OuderENwijzer 2 van 2026

DOSSIER

hoeweontzorgen de zorg?

LEDENREIS naar de mooiste

Engelse tuinen

ZO SCHRIJFT U uw levensverhaal

MAART/APRIL 2026 | NR.2 | PRIJS: €5,95

Samen sterk

‘Het heeft ook z’n voordelen om als oudere plaats te moeten maken’

ANNA ENQUIST

PASEN

FOTO: JANITA SASSEN

“Dit

WELKOM

is het moment voor een nieuw perspectief”

De gemeenteraadsverkiezingen staan voor de deur. Een aantal actieve ANBO-PCOB-afdelingen is al in overleg gegaan met lokale politieke partijen om hun wensen kenbaar te maken. Wat ouderen prettig vinden loopt natuurlijk per gemeente uiteen. In de ene plaats moeten stoepen strakker worden gelegd zodat er minder struikelpartijen zullen zijn, in de andere mag er meer gedaan worden aan veiligheid. Toch geldt in het algemeen dat seniorvriendelijk gemeentelijk beleid begint bij één belangrijk uitgangspunt: iedereen moet prettig oud kunnen worden in de plaats waar hij of zij graag woont.

De stembusgang is het moment voor nieuwe kansen, voor een nieuw perspectief. Misschien vindt u dat er beter geluisterd moet worden naar ouderen in het algemeen, dat er meer seniorenwoningen moeten komen of dat de ondersteuning vanuit de Wmo moet worden uitgebreid. Er zijn genoeg redenen voor 65-plussers om op 18 maart naar het stembureau te gaan en een vakje rood te kleuren.

Een mooie ontwikkeling, die nu ontstaat vanuit de samenleving, zijn de voorzorgcirkels. Dat zijn lokale, informele netwerken van oudere buurtbewoners die afspreken elkaar te ondersteunen met praktische hulp, gezelligheid, een luisterend oor en zorgzaamheid. Ze wachten niet af tot de overheid het oppakt, maar nemen zelf de teugels in handen om ervoor te zorgen dat ze langer en prettiger zelfstandig thuis kunnen wonen. Voorzorgcirkels verstevigen de banden in de buurt en gaan eenzaamheid tegen: dubbele winst! Wij ondersteunen dit initiatief van harte. Afgelopen jaar organiseerden wij al praktijktrainingen door het hele land, in samenwerking met Nederland zorgt voor Elkaar. Goeie tips en informatie maken het makkelijker voor mensen om een eigen cirkel op te starten. Het gevoel van een nieuw perspectief beperkt zich gelukkig niet tot gemeentelijk beleid of initiatieven in de buurt; het is ook iets wat we in deze tijd van het jaar letterlijk om ons heen kunnen ervaren. Zo zorgt het naderende voorjaar eveneens voor een opgewekt, nieuw perspectief. Meer licht en langere dagen, veel mensen kijken daar - net als ik - naar uit. Het paasfeest wordt vaak gezien als start van die periode, maar voor velen is Pasen natuurlijk zoveel meer dan dat. Laat ik daarom afsluiten met deze boodschap: er is altijd nieuw perspectief. Er is altijd licht. Ook voor u. Dat paasgevoel wens ik u van harte toe.

Met een vroege lentegroet,

Anneke Sipkens, directeur-bestuurder directie@anbo-pcob.nl of Postbus 2012, 3440 DA Woerden.

Een nieuwe & veilige badkamer in 1 dag

Wilt u uw badkamer vernieuwen, zodat u er nog jarenlang van kunt genieten? MAX Badkamers plaatst uw nieuwe badkamer in één dag en zorgt ervoor dat deze veilig, comfortabel én mooi is.

Tijdelijk tot 1.500,- € korting

Bezoek ook onze showrooms: Oosteinderweg 90 te Nunspeet Oirschotseweg 14 te Best

Marktleider in Nederland

Montage in 1 dag

Uitsluitend Duitse en Nederlandse producten

Geleverd binnen 4 weken

Tot 10 jaar garantie

Eigen monteurs

Dossier: de toekomst van de zorg De zorg staat onder druk. Wat kunnen we doen om de zorg te ontlasten? In dit dossier geven onderzoeker

Pieter Hilhorst en vier ANBOPCOB-leden daarop hun visie. En we beschrijven een paar prima initiatieven.

17

INHOUD

Anna Enquist

Ze is psychotherapeut, pianist en psychoanalyticus en begon pas later in haar leven te schrijven. Nu is Anna Enquist 80. In haar nieuwste boek mijmert de hoofdpersoon over schrijvers die vergeten worden. Dreigt dat Anna zelf ook te overkomen?

Schrijven over uw leven

Op papier kun je je eigen leven herscheppen en herbeleven. Met het schrijven van uw levensverhaal geeft u zin aan wat is gebeurd. Voor wie denkt ‘kan ik dat wel?’ hebben we verhalen van mensen die het al doen. Plus handige tips voor u.

EN OOK IN DIT NUMMER

6 Post voor ANBO-PCOB

8 In het nieuws

15 Boekenweektips

28 Pasen: vernieuwing en hoop

32 Belastingplan 2026

Wat betekent dat voor u?

35 Column Jaap

37 Reizen

De tuinen van Engeland

41 Ledenreis Engelse tuinen

45 Gezocht: kandidaten voor onze ledenraad

46 De Westlandse afdelingen doen het samen

49 Een oproep aan u: doorbreek de stilte!

50 Opgelost & geregeld

58 Stenen omzetten in geld Zo doe je dat!

61 De Grote Vraag Wie ben je nog als je niet meer werkt?

66 Uit & thuis

68 Gezegd & gezwegen Sofie deed afstand van haar kind

72 Ledenvoordeel

78 Puzzel mee en win… een mini-vakantie op een RCN-vakantiepark

80 Duizendpoot Erna

82 Werf een lid

83 Servicepagina

Een

blik in onze brievenbus en opmerkelijke berichten die u met ons deelde.

Dát herken ik

Het verhaal van ‘Sjaak’, de man die vaak moest huilen, trof me. Mijn vader had dat, en ik ook. Als ik een cadeautje kreeg, een baby zag, bij ieder afscheid. Ik geneerde me te pletter. De omslag kwam toen ik na een Disney-weekend met mijn kleindochters bij het afscheid moest huilen en zij dachten dat dat was omdat ik het uitstapje te duur vond. Ik ging brain gym toepassen. Er gebeurde een klein wonder. Door mezelf in te prenten dat sommige zaken niet míjn emotie zijn, maar die van een ander, heb ik mezelf bijna volledig onder controle. Ik moet alleen niet naar ‘All you need is love’ kijken… Gera de Leeuw (72)

Beweegjebrein.nl

Bedankt voor uw steun!

De toekomst van de zorg is van ons allemaal. Gelukkig ontstaan overal in het land initiatieven waarbij mensen elkaar helpen, zoals de voorzorgcirkels (zie pagina 24). ANBO-PCOB wil graag bijeenkomsten organiseren om ouderen hier meer over te vertellen. Daarom vroegen we onze leden eind vorig jaar om een vrijwillige bijdrage. Daarop is gul gereageerd. Hierbij willen wij alle donateurs hartelijk bedanken voor hun bijdrage.

Wijsheden doorgeven

In veel culturen is het de taak van ouderen om levenswijsheden aan de volgende generaties door te geven. Zijn de ouderen van nu dat vergeten?

Sommigen zeggen dat de geschiedenis zich kan herhalen. Het einde van de jaren 30 van de vorige eeuw en het heden hebben mogelijke parallellen. Lessen om te leren? Wie zwijgt stemt toe! Elke stem geldt! Waar zijn onze woordvoerders? Het lijkt wel of het enige doel nog is om gezellig dood te gaan. Om sprakeloos van te worden.

Jan Swagerman

Kalkoennek & kraaienpoten

Kipfilets, kalkoennek, hamsterwangen, kraaienpoten. Het taalgebruik rond het ouder wordende vrouwenlijf is achteloos en vernederend.

Taal doet iets. Ze vormt hoe we kijken. En uiteindelijk ook hoe we onszelf ervaren. Bovenstaande woorden gaan zelden over de huid of zwaartekracht. Ze gaan over waarde. Onze cultuur koppelt vrouwelijke waarde sterk aan jeugdigheid, strakheid, beheersing, aantrekkelijkheid. Ouder worden verstoort dat beeld. En wat verstoord wordt, krijgt een bijnaam. Een grapje. Een etiket. Voor veel vrouwen zit hier een diepere laag. Niet alleen: hoe zie ik eruit? Maar: doe ik er nog toe?

Een ouder vrouwenlijf is geen verzameling probleemzones. Het is een lichaam dat heeft geleefd. Gedragen. Liefgehad. Gezorgd. We verdienen woorden die ons waarderen, niet reduceren. Ik merk dat, als ik hier zo bij stilsta, het veel met me doet, deze ogenschijnlijk onschuldige woorden. En jij? Hoor jij ze weleens? Anneke Krakers www.krakers.org

WILT U OOK REAGE REN? magazine@ anbo-pcob.nl of schrijf naar Ouder en Wijzer Post Postbus 2012 3440 DA Woerden.

Een nieuw begin is vertrouwen hebben in wat je nog niet kunt zien

79(!) kaartjes voor Nelleke

Het is gelukt. Nelleke heeft na de oproep in Ouder enWijzer tientallen kaarten ontvangen en geniet er met volle teugen van. Iedereen persoonlijk bedanken is praktisch onmogelijk (adressen ontbreken vaak) en daarom wil ik langs deze weg iedereen bedanken die Nelleke een kaart heeft gestuurd. Ik denk dat ze er nog lang plezier van zal hebben. Jan van der Poel (partner van Nelleke)

Ouderen vaak door bekenden financieel misbruikt

Kwetsbare ouderen worden niet alleen slachtoffer van babbeltrucs, maar ook van mensen uit hun directe omgeving. Het misbruik verloopt vaak subtiel en is daardoor moeilijk te herkennen én te bewijzen. Het begint meestal klein, zoals iemand die helpt met de boodschappen en daarvoor de bankpas krijgt. Ook kan er sprake zijn van het beïnvloeden van belangrijke beslissingen, zoals het aanpassen van een testament.

Het zal je familie maar zijn…

ANBO-PCOB vraagt al langer aandacht voor dit probleem. Politie-

agent Sybren van der Velde Walda vertelde ons vorig jaar dat de dader in 85 procent van de gevallen een familielid is. Maar ook buren en zorgverleners kunnen uw vertrouwen misbruiken.

Wat kunt u doen?

Geef nooit uw pincode of inlogcode aan iemand zonder dat een ander meekijkt. Wees ook alert bij een ‘vreemd’ verzoek. Wil iemand weten waar u uw pincode bewaart of graag in uw testament opgenomen worden? Wees dan extra waakzaam!

ANBO-PCOB IN DE MEDIA

26 januari - Editie NL over nepagenten, inclusief tips van ANBO-PCOB

Kijk op www. anbo-pcob.nl/inde-media voor meer media-uitingen.

Foto links: Politieman Sybren van der Velden Walda in gesprek met presentator Inge Diepman over financiële uitbuiting.

MEER INFORMATIE?

Ga naar www. anbo-pcob.nl/ uitbuiting of beluister direct onze podcast over dit onderwerp via de QR-code.

Nieuwsprogramma Editie NL besteedde aandacht aan oplichting door nepagenten. Daarbij lag de focus uiteraard op tips om te voorkomen dat mensen slachtoffer worden. Onze directeur Anneke Sipkens tipte onder andere het gebruik van kierstandhouders en deurbellen met camera’s waarmee ook familieleden op afstand kunnen zien wie er bij u voor de deur staat.

14 januari - ANBO-PCOB praat bij Villa VdB over de acceptatieplicht contant geld

Eind 2025 werd bekend dat er voor winkeliers waarschijnlijk een acceptatieplicht voor contant geld komt. Middenstanders moeten dan verplicht brief- en muntgeld aannemen. VVD, D66 en JA21 willen daar - nog voordat die plicht is ingegaan - alweer vanaf. Veel ouderen betalen graag contant en daarom is ANBO-PCOB teleurgesteld. In het NPO 1-radioprogramma Villa VdB gaf onze beleidsadviseur Eric Brendel een toelichting.

December - Anneke Sipkens is te horen in de podcast van de SVB over de AOW

ANBO-PCOB-directeur Anneke Sipkens was te gast bij SVB op Koers, een podcast van de Sociale Verzekeringsbank (SVB). Samen met Diana Starmans (voorzitter van de raad van bestuur van de SVB) en presentator Tom Jessen sprak ze over de AOW. Die wordt door ouderen niet altijd als eenvoudig ervaren, zeker niet wanneer de leefsituatie verandert. De podcast terugluisteren kan via www.anbo-pcob.nl/podcast-aow

NIEUWE ANBOPCOB VERTEGENWOORDIGERS

BIJ PENSIOENFONDSEN

Vier leden van ANBO-PCOB gaan dit jaar aan de slag bij drie pensioenfondsen. Marieke Woudstra en Tinie Kardol bij Pensioenfonds Zorg en Welzijn (PFZW), Rosalinde Oudendijk bij het Pensioenfonds voor de Architectenbureaus en Fred Doeve bij BpfBeton.

ANBO-PCOB probeert bij zoveel mogelijk pensioenfondsen een of meerdere vertegenwoordigers te krijgen. Waarom? Omdat deze mensen dan onze standpunten over het pensioen bij de fondsen onder de aandacht kunnen brengen. Op die manier kunnen wij bij de pensioenfondsen de belangen van gepensioneerden behartigen.

Onze pensioenspecialist Willem Reijn is nu zelf met pensioen

ANBO-PCOB-pensioenspecialist

Willem Reijn is nu zelf met pensioen. Zijn laatste werkdag was op 14 februari, zijn 70ste verjaardag.

Willem heeft zich de laatste veertien jaar volledig ingezet op het onderwerp pensioen. Zijn taken worden overgenomen door Eric Brendel, senior beleidsadviseur Pensioen en Inkomen.

Willem Reijn (rechts) en zijn opvolger Eric Brendel.

Coalitieplannen hebben ingrijpende gevolgen voor ouderen

Het coalitieakkoord dat D66, CDA en VVD eind januari hebben gepresenteerd heeft verregaande gevolgen voor ouderen.

Met name de verhoging van het eigen risico, het verder opschuiven van de AOW-leeftijd en de bezuinigingen op de ouderenzorg zijn zorgwekkend. Positief is dat er werk wordt gemaakt van woonoplossingen voor ouderen.

Meer ongelijkheid

Het beleid vergroot het risico op ongelijkheid tussen vitale en kwetsbare ouderen én tussen ouderen met hoge en lage inkomens. De Seniorencoalitie, waaronder ANBO-PCOB, begrijpt dat de huidige politieke situatie in de wereld vraagt om extra investeringen in defensie. Maar het lijkt erop dat het niet de sterkste schouders zijn die de zwaarste lasten moeten dragen.

In de knel

Een opvallende maatregel is de verhoging van het eigen risico van €385 naar €460. Hoewel dit iedereen raakt, worden ouderen - die nu eenmaal vaker zorg nodig hebben - zwaarder getroffen. Daarnaast wordt huishoudelijke hulp via de Wmo beperkt en komt er een eigen bijdrage voor wijkverpleging, waardoor juist de meest kwetsbaren verder in de knel dreigen te komen. De versnelde koppeling van de AOW-leeftijd aan de levensverwachting vergroot de onzekerheid voor wie pensioenplannen heeft. En voor mensen met een kwetsbare gezondheid is langer doorwerken vaak niet haalbaar.

Positieve punten

Positief zijn de investeringen in zorgzame buurten en gemeenschapsontwikkeling die ouderen helpen langer zelfstandig te wonen. Ook het vergunningsvrij maken van mantelzorgwoningen, de aandacht voor respijtzorg en het stimuleren van de doorstroomhypotheek zijn goede stappen.

Meer lezen? Ga naar www.anbo-pcob.nl/plannen

WILT U MEER NIEUWS?

Wilt u op de hoogte blijven van wat er speelt binnen

ANBO-PCOB en wat we allemaal voor u doen? Abonneer u dan nu op onze (gratis) digitale nieuwsbrief. Ga naar anbo-pcob.nl/ nieuwsbrief en meld u aan.

TEKST: ARJAN VISSER FOTO’S: JANITA SASSEN

ANNA ENQUIST

“Het leek me aardig om te laten zien hoe het is om zó oud te worden”

Veel van haar romans worden bevolkt door muzikanten. Best logisch, want Anna Enquist (80) studeerde zelf piano. Haar nieuwe roman ‘Het einde van Erna Ankersmit’ gaat over een schrijfster en ouder worden. Gaat dit boek over haarzelf?

Ze is pianist, psychotherapeut en psycho-analyticus, en begon pas later in haar leven te schrijven onder het pseudoniem Anna Enquist (haar echte naam is Christa Widlund-Broer). Nu is ze 80 en haar nieuwste boek, Het einde van Erna Ankersmit, is net verschenen. Een goede reden voor een interview. Ze luistert aandachtig, haar blik is ernstig. Juist daarom past ‘bevrijdend’ zo goed bij het moment waarop ze in de lach schiet. Zoals na de vraag of de naam van de hoofdpersoon, Erna, gelezen moet worden als er - na; een verwijzing naar de nabije toekomst van de auteur zelf. “Haha, néé, dat is veel te ver gezocht! Erna

is gewoon een mooie, ouderwetse naam. En dat ze schrijfster is, komt ook uit een zekere luiheid voort. Ik gebruik entourages die ik goed ken. Daarom heb ik twee strijkkwartetromans, twee piano-romans en nog een roman met een componiste als hoofdpersoon geschreven. Ik ben al meer dan dertig jaar schrijfster, dus als het over het proces en de functie van schrijven gaat, ja, dan zit er altijd wel het een en ander van mijn eigen ervaring in. Zoals dat Erna efficiënt met haar schrijftijd omgaat. Dat ze denkt: je kan toch niet langer dan anderhalf uur echt alert zijn, dus het is helemaal niet nodig je ergens op te sluiten en dan de hele dag te gaan zitten schrijven. Ik weet dat veel collega’s wel zo werken. Ik niet. Dat heb ik met Erna gemeen.”

NAAR DE ACHTERHOEDE

In het boek mijmert Erna over schrijvers die vergeten worden zodra ze zijn gestorven of eerder, zodra ze uit de Top 60 zijn verdwenen. Een citaat: ‘De literatuur is een optocht. Eerst loop je in de voorhoede maar allengs raak je ach -

terop omdat er steeds jonge schrijvers naar voren dringen met nieuwe onderwerpen en nieuwe vormen. Jij blijft aan de gang met je verouderde gereedschap.’ Valt het idee in een achterhoede terecht te zijn gekomen ook onder haar eigen ervaring? “O ja, ik ben inmiddels de 80 gepasseerd dus ik heb dat allemaal meegemaakt. Tijdens de hoogtijdagen van mijn schrijverschap was ik overal bij betrokken. Ik heb in ontzettend veel besturen gezeten - van het Literatuurmuseum tot het Letterenfonds - en maakte deel uit van diverse jury’s, maar na m’n 70ste moest ik opstappen. Ik mis vooral de inhoudelijke kant van het werk; het als bestuur dingen voor de werknemers proberen op te lossen die niet helemaal lekker lopen. Het heeft natuurlijk ook z’n voordelen om als oudere plaats te moeten maken. Meer vrijheid, minder verplichtingen, en je kunt met iets meer afstand naar de wereld kijken.”

EEN GEWELDIGE CONDITIE

Erna zegt dat ze niet over ouderdom en verval wil nadenken, en dat ze er

INTERVIEW

1945 Op 19 juli geboren in Amsterdam.

1963 Studeert klinische psychologie in Leiden.

1969 Na haar doctoraal studeert ze piano aan het conservatorium in Den Haag.

1976 Docent psychologie en schoolpsycholoog.

1987 Psycho-analyticus aan het Nederlands Psychoanalytisch Instituut.

1991 Eerste gedichtenbundel ‘Soldatenliederen’.

1992 Ontvangt de C. Buddingh’-prijs.

1994 Debuutroman ‘Het meesterstuk’.

2001 Dochter Margit (27) komt te overlijden.

2002 Schrijft het boekenweekgeschenk ‘De ijsdragers’. 2014 Wordt benoemd tot Stadsdichter van Amsterdam.

2025 Tiende dichtbundel, ‘De onderkant’.

2026 Roman ‘Het einde van Erna Ankersmit’. Anna trouwde met de cellist Bengt Widlund, met wie ze twee kinderen kreeg.

daarom maar over moet schrijven. Geldt dat ook voor Anna? “Ik heb het geluk dat ik nergens last van heb. Anders dan veel van mijn generatiegenoten ben ik nog niet toe aan nieuwe heupen en fiets ik nog een paar keer per week van mijn huis in de Bijlmer naar het centrum van Amsterdam.” Op een elektrische fiets? “Zonder elektrische ondersteuning, haha! Gewoon: trappen.”

