrekken zijn dus een aanrader. Denk aan bijvoorbeeld grote kattenstaart, klokjes (Campanula) , ijzerhard, vingerhoedskruid, koninginnekruid, hemelsleutel, spoorbloem, dropplant, kattenkruid of lange ereprijs. Ook pikken vogels graag de zaadjes uit uitgebloeide planten: daarom zitten puttertjes op kaardenbol, pimpelmeesjes op keizerskaars en mussen op zonnebloemen.

Tip voor straks

Insecten overwinteren onder bladeren, in de grond of soms in afgestorven planten. Laat in de herfst de hark en de snoeischaar in de schuur en maak de tuin niet ‘netjes winterklaar’. Een berg met afgevallen blad zit vol beestjes: voer voor de vogels!

6. BIED DRINK- EN BADWATER AAN

Elk dier heeft op z’n tijd een slokje water nodig. Zet daarom een schaal water in de tuin of op het balkon. Dat werkt als een magneet op zowel vogels als insecten. Vogels badderen er ook graag in. Leg wel knikkers in de waterschaal om ervoor te zorgen dat dieren als bijen er niet in verdrinken. En zorg bij een vijver voor uitklimmogelijkheden voor kikkers, padden en salamanders, anders verdrinken ze. Een schuinstaande stok kan soms al genoeg zijn.

7. WEL OF NIET BIJVOEREN?

Wie een voedersilo, een vetbol, pindasnoer of speciale vogelpindakaas in zijn tuin aanbiedt, zal al snel vogels ontvangen. Hang liever geen netje op met vetbol of pinda’s: vogels kunnen hierin verstrikt raken. Over bijvoeren zijn overigens de meningen verdeeld. Sommige mensen vinden dat vogels beter zelf hun voedsel kunnen zoeken, vooral in de zomer. Anderen denken dat de natuur al zo verstoord is door mensen, dat we de vogels best een handje mogen helpen.

8. GEBRUIK NOOIT GIF

Slakkengif, mierenkorrels, luizenbestrijdingsmiddelen: haal ze liever niet in huis. Het gif doodt niet alleen de beestjes die je als plaag ziet, maar ook andere dieren. Ga daarom op zoek naar alternatieven. Zo eten lieveheersbeestjes graag luizen. Die kun je naar de tuin lokken door goudsbloem, geranium, lavendel en margrieten te planten: lieveheersbeestjes zijn gek op hun stuifmeel. En ze nestelen zich graag in tijm en oregano.

9. HANG NESTKASTEN OP

Koolmezen, pimpelmezen en merels broeden graag in nestkastjes. Hang het kastje niet in de volle zon en op een rustige plek waar niet vaak mensen voorbijlopen. Mussen broeden graag samen: hiervoor bestaan speciale ‘mussenflats’.

Dé specialist in zitten

De nr.1 in zitcomfort

Topkwaliteit uit Duitsland

Tot 7 jaar garantie

✓ Relaxstoelen ✓ Sta-op-stoelen ✓ Relaxbanken

Echt heerlijk zitten

met Flowsit ®

Wij vieren feest met onze nieuwste innovatie; Flowsit®

De stoel die zich vormt naar uw lichaam. Kom proefzitten en ontdek Flowsit® in onze winkels of bij een thuisadvies:

✓ Echt heerlijk zitten

✓ Op maat gemaakt

✓ Drukverlaging en pijnverlichting

Vraag onze brochure aan

✓ Bekijk alle stoelen en banken

✓ Relaxstoelen v.a. €795,-

✓ Lees meer over Flowsit®

*Vraag naar de actievoorwaarden.

Uitstekend

Bekijk ruim 3.000 reviews op

Ga naar meubelzorg.nl

of bel ons: 085 - 401 75 67

TEKST: ROB HOEKSTRA

Parkeerapps: welke zijn er en hoe werken ze?

In steeds meer gemeenten kunt u een parkeerapp gebruiken. U hoeft dan niet meer naar een parkeerautomaat te lopen, een bankpas te gebruiken of met muntgeld te betalen.

Met een parkeerapp betaalt u achteraf, vaak met een automatische afschrijving. Er is veel keuze in parkeerapps. Drie populaire zijn ANWB Onderweg, EasyPark en Yellowbrick.

Zo werken ze

Welke app u ook gebruikt, het werkt meestal als volgt:

• Installeer de app op uw smartphone via de Google Play Store of App Store.

• Maak een account aan met uw naam en kenteken, en kies een betaalmethode.

• Open de app als u gaat parkeren, kies de parkeerzone (die staat aangegeven op de parkeerautomaat, maar de app herkent hem meestal automatisch) en druk op start.

• Druk op stop als u weer wegrijdt (vergeet dat niet, anders kost het extra geld). U betaalt nu alleen voor de tijd dat u werkelijk geparkeerd stond.

PLUSPUNTEN VAN ANWB ONDERWEG

• Gebruiksgemak: overzichtelijk en simpel in gebruik.

• Specifiek voor de app: speciaal ontwikkeld voor ANWB-leden, maar ook niet-leden kunnen de app gebruiken. U kunt ermee navigeren, pech melden bij de Wegenwacht en in Nederland parkeren. De parkeerfunctie wordt aangeboden in samenwerking met Yellowbrick.

• Kosten (buiten de parkeerkosten): servicekosten à €0,33 per parkeerbeurt (wie Yellowbrick gebruikt betaalt €0,49 per parkeerbeurt).

• Conclusie: ANWB Onderweg is een jne keuze voor wie van simpel houdt.

PLUSPUNTEN VAN EASYPARK

• Gebruiksgemak: grote knoppen, duidelijke kleuren en goede automatische herkenning van parkeerzones.

• Specifiek voor de app: heel gebruiksvriendelijk en in veel Europese landen te gebruiken.

• Kosten (buiten de parkeerkosten): voor regelmatige parkeerders is er EasyPark Go. U betaalt €4,99 abonnementskosten per maand, maar geen servicekosten. Voor wie niet vaak betaald parkeert, is EasyPark Small een voordeliger optie.

• Conclusie: gaat u geregeld met de auto naar het buitenland, dan is EasyPark zeker handig.

PLUSPUNTEN VAN YELLOWBRICK

• Gebruiksgemak: betrouwbaar en eenvoudig, met duidelijke meldingen.

• Specifiek voor de app: een van de oudste parkeerapps in Nederland en daardoor in de meeste gemeenten te gebruiken.

• Kosten (buiten de parkeerkosten): u betaalt per parkeeractie €0,49 servicekosten of kiest voor een abonnement à €3,99 per maand.

• Conclusie: als u vooral in Nederlandse steden parkeert, zit u goed met Yellowbrick.

MEER WETEN?

www.anwb.nl/mobiel/onderweg-app • www.easypark.com/nl • www.yellowbrick.nl • www.consumentenbond.nl/private-lease/parkeerapps

CONSULENT TINI SELLES:

‘Het

zijn vooral kleine digitale klusjes waarmee ik leden help’

Carla Glasius (83) weet al jaren dat ze nabestaandenpensioen zal krijgen als haar ex-man komt te overlijden. Maar als het zover is, gaat dat niet helemaal vanzelf. Carla vraagt ANBO-PCOB om hulp. En dan is het zo geregeld.

Carla is al dertig jaar alleen en de laatste jaren ziet ze haar ex-man niet meer. Maar ze heeft een goed contact met haar drie kinderen en zij zullen haar waarschuwen als er iets met haar ex gebeurt. Vorig jaar was het dan zover. Haar oudste dochter belt om te vertellen dat hij in het ziekenhuis ligt met een hersenbloeding. Daar komt hij te overlijden.

Een ingewikkelde vraag

Bij de echtscheiding is destijds geregeld dat Carla aanspraak kan maken op de helft van het pensioen. Het pensioenfonds van Shell betaalt dat iedere maand netjes uit, maar met het overlijden van haar ex-man verandert dat. Ze krijgt een brief waarin staat dat ze nabestaandenpensioen kan aanvragen. “Best bijzonder”, vindt Carla, “want ze kenden me al jaren.” Ook moet ze een kopie van haar ID-bewijs meesturen. En dat allemaal ‘ouderwets’ via de mail en niet via DigiD. “Ook best bijzonder.” Carla heeft een computer en een printer die ook kan scannen. Ze is redelijk digitaal vaardig. “Ik probeer zoveel mogelijk bij te blijven, maar dit lukte me niet. Het pensioenfonds wilde namelijk een kopie van mijn paspoort zónder pasfoto.”

Binnen no time hulp van ANBO-PCOB

Carla komt er niet uit en haar kinderen om hulp vragen is lastig. “Een van mijn dochters woont in Duitsland, mijn zoon woont op Bali en mijn andere dochter woont wel in de buurt, maar die wist ook niet hoe het moest.” Dan hoort Carla van haar schoonzus over het ANBO-PCOB Adviesteam. “Ik was geen lid van ANBO-PCOB, maar zij zei: ‘Daar helpen ze je heel goed.’ Dus ik heb

WILT U OOK GRAAG ADVIES OF HULP?