“Als je bij je naderende dood stil blijft staan, word je gek”

“En dan maak ik ook nog van die lange wandeltochten, dwars door Groot-Brittannië. Mijn wandelvriendin heeft net zo’n goede conditie, al lopen we nu geen dertig maar hooguit twintig kilometer per dag en maken we al jaren gebruik van zo’n bureau dat de bagage voor ons vervoert. Wat trouwens wel minder wordt: mijn geheugen. Dat vind ik best lastig. Ik heb als psychotherapeut altijd veel profijt gehad van een uitstekend geheugen, maar tegenwoordig moet ik voor aanvang van ieder gesprek altijd even in het dossier kijken. Waar ging het ook alweer over? Vroeger had ik dat allemaal in mijn kop paraat.”

TROOST BIJ VERDRIET

Laatst kon Anna vanwege het barre weer niet naar de uitvaart van haar vriend, de Vlaamse dichter Leonard Nolens. Daar is ze een week somber

van geweest. Denkt ze ook weleens na over haar naderend einde? “Zeker”, zegt ze, “maar vooral in abstracte termen omdat ik geen ziekten heb. Ik kan nu wel roepen: als het echt niet meer gaat, dan wil ik niet naar een verpleeghuis of zo, maar ik denk dat het misschien weleens heel anders zou kunnen lopen als ik wel iets ga mankeren. Dat we ons maar moeilijk kunnen voorstellen dat we op een dag toch echt dood zullen gaan, is waarschijnlijk een heel natuurlijk beschermingsmiddel. Als je daar stil bij blijft staan, word je gek.”

Ze heeft in de afgelopen jaren veel goede, oude vrienden verloren aan ziekten of gewoon aan de ouderdom. “En ik mis die mensen nog dagelijks… Met het wegvallen van een geliefde neemt niet alleen de eenzaamheid toe, maar krijg je ook nog eens de taak de herinneringen die je samen deelde in je eentje vast te houden. Dat vind ik wel zwaar. Gelukkig zijn er veel dingen die troost bieden.” Anna noemt: musiceren, psychotherapeutische gesprekken voeren of bijvoorbeeld een boom met 22 verschillende vogels borduren voor haar oudste kleinkind. “Dat slaat natuurlijk nergens op, maar die nutteloosheid heeft wel een functie. Goed opletten, geen fouten maken, helemaal geconcentreerd zijn op dat ene werkstuk… Weet je waarover ik me overigens verbaasde toen mijn boek af was? Wat doet Erna eigenlijk de hele dag? Een wandelingetje af en toe, maar verder? Erna is een behoorlijk verbitterde vrouw. Met een eigenaardig huwelijk en een groot verdriet: ze heeft nooit kinderen gekregen. Ze heeft af en toe een agressieve uitbarsting, maar weet zelf niet

hoe dat komt. Het leek me weleens aardig om te laten zien hoe het is om zó oud te worden en hoe je daarmee kunt omgaan. Erna is iemand die er erg veel moeite mee heeft.”

RESPECT VOOR HET ONDERBEWUSTE

Schreef Anna de roman misschien voor zichzelf? Als voorbeeld van hoe het later niet moet gaan? “Dat weet ik eigenlijk niet”, antwoordt ze. “Ik ben gewoon begonnen en binnen een jaar stond het op papier. Meestal stop ik op driekwart van een boek een paar maanden om te kijken wat ik heb en waar ik naartoe wil, maar dit keer ging ik achter elkaar door, had er lol in, geen behoefte om het proces te onderbreken.” Dus u kunt ook meteen door met een volgend boek? “Ik weet niet of er een volgend boek komt. Kijk, ik heb nu tien dichtbundels afgemaakt en tien romans. Misschien krijg ik nog weleens de behoefte aan zo’n taakje, maar ik zou nu niet weten waarover ik moest schrijven. Ik heb altijd respect gehad voor het onderbewuste. Bij het schrijven heb ik vaak gedacht: als ik het onderbewuste gewoon z’n gang laat gaan, komt er vanzelf wel iets. En dat blijkt altijd zo te zijn.”

WIN!

Maak nu kans op een exemplaar van ‘Het einde van Erna Ankersmit’. Bel vóór 21 april 2026 naar 0909 - 0108 en kies optie 2 (€0,60 per gesprek). Of sms naar 3669: magazine<spatie>erna

Het einde van Erna Ankersmit | ISBN 9789029555487 | €24,99

Of er nog een boek komt?

Ik zou nu niet weten waarover ik zou moeten schrijven

De 5 voor Anna

1. Wie is uw oudste vriend(in)?

“Mijn oudste vriendin heb ik leren kennen toen we 18 waren. Ze woont ver weg, maar we komen ieder jaar samen. Dan maken we een wandeling en bespreken we alles.”

2. Word je met de jaren wijzer?

“Tja, wat is wijs? Dat je milder wordt? Meer levenservaring hebt, waardoor je sneller denkt: o, dit heb ik al eens meegemaakt? Misschien is dat een voordeel, maar er staan genoeg negatieve dingen tegenover. Het idee dat je leven erop vooruitgaat als je ouder wordt, daar geloof ik niet in.”

3. Houdt u van Engelse tuinen?

“In Engeland volg ik meestal een wandelpad en heb ik geen tijd om een tuin te bezoeken. Misschien dat ik als ik minder lange afstanden kan afleggen, wat vaker op zo’n plek zal blijven stilstaan.”

4. Woont u in een buurt waar mensen naar elkaar omkijken?

“Ik woon in een hofje met een vrij constante groep bewoners. Het is hier zó heerlijk dat niemand erover piekert te verhuizen. We houden elkaar op een afstandje in de gaten.”

5. Wat betekent Pasen voor u?

“In religieus opzicht niets. Maar als we het idee van de wederopstanding breder trekken: ik verheug me ieder jaar weer op de lente. Een nieuw begin.”

BOEKENWEEK 2026

Mijn generatie

Met het thema ‘Mijn generatie’ zet de Boekenweek van 11 tot en met 22 maart boeken en verhalen in de schijnwerpers die laten zien hoe generaties gevormd worden. Of je nu boomer bent, zoomer of millennial: je generatie is vooral een gevoel over wie je bent en bij wie je hoort. Dat generatiegevoel groeit en reist met je mee tot ver na je pensioen.

5 boekentips

voor onze generatie

Anna Enquist: Het einde van Erna Ankersmit

Op een donkergrijze middag belt thuiszorgmedewerkster Vronie aan bij de oude, nukkige Erna Ankersmit, die geen thuiszorg heeft en wil. Om haar niet de deur te wijzen (het hagelt!), laat de eens gevierde schrijfster Vronie toch binnen. Deze halfhartige geste vormt het begin van een vriendschap.

Gerbrand Bakker: Boedel Na het overlijden van hun moeder moeten Gerbrand Bakker en zijn broers en zus het ouderlijk huis leegruimen en de boedel verdelen. Maar hoe doe je dat?

Welke verhalen schuilen er achter al die voorwerpen, en waarom staan die verhalen soms haaks op elkaar?

Juan Gabriel Vasquez: De namen van Feliza Op 8 januari 1982 overlijdt de 48-jarige Feliza Bursztyn in een restaurant in Parijs. De Colombiaanse beeldend kunstenares is dan in het gezelschap van vier vrienden, waaronder Gabriel García Márquez. Hij schrijft een overlijdensbericht met de mysterieuze woorden: ‘Ze is van verdriet gestorven.’

Adriaan van Dis:

Alles voor de reis

Een ongeneeslijk zieke vrouw kiest voor een hospice omdat ze daar ook haar minnaar kan ontvangen - mét morfinepleisters en een verboden glas wijn uit een theekopje. Ze vraagt hem haar mee te nemen op reis. Het tweetal maakt een vlucht in de verbeelding en beleeft wonderlijke literaire tochten.

Herman Koch: De overbodigen Bioloog Herbert en zijn vrouw Yvonne waren al langer van plan om de Cotswold Way in Engeland te lopen. In een opwelling nodigen ze de ouders van hun dochters vriend uit. Een opwelling met grote gevolgen. Een beklemmende roman over het recht van de sterkste.

EN HET BOEKENWEEKGESCHENK IS…

Piaggio van Hendrik Groen (het pseudoniem van Peter de Smet). Cadeau bij uw boekhandel bij aankoop van ten minste €17,50 aan Nederlandstalige boeken.

Prettig in- en uitstappen op de gewenste hoogte

Op hoogte 2x zo snel het bed opmaken

Makkelijker de bedden uit elkaar schuiven

4,9/5

Nummer 1 2024 én 2025 op Trustpilot in de categorie beddenwinkels

Tijdelijke TV actie

Tijdens de Goed Uitgerust Weken ontvangt u tot wel €750 terug voor uw oude bed en nemen wij uw oude bed kosteloos retour.

Daarnaast ontvangt u een gratis lakenpakket t.w.v. 89 p.p.

Bezoek met of zonder afspraak één van onze winkels of plan een gratis thuisadvies in.

Gratis brochure?

Scan de code via de camera van uw mobiel

Dossier de toekomst van de zorg

Hoe ontzorgen we de zorg?

Het verhaal is bekend: de komende vijftien jaar neemt het aantal 65-plussers sterk toe en het aantal zorgprofessionals af. Hoe vangen we dat op? Op die vraag proberen we in dit dossier antwoord te geven. Onderzoeker Pieter Hilhorst denkt dat een deel van de oplossing in digitalisering zit. Maar hoe denken vier ANBO-PCOB-leden hierover? En wat kunnen we nog meer doen om de zorg te ontlasten?

PIETER HILHORST, ONDERZOEKER EN PROGRAMMALEIDER

VAN ‘KLAAR VOOR DE VERGRIJZING’

“Digitaal fit blijven is net zo belangrijk als lichamelijke fitheid”

De zorg knelt. Wat kunnen we daaraan doen? “Meer verbondenheid en meer omzien naar elkaar is de sleutel”, zegt onderzoeker Pieter Hilhorst. “En ook de digitalisering biedt kansen.”

Pieter Hilhorst is programmaleider van ‘Klaar voor de vergrijzing’ bij het Ben Sajet Centrum in Amsterdam. Ook is hij verbonden aan de Raad voor Volksgezondheid en Samenleving. Deelnemers aan een van de bijeenkomsten van ‘Krachtig ouder worden’ leerden hem kennen als een bevlogen spreker. Pieter heeft heldere ideeën als het gaat om ouder worden in een samenleving waarin zorg niet zomaar en op ieder moment voorhanden is.

HOE KUNNEN WE VOLGENS U DE ZORG ONTZORGEN?

“Dat begint meestal niet bij de zorg zelf, maar op andere plekken in de samenleving. Nu de zorg overbelast raakt, wordt van ons verwacht dat we meer naar elkaar omkijken. Maar we leven in een geïndividualiseerde samenleving. Dat vraagt om veranderingen. In hoe we wonen, hoe we samenleven, maar zeker ook in hoe we digitalisering inzetten om het dagelijks leven te ondersteunen.”

LATEN WE BIJ DAT WONEN BEGINNEN.

WAT IS DAAR NODIG?

“Vooral het versterken van gemeenschappen. Als je wilt dat mensen langer zelfstandig blijven wonen, helpt het als de omgeving zo is ingericht dat mensen elkaar makkelijker ontmoeten. Denk aan de Lang Leven Thuis -

flats in Amsterdam of de Knarrenhofjes. Daar ontstaan contacten waardoor mensen elkaar helpen met het doen van de boodschappen of met koken. Als ‘bijvangst’ ontzorgen we zo de zorg. Want veel mensen gaan nu naar de huisarts omdat ze eenzaam zijn, terwijl je die eenzaamheid beter in de buurt kunt oplossen.”

EN DAN DE DIGITALISERING. VAAK WORDT DAT GEZIEN ALS DE HEILIGE GRAAL. IS DAT TERECHT? “Digitalisering biedt enorme kansen, maar het is geen toverstokje. Het werkt alleen als het mensen helpt om de weg in de zorg te vinden. Er is ongelooflijk veel aanbod aan activiteiten, ondersteuning en zorg, maar juist de mensen die daar het meeste baat bij hebben, weten het vaak niet te vinden. Denk aan mantelzorgers die niet weten dat er iets is als respijtzorg of dagbesteding. Zo interviewde ik een vrouw die haar dementerende zus in huis had genomen. Ze zorgde 24 uur per dag voor haar en raakte totaal overbelast. Ze wist niet welke ondersteuning ze kon krijgen.

Zij zou baat hebben gehad bij een goede digitale ontsluiting van de mogelijkheden.”

VEEL OUDEREN ZIJN BANG DAT DOOR

DIGITALISERING HET

MENSELIJK CONTACT

VERDWIJNT...

“Die angst snap ik heel goed. Dat menselijke

“In een omgeving waarin mensen elkaar makkelijker ontmoeten, zullen mensen elkaar eerder helpen”

contact blijft onmisbaar. We moeten toe naar hybride zorg: digitaal waar het kan, persoonlijk waar het nodig is. Prima om aanmeldzuilen te hebben in het ziekenhuis, zolang er maar een gastvrouw naast staat voor de mensen die het even niet snappen. Dwang is nooit goed, digitalisering moet een uitnodiging blijven.”

WANNEER WERKT EEN DIGITALE OPLOSSING WEL

EN WANNEER NIET?

“Het gaat mis als we digitaliseren puur om op kosten of personeel te besparen. Het gaat goed als we het gebruiken om de kwaliteit van leven te verbeteren. Uiteindelijk kan dat de druk op de zorg verminderen, maar dat moet dus niet het primaire doel zijn.

Neem nu de GoOV-app die mensen helpt zelfstandig te reizen met het openbaar vervoer. Die app is ontwikkeld samen met de gebruikers. Als de mensen die het minst digitaal vaardig zijn kunnen meedenken, dan krijg je een oplossing die iedereen graag gebruikt.”

WAT KUNNEN MENSEN DOEN

DIE DIGITAAL MINDER VAARDIG ZIJN?

“We weten allemaal dat we fysiek in beweging moeten blijven om gezond te blijven. Maar in deze tijd geldt: digitaal fit blijven is net zo belangrijk als voldoende spierkracht om zelf je huishouden te kunnen doen. Probeer bij te blijven, wees nieuwsgierig naar die bank-app of dat beeldbellen. En lukt het even niet? Zoek hulp. Bibliotheken kunnen je helpen om digitaal vaardiger te worden.”

HOE KUNNEN ZORGORGANISATIES EN -PROFESSIONALS DE ZORG ONTLASTEN?

“De zorg is nu nog sterk een-op-een georganiseerd. Maar de zorg kan ook een plek van verbinding zijn. In Den Haag is een huisarts begonnen met groepsconsulten voor mensen met overgewicht en diabetes. Dat zijn inmiddels zoveel patiënten dat de arts die onmogelijk allemaal individueel kan spreken. Mensen delen tijdens zo’n groepsconsult hun verhalen met elkaar, en de arts of de praktijkondersteuner hoeft ook niet steeds hetzelfde verhaal te vertellen. Zo wordt de zorg minder individualistisch én ontstaan er nieuwe sociale contacten.”

HOE BEREIDEN WE ONS VOOR OP HET MOMENT DAT WE ZORG NODIG HEBBEN?

“Denk vooruit. Is je huis geschikt om oud in te worden? Hoe is je sociale netwerk? Op wie kun je terugvallen als je zorg nodig hebt? Praat daar tijdig over met je kinderen of buren, niet pas als je iets mankeert. Dat is ook waar de bijeenkomsten van ‘Krachtig ouder worden’ over gaan. Het helpt om verwachtingen uit te spreken: wat kun je zelf en wat kun je verwachten van je omgeving? Om hulp vragen vinden we vaak lastig. We hebben jarenlang gehamerd op zelfredzaamheid. Filosoof Suzanne Biewinga pleit voor een samenleving waarin we kwetsbaar mogen zijn, en met steun van anderen én slimme techniek van waarde kunnen blijven. Zonder dat we onze autonomie verliezen. En het mooie is: zo’n samenleving is ook prettig voor andere generaties.”

TEKST: FEMKE VAN DEN BERG

Ervaringen van leden

Astrid van der Velde (69):

“Als het digitaal niet goed werkt, ben je de klos”

Digitalisering in de zorg kan ondersteunend zijn, maar kan ook bureaucratie in de hand werken. Dat merkte Astrid van der Velde uit Amsterdam.

“Via de apotheek-app wilde ik nieuwe oogdruppels bestellen. Bij het bestellen liep de app vast. En ineens stonden de druppels ook niet meer in de lijst. Gelukkig had ik een papieren herhaalrecept. Daarmee ging ik naar de apotheek. Nee, ik moest de druppels toch echt via de app aanvragen. Toen ik zei dat dat niet lukte, moest ik naar de huisarts voor een nieuw recept. Ik liep gelijk door. Bij de huisarts staat een aanmeldpaal met twee opties: ‘Ik heb een afspraak’ en ‘Ik heb geen afspraak’. Maar ik wilde gewoon iemand spreken. Ook de assistenten vertelden me dat ik een herhaalrecept via de app moest bestellen. Opnieuw vertelde ik dat dat niet lukte. Waarop de assistenten zeiden dat ik het via de apotheek moest regelen. Maar daar kwam ik net vandaan. Uiteindelijk werd het wel opgelost, maar wat een gedoe! Digitalisering is prima, maar als iets niet goed werkt, ben je de klos.”

Gijs Romeijn (91):

“Je kunt altijd wel van iemand hulp krijgen”

Internetbankieren, boodschappen laten bezorgen, medicatie bijbestellen. Gijs Romeijn uit Lelystad vindt het allemaal reuze handig. “Je hoeft er niet in weer en wind opuit.”

“Al jaren bestel ik mijn medicijnen online bij de apotheek. Ik hoef dus niet te bellen. Ook met het ziekenhuis communiceer ik digitaal. Voor een PSA-bloedonderzoek maak ik online een afspraak. De uitslag kan ik daarna online inzien. Heel anders gaat dat nog bij mijn huisarts. Ik moet bellen om een afspraak te maken om bloed te laten prikken. Het duurt vaak lang voordat ik iemand aan de lijn heb. Voor de uitslag moet ik dan wéér naar de huisarts. Lastig. Dat ik digitaal vaardig ben, komt door mijn achtergrond. Voor de Rijksoverheid heb ik veel automatisering gedaan. Het begon met ponskaarten voor administratiemachines. Later was daar de computer. Steeds als er iets nieuws kwam, volgde ik een cursus. Sommige mensen willen niet meegaan met de tijd. Maar als ík ergens niet uitkom, vraag ik het mijn kinderen. Je kunt altijd wel van iemand hulp krijgen.”

“Ik vind het fijn dat ik zoveel digitaal kan regelen”

Veel ouderen kunnen slecht omgaan met de digitalisering. “Maar bij mijn leeftijdgenoten zie ik dat niet”, zegt Marrie Isarin uit Schalkwijk. “Die zijn best digivaardig.”

“In 2023 kreeg mijn man een hartaanval. Dat heeft vermoedelijk geleid tot het syndroom van GuillainBarré, een neurologische aandoening. Hij is nu aangewezen op intensieve zorg thuis. Al met al een ingrijpende verandering. Ik vind het fijn dat ik zoveel digitaal kan regelen.

We hebben online een gesprek gehad met het zorgkantoor over het persoonsgebonden budget. Daarmee betalen we de zorg thuis. Handig vind ik ook het patiëntenportaal van het ziekenhuis. Ik stel online vragen aan de specialist en krijg online antwoord. Afspraken kunnen telefonisch, zodat we niet steeds naar het ziekenhuis hoeven. En als we de huisarts moeten bellen, kan die in het elektronisch patiëntendossier direct zijn gegevens inzien.

Wat ik wel onhandig vind is het inloggen. Bij sommige systemen gaat dat via DigiD, andere werken met een verificatiecode. Die code krijg je soms op je telefoon, soms via de mail. Het zou handiger zijn als alles via DigiD loopt.”

Marianne (72):

“De privacybescherming is doorgeschoten”

Als je een beperking hebt, kan digitalisering ingewikkeld zijn, vooral door de verregaande bescherming van de privacy. Dat merkte Marianne, die een 71jarige blinde en slechthorende man begeleidt. “Hij raakt daardoor zijn zelfstandigheid steeds meer kwijt.”

“De digitalisering werpt onhandige obstakels op. Zoals de mailtjes met Zivver-codes. Vaak is zo’n mail helemaal niet belangrijk, die gaat dan bijvoorbeeld over een afspraakherinnering. Maar deze man moet dan een doofblindenbegeleider inschakelen om hem het bericht voor te lezen. Terwijl een normale mail met inhoud direct wordt voorgelezen door zijn iPad. En bij verificatiecodes heb je vaak twee apparaten nodig om in te loggen: je iPad en je telefoon waarop de sms-code binnenkomt.

De privacybescherming is doorgeschoten. Ik vind dat je zelf moet kunnen aangeven of je mailtjes met verificatiecodes wilt ontvangen of gewoon mailtjes waarin direct de informatie te lezen is. Bij ziekenhuizen lukt dat niet, bij het Wmoloket gelukkig wel.

Mariannes echte naam en adres zijn bij de redactie bekend

De digitalisering gaat steeds verder. Lastig voor hem is bijvoorbeeld ook het regelwerk rond zijn persoonsgebonden budget. De kleinste correctie heeft voor hem veel voeten in de aarde. En als je één vinkje verkeerd zet, kan dat al gevolgen hebben. Erg stressvol.”

Feiten en cijfers

in 24 jaar

1 MILJOEN

MEER OUDEREN

In 2050 zullen er in Nederland 4,7 miljoen 65-plussers zijn. Dat is bijna één op de vier inwoners. Nu wonen er in Nederland zo’n 3,7 miljoen mensen van 65 jaar of ouder.

VAN DE SENIOREN IS SOMS EENZAAM

Van de senioren voelt iets meer dan de helft zich (weleens) eenzaam en 14 procent geeft aan zelden of nooit een goed gesprek te voeren. Digitale vaardigheden kunnen helpen deze eenzaamheid te doorbreken.

1,5 miljard 87% 73%

UUR MANTELZORG

In 2019 gaven Nederlandse mantelzorgers samen zo’n 1,5 miljard uur zorg aan hun ouders en andere familieleden. Kinderen helpen hun ouders vooral met gezelschap en troost, digitale vragen, financiën en administratie, klusjes in en om het huis, de boodschappen en het verzorgen van de maaltijden. Ook gaan ze vaak mee naar zorgafspraken.

ZIET MEDISCHE GEGEVENS IN

Van de 65- tot 69-jarigen gebruikt 61 procent meerdere uren per dag het internet. Van de 80-plussers is dat 40 procent . Van de senioren met goede internetvaardigheden ziet 87 procent medische gegevens in. Bij senioren met minder goede vaardigheden is dat 41 procent

VAN DE DIGIVAARDIGEN VOELT ZICH PRIMA

Ouderen die digitaal handig zijn, voelen zich vaker goed tot uitstekend (73 procent ) dan ouderen die niet of niet erg digitaal vaardig zijn (48 procent) . Digitale middelen helpen om contact te houden en zelfstandig te blijven. Ook heb je makkelijker toegang tot informatie en activiteiten. Zo kunnen digitale vaardigheden helpen tegen eenzaamheid en somberheid.

ZIJ GEVEN HUN LEVEN EEN 8!

Ouderen met veel sociale contacten geven hun leven gemiddeld een 8. Ouderen met weinig sociale contacten geven hun leven gemiddeld een 6,5.

DOSSIER DE TOEKOMST VAN DE ZORG

ZO WORDT DE ZORG OOK ONTLAST

Er zijn meerdere zaken die de druk op de zorg kunnen verminderen. Zoals deze drie voorbeelden.

1. Beweegclubs

Iedereen weet het: bewegen is gezond. Maar dóén we het ook? Het helpt als het bewegen laagdrempelig is en als je het niet alleen doet. In heel Nederland zijn er daarom Vitality Clubs, gezellige beweegclubs voor en door 55-plussers in de wijk. Je beweegt én leert nieuwe mensen kennen. Je zet zo’n Vitality Club makkelijk zelf op. Dat betekent niet dat je zelf de beweeglessen moet gaan geven; dat kan iemand anders in de groep doen. Om op te starten kun je drie maanden hulp krijgen van een professionele trainer. Kijk op www.vitality-club.nl

2.

Speciale woonvormen

BRONNEN: ANBO-PCOB, NATIONAAL SENIORENPANEL 2024 & DE PEILING SOCIALE CONTACTEN EN ONTMOETEN 2025.

Veel senioren willen graag in een zorgzame gemeenschap wonen, zoals in een Knarrenhofje of een Lang Leven Thuisflat. Het idee is simpel: je woont bij elkaar, kijkt naar elkaar om en de zorg is dichtbij. Maar zulke gebouwen zijn duurder om te realiseren en beheren. Denk aan liften, slimme techniek en gezamenlijke ruimtes. Wie gaat dat betalen? De vier grote steden willen dat de Rijksoverheid daar structureel extra geld voor beschikbaar stelt. Dat kan uit de pot voor langdurige zorg. Nu gaat dit geld naar zorgverleners, maar, zo is de gedachte, mensen die wonen in een zorgzame gemeenschap hebben minder snel professionele zorg nodig.

3. Nieuw: HELP-T

Wat als u onwel wordt of in de war raakt en zelf niet meer kunt uitleggen wat er aan de hand is? Sinds 1 januari 2026 is de digitale Nationale Hulpkaart gestopt, nu is er HELP-T. Op de website www.help-t.nu maakt u een online profiel aan met essentiële informatie, zoals medische thema’s, medicatie en uw contactpersonen. Hulpverleners kunnen uw profiel openen via een speciale button op uw mobiele telefoon of door de QR-code te scannen die op een pasje of hanger staat. Zo kan wellicht voorkomen worden dat uw gezondheidsprobleem een ernstiger vorm aanneemt. Ook dat ontlast de zorg.

Voorzorgcirkels

“Je kunt me altijd bellen als je hulp nodig hebt.” Hoe vaak horen we dit? Toch gaan we er zelden op in. Hulp vragen is lastig. Met een voorzorgcirkel wordt dat een stuk makkelijker.

In een voorzorgcirkel spreken zo’n tien tot vijftien ouderen af dat ze voor elkaar klaarstaan en stemmen ze af hoe ze elkaar kunnen helpen. De voorzorgcirkel komt voort uit het gedachtegoed van Henk Geene, gepensioneerd psycholoog en oud-directeur van zorgorganisaties. “In 2018 gingen we in Land van Cuijk met tweeduizend ouderen in gesprek over voorsorteren op het ouder worden”, vertelt Henk. “De rode draad: ik wil hulp in de eigen buurt. Toen kwam ik op het idee van een buurtcirkel, maar uit voorzorg, dus vóór er intensievere hulp nodig is.”

Gaandeweg kreeg de voorzorgcirkel inhoud. Regel één: maak de cirkel niet te klein en niet te groot, zodat er voldoende draagkracht is én mensen zich

verantwoordelijk voelen. Belangrijk is ook dat mensen bij elkaar in de buurt wonen. Meedoen is vrijwillig, maar zeker niet vrijblijvend. Doe dus alleen mee als je dat zelf graag wilt. En het belangrijkste: wederkerigheid. Als je vitaal bent, doe je makkelijker iets voor een ander dan als je kwetsbaar bent, maar je moet het toch samen doen.

GOEDE TIJDEN, SLECHTE TIJDEN

De eerste voorzorgcirkel, hoe ging dat? Henk: “We begonnen in een complex met huurappartementen. De woningcorporatie deed mee aan het project, waardoor we de bewoners makkelijker bereikten. Op vijf verdiepingen ontstonden voorzorgcirkels. Niet iedereen was direct enthousiast. Sommigen zeiden: ‘Ga maar naar de politiek.’ Maar inmiddels is het besef gegroeid dat we meer moeten omkijken naar elkaar.”

Een voorzorgcirkel begint laagdrempelig: de container buitenzetten of meegaan naar de apotheek. Je spreekt af wat je voor elkaar doet, maar legt het ook weer niet te strikt vast. Henk: “Je spreekt uit dat je er voor elkaar bent in goede en slechte tijden. Jaarlijks bevestig je dit.”

LEER ELKAAR KENNEN!

Het is best spannend om een voorzorgcirkel te beginnen, want niet iedereen zal enthousiast zijn en ook binnen zo’n cirkel loop je tegen weerstanden en drempels aan. Willemijn Krol van Nederland Zorgt Voor Elkaar, het landelijk netwerk van bewonersinitiatieven in welzijn, wonen en zorg, helpt voorzorgcirkels mogelijk te maken. Haar advies voor starters: leer elkaar eerst beter kennen. “Begin bijvoorbeeld met bijeenkomsten waarin je samen iets leuks doet. Een soepmiddag, een nieuwjaarsborrel. Vanuit ontmoeting ontstaat vertrouwen. Dan durven mensen eerder om hulp te vragen.”

MEER VERBINDING, MINDER EENZAAMHEID

In de meeste voorzorgcirkels zijn de hulpvragen laagdrempelig. Mensen doen klusjes voor elkaar, brengen een

DOSSIER DE TOEKOMST VAN DE ZORG

Willemijn Krol helpt voorzorgcirkels mogelijk te maken.

zijn ook clubjes, zoals breiclubjes en spelletjesgroepjes. Dat verbindt en verlaagt de eenzaamheid.”

MINDER SNEL THUISZORG

De voorzorgcirkel als aanmaakhoutje voor een zorgzame samenleving. Zo ziet Nederland Zorgt Voor Elkaar dat het liefst. “Uiteindelijk willen we verbonden samenlevingen”, zegt Willemijn. Ze vertelt over een vrouw die na een heupoperatie thuiskwam. “Ze voelde zich niet veilig genoeg om zelf te douchen. Maar de wetenschap dat haar buurvrouw uit de voorzorgcirkel beneden zat ‘voor het geval dat’, was voor haar voldoende om niet afhankelijk te hoeven worden van thuiszorg.”

En dat hoeft ook niet. Je spreekt namelijk af wat je wel en niet voor elkaar doet. Henk: “Maar het kán wel uitgroeien tot zorghandelingen. Steeds meer ziekenhuizen laten die immers over aan patiënten en mantelzorgers.”

WAT ZIJN VOORZORGCIRKELS?

Voorzorgcirkels zijn netwerken van ongeveer 10 tot 15 ouderen in een buurt, die elkaar op verschillende manieren ondersteunen. Ze spreken met elkaar af dat ze voor elkaar klaarstaan en stemmen af hoe ze elkaar kunnen helpen. Dit doen ze vrijwillig, maar met een serieuze inzet.

pannetje soep, doen de boodschappen en gaan op de koffie. Henk: “In een appartementencomplex in Deventer zijn de mensen een stap verder gegaan. Ze hebben gegevens van elkaar verzameld, zoals leeftijden, gezondheid en wie te bellen als er iets is. Het hangt in elke meterkast, zodat mensen direct kunnen handelen. Er

WELKE ZORG WEL, WELKE NIET

Als Willemijn en Henk mensen vertellen over voorzorgcirkels, krijgen ze altijd de opmerking: “Ik ga echt niet de billen wassen van mijn buurman.”

Zelf een voorzorgcirkel starten? Kijk op: www.krachtig-ouder-worden.nl Of op www.nlzve.nl en klik op ‘kennisbank’ en dan op ‘voorzorgcirkels’.

750,Inruilkorting op stoelen*

COMFORT BEGINT BIJ DE JUISTE STOEL

Ontdek welke stoel perfect bij u past met het gratis collectieboek van Prominent. Boordevol modellen, kleuren en slimme opties om thuis in alle rust te vergelijken. Als lezer van dit magazine ontvangt u tijdelijk een unieke korting tot 750,- voor uw nieuwe stoel. Ga naar www.prominent.nu/aanvragen/lezerskorting of scan de QR-code onderaan de pagina. Wilt u daarna persoonlijk advies? Dan komt een van onze adviseurs graag bij u langs voor een demonstratie aan huis.

Bel 0341 - 27 40 90 voor vrijblijvend thuisdavies.

Scan de QR-code voor uw unieke kortingsvoucher.

*Bekijk de actievoorwaarden op prominent.nu/actievoorwaarden

Op vakantie met uw w eigen n Ouderenbond d of f vereniging g

BTR R Reizen n heeft t altijd d een n gepaste e groepsbusvakantie e of f rivie rcruise

All Inclusive Hotel Am Park Stadtkyll / Vulkaaneifel

All Inclusive Hotel Op de Boud Valkenburg / Zuid -Limburg

All Inclusive Hotel Am Wall Soest / Sauerland

Stadshotel Ootmarsum Ootmarsum / Twente

Landhotel Mennorode Elspeet / Veluwe

All Inclusive Hotel Jägerhof Teutoburgerwald

Hotel Spessartruh Frammersbach / Spessart

All Inclusive Mayhotel Mayschoss / Ahrdal

All Inclusive Hotel Bitburg Bitburg / Zuid-Eifel

Vakantietip voor r individuele e vakantiegangers

Over de e Rijn n naar r “Heidelberg”

7-daagse e cruise met MS Dutch h Melody y **** van 27 7 mei t/m 2 juni i 2026 6 v a € 945, - p p

Het t gezellige cruiseschip met t nostalgische uitstaling, , de e Dutch Melody y vaart t speciaal voor r alle individuele gasten n en n seniorengroepen n van n BTR Reizen n en n neemt t u mee voor r een n mooie cruise naar r de mooiste e plekjes s aan de e Rijn n en Moezel en n Heidelberg g aan n de Neckar

Boek k nu deze geheel verzorgde riviercruise met t mooi vaarprogramma en met t veel extra’s

U kunt nog g mee e - nog g enkele hutten n vrij !

TEKST: ALAIN VERHEIJ FOTO’S: MARK KOHN

ARNOLD HUIJGEN:

“Voor mij gaat Pasen over vernieuwing en hoop”

De helft van Nederland gelooft niet in God. En toch vieren we massaal Pasen. Eieren, brunches, vrije dagen… maar waar is de inhoud? Is Pasen nog meer dan alleen een traditie uit een religieus verleden? Dat onderzoekt theoloog en schrijver Alain Verheij met professor dr. Arnold Huijgen, Theoloog der Nederlanden.

Waar OuderenWijzer allemaal niet goed voor is: Arnold Huijgen en ik kennen elkaar al zeker tien jaar via het internet, maar hebben elkaar nog nooit in het echt gezien. Daar komt dankzij dit magazine vandaag verandering in. We ontmoeten elkaar in Arnolds huis in Kampen voor een gesprek over Pasen en geloof en hoop in onzekere tijden. Theoloog der Nederlanden Arnold Huijgen (47) is christelijk gereformeerd gemeentepredikant geweest en werkt tegenwoordig als hoogleraar dogmatiek. Toch is hij zeker geen studeerkamergeleerde: hij is op tv te zien, op de radio en in podcasts te horen en in kranten te lezen. Ook schreef hij boeken die voor een breed publiek toegankelijk zijn. Arnold Huijgen waagt zich daarbij aan thema’s die anderen uit de weg zouden gaan. Als gereformeerd theoloog een boek schrijven over Maria is best gedurfd, en later dit jaar komt er zelfs een boek over de hel. Wat drijft deze ogenschijnlijk onvermoeibare theoloog en hoe beleeft hij de paasperiode dit jaar?

Bij Arnold thuis brandt de houtkachel (“dat mag gelukkig nog in Kampen”). Vlak voordat corona uitbrak betrok hij dit huis met zijn vrouw en vier kinderen. Een gouden greep, zo bleek tijdens de lockdowns: grenzend aan de woonkamer, door een schuifdeur gescheiden, is een flinke werkkamer, gevuld met Bijbelcommentaren, de computer waarop Huijgen zijn boeken schrijft en een trimfiets.

“We worden met z’n allen teruggeworpen op de vraag wat er nu echt toe doet”

ARNOLD HUIJGEN is sinds november 2025 Theoloog der Nederlanden. Hij werkt als hoogleraar dogmatiek aan de Protestantse Theologische Universiteit in Utrecht. Een van zijn meest geprezen boeken is ‘Maria, icoon van genade’.

ALAIN VERHEIJ is theoloog en schrijver. Hij spreekt en preekt elke week in kerken door het hele land. Zijn nieuwste boek heet ‘De prijs van vergeving’. Alain schrijft ook zaterdagcolumns in dagblad Trouw.

Dus dit is de uitvalbasis van de Theoloog der Nederlanden. Hoe zit dat eigenlijk met die functie? Wat is de toegevoegde waarde van een nationale theoloog voor een land waarin ongeveer de helft van de mensen niet in God gelooft?

“In één woord: diepgang. Theologie denkt voorbij het simpele consumeren en stelt de grotere thema’s aan de orde. Gezien alle huidige gevaren, zoals de klimaatverandering en oorlogsdreiging, worden we met z’n allen teruggeworpen op de vraag wat er nu echt toe doet. Zulke kwesties hebben we een tijdlang van ons af kunnen houden doordat de bomen tot aan de hemel groeiden. Mensen van elke generatie werden weer rijker dan die van de vorige. Dat is nu voorbij: de volgende generatie gaat het minder goed hebben dan dat ik het heb. Die ontwikkeling gaat grote vragen opleveren. Bij generatie Z zie je dat al gebeuren: er is meer ruimte voor het existentiële gesprek.”

Bent u van jongs af aan gelovig geweest?

“Als kind was ik altijd met kinderbijbels in de weer, ik vond het ontzettend interessant om me in die verhalen te verdiepen. Ik wilde dominee worden en preekte als 4-jarige tegen mijn buurmeisje: ‘Je moet wel naar de kerk gaan hoor, anders loopt het niet goed met je af!’ Toen kwam de puberteit en wist ik het allemaal even niet meer. Maar toen ik een jaar of 14 was kwam het weer terug, onder andere dankzij een jonge, vriendelijke predikant van wie ik catechisatie had. Hij werd ernstig ziek. Ik was diep onder de indruk van hoe hij daarmee omging. Hoe die man openlijk worstelde met God, als een moderne Job. Hij zei ook eerlijk: ‘Ik ben een heel gelovige man die God tóch niet begrijpt.’ Dat kan dus ook. Sindsdien heb ik altijd wantrouwen gekoesterd tegen mensen die denken dat ze God in

RELIGIE

“Om de enorme hoop van Pasen te verwerken, moeten

we dit feest elk jaar vieren, als een soort oefening”

hun zak hebben. Alsof ze over Gods schouder hebben meegekeken en precies weten hoe alles zit. Nee, dan begin ik me zeer ongemakkelijk te voelen.”

Ik herken dat wel, zo’n moment waarop je je realiseert dat je ook kritisch mag geloven en je niet alles hoeft te begrijpen.

“Ik was ook wel echt heel vroom. Ik werkte als jonge tiener bij mijn vader in de autowerkplaats. Ik kom uit een gezin van acht in Bunschoten-Spakenburg en we werden allemaal al vroeg aan het werk gezet. Van mijn eerste inkomsten kocht ik een boek van de Engelse prediker Charles Spurgeon. Ja, kijk hier, ‘Gelijkenissen van de Heiland’. Gekocht in 1993, dus toen was ik 14. Ik heb altijd meer en andere boeken gelezen dan er op de verplichte leeslijst van school en de universiteit stonden. Daar dring ik bij mijn studenten ook steeds op aan.”

Ook ik lees veel. En net als Arnold volgde ik op de middelbare school Grieks en Latijn met het oog op een eventuele latere theologiestudie. Toen ik daarmee in 2007 begon, merkte ik dat ik het best ongemakkelijk vond om daarover te praten. Alsof theologie toch iets was om je een beetje voor te schamen. Dat herkent de Theoloog der Nederlanden wel, want toen hij in de jaren 90 theologie studeerde, vroegen mensen: “O, bestaat dat nog? Is dat niet passé?” Toch constateert hij nu dat er iets begint te kantelen.

“Vroeger hing theologie aan de kerk en de kerk gold op een gegeven moment als onderdrukkend. Veel mensen zijn er vandaan bewogen. In die dynamiek ont-

stond er een zwart beeld van het geloof. Misschien negatiever dan strikt realistisch is - het was heus niet allemaal zoals in de boeken van Maarten ’t Hart. Maar van een collega in Zweden hoorde ik dat theologie daar tegenwoordig steeds populairder wordt. Het geldt er als filosofie-plus: al het mooie van filosofie, maar dan met extra interessante en relevante invalshoeken. Theologie is dan nadenken over God in welke vorm dan ook. Razend interessant toch? Theologie heeft als vakgebied een gouden toekomst voor zich.”

Ik hoor ook dat jongeren weer iets religieuzer worden. Hebben de lezers van Ouder enWijzer straks allemaal gelovige kleinkinderen? “Het zou helemaal niet gek zijn als de jongeren van vandaag zich revolutionair afzetten tegen de generaties ervoor. Zij hebben niet de booming economie, de betaalbare huizen, de hypotheekrenteaftrek en de (pre)pensioenen die hun ouders en grootouders hadden. Dat doet iets met ze. Ze gaan de dingen anders doen dan wij. Soms hoort daar een religieuze zoektocht bij, hier en daar gekoppeld aan een strikte vorm van geloven of aan een rechts-conservatieve agenda. Het kan best spanningen geven tussen generaties. Dat hangt ook af van de instelling van de ouders en grootouders: hebben die zelf nog iets met het geloof of hebben ze daar radicaal afscheid van genomen? Maar er liggen dus ook kansen voor leuke en verbindende gesprekken.”