Het ANBO-PCOB Adviesteam helpt u graag met vragen en problemen. U kunt ons iedere werkdag van 10.00 tot 15.00 uur bereiken via telefoonnummer 0348 - 46 66 88. Mailen kan altijd: adviesteam@anbo-pcob.nl

Op onze website kunt u nog meer opgeloste zaken bekijken: anbo-pcob.nl/opgelost

‘Het pensioenfonds wilde een kopie van mijn paspoort, maar zónder pasfoto!’

gebeld en gezegd dat ik lid wilde worden en een probleem had.”

Dat ze ook al meteen geholpen zou worden, verwachtte Carla niet. Maar binnen een paar dagen is consulent Tini Selles aan boord. “Letterlijk”, lacht Tini, “want Carla woont op een woonboot.”

Met een app is het zo gepiept

Tini maakt Carla wegwijs in het gebruik van de KopieID-app. “Dat is een veilige app van de overheid waarmee je heel simpel met je telefoon een kopie maakt van je identiteitsbewijs”, legt Tini uit. “En de gegevens die je niet hoeft te delen, zoals in dit geval de pasfoto, kun je vervolgens heel makkelijk weghalen.”

Al met al heeft het nog geen half uur in beslag genomen, zegt Carla. “We hebben vooral gezellig gekletst.”

Tini beaamt dat volmondig. “Dat is precies wat ik zo leuk vind aan dit

werk. Ik kom niet alleen om ergens mee te helpen, maar ook voor een babbeltje.” Het zijn vooral kleine digitale klusjes waarmee Tini de leden ondersteunt. “Ik ben zelf echt geen digitaal wonder, maar vaak is het dat iemand denkt: hoe ging dit ook alweer? Zo iemand help ik dan net over de drempel.”

Goede reden om lid te blijven

Het pensioenfonds van Shell reageert snel als alles verstuurd is en Carla krijgt nu maandelijks haar nabestaandenpensioen. “Ik krijg nu zelfs nog iets meer dan ik al had.”

Dat ze weet dat ze altijd een beroep kan doen op het Adviesteam, vindt Carla fijn en daarom blijft ze lid. “Je weet nooit of ik nog eens hulp nodig heb. En ach, het lidmaatschap kost gelukkig de wereld niet.”

je suiker

direct op je telefoon3 Zo kun jij elke dag kleine stappen zetten, die op de lange termijn een groot verschil maken. Het FreeStyle Libre 2 systeem is voor mensen met diabetes. Vraag je behandelaar naar de mogelijkheden.

Maak met uw nalatenschap een waardevol verschil

Wilde Ganzen steunt wereldwijd mensen die met kleine, slimme projecten armoede aanpakken in hun eigen buurt of dorp. Door Wilde Ganzen op te nemen in uw testament geeft u deze aanpakkers de kans om armoede van onderop te doorbreken.

Meer informatie? Ga naar www.wildeganzen.nl/nalaten of scan de QR-code. Liever een persoonlijk gesprek? Neem dan contact op met Emmy Janssen via 033 - 204 5522 of emmy@wildeganzen.nl

TEKST:

RIANNE VAN DER MOLEN, ERIC SCHLANGEN

GEZONDHEID

dementie

10 hoopvolle ontwikkelingen

Er is veelbelovend nieuws als het over dementie gaat: de kans op de gevreesde ziekte neemt af, het leven van mensen met dementie is verbeterd en onderzoekers ontdekken steeds meer over de hersenaandoening. En er is meer positief nieuws!

1Minder dementie door gezonde leefstijl

De kans dat iemand dementie krijgt, is al vele jaren aan het afnemen, zo laten diverse onderzoeken zien. Dat komt waarschijnlijk doordat we gezonder leven, beter opgeleid zijn en vooral doordat hart- en vaatziekten en diabetes steeds beter behandeld worden. Door beter te zorgen voor ons lichaam blijven ook onze hersenen langer gezond.

“Het aantal mensen boven de 65 jaar neemt in Nederland flink toe en we worden ook steeds ouder”, zegt hoogleraar ouderengeneeskunde Rudi Westendorp.

“Als het risico op dementie hetzelfde zou blijven, zou het aantal mensen met deze ziekte meer dan verdubbelen. Maar dat is niet het geval: we blijven steeds langer gezond en dementie blijft steeds vaker uit.”

‘Dementie is in de meeste gevallen niet erfelijk’

Ook de directeur-bestuurder van Alzheimer Nederland, Wiesje van der Flier, ziet dat door de toegenomen aandacht voor een gezonde leefstijl het aantal mensen met dementie minder snel groeit dan verwacht. “Daarom is het zo belangrijk om te blijven inzetten op preventie. Je kunt zelf veel doen. Uit een wetenschappelijk rapport van de Lancet Commission on Dementia

Wiesje van der Flier van Alzheimer Nederland.

Foto: Janita Sassen

uit 2024 blijkt dat 45 procent van de dementiegevallen door leefstijlfactoren voorkomen of uitgesteld kan worden. Bij 55 procent van de gevallen spelen andere factoren een rol, zoals genetische aanleg of het simpele feit dat de ziekte zomaar ontstaat.”

De belangrijkste risicofactor is nog steeds de leeftijd. “Hoe ouder je wordt, hoe groter de kans.” Maar door op tijd te beginnen met het aanpassen van je leefstijl kun je volgens Wiesje echt verschil maken. “Kies voor een gezond dieet met veel groente en fruit, bij voorkeur mediterraan. Houd verder je bloeddruk in de gaten, voorkom overgewicht en beperk suiker.” Niet roken en geen alcohol helpen het dementierisico eveneens te verlagen. “En minstens zo belangrijk: blijf nieuwsgierig en mentaal actief. Hoe meer verbindingen er in de hersenen worden aangelegd, hoe weerbaarder ze zijn tegen schade op latere leeftijd. Leer nieuwe dingen, pak een studie of hobby op, ga puzzelen en blijf sociaal actief.” Meer lezen?

www.dementie.nl, www.mijnbreincoach.eu en www.breinzorg.nl (voor ouderen met geheugenproblemen)

GEZONDHEID

Muziektherapie brengt mensen weer samen

Een oudere vrouw staart de kamer in en lijkt in zichzelf gekeerd, ook al zit haar dochter naast haar op de bank. Tot de muziektherapeut een liedje inzet op zijn gitaar. Al bij de eerste noten klapt de vrouw mee en verschijnt er een glimlach op haar gezicht.

‘Als we samen zingen, is oma echt weer zoals ze vroeger was’

Muziektherapie is een aanstekelijk medicijn bij dementie. Muziek roept direct herinneringen op. Ook al hebben mensen hun vermogen verloren om heldere zinnen te formuleren, bij een vertrouwd lied kan opeens herkenning komen en een reactie die ze weer verbindt met hun naasten. Ontroerend is de video van Denise Heins die muziektherapie geeft aan een dame en haar kleinkinderen. Samen zingen ze Sterrenstof van De Jeugd van Tegenwoordig. Na afloop merkt haar kleindochter op dat het, sinds haar oma dementie heeft, vaak lastig communiceren is met haar. Behalve op deze momenten. “Als we samen zingen, is ze echt weer zoals ze vroeger was. Toen was mijn oma altijd de gangmaker en dat is ze tijdens de muziektherapie weer.”

Voluit leven mét dementie

Op steeds meer plekken in Nederland wonen mensen met dementie in innovatieve woonvormen en een groene omgeving. Onderzoek toont aan dat dit een duidelijk positief effect heeft op de gezondheid en het welzijn van de bewoners. “Een verpleeghuis lijkt soms bijna een medische omgeving, terwijl het bij ons juist veel meer voelt als thuis.” Aan het woord is Erik Bos van ZorgErf Buiten-Land in Putten, waar 48 mensen met dementie wonen en zo’n 60 mensen dagelijks de dag komen besteden. Het ZorgErf ziet eruit als een vakantiepark, met gekleurde huisjes, hofjes en veranda’s. “Hier is veel groen en kunnen mensen zelf over het erf wandelen. Centraal op ons terrein staat het Land-Huus, waar je een kopje koffie met vers appelgebak kunt nuttigen.” Het terrein is aan alle kanten open. “We willen de bewoners bewust niet in bubbeltjesplastic verpakken. We letten echt wel op ze, maar

kunnen niet voorkomen dat iemand bijvoorbeeld een keer valt. Bij een vol en leuk leven horen nu eenmaal ook risico’s.”

Bij ZorgErf Buiten-Land helpt de ene bewoner met koken en een andere met tuinieren, net wat bij iemand past. “Bewegen, helpen en nieuwe dingen leren draagt bij aan het welzijn. We zien dat de mensen hier voluit leven en zich daar prettig bij voelen.”

Meer lezen?

Ga naar www.buiten-land.nl

‘Bij een vol en leuk leven horen nu eenmaal ook risico’s’

4Meer en meer gemeenten zijn dementievriendelijk

Een groeiend aantal gemeenten wordt ‘dementievriendelijk’, een initiatief dat Alzheimer Nederland actief stimuleert. Simpelweg betekent het dat er bewust wordt gewerkt aan het dagelijkse leven van mensen met dementie makkelijker maken.

In Roermond doen ze dat bijvoorbeeld door rond Wereld Alzheimer Dag een lezing te verzorgen in de bibliotheek. Ook krijgen de chauffeurs van het lokale vervoerbedrijf extra informatie over hoe zij mensen met dementie kunnen ondersteunen bij het halen en brengen.

Meer weten?

www.alzheimer-nederland.nl/dementievriendelijk

5Vrijheid!

De deuren zijn niet meer op slot

Lang was het in veel verpleeghuizen gebruikelijk om mensen met dementie achter gesloten deuren te houden. Tot op 1 januari 2020 de Wet zorg en dwang inging, met als doel onvrijwillige zorg te voorkomen. “Die wet heeft verpleeghuizen gestimuleerd om hun gesloten afdelingen te openen”, vertelt Suzan van Liempd, beleidsadviseur bij zorgorganisatie Mijzo, die – samen met de Academische Werkplaats Ouderen van Tranzo – onderzoek doet naar de relatie tussen bewegingsvrijheid en de gezondheid van mensen met dementie. “Verpleeghuisbewoners met dementie kregen meer vrijheden en de effecten daarvan bleken positief.” Zo volgde Suzan een groep die verhuisde van een gesloten afdeling naar een verpleeghuis met meer bewegingsvrijheid. Ze zag dat de ouderen met dementie er merkbaar op vooruitgingen als ze

GEZONDHEID

weer wat zelfstandiger werden. “De mensen werden minder onrustig en lieten minder boosheid zien. Terwijl er daarvoor regelmatig conflicten ontstonden achter de gesloten deuren.” Die gesloten deuren gingen dus open. “Door deze nieuwe aanpak wordt nu vaker een gesprek met bewoners en familie gevoerd over wat nog wel kan en welke risico’s aanvaardbaar zijn.”

Voor haar huidige onderzoek sprak Suzan met negentien medewerkers van een verpleeghuis waar bewoners volledige bewegingsvrijheid hebben. “Die stap vonden ze heel spannend. Want wat betekent het als iemand naar buiten gaat en er iets misgaat? Wie is dan verantwoordelijk? Uiteindelijk ontdekten de medewerkers dat het meestal goed gaat en dat de bewoners beter in hun vel kwamen te zitten. Dat gaf vertrouwen.”

Onvergetelijk rondleiding in Het Noordbrabants Museum

Samen genieten van en praten over kunst

Mis je soms de verbinding met je dementerende partner, vriend(in) of familielid? Neem hem of haar eens mee naar de Onvergetelijk-rondleidingen, die inmiddels in twaalf musea worden gehouden. Het Noordbrabants Museum opent op twaalf maandagmiddagen exclusief de deuren voor mensen met dementie en hun dierbaren. Een speciaal getrainde rondleider neemt u mee langs bijzondere kunstwerken. Door verhalen te delen, herinneringen op te roepen en met elkaar in gesprek te gaan, wordt ieder kunstwerk een persoonlijke ontdekkingstocht. In Kunstmuseum Den Haag is de Kunstconnectie: dementievriendelijke rondleidingen door de

Tuba Yilmazvan Raay, casemanager in Twente.

museumzalen. Een andere omgeving en de nabijheid van kunst zorgen voor nieuwe, positieve ervaringen en andere gesprekken. Het hebben van plezier, de interactie met elkaar en de verbindende kracht van kunst staan centraal.

Meer weten?

www.onvergetelijkmuseum.nl www.kunstmuseum.nl/nl/bezoek/ kunstconnectie

Een beter leven thuis met de juiste ondersteuning

Wat is er nodig om iemand met dementie thuis te kunnen laten wonen? En wat is hun kwaliteit van leven? Die vragen staan centraal in het werk van casemanagers dementie. Overal in Nederland ondersteunen zij mensen met dementie en hun mantelzorgers.

Tuba Yilmaz-van Raay is een van hen. Als wijkverpleegkundige en casemanager in Twente maakt ze bij elk gezin een inschatting van de situatie. Welke hulp is er nodig? Kan dagbesteding de mantelzorger ontlasten? Wonen de kinderen in de buurt? “Ook al wordt de ziekte erger, ons doel is de situatie zo lang mogelijk stabiel te houden.”

Tuba besteedt bewust veel aandacht aan de mantelzorgers. “Je wilt niet dat die overbelast raken. Soms verwijs ik ze naar een Alzheimer-café, zodat ze voelen dat ze niet de enige zijn die met de zorg voor een alzheimerpatiënt worstelen. En bij de cliënt zelf zoek ik vooral wat nog wél kan. Kan bijvoorbeeld dagbesteding helpen om sociaal actief te blijven en

tegelijk de mantelzorger ontlasten?”

In de Turkse gemeenschap, waarin Tuba veel werkt, wordt professionele zorg vaak laat ingeschakeld. “Als iemand vergeetachtig wordt, zien de gezinsleden dat niet meteen als een probleem. Veel mantelzorgers in die cultuur ervaren de zorg als hun verantwoordelijkheid. Tot het echt niet meer gaat. Als ik bij zo’n gezin kom, laat ik ze weten dat wij de zorg niet komen overnemen, maar graag willen delen. Dat ene zinnetje maakt al een groot verschil.”

8Aan het werk!

Ook mét geheugenproblemen

“Ik was projectmanager, vooral in de weg- en waterbouw. Ik werk al twee jaar niet meer. Maar door van alles te blijven doen, ook buiten in de natuur, krijg je in je hoofd wat meer zuurstof. Als je alleen maar op de bank zit, ga je alleen maar neer”, zegt Jan. Jan heeft frontotemporale dementie, maar hij steekt als vrijwilliger nog graag de handen uit de mouwen op landgoed Geerestein. Hij is een harde werker, beresterk en erg gemotiveerd. Jan heeft die vrijwilligersbaan via DemenTalent, een programma om mensen met geheugenproblemen te activeren. Directeur Deanie van Tuijl: “We hebben gekeken naar wat Jan plezier geeft. We kunnen de ziekte niet tegenhouden, maar wel een beetje afremmen. Mensen hebben minder last van angst en apathie, en ze zijn minder snel geïrriteerd.”

Meer weten?

Ga naar www.dementalent.nl

9Volwaardig mens zijn, ondanks alzheimer

Op Zorgboerderij Giersbergen aan de rand van de Drunense Duinen komen dagelijks ongeveer veertig cliënten (waarvan een deel met alzheimer). Er wordt gewerkt volgens de Böhm-zorgmethodiek. Zorgmanager Dolf Becx: “Die methode dwingt ons om goed door de ogen van de cliënt te kijken, naar hoe díe de wereld ervaart.

“Ons motto is: de mens niet opgeven, maar laten opleven”

De mens niet opgeven, maar laten opleven, is het motto. Het mooiste van deze plek is, dat mensen met dementie hier – naar eigen zeggen–nog volwaardig mens kunnen zijn. We proberen ervoor te zorgen dat ze zoveel mogelijk eigen regie houden en zelfredzaam zijn. Daarbij nemen we iedereen heel serieus.

Zo hebben we een heel actieve cliëntenraad, waarin ook mensen zitten die al een vergevorderd stadium van alzheimer hebben. Wij begrijpen dat er veel achterdocht en verdriet ontstaat als je merkt dat je bepaalde dingen niet meer kan. Maar hier ervaren deze mensen wat ze nog wel kunnen.”

Als Dolf vanuit zijn kantoor naar buiten kijkt, ziet hij ouderen werken in de moestuin of de kippen verzorgen. “Wij bootsen hier een boerderij na, met allerlei taken die daarbij horen. Van het verzorgen van dieren tot het helpen in het huishouden en het klussen in de werkplaats”, vertelt Dolf. “We hebben bewust een open omgeving, zonder hekken. Doordat mensen de dingen doen waarbij ze zich thuis voelen, hebben ze weinig behoefte om weg te lopen.”

Meer weten?