“Het was alsof een studie theologie iets was om je een beetje voor te schamen”

Zoals tijdens een familiebijeenkomst met Pasen. Wat is de relevantie van dat feest eigenlijk nog?

“Pasen gaat over een compleet nieuw begin, de opstanding van Jezus uit de dood. Dat kan natuurlijk helemaal niet, dode mensen staan niet op. Maar wat als het nu wel is gebeurd? Díé gedachte gaat over de hoop die verder gaat dan de ondergang en doemdenken. Voor mij gaat Pasen over vernieuwing en hoop. En als we íets nu nodig hebben, dan is dat het wel.”

Die termen gebruik ik ook vaak als theoloog. Toch denk ik dan soms: ja, daar kom ik weer aan met mijn hoop en opstanding, maar intussen lijkt de wereld elk jaar wel een stukje lelijker te worden.

“In het paasverhaal heb je eerst de kruisiging en dan de opstanding. Dood en leven. Ik besef hoe langer hoe meer dat je die twee bij elkaar moet houden. Hoe meer je het duister ziet, hoe sterker je behoefte aan het licht. Die contrastwerking. In het paasverhaal zie je Jezus’ weg naar het kruis, de dood in, de ultieme eenzaamheid waarin hij crepeerde. Maar zelfs na de opstanding vertelt de Bijbel dat de eerste getuigen helemaal niet blij zijn om Jezus weer levend te zien. Ze zijn in shock en zelfs bang. Het kost tijd om de enorme hoop van Pasen te verwerken.

Daarom moeten we dit feest ook ieder jaar vieren, als een soort oefening. En als het me denkend en pratend niet lukt om het te geloven, helpt het soms om erover te zingen. Liederen tillen je boven jezelf uit.”

TEKST: ALEX VAN SCHERPENZEEL

Belastingplan 2026

Wat betekent dat voor u?

Op 16 december 2025 heeft ook de Eerste Kamer het Belastingplan 2026 aangenomen. Alle belastingen voor dit jaar zijn daarmee vastgesteld. Dat heeft gevolgen voor uw inkomen.

In het Belastingplan staan alle wijzigingen op belastinggebied voor het nieuwe jaar. Die wijzigingen hebben gevolgen voor uw netto inkomen. ANBO-PCOB neemt u mee met de belangrijkste wijzigingen. En wij laten u aan de hand van een paar voorbeelden zien wat dat voor uw netto inkomen betekent. Voor de meeste gepensioneerden geldt dat

zij minder belasting hoeven te betalen. Maar er zijn natuurlijk meer zaken die uw besteedbaar inkomen beïnvloeden, zoals zorgpremie, toeslagen en lokale en regionale belastingen. Verder: wij zullen hier niet alle tarieven en bedragen opsommen. Bent u daarin wel geïnteresseerd? Ze staan op www. anbo-pcob.nl/thema/belasting

VOORBEELDEN VOOR MEER INZICHT

In de voorbeelden hebben we wel rekening gehouden met de nieuwe tarieven en bedragen.

In de voorbeelden zijn dan ook meegenomen:

• de wijzigingen in de tarieven;

• de aanpassingen van de heffingskortingen - dat zijn de kortingen die u krijgt op de inkomstenbelasting en premie volksverzekeringen (welke heffingskorting u krijgt, hangt af van uw persoonlijke situatie);

• de wijziging van de bijdrage Zorgverzekeringswet (Zvw). Deze bijdrage wordt op uw AOW en pensioen ingehouden;

• het verschil tussen 2025 en 2026 voor uw pensioeninkomen (AOW en aanvullend pensioen).

In de voorbeelden is geen rekening gehouden met:

• inkomsten uit arbeid, zoals loon;

• inkomsten uit vermogen;

• aftrekposten, zoals zorgkosten en giften.

Is een van deze zaken op u van toepassing, dan is het resultaat bij u anders dan in de voorbeelden.

VOORBEELD 1: alleenstaande, geboren voor 1946

Inkomen Belasting 2025 Belasting 2026 Zvw-bijdrage 2025 Zvw- bijdrage 2026 Verschil

€20.000

€1052

€40.000 €3433 €3304 €2104 €1940 + €293

€50.000 €8102 €7755 €2630 €2425 + €552

VOORBEELD 2: alleenstaande, geboren na 31 december 1945

Inkomen Belasting 2025 Belasting 2026 Zvw-bijdrage 2025 Zvw- bijdrage 2026 Verschil

€20.000

€3521

€50.000 €8505 €8197 €2630 €2425 + €513

VOORBEELD 3: met fiscaal partner, geboren voor 1946

Inkomen Belasting 2025 Belasting 2026

Zvw-bijdrage 2025 Zvw- bijdrage 2026 Verschil

€20.000 € 13 € 0 €1052 € 970 + € 95

€40.000 €3964

VOORBEELD 4: met fiscaal partner, geboren na 31 december 1945

Inkomen Belasting 2025 Belasting 2026

Zvw-bijdrage 2025 Zvw- bijdrage 2026 Verschil

€20.000 € 13 € 0 €1052 € 970 + € 95

€40.000 €4267 €4063 €2104 €1940 + €368

€50.000 €9036 €8737 €2630 €2425 + €504

Voor de fiscaal partner gelden dezelfde aanpassingen. Zvw-bijdrage is de inkomensafhankelijke bijdrage Zorgverzekeringswet.

ONEFFENHEDEN GLADSTRIJKEN

De voorbeelden geven een indicatie; bij verschillende inkomsten gelden uiteraard ook verschillende uitkomsten. Wat ook van belang is, is dat deze berekeningen zijn gemaakt op basis van het doen van aangifte inkomstenbelasting. In de loop van het jaar ontstaan

namelijk oneffenheden in de inhouding van belasting. Dat heet loonheffing. Deze oneffenheden ontstaan vooral als u inkomsten heeft uit verschillende bronnen, bijvoorbeeld uit de AOW én uit een aanvullend pensioen. Via de aangifte inkomstenbelasting worden die oneffenheden weer gladgestreken. Dat kan bij mensen met een laag inkomen een terug-

HULP BIJ DE AANGIFTE

ANBO-PCOB helpt u met de Belastinghulp graag met de aangifte. Meer informatie over de Belastinghulp kunt u op vinden op www.anbo-pcob.nl/ belastinghulp. Hier kunt u zich ook aanmelden voor hulp. Ook kunt u ons mailen via contact@anbo-pcob.nl en bellen op 0348 - 46 66 66 (bereikbaar op werkdagen van 09.00 tot 16.00 uur).

gave betekenen. Let wel: u moet daarvoor dus wel aangifte doen!

AANGIFTE DOEN OM GELD TERUG TE KRIJGEN

Een voorbeeld. Stel, u heeft in 2025 een AOW-uitkering ontvangen van €13.850. Er is geen loonheffing ingehouden. U heeft daarnaast een aanvullend pensioen van €6077. Hierop is een loonheffing van €1093 ingehouden. Als u aangifte over 2025 doet, krijgt u alle ingehouden loonheffing terug. Zolang uw inkomen deze samenstelling heeft, kunt u dat ieder jaar doen.

Dit is dan de berekening:

Uw totale inkomen is €19.927. Verschuldigde inkomstenbelasting en premie volksverzekeringen (17,92%): €3571

Daar gaat af de algemene heffingskorting: -€1536

Daar gaat af de ouderenkorting: -€2035

U moet betalen: € 0

U heeft via de loonheffing al betaald: €1093

U krijgt daarom terug: €1093

ANBOPCOB

GEEF DOOR WAT U BELANGRIJK VINDT

Veel mensen denken na over wat zij willen nalaten.

Aan familie, vrienden of aan een goed doel dat past bij hun waarden.

Misschien herkent u dat gevoel: iets willen betekenen voor anderen, ook later.

Overweegt u om

ANBO-PCOB op te nemen in uw testament?

Neem dan contact op met onze adviseur Nalatenschappen, Jan Puthaar. Telefoon: 0348 - 46 66 20 Mail: j.puthaar@anbo-pcob.nl

ANBO-PCOB ontvangt geen overheidssubsidie. Daardoor kan de vereniging onafhankelijk opkomen voor ouderen. Dankzij uw steun blijft die stem ook in de toekomst krachtig.

“Ik wil dat mijn stem ook na mijn leven iets betekent. Daarom heb ik

ANBO-PCOB opgenomen in mijn testament. Omdat ik geloof in een samenleving waarin ouderen blijven meetellen.”

“Vers aan Tafel Maaltijdservice gee ons rust aan tafel”

Peter (81) woont zelfstandig in zijn huis. Hij is nog erg actief: hij fietst graag en gaat wekelijks naar de fotoclub. Koken deed hij altijd met veel plezier – van klassieke stoofpotten tot Indonesische rijsttafels. Maar sinds een darmoperatie lukt het koken minder goed. Zijn dochter Margreet helpt waar ze kan, maar heeft ook een eigen onderneming en een gezin.

“We wilden niet dat het eten erbij in zou schieten,” vertelt Margreet. “Hij houdt van lekker en goed eten, maar het moet nu vooral ook makkelijk en veilig zijn. Vers aan Tafel bleek precies wat we zochten.”

Keuzevrijheid en gemak

Elke week kiest Peter uit meer dan 170 maaltijden. Hij laat zich graag verrassen door het aanbod – van Hollandse pot tot visgerechten. “Ik hoef niks in huis te halen of te koken. Alleen even opwarmen. En het smaakt écht goed.”

Margreet vult aan: “Wat ik prettig vind, is dat hij het allemaal zelf kan regelen. Geen gedoe, geen abonnement. En de bezorger komt op een vast moment, dat geeft vertrouwen.”

 Altijd 10% ledenkorting op onze maaltijden

 Lekker eten zonder zelf te hoeven koken

 Ruime keuze uit meer dan 170 vriesverse maaltijden

Voeding die past bij uw leeftijd

Meer weten of zelf proberen?

De maaltijden van Vers aan Tafel zijn afgestemd op ouderen. Zo zijn er extra eiwitrijke maaltijden voor wie wat meer kracht nodig heeft –bijvoorbeeld na ziekte of een operatie. “Dat gaf ons een gerust gevoel,” zegt Margreet. “We merken dat het hem goed doet.”

Vers aan Tafel biedt nu een speciale actie voor ANBO-PCOB-leden. Bekijk hieronder de actie. Wist u dat u als lid van ANBO-PCOB altijd 10% ledenkorting ontvangt op al onze maaltijden? Ga voor meer informatie naar versaantafel.nl/anbo-pcob.

 Gratis thuisbezorgd door ons eigen bezorgteam

 Geen abonnement, u bestelt wanneer u dat wilt

 Minimale bestelhoeveelheid is zes maaltijden

Heeft u ook zo’n zin om er even lekker tussenuit te gaan? In een andere omgeving genieten van mooie natuur, goed gezelschap en een uitstekende verzorging - dát is vakantie!

Of u nu wel of geen zorg nodig heeft, u bent van harte welkom. Met Allegoeds gaat u volledig verzorgd op vakantie, met veel keuzevrijheid en tegelijkertijd het gemak van een groepsvakantie.

TEKST EN FOTO’S: ED LODEWIJKS

De tuinen van

ENGELAND

Oude muren ‘behangen’ met klimrozen. Veelkleurige borders in rood, geel, blauw en wit. Kastelen met torens en kantelen. Hoe Engels wil je het hebben? Ervaar het zelf op onze nieuwe ledenreis.

Ga met ANBO-PCOB mee naar de Engelse tuinen in Kent en Sussex. Onze redacteur Ed Lodewijks ging er alvast op verkenning en kwam betoverd terug. Lees hier zijn verslag.

Als we de haven van Dover naderen, zijn we al helemaal in de stemming. Niets is relaxter dan met de boot op je bestemming aankomen. We zijn zo’n anderhalf uur onderweg vanuit de Franse havenstad Calais en varen over het Kanaal. Het weer is helder, de zon schijnt en er waait een licht briesje. Van verre zagen we al de beroemde White Cliffs of Dover opdoemen. Bovenop de kliffen staat trots en ongenaakbaar Dover Castle. Bij de aanblik ervan moet lieden met kwade bedoelingen de moed al in de schoenen zijn gezonken.

EEN RIDDERKASTEEL

EN WILDE BLOEMENVELDEN

Dover Castle is meteen de eerste halte van onze trip. Het is met zijn steile muren, torens en kantelen echt zo’n klassiek ridderkasteel. Wat een machtig gevoel moeten de bewoners vanaf deze hoogte hebben

gehad. Bij helder weer zie je vanaf hier de Franse kust aan de overkant van het water liggen. Hoe groot is het contrast met het lieflijke Godinton House & Gardens in Ashford. Het is de kleinste tuin van onze reis, maar zo veelzijdig dat we meteen ondergedompeld raken in de Engelse tuinkunst. Want kunst is het. De geuren en kleuren van al die bloemen en planten zijn werkelijk overweldigend. Het landgoed heeft knusse kleinere tuinen, sommige ommuurd en formeel met buxushagen en rozen, maar er zijn ook velden vol wilde bloemen. Mijn favoriet is de Italiaanse tuin, met zijn zuilen en strakke vijver. Een heerlijk begin van onze tocht langs de tuinen van Kent en Sussex.

EEN VORSTELIJK KASTEEL

MET FORMELE TUINEN

Weer heel anders is de sfeer in en rond Windsor Castle, een van de residenties van het Britse koningshuis. Nooit geweten dat de ingang midden in het hart van het stadje Windsor ligt. Hier is het een vrolijke toeristenkermis met veel eettentjes, typisch Engelse pubs,

Linksboven

De zeemeeuw vaart een stukje mee.

Links Mijn favoriet: de Italiaanse tuin.

Rechts

De veelkleurige tuin van Great Dixter House: om heel vrolijk van te worden.

Dit deel van Engeland staat bekend om zijn mooie tuinen en stoere kastelen

winkeltjes met ambachtelijke producten en souvenirwinkels vol ‘koninklijke’ prullaria. In het kasteelcomplex zelf, met zijn formele tuinen en beroemde St. George’s Chapel, kun je uren doorbrengen. Loop ook een deel van de vier kilometer lange oprijlaan met zijn bomenrijen en het kasteel op de achtergrond. Indrukwekkend!

EEN PLANTENLAB, EEN STOOMTREIN EN RODE TELEFOONCELLEN

We gaan door naar het in de buurt gelegen Wisley Garden. Deze tuin is begin vorige eeuw ontstaan als onderzoekslaboratorium voor planten en als zodanig nog steeds onderdeel van de Royal Horticultural Society. Rondom het prachtige oude lab ligt een tuin die een mix is van verschillende stijlen en bloemenen plantensoorten. Wisley Garden heeft ook een Nederlands tintje, want de bekende tuinarchitect Piet Oudolf heeft hier een flink perceel ingericht. De grote borders met vaste planten en grassen - mooi in elk seizoendragen echt zijn handtekening. De historische stoomtrein doet fluitend en grote wol -

Links Bovenop de kliffen staat het ongenaakbare Dover Castle.

Onder Typisch Engels winkeltje in het stadje Windsor.

REIZEN

ken uitblazend ook het plaatsje Tenterden aan. In dit plattelandsstadje wanen we ons in een ver verleden. We zien vakwerkhuisjes, een kerkje met scheefstaande grafzerken ervoor, rode telefooncellen, tearooms en antiekwinkeltjes. Engelser dan dat wordt het niet.

VROLIJK GEKLEURDE BORDERS EN BETOVERENDE KLIMROZEN

De laatste twee tuinen van onze reis zijn aan de beurt. De eerste is Great Dixter in Northiam, het levenswerk van de Engelse tuinman en schrijver Christopher Lloyd. Alleen al het oude huis met de grote schoorstenen is prachtig. Maar wat ons het meeste bijblijft, zijn de veelkleurige borders. Rood, geel, blauw, wit, alles door elkaar. Om heel vrolijk van te worden.

Toch maakt Sissinghurst Castle Garden in Cranbrook de meeste indruk op ons. In de jaren dertig van de vorige eeuw kochten schrijfster Vita Sackville-West en diplomaat Harold Nicolson dit verwaarloosde landgoed. Daar maakten ze van hun tuindroom een droomtuin. Het levensverhaal van deze totaal verschillende partners is boeiend, maar wat ze hier samen creëerden is dat nog meer. Blikvanger is de kasteeltoren. Van daaruit hebben we een prachtig uitzicht over de lange graspaden en de tuinen, die onderverdeeld zijn in ‘kamers’, ieder met een eigen kleurenpallet. Heel harmonieus en natuurlijk. En dan al die oude muren die metershoog ‘behangen’ zijn met klimrozen. Betoverend mooi.

EEN ROBUUST KASTEEL EN EEN GROOTSE KATHEDRAAL

Voordat we weer de veerpont opgaan doen we nog Leeds Castle in Maidstone aan. Met zijn strakke lijnen een prachtig kasteel dat aan het begin van de 19de eeuw gebouwd werd op twee eilanden, midden in een prachtig meer. Eromheen ligt een enorm park met meerdere attracties voor jong en oud. En we bezoeken ook nog Canterbury. Een heel mooi oud stadje dat vooral bekend is vanwege zijn kathedraal. In het jaar 1170 werd hier aartsbisschop Thomas Becket vermoord en sindsdien is Canterbury een bedevaartsoord. Alles is groots aan de kathedraal: de afmetingen, de glas-in-loodramen en de hoge torens. Een waardige afsluiting van een zinnenprikkelende reis.

Boven De klimrozen van Sissinghurst Castle Garden.

Midden De ramen in de kathedraal van Canterbury. Onder Even uitrusten!

Vanaf €949 p.p.

Géén toeslag 1-persoonskamer

6-DAAGSE ANBO-PCOB-REIS LANGS ENGELSE KASTELEN EN TUINEN

Tijdens deze reis genieten we van vele contrasten. We gaan naar het robuuste Dover Castle en de indrukwekkende kastelen Leeds Castle en Windsor Castle, die worden omgeven door romantische kasteeltuinen. We bezoeken de steden Canterbury en Tenterden. We gaan naar Great Dixter House and Gardens om de veelkleurige borders te bewonderen én naar het betoverende Sissinghurst Castle Garden, waar oude muren metershoog ‘behangen’ zijn met klimrozen.

• Laat u inspireren door de kleurige en romantische Engelse tuinen.

• Verblijf in een goed 3-sterrenhotel.

• Geniet van groene heuvels, waterpartijen en charmante Engelse dorpjes.

Vanaf prijs en vertrekdata

Maandag 20 april 2026 €949 p.p. Maandag 11 mei 2026 €999 p.p. Maandag 8 juni 2026 €999 p.p.

Inbegrepen

• Chau eur die tevens onze deskundige reisleider is.

• Gastheer of -vrouw van ANBOPCOB.

• Luxueuze comfort class touringcar.

• Overtocht per ferry van Duinkerken naar Dover en terug.

• 5 overnachtingen in Hampton by Hilton Ashford International.

• U betaalt geen 1-persoonstoeslag!

• 5x ontbijt en 5x diner.

• Reserveringskosten, bijdragen Calamiteitenfonds en SGR.

Niet inbegrepen

• Niet genoemde maaltijden.

• Optioneel: entrees tuinen en kastelen à €199 p.p.

Kastelen- en tuinenpakket

U kunt bij boeking de entreegelden voor de kastelen en tuinen bijboeken voor €199 p.p. Tijdens de reis nog bijboeken is niet mogelijk!

In dit pakket zijn inbegrepen de toegang tot:

• Dover Castle

• Windsor Castle

• RHS Garden Wisley

• Leeds Castle

• Sissinghurst Castle Garden

• Great Dixter House and Gardens

• Godinton House and Gardens

MEER INFORMATIE OF BOEKEN?

Deze ledenreis is exclusief voor ANBO-PCOB-leden te boeken via www.dejongintra.nl/ebash99

Of bel 0180 - 45 78 03 en vermeld dat het gaat om de ANBO-PCOB-ledenreis met de reiscode EBASH99 .

Uitstekend

Bekijk ruim 1.250 reviews op

Makkelijk op- en schoonmaken

Met een rechte rug

✓ Schone slaapkamer

✓ Schoon slaapklimaat

✓ Stofvrij maken onder uw bed

Het beste

bed

voor nu én later

Altijd deelbaar en verrijdbaar

Met een simpele voetdruk

✓ Makkelijk verrijdbaar

✓ Makkelijk deelbaar

Comfort en gemak

Het beste bed voor nú en later

✓ Rug-, been- en relaxverstelling

✓ Hoog-laag functie

✓ Op maat gemaakt matras

TIP: Gratis persoonlijk advies in één van onze showrooms of bij u thuis? Bel 0341 - 27 7010 voor een afspraak.

COLUMN

Californische stressmomenten

Nu presentator

JAAP JONGBLOED

(70) op papier met pensioen is, heeft hij tijd om zijn passie voor sport en gezondheid te delen. Met podcasts, webinars en bijeenkomsten hoopt hij ouderen in beweging te krijgen. Kijk op www. jaapjongbloed.nl

COLUMNISTEN

ZIJN VRIJ OM HUN

PERSOONLIJKE

MENING TE UITEN

EN VERWOORDEN

NIET DE MENING

VAN ANBO-PCOB..

Stel je deze situatie voor. Samen met Karin, het mooiste meisje van de klas in mijn tv-programma en ooit stuntvrouw in Los Angeles, rijd ik in het binnenland van Californië naar een vliegclub. Daar deed Karin twintig jaar eerder haar eerste nachtsprong. Met afschuwelijk gevolg: de parachute ging te laat open en Karin zou haar leven lang gehandicapt zijn. Nog net geen dwarslaesie, maar permanent hevige zenuwpijnen.

Bij deze club zullen we het interview doen over haar leven. Karin zegt weinig, de terugkeer naar de plek des onheils valt haar blijkbaar zwaar. Halverwege de tocht verbreekt ze het stilzwijgen. “Ik wil wéér springen!”, zegt ze resoluut. Verbijsterd kijk ik haar aan en dan volgt de tweede verrassing: “Maar alleen als jij het ook

doet!” Ik raak bevangen door een overweldigende stress. “Kortdurende stress is iets positiefs”, zegt neuropsycholoog Erik Scherder. “Het betekent pieken, presteren en goede dingen doen.”

In hemelsnaam dan maar. Ik ga de sprong wagen. Letterlijk. Een uur later zit ik op drie kilometer hoogte in de deuropening van een klein vliegtuig. M’n benen bungelen over de rand. Achter mij telt Marc, een volledig getatoeeerde Irak-veteraan, af: “Drie, twee, ...” Bij één deins ik achteruit. Tevergeefs. Met de gespierde ex-militair op m’n rug val ik in de diepte. “Eerst komt de stress en daarna voel je: yes, het is gelukt!”, zegt Scherder.

Nou, dat laatste heb ik gedurende de minuut vrije val absoluut niet. Maar dan gaat de parachute open. In stilte zweef ik boven het Californische landschap. En professor Erik heeft gelijk. De sensatie kan niet mooier. Op die gast op m’n rug na dan. Moeite doen, nieuwe dingen aanpakken: het is makkelijker gezegd dan gedaan. Naarmate je ouder wordt is de mentale drempel hoger en je lichaam sputtert ook tegen. Dus spring je niet meer, fiets je niet meer met losse handen, begin je geen nieuwe studie en… versnel je het verouderingsproces. Je mijdt de moeite, de stress, maar je ontzegt jezelf ook de lol die daarna komt.

Sinds een paar maanden coach ik het hockeyteam van mijn 12-jarige kleindochter. Allemaal beginnende pubers die liever een TikTok-dansje doen dan naar de peptalk van een oude man luisteren. Stressvol. Maar de blije koppies van die meiden na een overwinning zijn goud waard. “Dus: stap uit je routine en ga nieuwe uitdagingen aan!”, zou Scherder zeggen.

Nog even terug naar Californië. Naar het moment dat ik gelukzalig zit na te praten met de vliegclubeigenaar. “Vond je het spannend?”, vraagt hij. “Niet heel erg”, zeg ik stoer, “en Marc, die ervaren militair op m’n rug, gaf me veel vertrouwen.” Waarop de eigenaar zegt: “Marc? Ex-militair? Zegt me niks. Zo iemand werkt hier niet!”

Ik weet niet of de stress van dat moment wel zo goed voor me was. Met welke gek heb ik dan net een tandemsprong gedaan?!? Dan zegt de eigenaar droog: “Grapje!”

Helpt je te leven met diabetes op jouw manier.

De FreeStyle Libre 2 sensor meet je suiker elke minuut.1 Zo maak je ook tijdens een koffiepauze bewust de keuzes2 die je stap voor stap vooruithelpen. This is progress.

De FreeStyle LibreLink-app is alleen compatibel met bepaalde mobiele telefoons en besturingssystemen. Bekijk de website voor meer informatie over apparaatcompatibiliteit en besturingssystemen voordat je de app gebruikt. Het delen van glucosegegevens kan registratie bij LibreView vereisen. 1. De sensor heeft een opwarmperiode nodig van 60 minuten. 2. Fokkert, M. BMJ Open Diabetes Research & Care (2019). https://doi.org/10.1136/bmjdrc-2019-000809. © 2025 Abbott. De sensorbehuizing, FreeStyle, Libre, en gerelateerde merkaanduidingen zijn eigendom van Abbott. Andere handelsmerken zijn eigendom van hun respectievelijke eigenaren. Afbeeldingen zijn enkel voor illustratieve doeleinden. Geen echte patiënt of gegevens. ADC-112593 v2

LEDENRAAD

ANBO-PCOB ZOEKT KANDIDATEN VOOR DE LEDENRAAD

WE HEBBEN U NODIG!

Bent u sociaal vaardig, communicatief sterk en maatschappelijk betrokken én heeft u toezichthoudende ervaring? Dan is een plek in onze Ledenraad misschien iets voor u! ANBO-PCOB heeft dertig nieuwe leden nodig.

In de loop van dit jaar loopt de termijn voor de huidige Ledenraad af. Dit betekent dat er nieuwe verkiezingen aankomen. Is een plek in onze Ledenraad misschien iets voor u? Alle leden kunnen zich verkiesbaar stellen.

Wie zoeken wij?

Wij zoeken enthousiaste, sprankelende en vitale leden die betrokken zijn bij ANBO-PCOB en midden in het leven staan. Verder vinden wij het belangrijk dat de diversiteit binnen de vereniging ook zichtbaar is in de samenstelling van de Ledenraad.

Wat doet de Ledenraad?

De Ledenraad houdt zich grotendeels bezig met de strategische meerjarenkoers van ANBO-PCOB. Ook stelt de Ledenraad de meerjarenbegroting en jaarbegroting vast. En de jaarrekening wordt ter

goedkeuring aan deze raad voorgelegd. Ten slotte benoemt en ontslaat de Ledenraad de raad van toezicht van ANBO-PCOB.

Hoe werkt de verkiezing?

Stap 1: ANBO-PCOB-leden kunnen solliciteren om kandidaat-lid te worden voor de Ledenraad.

Stap 2: Aan de hand van de profielschets worden de sollicitaties beoordeeld. Daarna kan een sollicitatiegesprek volgen. De kiescommissie stelt de kandidatenlijst vast.

Stap 3: De kandidaten worden voorgesteld op www.anbo-pcob.nl én in Ouder en Wijzer (in de editie die op 21 juli verschijnt). Daarna kunnen alle ANBO-PCOB-leden hun

stem uitbrengen op de kandidaat van hun keuze.

Stap 4: De dertig kandidaten die de meeste stemmen krijgen, vormen de nieuwe Ledenraad van ANBO-PCOB, die vervolgens in oktober 2026 wordt geïnstalleerd.

ZO STELT U ZICH KANDIDAAT

Op www.anbo-pcob.nl/ledenraad vindt u het profiel, de procedure en meer informatie over de Ledenraad. U kunt hier uw curriculum vitae en een motivatiebrief uploaden en enkele vragen beantwoorden.

INITIATIEVEN

ANBO-PCOB WESTLAND

De gezamenlijke activiteiten worden altijd druk bezocht.

Dát is nog eens samenwerken!

Als afdeling zelf een bijeenkomst organiseren rond het thema ‘Krachtig ouder worden’? In de gemeente Westland deden ze het, met maar liefst vijf afdelingen tegelijk. En met succes!

“De bijeenkomst was gezellig en informatief”, zegt voorzitter Gerard Langerak. “Er zijn nieuwe contacten gelegd en mensen gaan nu makkelijker naar de bieb als ze bijvoorbeeld behoefte hebben aan digitale ondersteuning.” Maar voordat Gerard verder uitweidt over de bijeenkomst ‘Krachtig ouder worden’, vertelt hij eerst over de krachtige samenwerking tussen de vijf(!) afdelingen die de organisatie ervan mogelijk maakten.

SAMEN VAREN, SAMEN FIETSEN

De vijf zelfstandige afdelingen binnen de gemeente Westland werken al zo’n tien jaar intensief samen. Er is veel mailverkeer en telefonisch contact tussen de afdelingsbesturen. Twee keer per jaar zitten ze fysiek bij elkaar, onder voorzitterschap van Gerard. “Dan stemmen we af over de gezamenlijke boottocht op de Maas met zo’n driehonderd leden en introducés. Afgelopen voorjaar organiseerden we dat uitstapje al voor de zevende keer. Of we hebben het over de zomerse fietstocht die langs de verschillende dorpskernen voert en waarbij zo’n 175 mensen bij elkaar op visite gaan.”

Het zijn mooie activiteiten, vindt Gerard, die ook zorgen voor binding tussen de afdelingen en de dorps -

kernen. “Zo houden we elkaar vast, kunnen we elkaar versterken en helpen als het nodig is. Zonder dat we onze eigen identiteit en activiteiten daarvoor inwisselen.”

NIEUWSBRIEVEN, E-MAILS EN FLYERS

Het idee om samen een bijeenkomst ‘Krachtig ouder worden’ te organiseren ontstond tijdens een van die gezamenlijke bestuursvergaderingen. Er werd contact gelegd met de regiocoördinator en met Carolien Appelman, de programmamanager van Krachtig ouder worden. Er werd een locatie gevonden in De Lier, en de leden werden geïnformeerd via de nieuwsbrieven en een wervende mail. Ook lagen er flyers op plekken waar veel senioren komen.

Voor wie ook zo’n bijeenkomst wil

organiseren, heeft Gerard een tip: “Stem alles vooral goed af met Carolien. Er zitten kosten aan de organisatie, maar die moeten vooral niet afschrikken. Je hoeft het als afdeling namelijk niet allemaal zelf te dragen, er is budget voor.”

INFORMATIEVE LEZINGEN, FIJNE GESPREKKEN

De bijeenkomst vond afgelopen najaar plaats. Met livemuziek voor de sfeer en na afloop een gezellige borrel. “We waren met ongeveer tachtig mannen en vrouwen, en het was meer dan de moeite waard”, vertelt Gerard. “Na afloop hoorden we dat mensen echt iets hadden opgestoken. Bijvoorbeeld van de lezing van de gemeentelijke welzijnsorganisatie, waarin het onder meer ging over voorzorgcirkels.”

Of het nu een boottochtje betreft of een bijeenkomst, in het Westland doen ze het samen!

Die voorzorgcirkels worden gevormd door een aantal ouderen in een buurt of wijk die afspreken om elkaar te ondersteunen.

“Ook was er een voordracht van de bibliotheek waarin verteld werd over de digitale vaardigheidscursussen en het Buurtinformatiepunt. Maar vooral de rondetafelgesprekken in kleinere groepen waren een succes. Onafhankelijke gespreksleiders zorgden ervoor dat iedereen aan het woord kwam. Mensen vonden het fijn dat ze konden zeggen wat ze dachten en voelden dat er ook echt naar ze werd geluisterd.”

Deze bijeenkomst was eenmalig. “Maar”, zegt Gerard, “als er weer iets moois op ons pad komt, dan pakken we dat zeker weer met de vijf afdelingen op!”

WIN EEN TAART!

De vijf afdelingen in het Westland wonnen met hun activiteit taart voor alle leden!

Heeft u ook een bijzondere activiteit georganiseerd binnen ANBO-PCOB? Laat het ons weten via magazine@ anbo-pcob.nl Misschien wint u dan ook wel taart.

‘‘De trap voelde niet meer veilig. Dankzij onze TKE traplift heb ik mijn vertrouwen terug.’’ - Thea de Vroom

Weer veilig de trap op en af

S200 traplift van TKE Trapliften

Wanneer traplopen lastiger wordt, maakt een TKE traplift de slaapkamer en badkamer weer veilig bereikbaar, zodat u zich vrij en zelfstandig door uw woning kunt blijven bewegen.

Meer informatie over de traplift?

Vraag een gratis traplift brochure aan:

Als je in ons land je oor te luisteren legt, dan lijkt het wel alsof alle ouderen rijk zijn. Maar ANBOPCOB weet wel beter.

Om de politiek te laten weten hoe het écht zit met de koopkracht van ouderen hebben we uw medewerking nodig!

ARMOEDE ONDER OUDEREN

OPROEP: DOORBREEK DE STILTE!

Enkele van onze leden hebben de stilte al doorbroken (zie hieronder). En wij vragen u dat ook te doen. Vertel ons hoe ook u soms moeite heeft om het hoofd boven water te houden.

ANBO-PCOB weet dat er heel wat ouderen zijn die iedere maand moeite hebben om de eindjes aan elkaar te knopen. En dat doen ze in stilte. Wij vragen u deze stilte te doorbreken en ons te laten weten hoe het u vergaat. Zodat wij aan politici kunnen laten zien dat lang niet alle ouderen het financieel goed voor elkaar hebben.

STUUR UW VERHAAL NAAR: magazine@anbo-pcob.nl

Of naar:

ANBO-PCOB/Doorbreek de stilte, Postbus 2012, 3440 DA Woerden.

“De kosten voor levensonderhoud stijgen steeds. Ik heb alleen AOW. Het is al zover dat mijn kinderen moeten bijspringen. Ik vind dat heel vernederend, temeer omdat ik in mijn werkzame leven altijd mijn eigen broek heb weten op te houden.”

“Dit jaar kom ik alleen maar uit als ik héél zuinig ben. Cadeautjes voor kinderen en kleinkinderen zijn rampen voor mijn maandbudget.”

“Ouderen zijn niet arm? Naast onze vaste lasten leven wij van 65 euro per week. Daarvan moeten we alles doen: eten, kapper, kleding, vervoer, reparaties. Op mijn 71ste moet ik nu bij mensen schoonmaken. Is dit geen armoede?”

“Als weduwe wordt het leven steeds moeilijker. Een dagje uit met de kleinkinderen kan niet meer. Op vakantie ben ik al jaren niet meer geweest. Het pensioentje wordt minder en de boodschappen steeds duurder.”

“Hoe ik ook probeer zuinig te leven - geen extra uitgaven te doen zoals aan kleding, een extra snoepje of wat dan ook - steeds zie ik dat ik iedere maand over mijn tegoed ga. Dat ontmoedigt mij.”

“Uiteindelijk kreeg ik het geld van de geannuleerde reis terug”

Als blijkt dat een door hem geboekte groepsreis niet doorgaat, wacht Benjamin Manton in eerste instantie met het terugvragen van zijn geld. Het reisbureau is failliet, maar er is zicht op een doorstart, zo wordt hem verteld. Maar bijna drie jaar en vele brieven en mailtjes verder, heeft Benjamin nog steeds niets gehoord. Dan schakelt hij de hulp in van ANBO-PCOB.

Het is zo’n twaalf jaar geleden dat Benjamin kennismaakt met het reisbureau*. Zelf verzorgt hij rondleidingen bij de IJssellinie in Olst. Het reisbureau organiseerde daar toen dagtochten naartoe. Door het contact met de eigenaar van het reisbureau raakt Benjamin geïnteresseerd in de meerdaagse groepsreizen. “Ik ben mee geweest naar Litouwen, Belarus en Rusland, naar het Slagveld bij Waterloo en naar Corsica en Elba. Dat waren heel informatieve en plezierige reizen.”

Geld laten staan om te helpen Soms gaat een reis niet door. Wegens gebrek aan belangstelling bijvoorbeeld. Het dan al betaalde bedrag wordt dan een tegoed. “Dat werd gewoon weer verrekend met een volgende reis.” Zo gaat het ook in de corona-tijd. Althans, dat is het idee. Het reisbureau komt in finan-

Geen reactie!

Benjamin maakt twee jaar lang geen reis en besluit dan zijn geld alsnog terug te vragen. “Ik stuurde mailtjes en brieven, maar kreeg vaak geen reactie of heel laat.” Hij stuurt nog meer mailtjes, plus overzichten van alle reizen die hij heeft gemaakt en alle bedragen die hij heeft betaald. “Ik hoorde niets. Toen kreeg ik argwaan.” Benjamin neemt contact op met Emma Riede van het ANBO-PCOB Adviesteam. “Ik stuurde haar alles toe wat ik op papier had en in een paar telefoontjes bespraken we alle details. Toen ging Emma aan de slag”

Succes dankzij ANBO-PCOB

Emma belt met de eigenaar van het reisbureau. Die geeft aan dat de terugbetaling bovenaan de lijst staat, biedt excuses aan voor de gang van zaken en zegt toe dat het bedrag ‘volgende week’ wordt overgemaakt.

“De inzet van Emma van ANBO-PCOB was heel doeltre end. Fantastisch!”

ciële problemen en de door Benjamin geboekte reis gaat niet door. Ook krijgt Benjamin te horen dat het reisbureau failliet is én dat er een doorstart komt. “Ik had al 2850 euro betaald. Daarvan kreeg ik 850 euro terug, met daarbij de vraag of ik ook de resterende 2000 terug zou willen of dat ik dat nog wilde laten staan.” Hij besluit tot het laatste. “Ik dacht: als ik ze een beetje kan helpen door te wachten met geld terugvragen, dan doe ik dat maar.”

“Toen ik Benjamin na een week weer sprak”, vertelt Emma, “had hij het geld nog steeds niet ontvangen. Via een mailwisseling met de eigenaar heb ik de gemaakte afspraken nog eens bevestigd. En uiteindelijk kreeg ik bericht van Benjamin dat hij het geld eindelijk had ontvangen.”

Jammer dat het zo is gegaan

Over het contact met Emma is Benjamin uitermate goed te spreken. “Fantastisch. Haar inzet was

WILT U OOK GRAAG ADVIES OF HULP?

Het ANBO-PCOB Adviesteam helpt u graag met vragen en problemen. U kunt ons iedere werkdag van 10.00 tot 15.00 uur bereiken via telefoonnummer 0348 - 46 66 88. Mailen kan altijd: adviesteam@anbo-pcob.nl

Op onze website kunt u nog meer opgeloste zaken bekijken: anbo-pcob.nl/opgelost

heel doeltreffend.” Over de eigenaar van het reisbureau is hij wat minder enthousiast. “Ik had verwacht dat hij ook persoonlijk zijn excuses zou aanbieden, maar dat is helaas niet gebeurd.” Dat de hulp van Emma nodig was om zijn geld terug te krijgen, verbaast hem overigens niet.

“Doordat ik ANBO-PCOB erbij betrok, voelde de eigenaar vermoedelijk de druk om adequaat te reageren en daarmee verdere problemen te voorkomen. Jammer”, zegt Bejamin gelaten, “maar zo werken die dingen nu eenmaal.”

*Uit privacyoverwegingen hebben we de naam van het reisbureau en van de eigenaar achterwege gelaten.

Reactie van de eigenaar van het reisbureau:

“Ik vind het vervelend dat de heer Manton dit is overkomen. Ik was ervan overtuigd dat we in de doorstart iedereen hadden terugbetaald. Bij het bedrag dat hij had overgemaakt was geen factuur. Dan komt het op de stapel ‘vraagt aandacht’. Het spijt me dat het daar te lang is blijven liggen.”

www.onderwijsmuseum.nl | Dordrecht

Volledig verzorgde vakantieweken voor senioren

Heerlijk temidden van bossen en vennen in ‘De Parel van Brabant’ Oisterwijk!

U verblijft in ruime, alle op begane grond gelegen, en volledig vernieuwde kamers met eigen terras.

In huiselijke sfeer kunt u genieten van onze uitmuntende keuken.

Wij bieden een volledig dag- en avondprogramma met 4 halve dagtochten.

Al ruim 50 jaar een succesvol familiebedrijf met persoonlijke aandacht!

Vraag naar de mogelijkheden, onze folder en zomerarrangementen

Tel: +31 (0)13 528 25 55

Mobiel: +31 (0)6 577 846 95 info@hoteldepaddestoel.nl www.hoteldepaddestoel.nl

Neem contact op met: Frank Roosenbeek

T+31 (0)314 - 355 830 E frank@dock35media.nl I www.dock35media.nl

TEKST: MONICA BOSCHMAN FOTO’S: MAARTEN LAUPMAN ZO

Schrijf het verhaal van uw leven

Ieder mens draagt een rugzak vol ervaringen, belevenissen en verhalen met zich mee. De behoefte om daarover te schrijven of vertellen, groeit vaak met de jaren. U denkt misschien: kan ik dat wel? Ziehier de verhalen van mensen die het al doen. Plus een aantal handige beginnerstips.