Kijk op www.zorgboerderijgiersbergen.nl

Vrijheid van bewegen dankzij gps-trackers

In een recent Brits onderzoek werden deelnemers met dementie twee weken lang met een gps-tracker gevolgd. En wat bleek? Ze gaan veel minder ver van huis als ze alleen op pad gaan. Zij lijken bewust hun tochtje te beperken om niet te verdwalen. Bewegen is belangrijk, ook voor het brein. We weten dat dit het geheugen kan verbeteren, stress kan verminderen en zorgt voor een gezonde nachtrust. Dus iemand die altijd graag wandelt in het bos achter zijn huis, zou je het liefst laten gaan, ook als die dementie heeft. Maar wat als die persoon verdwaalt? Het inzetten van een gps-tracker kan een goede optie zijn. Met zo’n tracker kun je precies volgen waar iemand zich bevindt.

ERIC SCHLANGEN, SENIORADVISEUR ANBO-PCOB: ‘DE MENS ACHTER DEMENTIE LEEFT OP’

“Als je naar de positieve ontwikkelingen rond dementie kijkt, vallen een paar dingen op. De kans op dementie neemt al jarenlang af. Mensen met dementie kunnen langer thuisblijven. Maar vooral: we zien de mens achter de dementie steeds beter. Ook kunnen we onterechte angst voor dementie wegnemen: het is maar voor een heel klein deel erfelijk en door gezond te leven kun je de kans erop verkleinen.”

“We zien ook steeds beter hoe bij dementie problemen ontstaan. Daardoor kunnen we mensen met dementie beter begeleiden, vrijer laten bewegen en een zinvolle en tevreden dag laten beleven. Als zij actief blijven meedoen, vertraagt dat het ziekteproces. Helpen in en om het huis, naar buiten gaan, mensen ontmoeten, bijvoorbeeld bij een vrijwilligersorganisatie. Accepteer de gewone risico’s van het leven als iemand met dementie de dingen doet die het leven de moeite waard maken.”

‘De kans op dementie neemt al jarenlang af’

“Als het thuis moeilijker wordt, is dagopvang of vrijwilligerswerk een mooie manier om de mens met dementie én zijn of haar mantelzorger even wat ademruimte te geven. En als het thuis niet meer gaat, zien we steeds betere woonzorg, waardoor het leven voor mensen met dementie gewoon door kan gaan.”

De momenten die u wilt blijven beleven.

ON BEREIK BAAR

TKE trapliften zorgt ervoor dat u kunt blijven genieten van de momenten die uw dag waarde geven. Boven, op uw hobby-zolder, waar u in alle rust kunt schilderen, knutselen of gewoon tijd voor uzelf kunt nemen. En ‘s avonds, bij uw nachtkastje, waar u uw boek en leesbril pakt zoals u dat altijd hebt gedaan.

Als traplopen lastiger wordt, hoeft u die plekken niet op te geven. Met een traplift van TKE blijft uw woning bereikbaar. Zodat u kunt blijven doen wat voor uw belangrijk is.

Of u nu thuisblijft of eropuit gaat: wij hebben interessante tips voor u!

SAMEN ETEN IN VRIJHEID

Op 5 mei kan heel Nederland aanschuiven bij een Vrijheidsmaaltijd. Aan de eettafel ontmoet u nieuwe mensen en vindt u elkaar in verhalen over vrijheid en onvrijheid. Zo veranderen onbekenden in bekenden.

Voor het organiseren of het op 5 mei bijwonen van een Vrijheidsmaaltijd: www.4en5mei.nl

DUITSE OORLOGSVOERTUIGEN

Tijdens Militracks zijn er Duitse motoren, halfrupsen en pantservoertuigen uit de Tweede Wereldoorlog te zien - voor een groot deel rijdend!

Misschien lukt het u om erin mee te rijden – daarvoor is een beperkt aantal tickets beschikbaar.

Op 16 en 17 mei 2026 in Museum Overloon, Museumpark 1, 5825 AM Overloon. www.oorlogsmuseum.nl

Soldaat in verzet

Op 5 februari 1943 belt een man aan bij Hendrik Seyffardt van het Nederlandse SS-vrijwilligerslegioen. Seyffardt doet zelf open, wordt neergeschoten en overlijdt de volgende dag aan zijn verwondingen. Jan Verleun, 23 jaar oud, heeft zijn missie voltooid, maar op hem is nu de jacht begonnen.

Te zien t/m 19 mei 2026 in diverse Nederlandse theaters. www.soldaatinverzet.nl

Beleef de slag om Arnhem

In de Airborne Experience komt de geschiedenis tot leven. Treed in de voetsporen van een Britse parachutist en beleef de Slag om Arnhem.

Airborne Museum Hartenstein, Oosterbeek. www.airbornemuseum.nl

HERDENKINGSCONCERT

Ook in tijden van herdenking zegt muziek vaak meer dan woorden. Met werken van beroemde componisten, uitgevoerd door het Symfonieorkest Nijmegen, wordt stilgestaan bij herinnering, rouw en menselijke veerkracht.

Op 4 mei in Concertgebouw De Vereniging, Nijmegen. www.symfonieorkestnijmegen.nl

VRIJHEIDSSOEP 2026 VAN JANNY

VAN DER HEIJDEN

NODIG VOOR 6 PERSONEN

1 tl gemalen korianderzaad (ketoembar) • 1 mespunt fenegriek • ½ tl komijn • versgemalen zwarte peper • 1½ tl gemberpoeder • 1 tl kardemom • 1 tl uienpoeder • scheutje (arachide)olie • 600 g gare witte bonen • 400 ml kokosmelk • 500 à 600 ml groentebouillon • staafmixer of blender. Extra naar smaak: chili-olie, koriander, gehakte noten, geroosterde pitten, lenteui, pesto, tomatenblokjes of wat u maar lekker lijkt.

BEREIDING

Meng alle specerijen. Verhit de olie in een pan en fruit hierin ongeveer twee derde van het specerijenmengsel kort aan. Houd de rest van het mengsel achter om de soep later nog meer smaak te geven. Voeg de gare witte bonen en de kokosmelk toe, en dan bouillon tot de bonen ruim onderstaan. Breng aan de kook en laat ongeveer 15 minuten zacht pruttelen. Pureer de soep en garneer eventueel met de extra smaakmakers.

& THUIS

3x boeken

1

BONTEBOK

Jaap Visser

Tussen het hongerende Amsterdam en het Friese boerenland pendelde in de oorlog de Lemmerboot. Dankzij de Friese hulp konden zo vele Amsterdamse joden en tientallen jonge voetballertjes de oorlog overleven. Uitgeverij Spectrum | €22,99

JONG EN ONSCHULDIG?

Rivka Baum

Tijdens de Tweede Wereldoorlog dienden in 1944 acht Nederlandse vrouwen als bewaakster in Auschwitz-Birkenau. Dit is het verhaal van doodgewone meisjes op een allesbehalve doodgewone plek.

2

Kijken AnderenaarTijden

Het geschiedenisprogramma Andere Tijden werd 25 jaar lang uitgezonden op NPO2. Of je nu de amateurfilms uit de Tweede Wereldoorlog wilt bekijken of andere onderwerpen uit de meer recente geschiedenis zoekt: er is een uitgebreid archief. Wie het programma vanaf nu wil volgen, gaat naar www.youtube.com en tikt in de zoekbalk ‘Andere Tijden’. www.anderetijden.nl

WIN!

Uitgeverij Prometheus | €22,99

3

SPIONNENFAMILIE

Christine Kuehn

In 1994 krijgt Christine een brief. De schrijver wil haar vader spreken over spionage, nazi’s en de oorlog. Zo begint haar onderzoek naar het duistere familieverleden. Uitgeverij Nieuw Amsterdam | €22,99

Kans maken op een van deze drie boeken?

Bel vóór 9 juni 2026 naar 0909-0108 en kies optie 2 (€0,60 per gesprek)

Of sms naar 3669 voor: Bontebok magazine<spatie>bont

Jong en onschuldig? magazine<spatie>jong

Spionnenfamilie magazine<spatie>spion

TEKST: STICHTING OORLOGSVERHALEN, MONICA BOSCHMAN FOTO’S: ANNEKE SCHULTSPOLS, STICHTING OORLOGSVERHALEN

ANNEKE OVER HET JAPPENKAMP:

De ergste vijand was de honger

Anneke Schults-Pols (87) heeft als kind ruim drie jaar met haar moeder gevangengezeten in een Japans concentratiekamp. Nu vertelt ze op basisscholen over die tijd, omdat ook de oorlog in Azië niet vergeten mag worden.

Voor de oorlog was de vader van Anneke militair bij het KNIL in Nederlands-Indië. Tijdens zijn verlof in Nederland ontmoette hij Annekes moeder. Ze trouwden en gingen op Java wonen, in Bandoeng. Op deze idyllische plek werd in 1939 Anneke geboren. Toen in Nederland de Tweede Wereldoorlog uitbrak, leefde het jonge gezin nog in vrijheid. Maar begin maart 1942 viel het Japanse leger Java binnen en kort daarop was de Japanse bezetting van Nederlands-Indië een feit.

Als beesten vervoerd

Net als andere Nederlandse mannen werd Annekes vader krijgsgevangen gemaakt. Hij belandde in een Japans

werkkamp en werd ingezet bij de aanleg van de Pakanbaru-spoorweg. Toen Anneke drie jaar oud was, werd ze met haar moeder gevangengenomen en naar kamp Tjideng gebracht. “We mochten alleen meenemen wat we konden dragen. Ik nam een poppenwagentje mee, met daarin fotoalbums en andere spulletjes. We werden in een geblindeerde goederentrein gepropt, als beesten bij elkaar. Het was bloedheet en ik was bang. Maar ik had een lieve moeder. Ze zei: ‘Niet huilen, het komt allemaal goed.’ Ik zat de hele reis tegen haar aan.”

In het overvolle kamp

Kamp Tjideng was een omheind deel van een armoedige buitenwijk van Batavia, het latere Djakarta (nog later Jakarta). In het overvolle kamp zaten vooral vrouwen en kinderen van Nederlandse en Indisch-Nederlandse afkomst. Veel mensen stierven door honger en gebrek aan medische zorg. Anneke: “We hadden het geluk dat wij op de overdekte galerij terechtkwamen. Daar hadden we een bed, afgescheiden door een gordijntje. We zaten niet zoals anderen opeengepakt in een kamertje en hadden daardoor ook minder last van ongedierte.”

MEER VAN DEZE VERHALEN

Op www.oorlogsverhalen.com verzamelt de Stichting Oorlogsverhalen de unieke verslagen van mensen die het zelf hebben meegemaakt. Dit om onze kinderen en hun kinderen te leren dat vrede niet vanzelfsprekend is.

Altijd maar buigen

Elke dag werden de gevangenen verzameld op een groot plein. “Dan moesten we in de houding gaan staan en werden we geteld. We moesten buigen, heel diep buigen. Wie niet diep genoeg boog, kreeg slaag. Als kind werd je niet geslagen, maar in jouw plaats kreeg je moeder klappen. Ook ‘s nachts moesten we vaak ons bed uit om in de houding op het plein te gaan staan.”

Honger, altijd honger

“We hadden een erg wrede kampcommandant”, vertelt Anneke. “Toch was de ergste vijand niet de Jap. Dat was de honger. Mijn moeder had het geluk dat ze in de gaarkeuken werkte. Ze gaf me soms gepikte kaantjes, verstopt in een doosje voor wybertjes. We waren altijd op zoek naar eten; ik at slakken, kikkers en boombladeren. Door de afrastering vroegen we inlanders om eten. Vrouwen ruilden dan bijvoorbeeld een armbandje voor wat voedsel. Maar als de Jap dat zag, werd je afgetuigd en moest je uren in de zon staan.

Toen ik zes jaar werd, kreeg ik een banaan cadeau. Ik geloof dat ik die met schil en al heb opgegeten.”

Vijand wordt beschermer

Na de atoombommen op Hiroshima en Nagasaki capituleerde Japan. Zo kwam op 15 augustus 1945 de Tweede Wereldoorlog ook in Azië ten einde. De mensen in de kampen wisten op dat moment van niets. “Maar op een dag vlogen er vliegtuigen over het kamp. Daar vielen pamfletten

uit waarop stond dat de oorlog was afgelopen. De poort ging open, maar we mochten het kamp niet uit, dat was te gevaarlijk. De Jappen, die eerst onze vijand waren, moesten ons nu beschermen tegen de Indonesische opstandelingen.”

‘Dat is pappie niet’

De mannen uit de werkkampen gingen op zoek naar hun vrouwen. “Ook mijn vader kwam, een enge magere man. Mijn moeder zei: ‘Kijk, dat is pappie.’ Ik antwoordde: ‘Dat is pappie niet, pappie zit in de koffer.’ Want iedere avond had mijn moeder een foto van mijn vader uit de koffer gehaald en die aan mij laten zien. Op die foto was mijn vader een mooie man.”

Mijn vader ging als KNIL-militair al na drie maanden terug naar Nederlands-Indië, om in opdracht van de Nederlandse regering de orde te herstellen. Wij volgden een paar maanden later. Het was heel anders dan we ons hadden voorgesteld. In ons oude huis vonden we niets meer dat van ons was. Ook waren we als Nederlanders niet meer geliefd.”

Van opvangcentrum naar noodwoning

“Na het proces van dekolonisatie gingen we in 1950 definitief terug naar Nederland. Mijn ouders hadden gespaard voor een huisje, maar het geld was door de devaluatie niets meer waard. Het was de tweede keer dat we alles verloren.

‘Toen ik zes werd, kreeg ik een banaan. Die heb ik geloof ik met schil en al opgegeten’

Na de hereniging ging het gezin naar Nederland, een bootreis van zo’n twee maanden. In januari 1946 kwamen ze aan, in de sneeuw.

Terug naar Indië

Het gezin logeerde bij kleinbehuisde familieleden en moest steeds weer verkassen. “Er was altijd spanning. Mijn moeder zei steeds: ‘We moeten blij zijn dat we hier mogen zijn.’ Als ik gepest werd, durfde ik niets te zeggen. Alleen het laatste verblijf bij een zus van mijn moeder was fijn.

We hebben eerst een half jaar in de barakken van een opvangcentrum gewoond. Vervolgens kregen we een noodwoning. Ik schaamde me en durfde geen vriendinnetjes mee naar huis te nemen. Uiteindelijk kregen we een gewoon huis. Toen ik twaalf was, begon voor mij eindelijk mijn jeugd.”

Ook voor de afdelingen van ANBO-PCOB kan Anneke lezingen geven. Zo’n lezing is aan te vragen via a.schults@home.nl

UW seksleven EEN BOOST GEVEN?

Voor een leven lang liefhebben

Discreet en stijlvol thuisbezorgd

Hulp bij erectieproblemen & intimiteitstips Persoonlijk advies van specialisten

Nieuwe

Hulp bij erectieproblemen

Persoonlijk & medisch advies

Scan de QR-code voor wekelijkse tips, artikelen en 10% korting. Anoniem en altijd afmeldbaar.

Is uw pensioen te laag om comfortabel te leven?

Met WoningPensioen zet u de overwaarde van uw huis om in een maandelijkse uitkering — zonder te verhuizen.

Maandelijks een vaste uitkering tot uw 100e levensjaar

Verkoop uw huis en blijf er levenslang wonen

Geen inkomenseis of lening

Geen rente of huur betalen

Financiële zekerheid voor de toekomst

Vraag nu uw gratis indicatierapport aan:

Scan de QR-code of ga naar http://www.woningpensioen.nl/ouderenwijzer en ontdek hoeveel u maandelijks kunt ontvangen met WoningPensioen.

WoningPensioen B.V.

Mozartlaan 27C 1217 CM Hilversum

T: 085 - 401 31 14

E: info@woningpensioen.nl W: www.woningpensioen.nl

All-in abonnement

voor een scootmobiel of elektrische driewielfiets

Binnen 5 werkdagen geleverd met rijinstructie

Inclusief verzekering, onderhoud, reparatie, pechservice

Opzegtermijn van slechts 2 weken

Vanaf €199 per maand

Meer weten?

welzorg.nl/flex

Klant beoordeling 9,7

ABSOLUUT DE BESTE EN MEEST BETROUWBARE TOILETZITTING-MET-ONDERDOUCHE

Je went er in no-time aan en dan wil je nooit meer anders.

• Installatie zonder hakken of breken.

• Eigen technische dienst.

• Zeer hoge tevredenheidsscore.

Inclusief installatie 1.140 euro incl. btw (Installeert u zelf: 795 euro incl. btw)

En altijd: 3 weken gratis op proef en 5 jaar garantie. Niet langer aarzelen; BESTEL NU!

www.spatoilet.com of bel voor een installatieafspraak 06 53 14 32 34 of 06 29 04 38 12

LEDENVOORDEEL

WORD STERKER EN FITTER

ZilverFitness is een sportprogramma speciaal voor 55-plussers. De trainingen vinden plaats in kleine groepen en de begeleiding wordt verzorgd door ervaren, vaste coaches. ZilverFitness heeft meer dan veertig locaties in Nederland.

Ga naar www.anbo-pcob.nl/zilverfitness of bel 030 - 752 35 48.

TOE AAN EEN NIEUWE E-BIKE?

Wij werken samen met Fietsvoordeelshop. Zij verkopen uitsluitend topmerken zoals Gazelle, Batavus en Koga, in verschillende prijsklassen met 33 winkels in Nederland. Als lid ontvang u extra korting op veel fietsen. Wilt u profiteren van deze speciale Ledenaanbieding?

extra korting voor leden gratis proefles + 5% korting 5% korting op uw woonverzekering

Ga naar www.anbo-pcob.nl/fietsvoordeelshop of bel 085 - 071 77 29.