Op papier kun je je eigen leven herscheppen en herbeleven. In alle rust, je hebt er alleen pen en papier voor nodig of een computer. Het is letterlijk zin geven aan wat gebeurd is.

Een levensverhaal schrijven kan heel uitgebreid of in een kleine bundel verhalen die tekenend zijn voor uw leven. Zo kunt u, eventueel samen met anderen, terugkijken op gebeurtenissen uit uw leven. Of u kunt uw verhaal nalaten aan uw kinderen en naasten. Die zullen het soms pas later begrijpen en op waarde weten te schatten. En als u de herinneringen kwijtraakt, heeft u ze vastgehouden op papier.

PIET BAKKER (74):

“Ik schrijf om mijn herinneringen vast te houden”

SCHRIJFTIPS VOOR U (DEEL 1)

• Bepaal voor wie u schrijft en wat uw belangrijkste doel is. Wilt u bijvoorbeeld verhalen doorgeven aan uw (klein)kinderen of zelf een rode draad ontdekken?

• Kijk welke vorm het beste past bij uw wensen, schrijfstijl en beschikbare tijd. Dit zijn de belangrijkste mogelijkheden, maar ook combinaties zijn mogelijk:

- een boek over uw hele leven (van A tot Z);

- een verzameling korte verhalen of anekdotes;

- een boek over een bepaalde periode in uw leven;

- een fotoboek met uitgebreide beschrijvingen van wat we zien;

- een verhaal of roman, op basis van uw levensverhaal;

- een zogenoemd levensboek - met vragen over uw leven en de antwoorden daarop;

- gedichten over uw leven.

• Neem de tijd voor onderzoek. Maak bijvoorbeeld op een groot vel papier een levenslijn, met daarop de data van belangrijke gebeurtenissen en keerpunten. Zo’n overzicht is een mooie basis.

Na het afronden van een grote klus kreeg Piet Bakker tijd om op te ruimen en te ordenen wat hij bewaard had. Dat ging hand in hand met herinneren. Hij besloot honderd momenten uit zijn leven op te schrijven. Het werden er meer.

“De herinneringen schoten me op allerlei momenten te binnen, ook ’s nachts. Ik begon ze op te schrijven vanuit de behoefte om ze vast te houden. Het zijn minuscule verhaaltjes, vaak maar van een paar regels. Het is steeds een soort foto van iets wat indruk heeft gemaakt. Ik wil de kern proberen te pakken en de herinnering van verschillende kanten bekijken. Zo schreef ik een van mijn eerste herinneringen aan de bewaarschool op. Ik moest in mijn eentje naar buiten om op de kerkklok te kijken hoe laat het was. Ik kwam terug, had de juiste tijd en was beretrots. Een moment om nooit te vergeten. Ik schreef ook over mijn kennismaking met de bandrecorder, die was meegebracht door een vrijer van m’n zus. Daar kwam geluid uit én je

kon onze stemmen opnemen en weer afspelen! Er ging een wereld voor me open.”

Momenten van betekenis

“Waarom juist deze herinneringen? Je hebt een vaag beeld, maar hoe zat ’t ook alweer precies? Terwijl je schrijft komen er meer details naar boven, en door zorgvuldig te formuleren kun je het moment pakken. Het was een heen en weer springen in de tijd. Pas later ben ik de boel chronologisch gaan ordenen, op zoek naar een onderliggend verhaal. Ik heb vooral ontdekt dat het mij vaak meezat in mijn leven. En als een moment belangrijk lijkt, heeft dat vaak te maken met het inslaan van een nieuw pad, een nieuwe richting. Waarom zijn het juist deze herinneringen uit al die mogelijkheden? Zijn er lijnen te trekken, verbanden te vinden? Het zijn momenten die een betekenis hebben, waarvan ik wil begrijpen waarom ze zo belangrijk voor me zijn. Dit doe ik echt voor mezelf en af en toe herlees ik wat ik schreef. Het is mijn manier om mijn herinneringen te koesteren en niet te vergeten.”

SCHRIJFTIPS VOOR U (DEEL 2)

GEERTJE DE KORT (70):

“Schrijven is als een levenslang gesprek met mezelf”

Voor Geertje de Kort is schrijven van jongs af aan een belangrijke uitlaatklep. Nu is ze begonnen aan haar levensverhaal.

• Geef uw verhalen beelden mee. Denk aan foto’s, een stamboom of een plattegrond van een huis.

• Plan tijd in om aan uw verhaal te werken. Reserveer bijvoorbeeld een vaste ochtend of een vast deel van de dag voor het schrijven.

• Schrijf wat u zelf wilt schrijven. Dit is úw verhaal, de manier waarop u zelf naar uw leven kijkt - ook als iemand anders er een ander gevoel bij heeft.

• Schrijf samen met anderen, in een schrijfgroep of cursusgroep. Dat is een fijne stok achter de deur. Bovendien: verhalen van anderen roepen vast ook weer nieuwe herinneringen bij u op.

“Als kind las ik alles wat los en vast zat en was ik al bezig met schriftjes. Voor mijn 11de verjaardag kreeg ik van mijn ouders een dagboek met een omslag van bruin nepleer en een slotje. Op papier kon ik dingen kwijt waarover ik met mijn ouders en vrienden niet kon praten. Het werd een levenslang gesprek met mezelf over alles wat ik meemaakte.”

Sneeuwbaleffect in het schrijven “Nadat ik onverwachts veel tegenslag had in mijn leven, heb ik een depressieve periode gehad. Schrijven bleek toen mijn redding. Wat later zag ik een oproep voor een cursus levensverhalen schrijven. Voor mij was die cursus een openbaring. Een van de opdrachten ging over voorwerpen die we bewaard

hadden. Via de trouwonderjurk van mijn moeder herinnerde ik me dat mijn moeder in een paarse baljurk in operettes zong. Mijn voorliefde voor de kleur paars werd een verhaal vol betekenis. Het was een sneeuwbaleffect in het schrijven. Dat had ik nog niet eerder meegemaakt. Ook was het bijzonder om de verhalen van de andere deelnemers te horen. Je vertrouwt elkaar dingen toe die heel persoonlijk zijn.”

Per hoofdstuk een periode

“Nu ik met pensioen ben, ben ik voorzichtig aan mijn levensverhaal begonnen. Ik schrijf op de computer, de verschillende hoofdstukken gaan over afgeronde periodes van mijn leven. Het verhaal begint bij mijn geboorte - daar moet ik het natuurlijk doen met wat me daarover is verteld. Verder zijn mijn dagboeken rijke bronnen.

“Mijn voorliefde voor de kleur paars werd opeens een verhaal vol betekenis”

Hopelijk durf ik ook ooit te schrijven over de dingen waar ik tot nu toe niet aan durfde komen. Misschien komt er dan een boekje, al moet ik er dan wel meer tijd voor nemen. Uiteindelijk zou ik het heel leuk vinden als een ander mijn memoires leest.”

ANNEKE

VAN DIJK (77):

“Door over de herinneringen te lezen, komt er weer van alles terug”

Anneke van Dijk heeft alzheimer. “We kijken naar de mogelijkheden”, zeggen Anneke en haar man Arie (eveneens 77). Ze praten samen over hun leven en leggen hun herinneringen vast.

“We schrijven geen levensverhaal, we máken het”, zegt Arie. “Na het avondeten kiezen we tussen het lezen van een tekst uit de Bijbel of van een tekst uit de map Even tot hier… …en weer verder.” (Zie kader op de rechterpagina) “De vragen en teksten daarin gebruiken we om stil te staan bij onze eigen situatie en beelden op te roepen. Soms is het genoeg om elkaar alleen maar even aan te kijken.”

Niet te vergeten herinneringen

“In de map stoppen we ook teksten over de dingen die ons treffen. We hebben afgesproken dat onze kinderen Anneke interviewen, zodat zij het verhaal kunnen gaan maken. In deze map vinden ze daarvoor de onderwerpen. De vraag ‘waar kom je vandaan?’ heeft al geleid tot een fotoboek. Anneke wijst naar een foto van haar geboortehuis. “In dit boekje staat waar ik allemaal gewoond heb. Ik vergeet al veel dingen, dit zijn voor mij kostbare herinneringen.”

Een plakboek vol uitstapjes

“Het is moeilijk om te vertellen, want mijn woordenschat gaat een beetje rommelen”, zegt Anneke. Ze pakt een briefje: “Bovenaan heb ik

SCHRIJFTIPS VOOR U (DEEL 3)

• Zet een multomap in de kast waarin uw levensverhaal mag groeien. Een werktitel op de zijkant, tabbladen erin. Bijvoorbeeld voor de inhoudsopgave, geschreven verhalen, kladversies, ideeën en aantekeningen, foto’s.

• Kijk welke opbouw van het verhaal het beste werkt. Bijvoorbeeld per levensfase (vroege jeugd, lagere school, opleiding, et cetera) of per thema (zoals liefdes, vriendschappen, vrije tijd, werk).

• Zorg voor prettig leesbare teksten:

- schrijf alsof u het verhaal persoonlijk aan iemand vertelt;

- gebruik uw zintuigen en vertel wat u zag, hoorde, rook, proefde, voelde;

- heb oog voor belangrijke details, maar probeer niet om alles te beschrijven;

- zorg voor afwisseling in de opbouw en lengte van zinnen;

- gebruik voorbeelden, uitspraken en namen - dat maakt het levendig;

- zet bij elkaar wat bij elkaar hoort, zodat de lezer niet hoeft te puzzelen;

- vraag iemand om de tekst voor u na te lezen.

geschreven dat we het goed hebben.

Af en toe heb ik een dip, dan brokkel ik af, zo heb ik dat een keer genoemd. Maar ik ben gelukkig en we kijken naar wat wel kan.”

Dat laatste blijkt een levensmotto, mede ingegeven door het geloof. Arie vertelt over hun zoontje Okke die een handicap had en maar een half jaar geleefd heeft.

“Later zijn er pleegkinderen met een beperking gekomen. We wisten door Okke dat we van hen konden houden.”

De uitstapjes die Anneke en Arie samen maken, ook met de kinderen en kleinkinderen, leggen ze vast in een speciaal plakboek.

Anneke: “Arie is bezig een fotoboek te maken van twee vakantiefietstochten. Daar kan ik dan af en toe in kijken, zo komt er weer van alles terug.”

EVEN TOT HIER…

…EN WEER VERDER

Deze ringband helpt mensen met geheugenverlies en hun dierbaren om gesprekken te voeren. De band bevat teksten voor bezinning en nodigt uit om herinneringen én emoties op te schrijven. Deze verhalen kunnen dan weer in de ringband worden opgeborgen.

‘Even tot hier… …en weer verder’ is voor €19,99 te koop op: www.ekklesia.nl/webshop/product/360474 Een presentatie erover kunt u aanvragen via: even-tot-hier@delta.nl

TEKST: ERIC BRENDEL FOTO: SHUTTERSTOCK

HOE ZET JE STENEN OM IN GELD?

Wie een eigen woning heeft waarop geen of nog slechts een kleine hypotheek rust, heeft vaak veel overwaarde. Maar dat geld zit vast in de stenen. Hoe kun je dat eruit halen en gebruiken om je inkomen aan te vullen?

Er zijn (minstens) drie mogelijkheden.

DE AFLOSSINGSVRIJE HYPOTHEEK

Het opnemen van een aflossingsvrije hypotheek bij een bank is de eenvoudigste oplossing. Dat is een lening bij een bank, met de woning als onderpand. U betaalt maandelijks uitsluitend de hypotheekrente. U hoeft niet tussentijds af te lossen. Ooit zal de lening wel afgelost moeten worden, bijvoorbeeld als u of uw erfgenaam de woning verkoopt. Een bank wil deze hypotheek verstrekken als uw pensioeninkomen en de waarde van de woning voldoende zijn. Uw leeftijd is nauwelijks van belang. Op basis van het pensioeninkomen zal de bank toetsen welk leenbedrag maximaal mogelijk is. Hoe hoger het inkomen, hoe hoger het leenbedrag. Een aflossingsvrije hypotheek wordt meestal verstrekt tot maximaal 50 procent van de woningwaarde. Bij de meeste banken kunt u een gratis oriëntatiegesprek aanvragen. U krijgt dan een indicatie van het leenbedrag en de eenmalige kosten, zoals die van de notaris, bank

en taxateur. Het bedrag dat u bij de bank leent kan op uw spaarrekening worden gezet, zodat u het naar eigen inzicht kunt gebruiken.

VOORDEEL De te betalen rente is laag in vergelijking met andere leenvormen.

NADELEN Er zijn eenmalige kosten en bij een laag pensioeninkomen kunt u maar weinig lenen. De nalatenschap wordt vanzelfsprekend kleiner.

FISCAAL De lening komt fiscaal in box 3. Box 3 gaat over belasting op vermogen, zoals spaargeld, beleggingen en een tweede woning. Schulden mag u deels van dit vermogen aftrekken. Voor de lening betekent dit dat de betaalde rente en de eenmalige kosten niet afgetrokken kunnen worden van het belastbare inkomen.

DE VERZILVERHYPOTHEEK

De verzilverhypotheek - ook wel ‘opeethypotheek’ genoemd - is een lening bij een bank of een andere financiële instelling. Ook deze lening hoeft u niet tussentijds af te lossen omdat de woning het onderpand is. Kenmerkend voor de

verzilverhypotheek is dat de verschuldigde hypotheekrente niet aan de geldverstrekker hoeft te worden betaald: die wordt elke maand bij het openstaande leenbedrag opgeteld. Dit proces gaat door tot het maximale leenbedrag is bereikt. Daarna moet de woning mogelijk verplicht worden verkocht.

U moet kosten maken voor de taxatie van de woning, de notaris en de financiële instelling. Het bedrag dat u leent kan in één keer of periodiek worden uitbetaald.

VOORDELEN Bij een laag pensioeninkomen is het leenbedrag hoger dan bij de aflossingsvrije hypotheek. Dat komt doordat bij de verzilverhypotheek vooral wordt gekeken naar de woningwaarde, het inkomen is minder van belang. Nog een voordeel is dat er geen maandlasten zijn, omdat de rente bij de hypotheekschuld wordt opgeteld.

NADELEN Er zijn eenmalige kosten en de te betalen rente is bij deze leenvorm vaak een stuk hoger dan bij de aflossingsvrije hypotheek. Bovendien loopt de schuld op doordat de rente bij het leenbedrag wordt opgeteld. Daardoor is steeds

meer rente verschuldigd en wordt de nalatenschap steeds kleiner. Verder loopt u het risico dat de woning moet worden verkocht als het maximale leenbedrag is bereikt. Deze constructie is vaak pas mogelijk vanaf de AOW-leeftijd.

FISCAAL Ook hier komt de lening fiscaal in box 3.

‘UITGESTELDE’ VERKOOP

VAN DE WONING

In deze variant verkoopt u de woning aan een financiële partij onder de voorwaarde dat u er levenslang in kan blijven wonen. De hoogte van de uitkeringen is afhankelijk van uw leeftijd en de getaxeerde waarde van de woning. U verkoopt uw huis onder opschortende voorwaarden. De verkoop is dus pas echt rond na uw overlijden of nadat u bent verhuisd. Tot dat moment ontvangt u levenslang (althans, tot uw 100ste jaar) een vaste maandelijkse aanvulling op uw pensioen, zonder dat u rente of huur betaalt. Bij een verkoop op naam van u én uw partner geldt dit recht voor beiden. Als een van de twee komt te overlijden, kan de ander gewoon in het huis blijven wonen. De woonlasten, zoals energiekosten en onderhoud, blijven uw verantwoordelijkheid.

VOORDELEN U kunt levenslang in uw huis blijven wonen en ontvangt daar maandelijks een bedrag voor. Ook kunt u afspreken dat uw erfgenamen de uitkering blijven ontvangen totdat u 100 zou zijn geworden. Als eigenaar van de woning kunt u aanpassingen doen of iemand in huis nemen voor zorg.

NADELEN Deze constructie is vaak pas mogelijk vanaf de AOW-leeftijd. Fiscaal heeft dit product veel gevolgen. Ook krijgt u vaak minder dan de marktwaarde voor uw woning. U mag uw woning niet verhuren. Bovendien is het natuurlijk de vraag hoe lang u plezier zult hebben van de levenslange uitkeringen.

FISCAAL Raadpleeg bij dit product altijd een onafhankelijke financieel deskundige. Het is lastig om te bepalen wat de financiële gevolgen zijn omdat er fiscaal veel consequenties zijn:

• De woning gaat van box 1 naar box 3. De woningwaarde wordt nu fiscaal hetzelfde behandeld als

bijvoorbeeld uw spaargeld.

• Een groot deel van de woningwaarde moet in box 3 ook als schuld worden opgenomen. De woningwaarde kan fiscaal wel worden verrekend met deze schuld.

• De levenslange uitkeringen moeten worden omgerekend naar een bepaalde waarde, die u vervolgens als vermogen in box 3 moet opgeven. Daarover is dan mogelijk belasting verschuldigd.

• Als u al een bestaande hypotheek op de woning had, dan gaat die lening fiscaal van box 1 naar box 3. De fiscale aftrek van de hypotheekrente over die bestaande hypotheek stopt dan.

BESCHERM MENSEN OP DE VLUCHT MET UW NALATENSCHAP

Overweegt u iets na te laten aan een goed doel? Denk dan eens aan mensen die een van de meest ingrijpende dingen meemaken: je eigen huis moeten ontvluchten. Niet weten waar je de volgende dag zult zijn. Alles wat veilig en vertrouwd is verliezen.

Meer dan honderd miljoen mensen wereldwijd zijn op de vlucht voor oorlog, geweld of vervolging. Achter dat enorme aantal gaan evenzoveel persoonlijke verhalen schuil, van gezinnen die alles achterlieten in de hoop op veiligheid. In een wereld die onzekerder is, hebben zij bescherming en hulp nodig. Vandaag en in de toekomst. De bescherming van mensen op de vlucht mag nooit verdwijnen.

U levert daar een onmisbare en concrete bijdrage aan als u UNHCR een plaats geeft in uw testament. Zo zorgt u dat mensen op de vlucht ook in de toekomst kunnen leven in waardigheid – met toegang tot onderdak, voedsel, schoon water en medische zorg. Kijk voor meer informatie op unhcr.nl/nalaten

Neem gerust contact op. Ik vertel u graag meer over de mogelijkheden en beantwoord vrijblijvend uw vragen. Sara Kleine Vennekate, Relatiemanager Nalatenschappen E: kleineve@unhcr.org, M: 06 8248 3981

Als u nalaat aan UNHCR, kiest u voor blijvende bescherming van mensen op de vlucht.

Als vluchtelingenorganisatie van de Verenigde Naties is UNHCR wereldwijd aanwezig. Wij zorgen voor onderdak, schoon water, medische zorg en bescherming.

Al sinds 1950 staan we mensen bij die alles zijn kwijtgeraakt. En dat blijven we doen. Zo weet u zeker dat uw nalatenschap terechtkomt waar die echt van betekenis is.

Scan deze QR-code en vraag de gratis brochure aan

unhcr.nl/bescherm

Mijn gegevens: De Heer Mevrouw Anders

Ja, ik wil graag vrijblijvend en kosteloos de brochure over nalaten van UNHCR ontvangen: Per post Digitaal Per post & digitaal

Stuur deze antwoordkaart in een gesloten envelop naar: UNHCR Nederland, Antwoordnummer 11011, 2509 VE Den Haag. Een postzegel is niet nodig.

TEKST: RIANNE VAN DER MOLEN

FOTO’S: MARK KOHN

Wie ben je nog als je niet (meer) werkt?

‘Wat doe je voor werk?’ Het is een veelgestelde vraag. En het antwoord daarop bepaalt voor een groot deel je status. Je bent timmerman of je bent arts. Dus wat betekent het als het werk wegvalt, bijvoorbeeld door ziekte of pensioen? Dat vroegen we aan een filosoof, een antropoloog en een onderzoeker.

FILOSOOF LIEKE KNIJNENBURG VERZET ZICH TEGEN ONZE OBSESSIE MET PRODUCTIVITEIT EN SCHREEF DAAROM HET BOEK ‘EEN SCHITTERENDE LEEGTE’.

Ook zonder betaald werk kunnen we prima bepalen wie we zijn

“Als samenleving waarderen we het hebben van werk. Werkloos zijn wordt soms gekoppeld aan lui, terwijl werkenden hun identiteit juist vaak ophangen aan hun baan. Honderd jaar geleden werkten veel mensen aan de lopende band in een fabriek of op de boerderij. Werken was vooral een manier om inkomen te genereren. Of je het werk leuk of zinvol vond, was minder relevant. Het is mooi dat werken nu voor veel mensen ook prettig en betekenisvol is, maar dat heeft ook een keerzijde.”