UW SPULLEN GOED VERZEKERD

ANBO-PCOB-leden krijgen 5 procent korting op de woonverzekering van Univé. Zo kiest u extra voordelig voor extra zekerheid. Kies de dekking die past bij uw situatie. Regel het eenvoudig online, bel voor advies of kom langs in een Univé-winkel. Profiteer vandaag nog!

Ga naar anbo-pcob/unive-woonverzekeringen of bel 0592 - 34 89 99.

tot

10% korting

LEDENVOORDEEL

AMAC, DE APPLE-EXPERT

Als lid van ANBO-PCOB krijgt u in de AMAC-webwinkel tot 10 procent korting op de adviesprijs van Appleproducten. Bijvoorbeeld op een iPhone, iPad, Apple Watch of op de AirPods.

Ga naar www.anbo-pcob.nl/amac of bel 088 - 770 60 00.

BLIJF FIT, GA ZWEMMEN

ANBO-PCOB-leden krijgen op vertoon van hun ledenpas 10 procent korting op een los entree kaartje (recreatief en banenzwemmen) of een ‘strippenkaart’ voor 12 of 25 Aqua'Fit-groepslessen.

Kijk voor de voorwaarden en de zwembaden op www.anbo-pcob.nl/optisport

10% korting

10% korting

REGEL UW (LEVENS)TESTAMENT ONLINE

Uw testament of levenstestament goed regelen is belangrijk – voor uzelf én uw naasten. Met Thuisnotaris doet u dit snel, veilig, voordelig en op uw gemak vanuit huis. Als ANBO-PCOB-lid krijgt u 10 procent korting op het opmaken van uw (levens)testament. Wilt u daarbij persoonlijke begeleiding van een erfrechtspecialist? Dat kan voor slechts €99 extra.

Meer informatie: www.anbo-pcob.nl/thuisnotaris

NIEUW & MET GUNSTIGE TARIEVEN

ZekerVoordeel ons slimme energiecontract

NIEUW

ZekerVoordeel

Het nieuwe en slimme energiecontract ZekerVoordeel combineert dynamische en vaste tarieven.

In de zomer is de stroomprijs laag of – als de zon schijnt – zelfs gratis. In 2025 waren er zo’n 781 uren waarop de stroomprijs nul euro was (exclusief belasting). In de winter is de prijs vaak hoger en bovendien onzeker. Door de dynamische tarieven in de zomer te combineren met de vaste tarieven in de winter, kiest u voor maximaal voordeel in de zomer en zekerheid in de winter.

VRIJBLIJVEND PERSOONLIJK ADVIES

Neem voor meer informatie gerust contact met ons op of bekijk onze website: anbo-pcob-energie.nl/zekervoordeel U kunt ons op werkdagen van 09.00 - 17.00 uur ook telefonisch bereiken op 085 - 486 33 60 . Mailen kan ook: anbo-pcob@energiebesteding.nl Een van onze deskundige en vriendelijke adviseurs helpt u graag. Bij ANBO-PCOB krijgt u altijd een eerlijk en betrouwbaar advies.

ANBO-PCOB ENERGIE

Een persoonlijk en vrijblijvend adviesgesprek. Overzichtelijk klantenportal met inzage in uw verbruik.

Maandelijks een duidelijke e-mail met uw kostenindicatie.

Goed bereikbare klantenservice met deskundige medewerkers.

Voordelige stroom- en gastarieven.

Uw energiezaken in vertrouwde handen.

DE WINKEL VAN

Profiteer van deze exclusieve aanbiedingen. De producten (met twee jaar fabrieksgarantie) worden bij u thuisbezorgd tegen €6,95 verzendkosten. Betaal eenvoudig en veilig via iDEAL of bankoverschrijving.

€29,95 i.p.v.

€59,95

INKLAPBARE TUINKRUK MET KNIESTEUN

• Geen pijnlijke knieën meer met tuinieren.

• Zittend en knielend te gebruiken.

• Inclusief zijtassen voor gereedschap.

• Kniesteun van zacht EVA-schuim.

• Inklapbaar ontwerp.

ARTIKELNUMMER BR-2252

ZITKUSSEN MET GEL

• Ondersteuning voor rug en bekken.

• Gemaakt van schuimrubber en gel.

• Koel in de zomer, warm in de winter.

• Wasbare hoes.

€24,95 i.p.v. €49,95

ARTIKELNUMMER VEX VX-102

EENMALIG 10% EXTRA KORTING

Een selectie van onze partners:

RCN Vakantieparken

SeniorWeb

Medipoint

Fletcher Hotels

50PlusMatch

NHA-thuiscursussen

Interhome

Vers aan Tafel

10% korting

€5,50 introductiekorting op het lidmaatschap

10% korting

Korting op high tea, dineren en overnachting

Gratis maand(en) daten bij lidmaatschap

10% korting 10% korting

10% korting

MAAK VOORDELIG KENNIS MET DE WINKEL VAN ANBO-PCOB ANBO-PCOB-leden krijgen eenmalig 10 procent korting op een bestelling. Gebruik hiervoor de kortingscode LEDEN10 in het bestelproces. Deze actie is geldig tot en met 31-12-2026. De korting is niet van toepassing op de verzendkosten.

Ga naar www.dewinkelvananbo-pcob.nl of scan de QR-code.

ALLE AANBIEDINGEN OP DE LEDENVOORDEELPAGINA’S

Kijk voor het complete aanbod doorlopend ledenvoordeel op: www.anbo-pcob.nl/ledenvoordeel

VERANTWOORDELIJKHEID VOOR DE TOTSTANDKOMING EN UITVOERING VAN DE OVEREENKOMSTEN TUSSEN AANBIEDERS VAN LEDENVOORDEEL EN ANBO-PCOB-LEDEN.

Senioren valalarm, voor thuis en onderweg Slechts €10,95 per maand

Keuze uit alarmknop met halsketting en kledingclip (€70,-) of polsband (€110,-)

Keuze uit 2 abonnementen:

1. alarmeren naar eigen contactpersonen (€10,95 p/mnd)

2. alarmeren naar de Persafe meldkamer (€14,95 p/mnd)

ANBOPCOB

GEEF DOOR WAT U BELANGRIJK VINDT

Veel mensen denken na over wat zij willen nalaten. Misschien herkent u dat gevoel: iets willen betekenen voor anderen, ook later.

Overweegt u ANBO-PCOB op te nemen in uw testament?

Neem dan contact op met onze adviseur Nalatenschappen: Jan Puthaar Telefoon: 0348-46 66 20 Mail: j.puthaar@anbo-pcob.nl

Wie was Jezus van Nazareth werkelijk? Wat is Zijn boodschap?

Christus openbaart zelf de waarheid: de vervalsing van Zijn leer in de afgelopen 2000 jaar en de feiten over Zijn denken en leven.

“Omdat ik geloof in een samenleving waar ouderen blijven meetellen.”

€ 24,90, e-book: € 12,99 vertaald in 16 talen — boekhandel — bibliotheek Gabriele-Uitgeverij.nl

HORIZONTAAL

BEL & WIN

horizontaal 2 muziekstuk 6 hartig hapje 10 insect 14 reeds 16 schildering op kalk 18 zware wind 20 oosters bordspel 21 olympische sport 23 korte reisonderbreking 24 lichtpaars 25 deel van een trap 27 grote papegaai 28 onbuigzaam 30 watervogel 32 stuk 33 graansoort 35 in stukken gescheiden 38 rivier in Frankrijk 40 voormalig 41 manier van doen 43 een weinig 44 waarmerken 46 oude lengtemaat 47 rotzooi 48 betaalloket 50 heldendicht 52 ellende 54 hoogachten 57 voorzetsel 58 blaasinstrument 59 tehuis 60 droog van wijn 61 groente 65 deel van het gezicht 69 telwoord 70 uitgebreid 73 hoofd van een moskee 75 curriculum vitae 77 ritmische beweging 79 grafvaas 80 waardeloos 81 politieke partij 82 trouwen 84 korzelig 87 theaterstuk 89 roem 90 smeermiddel 92 zijde van een schip 94 liefkozing van een hond 95 verbond 97 eenmaal 99 Ierland 100 wedspel 101 kluitenbreker 102 plant 104 herrie 106 omroep 107 angstig 108 bruinachtig grijs 109 schoonmaakmiddel.

verticaal

We hebben ook voor deze editie weer een prachtige prijs die u kunt winnen als u de oplossing van de puzzel goed heeft. Hoe het werkt? Maak de puzzel, noteer de oplossing en bel of sms die door. U kunt zo vaak meedoen als u wilt. Succes!

BEL 0909-0108

2 muziekstuk 6 hartig hapje 10 insect 14 reeds 16 schildering op kalk 18 zware wind 20 oosters bordspel 21 olympische sport 23 korte reisonderbreking 24 lichtpaars 25 deel van een trap 27 grote papegaai 28 onbuigzaam 30 watervogel 32 stuk 33 graansoort 35 in stukken gescheiden 38 rivier in Frankrijk 40 voormalig 41 manier van doen 43 een weinig 44 waarmerken 46 oude lengtemaat 47 rotzooi 48 betaalloket 50 heldendicht 52 ellende 54 hoogachten 57 voorzetsel 58 blaasinstrument 59 tehuis 60 droog van wijn 61 groente 65 deel van het gezicht 69 telwoord 70 uitgebreid 73 hoofd van een moskee 75 curriculum vitae 77 ritmische beweging 79 grafvaas 80 waardeloos 81 politieke partij 82 trouwen 84 korzelig 87 theaterstuk 89 roem 90 smeermiddel 92 zijde van een schip 94 liefkozing van een hond 95 verbond 97 eenmaal 99 Ierland 100 wedspel 101 kluitenbreker 102 plant 104 herrie 106 omroep 107 angstig 108 bruinachtig grijs 109 schoonmaakmiddel.

Kruiswoord

2 muziekstuk 6 hartig hapje 10 insect 14 reeds 16 schildering op kalk 18 zware wind 20 oosters bordspel 21 olympische sport 23 korte reisonderbreking 24 lichtpaars 25 deel van een trap 27 grote papegaai 28 onbuigzaam 30 watervogel 32 stuk 33 graansoort 35 in stukken gescheiden 38 rivier in Frankrijk 40 voormalig 41 manier van doen 43 een weinig 44 waarmerken 46 oude lengtemaat 47 rotzooi 48 betaalloket 50 heldendicht 52 ellende 54 hoogachten 57 voorzetsel 58 blaasinstrument 59 tehuis 60 droog van wijn 61 groente 65 deel van het gezicht 69 telwoord 70 uitgebreid 73 hoofd van een moskee 75 curriculum vitae 77 ritmische beweging 79 grafvaas 80 waardeloos 81 politieke partij 82 trouwen 84 korzelig 87 theaterstuk 89 roem 90 smeermiddel 92 zijde van een schip 94 liefkozing van een hond 95 verbond 97 eenmaal 99 Ierland 100 wedspel 101 kluitenbreker 102 plant 104 herrie 106 omroep 107 angstig 108 bruinachtig grijs 109 schoonmaakmiddel.

VERTICAAL

1 vervolgen 3 vliegende schotel 4 daar 5 toetsing 6 puntenaantal 7 wolvlokje 8 hoog opstaande boord 9 kleine aardappel 10 hemellichaam 11 dierengeluid 12 aangehecht takje 13 gekookte meelballetjes 15 zilvergaren 17 proefperiode 19 gewaad 20 soort 22 bij 26 klein hert 28 brede damessjaal 29 ziel 31 deel van een zwembad 34 bezit 36 projectieplaatje 37 naaldtekening 39 aangezichtsbeharing 42 puntig maken 45 nachtvogel 47 viervoeter 48 gegrild schapenvlees 49 deel van de dag 51 oliehoudend gewas 52 broodsoort 53 sukkel 55 onbepaald voornaamwoord 56 zojuist 62 regelmaat 63 muziekinstrument 64 vogel 66 stripfiguurtje 67 vertrekpunt op vliegveld 68 onderling verschillen 71 haaruitval 72 krap 74 onzin 76 brandend 78 sport 80 godin van de lente 81 twee ineenlopende kamers 83 straat 85 appelsoort 86 kleine bevoorrechte groep 88 ongedierte 91 soort kabeljauw 93 water in Duitsland 96 uitroep van verrassing 98 frisdrank 99 boom 100 poos 103 plus 105 ondersteek.

Bel 0909-0108 (€0,60 per gesprek), kies voor optie 1 (puzzelprijs) en spreek de oplossing in. Uw telefoonnummer wordt automatisch genoteerd.

OF SMS NAAR 3669

Sms naar 3669 de tekst

MAGAZINE <spatie> OPLOSSING

Dus bijvoorbeeld: magazine broodkruimel (€0,60 per deelname).

Heeft u een geheim nummer? Sms dan behalve de oplossing ook uw telefoonnummer.

Prijswinnaars krijgen persoonlijk bericht.

Oplossing puzzel in editie 2: dat klinkt als muziek in mijn oren SLUITINGSDATUM

U kunt meedingen naar deze prijs tot 9 juni 2026.

verticaal 1 vervolgen 3 vliegende schotel 4 daar 5 toetsing 6 puntenaantal 7 wolvlokje 8 hoog opstaande boord 9 kleine aardappel 10 hemellichaam 11 dierengeluid 12 aangehecht takje 13 gekookte meelballetjes 15 zilvergaren 17 proefperiode 19 gewaad 20 soort 22 bij 26 klein hert 28 brede damessjaal 29 ziel 31 deel van een zwembad 34 bezit 36 projectieplaatje 37 naaldtekening 39 aangezichtsbeharing 42 puntig maken 45 nachtvogel 47 viervoeter 48 gegrild schapenvlees 49 deel van de dag 51 oliehoudend gewas 52 broodsoort 53 sukkel 55 onbepaald voornaamwoord 56 zojuist 62 regelmaat 63 muziekinstrument 64 vogel 66 stripfiguurtje 67 vertrekpunt op vliegveld 68 onderling verschillen 71 haaruitval 72 krap 74 onzin 76 brandend 78 sport 80 godin van de lente 81 twee ineenlopende kamers 83 straat 85 appelsoort 86 kleine bevoorrechte groep 88 ongedierte 91 soort kabeljauw 93 water in Duitsland 96 uitroep van verrassing 98 frisdrank 99 boom 100 poos 103 plus 105 ondersteek.

1 vervolgen 3 vliegende schotel 4 daar 5 toetsing 6 puntenaantal 7 wolvlokje 8 hoog opstaande boord 9 kleine aardappel 10 hemellichaam 11 dierengeluid 12 aangehecht takje 13 gekookte meelballetjes 15 zilvergaren 17 proefperiode 19 gewaad 20 soort 22 bij 26 klein hert 28 brede damessjaal 29 ziel 31 deel van een zwembad 34 bezit 36 projectieplaatje 37 naaldtekening 39 aangezichtsbeharing 42 puntig maken 45 nachtvogel 47 viervoeter 48 gegrild schapenvlees 49 deel van de dag 51 oliehoudend gewas 52 broodsoort 53 sukkel 55 onbepaald voornaamwoord 56 zojuist 62 regelmaat 63 muziekinstrument 64 vogel 66 strip guurtje 67 vertrekpunt op vliegveld 68 onderling verschillen 71 haaruitval 72 krap 74 onzin 76 brandend 78 sport 80 godin van de lente 81 twee ineenlopende kamers 83 straat 85 appelsoort 86 kleine bevoorrechte groep 88 ongedierte 91 soort kabeljauw 93 water in Duitsland 96 uitroep van verrassing 98 frisdrank 99 boom 100 poos 103 plus 105 ondersteek.

Breng de letters uit de genummerde vakjes over naar de gelijkgenummerde vakjes van de oplossingsbalk.

PUZZEL

Maak kans op een 2-daags hotelarrangement voor twee bij Fletcher Hotels

LUXUEUS SLAPEN EN LEKKER ONTBIJTEN!

Maak kans op een 2-daags hotelarrangement (inclusief uitgebreid ontbijt) voor twee personen t.w.v. €129,90 in een van de ruim honderd* deelnemende hotels.

WAAR WILT U NAARTOE?

Wat dacht u van een landgoed op de Veluwe, een kasteel in Zuid-Limburg, een beachhotel aan de Zeeuwse kust of een ontspannen verblijf in een hotel met een BLUE Welnessresort?

PURE GASTVRIJHEID

Hoewel elk hotel zijn eigen charme heeft, staan de hotels allemaal garant voor oer-Hollandse gezelligheid, heerlijk eten, pure gastvrijheid en een ontspannen sfeer. Waar u ook naartoe wilt, een Fletcher Hotel is altijd binnen handbereik. www.fletcher.nl

*Met uitzondering van Fletcher Hotel Amsterdam, Fletcher Boutique Hotel Slaak-Rotterdam en Fletcher Parkhotel De Wiemsel.

OuderenWijzer mei 2026

OUDEREN MAKEN HET VERSCHIL

RENÉ EN LUCIA SIJMONS (BEIDEN 69)

‘We krijgen veel waardering voor onze muziek’

Samen muziek maken:

het is de rode draad in het leven van René en Lucia Sijmons. Hun liefde voor muziek bracht hen niet alleen dichter bij elkaar, maar ook bij een hechte gemeenschap van medemuzikanten én bij duizenden toeschouwers over de hele wereld.