“Als we onze identiteit laten bepalen door het werk dat we doen, maakt dat ons kwetsbaar voor een burn-out en het bekende ‘zwarte gat’ na het pensioen. Meer dan veertig uur werken was lang iets om trots op te zijn. Nu zie je dat gelukkig kantelen doordat jongere generaties inzien dat er meer is in het leven dan werk. Zij willen zich niet laten bepalen door datgene waarmee ze geld verdienen.”

“Laatst ontmoette ik een vrouw die vertelde dichter te zijn. Bij mij kwamen direct allemaal vragen op: ‘Waar publiceer je, wie is je uitgever?’ Zij antwoordde rustig: ‘Ik heb nog niets gepubliceerd, maar ik dicht.’ Dat vond ik mooi. Want waarom moet er een loonstrookje aan je identiteit vastzitten? Dat hoeft helemaal niet. Ook zonder betaald werk kunnen we prima bepalen wie we zijn. Of dat nu kunstenaar, activist, mantelzorger of grootouder is.”

JELLE WIERING IS ALS CULTUREEL ANTROPOLOOG EN ONDERZOEKER AAN DE VRIJE

UNIVERSITEIT AMSTERDAM GEÏNTERES -

SEERD IN WAT ZINVOL WERK IS.

“De antropoloog David Graeber werd bekend door zijn boek over bullshit jobs : banen die compleet nutteloos zijn. Ik keerde dat om: welk werk is dan wel zinvol? Zo kwam ik uit bij de ezelopvang. Daar draaide ik een tijdje mee. De mensen die daar werken, doen dat niet voor het geld. Ze vinden het zinnig werk en houden ervan om lekker met hun handen bezig te zijn. Nu doe ik onderzoek bij de vrijwillige brandweer. De meeste vrijwillige brandweerlieden hebben overdag een betaalde baan, maar bij de brandweer kunnen ze concreet iets doen voor een ander en dat vinden ze fijn. Het is in mijn ogen raar dat de bestbetaalde banen vaak weinig maatschappelijke waarde hebben.”

“Maar wanneer is werk nu betekenisvol? De Nieuw-Zeelandse hoogleraar Marjolein Lips-Wiersma onderscheidt vier kernzaken die belangrijk zijn voor het vinden van zingeving in je werk. Het is belangrijk dat je jezelf kunt ontwikkelen, iets doet met anderen, iets doet voor anderen en iets doet waarin je floreert. Die vier punten helpen om zingeving uit je werk te halen én kunnen je prikkelen om te veranderen. Wanneer je met pensioen gaat, vallen bijvoorbeeld collega’s weg. Als dat voor jou een gemis is, kijk dan of je andere plekken kunt vinden waar je samenwerkt met anderen. En denk ook na over fysiek werk, dat geeft vaak veel voldoening. Ga klussen, kleien of... poep scheppen bij een ezelopvang.”

WAT VINDT U?

Is of was uw werk ook bepalend voor wie u bent? Praat mee op onze digitale ontmoetingsplaats www.uwtrefpunt.nl (klik op ‘Doe mee’ en dan ‘De grote vraag’).

Of schrijf naar: De Grote Vraag, Postbus 2012, 3440 DA Woerden.

MAROESJKA VERSANTVOORT IS ONDERZOEKER EN BIJZONDER HOOGLERAAR ARBEID EN ZINGEVING . ZIJ DENKT DAT JE DE REGIE KUNT PAKKEN ALS JE WERK WEGVALT.

De waarde van de mens zit hem in wie je bent, niet in wat je produceert

“Werkloosheid verhoogt het risico op mentale problemen, maar opvallend genoeg verdwijnt dat risico als mensen de pensioengerechtigde leeftijd bereiken. Voordat je met pensioen gaat, wordt in onze samenleving verwacht dat je werkt, daarna verdwijnt die sociale norm.”

“Voor Nederlanders is werk de laatste honderd jaar steeds belangrijker geworden. De visie op wat onze identiteit bepaalt, is door de jaren heen ook ingrijpend veranderd. Zo moest mijn moeder ontslag nemen toen ze in verwachting was. En de kerk speelde een grote rol in het vinden van zingeving.”

“Voor wie worstelt met de vraag wie hij of zij is zonder werk, biedt het christelijk geloof een rustgevende boodschap. Nog voordat Adam aan het werk ging, was hij al gewild en geliefd. Volgens de Bijbel ligt de waarde van de mens in wie je bent, niet in wat je produceert.

Maar het aantal mensen dat zich religieus noemt, is de laatste eeuw drastisch gedaald. Onze samenleving is individualistischer geworden en de zoektocht naar wie we zijn, ligt veel meer bij onszelf. Dan kan het helpen om na te denken over de doelen in je leven. Wat vind jij betekenisvol? Waar kun je zin vinden buiten het werk? Praat er met anderen over en maak er werk van.”

De beste Hoog/Laag boxspring van Nederland!

Ervaar het ultieme comfort en gebruikersgemak, een zorg minder voor later

Onze Hoog/Laag boxspring

Unieke service van Bedder

Of u nu lekker thuisblijft of eropuit gaat: wij hebben leuke tips voor u!

UNIEKE THEATERBELEVING VAN HET PAASVERHAAL

Wandeltheater Dolorosa bezorgt iedere bezoeker een onvergetelijke voorstelling. Via diverse kunstvormen wordt u op een indrukwekkende en tot de verbeelding sprekende wijze meegenomen in het paasverhaal. Met een afwisseling van levende standbeelden, livemuziek en prachtige dans- en theaterscènes wordt zonder woorden het leven van Jezus vertolkt. Deze theaterPassion is een hoopgevend en verbindend verhaal.

Op 28 en 29 maart 2026 in de Koningskerk te Deventer. Kaarten zijn te koop op: www.wandeltheaterdolorosa.nl

HOMMAGE AAN DE WARE FLAMENCO

Een energieke mix van flamencodans, explosieve zapateados (voetenwerk), hartstochtelijke zang en virtuoos gitaarspel, opgezweept door vurige palmas (handgeklap).

Fiesta Gitana Morèl is te zien van 1 t/m 19 april 2026 in diverse Nederlandse theaters. www.vaarzonmorel.com

Lammetjesdag in Schiedam

Op Tweede Paasdag is het weer Lammetjesdag! Iedereen is van harte welkom om schapen en lammetjes te zien en te knuffelen. Honden zullen hun schapendrijfkunsten laten zien en een aantal schapen zal geschoren worden.

Op maandag 6 april 2026 bij de Adrianushoeve, Woudweg 26, Schiedam. Kijk op: www. schaapskuddemiddendelfland.nl

Helmantel in Amerika

Deze expositie toont de kunstcollectie van de familie Ritsema. Bewonder hier de prachtige werken van de schilder Henk Helmantel.

Te zien t/m 2 januari 2027. www.ikonenmuseumkampen.nl

DUIK IN DE GESCHIEDENIS VAN DE TACHTIGJARIGE OORLOG

In ’t nieuwe Nationaal Museum Tachtigjarige Oorlog in Groenlo kunnen bezoekers op een interactieve en educatieve manier kennismaken met deze voor Nederland cruciale periode.

Oude Calixtuskerk, Mattelierstraat 5, 7141 BP Groenlo. www.nmto.nl

MINI-PAASQUICHES MET ASPERGES

Heerlijke vegetarische hapjes

NODIG VOOR 6 STUKS

• 6 velletjes bladerdeeg (diepvries)

• 3 grote eieren • 100 ml room

• snufje tijm • peper, zout naar smaak • 50 g prei, fijngesneden

• 2 el paneermeel • 12 groene aspergetips • 75 g geitenkaas

• muffin-bakvorm

BEREIDING

Verwarm de oven voor op 200 °C. Klop de eieren met de room en wat peper, zout en tijm. Voeg de prei toe. Duw de ontdooide velletjes deeg in de (ingevette of siliconen) muffin-bakvorm. Prik met een vork gaatjes in de bodem en bestrooi de bodem met wat paneermeel. Snijd de groene aspergetips in tweeën of drieën. Verdeel de onderste stukken van de stelen over het bladerdeeg in de vormpjes. Giet vervolgens de helft van het eimengsel erin. Kruimel de helft van de geitenkaas erover en vul vervolgens af met de rest van het eimengsel en de geitenkaas.

Steek de bovenste stukjes van de asperges in het mengsel en laat ze er iets bovenuit steken. Bak de quiches in 20 tot 25 minuten gaar. Met dank aan www.leukerecepten.nl

& THUIS

3x boeken

1ER STROMEN

RIVIEREN IN DE LUCHT

Elif Shafak

Dit boek is rijk aan symboliek en doordrenkt van geschiedenis. Het werpt een blik op zowel het verleden als het heden, met het water als de stille, maar krachtige getuige van alles wat vergaat en blijft. Park Uitgevers | €24,99

HET MENSELIJK TEKORT

2

Midas Dekkers Is de mens nu nog niet af? Na miljoenen jaren evolutie is er nog steeds veel te wensen over. En dat is oké, want onvolmaaktheid is juist onze charme. Wat moet de natuur met een ideale soort?

Uitgeverij Atlas Contact | €24,99

3

VRIJ UITZICHT

Anya Niewierra

De succesvolle zakenvrouw Tess Clement keert na vijfentwintig jaar terug naar het Zuid-Franse bergdorp Mosset, waar zij ooit betrokken was bij een raadselachtige verdwijning.

Uitgeverij Luitingh Sijthoff | €15

Tocht door het verleden

Wie zijn wij en waar komen we vandaan? In de podcast ‘De Ongelooflijke Geschiedenis’ ontrafelen historicus Beatrice de Graaf, theoloog Stefan Paas en journalist David Boogerd hoe tweeduizend jaar christendom onze wereld heeft gevormd en waarom dat nog altijd belangrijk is.

De podcast is onder meer te beluisteren via www.npo.nl/luister en Spotify.

WIN!

Kans maken op een van deze drie boeken?

Bel vóór 21 april 2026 naar 0909 - 0108 en kies optie 2 (€0,60 per gesprek)

Of sms naar 3669 voor: Er stromen rivieren in de lucht magazine<spatie>stromen

Het menselijk tekort magazine<spatie>menselijk

Vrij uitzicht magazine<spatie>vrij

OPGETEKEND DOOR: MONICA BOSCHMAN

Ik verzwijg het omdat ik geen begrip verwacht en ook geen genade

“Voor haar ben ik niet haar moeder, al is zij voor mij wel mijn dochter”, zegt Sofie (73). Sofie werd op haar 16de zwanger en moest haar kindje afstaan. Hetzelfde overkwam duizenden andere meisjes, maar bijna niemand praat erover.

“Ik groeide op in een keurig gezin met zeven kinderen. Mijn ouders waren de baas. Maar toen de flowerpower -tijd aanbrak, wilde ik mijn eigen weg gaan. Jongens en meisjes gingen losser met elkaar om, maar van seksuele voorlichting was geen sprake. Dat liep niet goed af. Ik kwam op een verkeerd feestje terecht en weet nog steeds niet precies wat daar gebeurd is. Tot mijn verbijstering bleek drie maanden later dat ik zwanger was.”

“Vanaf dat moment had ik niets meer te vertellen, mijn ouders besloten voor mij. Ik moest weg en zonder kind terugkomen. En als ik het kind toch wilde houden, kwam ik er thuis niet meer in. Ongehuwd zwangere meisjes werden in die tijd in één adem genoemd met misdadigers. Hun kinderen werden afgestaan aan ouders die wel acceptabel waren en die vaak zelf geen kinderen konden krijgen, wat in die tijd ook een taboe was. Zo is het destijds minstens twintigduizend vrouwen en hun kinderen vergaan. Er was een doortimmerd overheidsbeleid, inclusief uitvoeringsorganisaties om dit maatschappelijke probleem op te lossen.”

“Ik had ons keurige gezin te schande gemaakt. Mijn moeder wreef me dat elke dag in: ‘Als mensen dit te weten komen, verliest je vader zijn baan.’

Ze stuurde me naar school in een dik korset om geroddel te voorkomen. Maar er werd toch wel over gefluisterd en als ik voor het bord stond, begon iedereen te wijzen. Het pesten heb ik moedig doorstaan, een soort van boetedoening. Mijn zwangerschap werd voor iedereen verzwegen, ook voor mijn broers en zussen. Toen ik na vijf maanden naar een tehuis op de Veluwe ging, werd hun verteld dat ik met psychische problemen in een kliniek was opgenomen.”

“Ik kwam in een groep van ruim veertig zwangere meisjes terecht. We moesten werken, bijvoorbeeld schoonmaken en kleertjes vouwen. In gesprekken werd je subtiel bewerkt: je kunt het kind niet opvoeden, je bent te jong, niet geschikt. Je krijgt geen uitkering, kunt nergens naartoe, je ouders willen je niet meer. Maar jouw kind komt straks in een heel lief gezin dat al jaren op een kindje wacht, het zal daar heel gelukkig zijn. Dat geloof je als 16-jarige. Achteraf bleek veel ervan niet waar te zijn.”

“Ik werd niet voorgelicht over de bevalling, die erg pijnlijk was. Ook werd gezegd: ‘Kijk maar niet naar je baby.’ Alles was gericht op het niet hechten en geen band krijgen - dat gold voor de moeder, maar ook voor het kind. Mijn dochter heeft door een late plaatsing in een gezin meer dan een half jaar in haar eentje in een bedje gelegen. Een slechte start, die ook later in het leven doorwerkt. Ik lag op de kraamkamer: geen bezoek, geen vreugde, geen wiegje, geen kind. Aan de andere kant van de gang hoorde ik de baby’s huilen. Ik heb nog getwijfeld: zal ik gaan kijken en zeggen dat ik mijn kindje toch niet wil afstaan? Maar mij was al te vaak verteld dat ik dan nergens naartoe kon.”

“Na tien dagen kwam mijn moeder me ophalen. Eerst wilde ze me niet meenemen omdat ik te veel was aangekomen. Thuis moest ik als er bezoek kwam naar boven en ik werd naar een school in een andere stad gestuurd. Daar zat ik als 17-jarige tussen meisjes die het hadden over muziek en vriendjes. Het was heel eenzaam en dat gevoel is eigenlijk altijd gebleven. Mijn moeder kon het me niet vergeven en bleef me verwijten maken. Op mijn 18de ging ik samenwonen met een vriendje dat me niet veroordeelde en zelf ook een buitenstaander was.”

“Het moeten afstaan van mijn dochter heeft mij mijn hele leven achtervolgd. Ik had iets fout gedaan en moest dat goedmaken. Ik deed

VERTEL UW VERHAAL!

Heeft u ook een persoonlijk verhaal dat u anoniem wilt delen?

Stuur dan een bericht naar: magazine@anbo-pcob.nl of Postbus 2012, 3440 DA Woerden.

altijd ontzettend mijn best, ook op school. Veel vrouwen met dezelfde achtergrond zijn, net als ik, in een maatschappelijk beroep terechtgekomen. Anderen willen redden verlicht blijkbaar de pijn.”

“Daarnaast had ik door de gebeurtenissen in mijn puberteit een verkeerd idee van relaties. Dat leidde jaren later onder meer tot een ingewikkelde scheiding van de vader van mijn tweede kind. Via een advertentie

geen contact. Ik was voor haar niet de persoon die ik had moeten zijn. Voor haar ben ik niet haar moeder, al is zij voor mij wel mijn dochter. Ik heb steeds mijn best gedaan, sta positief in het leven en denk elke dag aan mijn dochter. Niemand is zo aanwezig als iemand die er niet is. De week voor haar verjaardag ben ik niet te genieten, alles komt dan weer naar boven.”

“De tijden zijn veranderd, maar het taboe blijft. Van de vrouwen die dit

“Het moeten afstaan van mijn dochter heeft mij mijn hele leven achtervolgd”

leerde ik vervolgens mijn huidige man kennen. Met hem ben ik nu al veertig jaar samen.”

“Toen mijn dochter 15 was, mocht ik haar onder toezicht ontmoeten. Het was zo bijzonder om mijn kind voor het eerst te zien. Het was alsof we in de spiegel keken, we hebben minutenlang niets gezegd. Voorzichtig probeerden we een band op te bouwen, maar dat ging met horten |en stoten. Bij mij speelde het schuldgevoel, bij haar het verwijt. We konden de juiste toon niet vinden - dat is de krampachtigheid van een relatie die al met een breuk begonnen is. Als het haar te veel werd, deed ze er een paar jaar het zwijgen toe. Toen haar eigen dochter geboren werd, ging het even beter tussen haar en mij. Op dit moment hebben we helaas weer

meemaakten, komt bijna niemand ermee naar buiten. Je blijft het verzwijgen omdat je geen begrip verwacht en ook geen genade. Aan mijn collega’s heb ik het bijvoorbeeld niet verteld. Bang dat ze zouden denken: wat ben jij voor slechte moeder? Mijn man weet het en steunt me. Net als mijn echte vrienden en mijn (stief)kinderen. Die toonden ook veel begrip toen ik hun baby’s niet kon vasthouden zonder te huilen. Dat zijn de enige mensen die me werkelijk kennen.”

HERKENT U DIT VERHAAL EN WILT U EROVER PRATEN?

Als moeder kunt u contact opnemen met Stichting De Nederlandse Afstandsmoeder (www.stichtingdna.nl). Als kind dat is afgestaan kunt u terecht bij ViZ (www. verledeninzicht.nl). Beide organisaties behartigen belangen en verzamelen verhalen.

Dé specialist in zitten

De nr.1 in zitcomfort

Topkwaliteit uit Duitsland

Tot 7 jaar garantie

✓ Relaxstoelen ✓ Sta-op-stoelen ✓ Relaxbanken

Echt heerlijk zitten

met Flowsit ®

Wij vieren feest met onze nieuwste innovatie; Flowsit®

De stoel die zich vormt naar uw lichaam. Kom proefzitten en ontdek Flowsit® in onze winkels of bij een thuisadvies:

✓ Echt heerlijk zitten

✓ Op maat gemaakt

✓ Drukverlaging en pijnverlichting

Vraag onze brochure aan

✓ Bekijk alle stoelen en banken

✓ Relaxstoelen v.a. €795,-

✓ Lees meer over Flowsit®

*Vraag naar de actievoorwaarden.

Uitstekend

Bekijk ruim 3.000 reviews op

Ga naar meubelzorg.nl

of bel ons: 085 - 401 75 67

Langer thuis

wonen met een

Otolift traplift

9,1 (7872 beoordelingen )

Blijf genieten van uw vertrouwde woning

Uw huis is de plek waar u zich thuis voelt. Maar als traplopen moeilijker wordt, kan die vertrouwde plek ineens een uitdaging worden. Bij Otolift begrijpen wij dat u het liefst zo lang mogelijk in uw eigen woning wilt blijven wonen. Een traplift brengt u veilig en comfortabel naar boven en beneden. Zo blijven alle verdiepingen van uw huis eenvoudig bereikbaar en kunt u volop genieten van uw vertrouwde omgeving.

Benieuwd wat Otolift voor u kan betekenen?

Met ons gratis informatiepakket krijgt u alle informatie die u nodig heeft om rustig te bekijken welke traplift het beste aansluit bij uw persoonlijke situatie en wensen.

Gratis informatiepakket

Praktische tips om vallen te voorkomen

Alle trapliften in een overzicht

Urenlang gratis puzzelplezier

Het informatiepakket wordt vandaag nog verzonden

Meer dan 140.000 klanten kozen al voor een Otolift traplift

LEDENVOORDEEL

3x voordeel

AANDACHT GEEFT SMAAK

Lekker, gezond en gevarieerd eten is belangrijk voor iedereen. Maar soms heeft u geen tijd of zin om zelf te koken. Met meer dan 170 met aandacht bereide, smaakvolle vriesverse maaltijden biedt de Vers aan Tafel Maaltijdservice dan uitkomst.

Ga naar www.anbo-pcob.nl/versaantafel of bel 085 - 401 64 44.

GENIET EXTRA VOORDELIG BIJ FLETCHER

Bij Fletcher Hotels krijgen ANBO-PCOB-leden aantrekkelijke voordelen. Met ruim 115 hotels verspreid over het hele land is er altijd wel een hotel bij u in de buurt.