Ze spelen nu bij drie verschillende doedelzakbands, waarbij René de doedelzak bespeelt en Lucia de tenordrum. Ooit begon René zijn muzikale reis met de basgitaar – zijn huis stond vol gitaren. Op een dag voelde hij toch dat het tijd was voor iets anders. “Ik verkocht alles en ging werken aan een oude droom: de doedelzak leren bespelen.” Die droom ontstond al toen hij 10 jaar was, tijdens de intocht van de Nijmeegse Vierdaagse. “Ik hoorde de doedelzakken en wist: dat wil ik ook.”

GEEN GEMAKKELIJK INSTRUMENT

Het pad van gitarist naar doedelzakspeler bleek lang en intensief. “Je begint op een soort blokfluit, twee jaar lang. Daarna leer je het instrument zelf bespelen. Het vraagt om kracht, techniek en toewijding. Alleen al het behouden van een constante luchtdruk is een kunst op zich. En dan moet je er ook nog bij leren lopen, in de maat.”

Maar René hield vol. Inmiddels speelt hij dagelijks drie uur en

schrijft hij zelfs arrangementen voor de doedelzak. “Muziek maken is mijn passie. Het ontroert me nog steeds, vooral als ik tijdens een herdenking een solo speel.’

SAMEN DE MAAT HOUDEN

Lucia’s muzikale avontuur begon later. “Toen ik op mijn 61ste met pensioen ging, wist ik het zeker: ik wil met René meedoen, maar wel met iets wat ik redelijk snel kan leren. Het werd de tenordrum.”

Lachend vertelt ze: “Het zwaaien

met de stokken en de choreografie zijn minstens zo belangrijk als de noten zelf.”

SPELEN OP HERDENKINGEN

Inmiddels zijn Lucia en René niet meer weg te denken bij hun bands: Deep Respect, 48th Highlanders of Holland en Crossed Swords. Met die laatste treden ze internationaal en op grote evenementen op, soms voor wel tienduizend mensen. Een van hun mooiste ervaringen? “Jaren geleden speelden we op het Rode Plein in Moskou, voor duizenden toeschouwers. Dat was onvergetelijk.” Daarnaast zijn de optredens tijdens herdenkingen, vooral die op 4 en 5 mei of in Normandië, heel speciaal. “We krijgen veel waardering voor onze muziek. En door te spelen op die herdenkingen hebben wij ook veel waardering gekregen voor de soldaten die hun leven hebben gegeven voor onze vrijheid.”

HIER GAAT HET OM IN HET LEVEN!

Wat ze willen ze meegeven aan de volgende generatie? René: “Heb respect. Voor elkaar én voor elkaars spullen.” Lucia knikt instemmend. “En koester verbondenheid. Want muziek, vriendschap en samen dingen doen: daar draait het uiteindelijk om.”

Het verhaal van René en Lucia vindt u ook op onze website: www.anbo-pcob.nl/renelucia De overige elf kalenderverhalen verschijnen uiteindelijk allemaal op www.anbo-pcob.nl/ouderenmaken-het-verschil

BESTEL NU!

Als lid van ANBO-PCOB kunt u de verjaardagskalender met korting aanschaffen. De kalender kost voor leden €12,50 (exclusief €5 verzendkosten). Voor meer informatie: www.anbo-pcob.nl/kalender Op deze pagina kunt u de kalender ook bestellen. Gebruik daarbij de kortingscode 7VKSHP.

U kunt de kalender ook bestellen via onderstaande QR-code. Gebruik dan eveneens de kortingscode 7VKSHP.

SAMEN STERK!

Samen staan we sterker! MAAK UW HUISGENOOT LID

EN KRIJG EEN CADEAUKAART VAN €15

Nieuw lid: 6 maanden GRATIS, daarna €2 per maand*

HUIDIG ANBO-PCOB -LID JA, ik maak mijn huisgenoot lid en krijg een VVV Cadeaukaart ter waarde van €15 cadeau.

Voornaam Tussenvoegsel

Achternaam

Postcode Huisnr.

Lidnummer

E-mailadres

Telefoonnummer

*VOORWAARDEN De actie geldt t/m 31 december 2026. Eén VVV Cadeaukaart per geworven lid. Hoe meer leden, hoe meer cadeaubonnen. Geef uw gegevens door op www.anbo-pcob.nl/lidwerftlid . Of vul de bon in en stuur deze naar: ANBO-PCOB o.v.v. ‘LWL’ , Postbus 2012, 3440 DA Woerden . U kunt ook bellen met onze Ledenservice: 0348 - 46 66 66 (0 9.00 - 16.00 uur). Na het eerste jaar wordt het lidmaatschap automatisch met een jaar verlengd.

DE VOORDELEN VAN EEN EIGEN LIDMAATSCHAP

• Toegang tot alle ledenvoordelen.

• Deelnemen aan Trefpunt.

• Korting via het ANBO-PCOB Zorgcollectief.

• Samen deelnemen aan activiteiten.

HOE MEER LEDEN, HOE STERKER WE STAAN! ANBO-PCOB krijgt geen subsidie van de overheid. Dankzij de bijdragen van onze leden kunnen wij ons werk als belangenbehartiger blijven doen.

NIEUW ANBO-PCOB -LID JA, ik woon op hetzelfde adres en word lid van ANBO-PCOB. Ik betaal de eerste 6 maanden niets. Daarna betaal ik €2 per maand (via automatische incasso).

Heer Mevr. Voorletters Tussenvoegsel

Achternaam Geboren op: / /

Straat Huisnr.

Postcode Woonplaats

E-mailadres

Telefoonnummer

Handtekening

OuderenWijzer mei 2026

Datum: / /

OuderenWijzer is een uitgave van ANBO-PCOB en verschijnt 8x per jaar.

Contact met ANBO-PCOB?

E-mail: contact@anbo-pcob.nl

Telefoon: 0348 - 46 66 66

Website: www.anbo-pcob.nl

Veranderingen in uw gegevens, zoals een adreswijziging?

Geef het door via bovenstaand e-mailadres of telefoonnummer.

Lid worden?

Ga naar www.anbo-pcob.nl/word-lid

Of bel 0348 - 46 66 66

Opzeggen?

Schriftelijk één maand voor het einde van uw lidmaatschap via: contact@anbo-pcob.nl of www.anbo-pcob.nl/opzeggen of Postbus 2012, 3440 DA Woerden

Redactie OuderenWijzer magazine@anbo-pcob.nl

www.OuderenWijzer.nl

Hoofdredactie: Ingrid Nies

Eindredactie: Sylvia Aué

Redactiemedewerker: Suzanne Meeboer

Aan dit nummer werkten mee:

Aldo Allessie, Jurriën Beerda, Monica Boschman, Kirsten Dorrestijn, Jeroen Fidder, Marijn Fidder, Anita Harte, Egbert Hartman, Simon van Herpen, Rob Hoekstra, Jaap Jongbloed, Mark Kohn, Mans Kuipers, Ed Lodewijks, Rianne van der Molen, Arnaud Mooij, Janita Sassen, Eric Schlangen, Yvette Sens, Arjan Visser.

Concept en vormgeving Studio Room

Druk

Senefelder Misset, Doetinchem

Adverteren

Dock35 Media

Frank Roosenbeek 0314 - 35 58 30 frank@dock35media.nl

Bladerbare versie

Leden kunnen OuderenWijzer ook gratis online lezen. Ga naar: www.anbo-pcob.nl/magazine

Gesproken versie

OuderenWijzer is via CBB ook beschikbaar in gesproken vorm. Bel 0348 - 46 66 66. Of mail naar contact@anbo-pcob.nl

Copyright/advertenties

Niets uit deze uitgave mag worden overgenomen zonder toestemming van de uitgever. ANBO-PCOB draagt op geen enkele wijze verantwoordelijkheid voor advertenties/bijsluiters.

Ouder worden doe je niet alleen. Ontmoetingen met anderen en mee blijven doen, zorgen voor vreugde in het leven. ANBO-PCOB - dé invloedrijkste ouderenverenigingzet zich in opdat ouderen gezien worden en betrokken blijven. We geven ouderen een stem in Den Haag en bieden informatie, voordeel, advies en hulp. Leden ontmoeten elkaar in de ruim tweehonderd lokale afdelingen en online op ons Trefpunt. We werken graag samen met andere partijen.

ANBO-PCOB: Samen sterk

OuderenWijzer

HET VOLGENDE NUMMER VERSCHIJNT OP 9 JUNI

HANS VAN BREUKELEN

kijkt terug op het WK 88: “Ik besefte pas later dat ik op mijn rechteroog had gewezen.”

DOSSIER

Waar zijn we het bangst voor?

NU NOG OP ZWEMLES? Ja, zeker doen!

DE GROTE VRAAG

Kun je anderen en jezelf makkelijk vergeven?