1

nieuw

HIGH TEA VOOR TWEE PERSONEN

Wilt u genieten van een High Tea met verschillende zoete en hartige gerechten en onbeperkt thee (of koffie)? U betaalt voor twee personen slechts €27,50 (normaal €55). Ga voor meer informatie en de deelnemende restaurants naar www.anbo-pcob.nl/fletcher-high-tea

2 HOTELOVERNACHTING VOOR TWEE PERSONEN

Toch liever overnachten in een van de ruim twintig deelnemende 3-sterrenhotels? U betaalt slechts €35 exclusief tax and handling fee (circa €3 per persoon per nacht) voor een hotelovernachting voor twee personen. Ga voor meer informatie en de deelnemende hotels naar www.anbo-pcob.nl/ fletcher-overnachten

3 DRIEGANGENDINER VOOR TWEE PERSONEN

Liever genieten van een heerlijk diner voor twee met maar liefst drie gangen? U betaalt voor twee personen slechts €39 in plaats van €78. Ga voor meer informatie en deelnemende restaurants naar www.anbo-pcob.nl/fletcher-dineren

Ook kunt u bellen: 0347 - 75 04 30.

10% korting

LEDENVOORDEEL

BELEEF DE NATUUR

Op de achttien prachtige RCN Vakantieparken in Nederland, Frankrijk en Duitsland beleeft u een ontspannen en voordelige vakantie, midden in de natuur. RCN biedt ook aangepaste accommodaties die geschikt zijn voor mensen met een beperking en rolstoelgebruikers. Als ANBO-PCOB-lid krijgt u altijd minimaal 10 procent korting.

Boek eenvoudig via anbo-pcob.nl/rcn of bel 085 - 04 00 700.

10% korting*

DE JUISTE ZORGHULPMIDDELEN

Heeft u thuis zorg nodig? Medipoint helpt u graag, of het nu gaat om advies of om het lenen, huren of kopen van zorghulpmiddelen. Voor persoonlijk en deskundig advies bezoekt u een van de winkels, maar u kunt ook terecht op www.medipoint.nl

Als ANBO-PCOB-lid krijgt u 10 procent korting* en kunt u maximaal dertien weken gratis loophulpmiddelen lenen.

Ga naar-www.anbo.nl/medipoint Of bel 088 - 10 20 100.

10% korting

BLIJF EENVOUDIG MET MENSEN IN CONTACT

SeniorenTAB levert al tien jaar handige, vereenvoudigde tablets en smartphones van goede kwaliteit. De tablets en telefoons zijn simpel te bedienen, hebben een beknopt menu en grotere knoppen. Ze zijn gebaseerd op het Android-besturingssysteem. U kunt dus alle gewenste apps installeren en gebruiken. Onze leden krijgen 10 procent korting op de verkoopprijs.

Kijk voor meer informatie op www.anbo-pcob.nl/ seniorentab of bel 070 - 308 55 04.

10% korting

LEDENVOORDEEL

DE WINKEL VAN

Profiteer van deze exclusieve aanbiedingen. De producten (met twee jaar fabrieksgarantie) worden bij u thuisbezorgd tegen €6,95 verzendkosten.

Betaal eenvoudig en veilig via iDEAL of bankoverschrijving.

€17,95

VERGROOTGLASBRIL MET LED-LICHT

• Vergroot tot wel 160 procent.

• Met heldere led-verlichting.

• Geschikt om over uw bril te dragen.

• Inclusief brillenzakje, brillendoekje, schoonmaakdoekje en oplaadkabel.

Artikelnummer: VEX VX-101

€39,95 i.p.v. €119,95

MINI-KETTINGZAAG MET ACCU

• Zaaglengte van 10 cm.

• Ideaal voor snoeiwerk.

• Draadloos en snel opgeladen.

• Inclusief opbergkoffer.

Artikelnummer: BREND BR-2236

Eenmalig 10% extra korting

VOOR-

KENNIS MET DE WINKEL VAN ANBO-PCOB ANBO-PCOBleden ontvangen eenmalig 10 procent extra korting op een bestelling. Gebruik hiervoor de kortingscode LEDEN10 in het bestelproces. Ga naar www. dewinkelvan anbo-pcob.nl Of scan de QR-code.

ACTIE IS GELDIG TOT EN MET 31-12-2026. DE KORTING IS NIET VAN TOEPASSING OP DE VERZENDKOSTEN.

€49,95 i.p.v. €129,95

TOT 7 METER UITSCHUIFBARE WATERBEZEM

• Uitschuifbaar tot 7 meter.

• Bereikt moeiteloos hoge plekken.

• Met ingebouwde zeepdispenser.

• Handvat met softgrip.

• Ideaal voor dakpannen en zonnepanelen.

Artikelnummer: BREND BR-2237

OVERSTAPPEN KAN LONEN

Samen besparen

Energiekosten vormen voor veel huishoudens een aanzienlijk deel van de maandelijkse uitgaven. Betaal niet onnodig te veel. Elke euro die u kunt besparen is er één. Laat uw energienota nu vrijblijvend checken door ANBO-PCOB Energie. De deskundige adviseurs checken binnen enkele minuten of u nog goed zit.

Kan het voordeliger? Dan krijgt u advies en kunt u overstappen naar ANBO-PCOB Energie. Zonder gedoe!

Wij regelen het voor u. Zit u nog goed, dan vertellen wij u dat ook.

Neem contact met ons op voor een persoonlijk advies en een passende oplossing.

Bel ons op 085 - 486 33 60 (op werkdagen van 09.00 tot 17.00 uur) of stuur een e-mail naar: anbo-pcob@ energiebesteding.nl Of laat een terugbelverzoek achter op www.anbo-pcob-energie.nl/tarieven

Doorlopend ledenvoordeel

OMDAT U ERTOE DOET!

Een selectie van onze partners:

AMAC

ZilverFitness

RCN Vakantieparken

Optisport

SeniorWeb

Fietsvoordeelshop

50PlusMatch

NHA thuiscursussen

Interhome

Univé Verzekeringen

10% korting

sporten met korting 10% korting

10% korting op Aqua’Fitgroepslessen

€5,50 introductiekorting op lidmaatschap

minimaal 15% korting 10% korting

Gratis maand(en) daten bij lidmaatschap

10% korting

5% korting op diverse schadeverzekeringen

Kijk voor het complete aanbod doorlopend ledenvoordeel op: anbo-pcob.nl/ledenvoordeel

•

•

•

Voel u veilig en beschermd in uw dagelijks leven

• Voor licht tot matig urineverlies

Discrete en comfortabele pasvorm

• Discreet, absorberend ondergoed

Geurbescherming

Dermatologisch goedgekeurd

Zacht materiaal, voelen aan als ondergoed

Voor meer informatie of een gratis proefpakket Scan de QR-code, bezoek de website of bel:

Is uw pensioen te laag om comfortabel te leven?

Met WoningPensioen zet u de overwaarde van uw huis om in een maandelijkse uitkering — zonder te verhuizen.

Maandelijks een vaste uitkering tot uw 100e levensjaar

Verkoop uw huis en blijf er levenslang wonen

Geen inkomenseis of lening

Geen rente of huur betalen

Financiële zekerheid voor de toekomst

Vraag nu uw gratis indicatierapport aan:

Scan de QR-code of ga naar http://www.woningpensioen.nl/ouderenwijzer en ontdek hoeveel u maandelijks kunt ontvangen met WoningPensioen.

WoningPensioen B.V. Mozartlaan 27C 1217 CM Hilversum

T: 085 - 401 31 14

E: info@woningpensioen.nl

W: www.woningpensioen.nl

ABSOLUUT DE BESTE EN MEEST BETROUWBARE TOILETZITTING-MET-ONDERDOUCHE

Je went er in no-time aan en dan wil je nooit meer anders.

• Installatie zonder hakken of breken.

• Eigen technische dienst.

• Zeer hoge tevredenheidsscore.

Inclusief installatie 1.140 euro incl. btw (Installeert u zelf: 795 euro incl. btw)

www.spatoilet.com of bel voor een installatieafspraak 06 53 14 32 34 of 06 29 04 38 12

En altijd: 3 weken gratis op proef en 5 jaar garantie. Niet langer aarzelen; BESTEL NU! Klant beoordeling 9,7

• GEHOOR

• GENRE

• ANDANTE

• ARIA

• ATONAAL

• AUBADE

• BALLADE

• BARITON

• BASSLEUTEL

• BLUES

BEL & WIN

• BOVENTONEN

• CANON

• CONCERT

• DEMPER

• DIRIGENT

• DIVA

• DUET

• FALSETSTEM

• FUGA

We hebben voor deze editie weer een prachtige prijs die u kunt winnen als u de oplossing van de puzzel goed heeft. Hoe het werkt? Maak de puzzel, noteer de oplossing en bel of sms de oplossing door. U kunt zo vaak meedoen als u wilt. Succes!

BEL 0909 - 0108

Bel 0909 - 0108 (€0,60 per gesprek), kies voor optie 1 (puzzelprijs) en spreek de oplossing in. Uw telefoonnummer wordt automatisch genoteerd.

OF SMS NAAR 3669

Sms naar 3669 de tekst: magazine<spatie>oplossing

Dus bijvoorbeeld: magazine broodkruimel (€0,60 per deelname). Heeft u een geheim nummer? Sms dan behalve de oplossing ook uw telefoonnummer.

Prijswinnaars krijgen persoonlijk bericht.

Oplossing puzzel in editie 1: WAAKHOND

SLUITINGSDATUM

U kunt meedingen naar deze prijs tot 21 april 2026.

• ANDANTE

• GEHOOR

• ARIA

• GENRE

• ATONAAL

• GRONDTOON

• HYMNE

• AUBADE

• INTRO

• BALLADE

• JAZZ

• BARITON

• JUKEBOX

• BASSLEUTEL

• KINDERKOOR

• BLUES

ANDANTE ARIA

• KOORMUZIEK

• BOVENTONEN

• KOPSTEM

• CANON

• KRUIS

• CONCERT

• MAAT

• DEMPER

• DIRIGENT

• MUSICEREN

• GEHOOR

• OPUS

• ATONAAL

• GENRE

• OUTRO

• AUBADE

• OPUS

• GRONDTOON

• OUTRO

• HYMNE

• PARLANDO

• BALLADE

• GRONDTOON

• POLONAISE

• HYMNE

• BARITON

• PUNK

• INTRO

• BASSLEUTEL

• RITME

• JAZZ

• BLUES

• SAMENZANG

• JUKEBOX

• BOVENTONEN

• SEXTET

ATONAAL AUBADE BALLADE BARITON

• MUZIEKGEZELSCHAP

• DIVA

• MUZIEKLERARES

• DUET

• MUZIEKNOOT

• FALSETSTEM

BASSLEUTEL BLUES

• MUZIEKTERM

• FUGA

BOVENTONEN

CANON

CONCERT

DEMPER

DIRIGENT

DIVA

DUET

FALSETSTEM FUGA

• PARLANDO

• INTRO

• POLONAISE

• JAZZ

• PUNK

Woordzoeker

• JUKEBOX

• RITME

• KINDERKOOR

• SAMENZANG

• KOORMUZIEK

• CANON

• KINDERKOOR

• SOLIST

• SEXTET

• KOPSTEM

• KOORMUZIEK

• SUITE

• KOPSTEM

GEHOOR GENRE GRONDTOON

• CONCERT

• DEMPER

• KRUIS

• TOONDICHTER

• DIRIGENT

• TRIO

HYMNE

• MAAT

• DIVA

• TUNE

OPUS OUTRO

• SOLIST

• KRUIS

• SUITE

• MAAT

PARLANDO

• TOONDICHTER

• MUSICEREN

POLONAISE

• TRIO

• MUZIEKGEZELSCHAP

INTRO

• DUET

• MUSICEREN

• WONDERKIND

PUNK

• TUNE

• MUZIEKLERARES

JAZZ

• FALSETSTEM

• MUZIEKGEZELSCHAP

• ZANGBOEK

• FUGA

RITME

• WONDERKIND

• MUZIEKNOOT

• MUZIEKTERM

• MUZIEKLERARES

JUKEBOX

SAMENZANG

• ZANGBOEK

KINDERKOOR

• MUZIEKNOOT

• MUZIEKTERM

KOORMUZIEK

KOPSTEM

KRUIS

MAAT

MUSICEREN

MUZIEKGEZELSCHAP

MUZIEKLERARES

MUZIEKNOOT

MUZIEKTERM

SEXTET SOLIST SUITE TOONDICHTER

TRIO

TUNE WONDERKIND ZANGBOEK

© DENKSPORT PUZZELBLADEN

De overgebleven letters vormen de oplossing.

De overgebleven letters vormen de oplossing.

De overgebleven letters vormen de oplossing.

De overgebleven letters vormen de oplossing.

PUZZEL

Win een mini-vakantie bij RCN Vakantieparken

GRATIS

MIDWEEK OF WEEKEND

Bent u toe aan rust, ruimte en ontspanning? Stuur uw oplossing van de puzzel in en maak kans op een tegoedbon voor een gratis mini-vakantie bij RCN Vakantieparken.

Geniet van een weekend of midweek in een comfortabele accommodatie voor maximaal zes personen op een park naar keuze. Er zijn maar liefst negen parken in Nederland, met fijne

accommodaties en goede voorzieningen. Honden zijn ook welkom!

IN DE NATUUR, ER EVEN HELEMAAL TUSSENUIT

Op de parken van RCN komt u volledig tot rust. Ze liggen allemaal in of vlakbij een natuurgebied. Maak een ontspannen wandeling door het bos, verken fietsend het afwisselende landschap of waai lekker uit aan de kust. Daarna nodigt de gezellige brasserie

op elk park uit voor een smaakvolle lunch of heerlijk diner. Al meer dan zeventig jaar staat RCN Vakantieparken garant voor comfort, gastvrijheid en ontspanning, het hele jaar door. Ontdek uw ideale plek en ga weer helemaal opgeladen naar huis.

Als lid van ANBO-PCOB ontvangt u trouwens het hele jaar door 10 procent korting bij RCN Vakantieparken. Ga naar: www.rcn.nl/anbo-pcob

ERNA HOGENAAR-HEPPEL (72)

“Als

ik niks te doen heb, kom ik vanzelf in beweging”

De maandagen zijn heilig voor Erna HogenaarHeppel. “Dat is mijn dag om iets heel anders dan anders te doen. Gewoon even los van alles.” Die drang naar afwisseling en plezier loopt als een rode draad door Erna’s leven.

Erna is nu met pensioen, maar daarvoor werkte ze als docent Frans op een middelbare school. Haar liefde voor de Franse taal ontstond onverwacht. Op haar 18de vertrok ze naar Duitsland om te werken en daar ontmoette ze een man die vloeiend Frans sprak. “Ik wist ineens: dát wil ik doen.” En zo geschiedde. De geplande wereldreis maakte plaats voor een studie Frans en van haar 26ste tot haar 68ste gaf Erna

met hart en ziel Franse les. “Ik heb zoveel gelachen met die pubers. En voor leerlingen die het moeilijk hadden, wilde ik een veilige plek zijn. Dat is me gelukt, denk ik.”

LESGEVEN IN DE WOONKAMER

Na haar pensioen ging het kriebelen. Ze wilde Italiaans leren om te kunnen praten met de moeder van haar schoondochter. “Mijn leraar

Italiaans gaf privéles. Dat inspireerde me. Ik dacht: dat wil ik ook met Frans gaan doen!” Erna vroeg drie vrienden als proefkonijn. “Die waren razend enthousiast, en ik ook. Mijn bedrijf was geboren.” Nu geeft Erna Franse les aan huis, gewoon in haar woonkamer. Haar man verzorgt de administratie en de website. “Samen runnen we de boel. Het lesgeven geeft me structuur én afleiding.”

ALTIJD WAT TE DOEN

Stilzitten is niets voor Erna. Ze is gastvrouw bij Omroep MAX; ze begeleidt gasten tijdens evenementen. Verder zwemt ze wekelijks met vrienden, wandelt met een vriendin, ondersteunt mensen in haar omgeving die het moeilijk hebben en organiseert etentjes met haar buren. “Hier in de buurt was het wat saai, dus ik dacht: dan maken we er zelf toch een feestje van!” Inmiddels kookt ze om de beurt met vijf buren. “Dat is zó gezellig.”

NIET VERGETEN TE GENIETEN!

Wat haar gelukkig maakt? “Rust en gezelligheid. Lekker eten, een goed glas wijn, plannen maken, samenzijn. En als ik niks te doen heb?

Dan kom ik vanzelf in beweging. Ik móet bezig zijn.”

Wat Erna de volgende generaties wil meegeven? “Kies het werk dat je leuk vindt, doe het niet alleen voor het geld. En werk niet te hard, geniet van het leven. En ook vind ik: neem niet te veel kinderen. Wij hebben er twee en dat was voor ons precies goed.”

Het verhaal van Erna vindt u ook op onze website: www.anbo-pcob.nl/erna De overige elf kalenderverhalen verschijnen uiteindelijk allemaal op www.anbo-pcob.nl/ouderenmaken-het-verschil

BESTEL NU!

Als lid van ANBO-PCOB kunt u de verjaardagskalender met korting aanschaffen. De kalender kost voor leden €12,50 (exclusief €5 verzendkosten). Voor meer informatie: www.anbo-pcob.nl/kalender Op deze pagina kunt u de kalender ook bestellen. Gebruik daarbij de kortingscode 7VKSHP.

U kunt de kalender ook bestellen via onderstaande QR-code. Gebruik dan eveneens de kortingscode 7VKSHP.

SAMEN STERK!

KENT U IEMAND DIE DE HULP VAN ANBO-PCOB GOED KAN GEBRUIKEN?

Maak die persoon dan nu voordelig lid

MAAK IEMAND

LID EN KRIJG

EEN VVV CADEAUKAART VAN €15

De eerste 6 maanden zijn gratis, daarna €4 per maand*

HUIDIG ANBO-PCOB -LID

JA, ik maak iemand lid en krijg een VVV Cadeaukaart ter waarde van €15 cadeau.

Voornaam Tussenvoegsel

Achternaam

Postcode Huisnr.

Lidnummer

E-mailadres

Telefoonnummer

*VOORWAARDEN De actie geldt t/m 21 april 2026. Eén VVV Cadeaukaart per geworven lid. Hoe meer leden, hoe meer cadeaubonnen. Geef uw gegevens door op www.anbo-pcob.nl/lidwerftlid . Of vul de bon in en stuur deze naar: ANBO-PCOB o.v.v. ‘LWL’ , Postbus 2012, 3440 DA Woerden . U kunt ook bellen met onze Ledenservice: 0348 - 46 66 66 (0 9.00 - 16.00 uur). Na het eerste jaar wordt het lidmaatschap automatisch met een jaar verlengd.

NIEUW ANBO-PCOB -LID JA, ik word lid van ANBO-PCOB en betaal de eerste 6 maanden niets. Daarna betaal ik €4 per maand (automatische incasso).

Heer Mevr. Voorletters Tussenvoegsel

Achternaam Geboren op: / /

Straat Huisnr.

Postcode Woonplaats

E-mailadres

Telefoonnummer

Handtekening

OuderenWijzer maart/april 2026

Datum: / /

OuderenWijzer is een uitgave van ANBO-PCOB en verschijnt 8x per jaar.

Contact met ANBO-PCOB?

E-mail: contact@anbo-pcob.nl

Telefoon: 0348 - 46 66 66

Website: www.anbo-pcob.nl

In maart zijn we op de vrijdagen telefonisch niet bereikbaar.

Lid worden?

Ga naar www.anbo-pcob.nl/word-lid

Of bel 0348 - 46 66 66 (in maart van maandag t/m donderdag)

Opzeggen?

Leden: schriftelijk één maand voor het einde van uw lidmaatschap via: contact@anbo-pcob.nl of www.anbo-pcob.nl/opzeggen of Postbus 2012, 3440 DA Woerden

Redactie OuderenWijzer

E-mail: magazine@anbo-pcob.nl

Hoofdredactie: Ingrid Nies

Eindredactie: Sylvia Aué

Redactiemedewerker: Suzanne Meeboer

Aan dit nummer werkten mee:

Aldo Allessie, Elsbeth van Apeldoorn, Jurriën Beerda, Monica Boschman, Eric Brendel, Jeroen Fidder, Anita Harte, Egbert Hartman, Simon van Herpen, Jaap Jongbloed, Mark Kohn, Mans Kuipers, Ed Lodewijks, Rianne van der Molen, Arnaud Mooij, Janita Sassen, Alex van Scherpenzeel, Yvette Sens, Anne Valkenburg, Alain Verheij, Arjan Visser.

Concept en vormgeving

Studio Room

SERVICE

Druk

Senefelder Misset, Doetinchem

Adverteren

Dock35 Media

Frank Roosenbeek 0314 - 35 58 30 frank@dock35media.nl

Bladerbare versie

Leden kunnen OuderenWijzer ook gratis online lezen. Ga naar: anbo-pcob.nl/magazine

Gesproken versie

OuderenWijzer is via CBB ook beschikbaar in gesproken vorm. Bel 0348 - 46 66 66. Of mail naar contact@anbo-pcob.nl

Copyright/advertenties

Niets uit deze uitgave mag worden overgenomen zonder toestemming van de uitgever. ANBO-PCOB draagt op geen enkele wijze verantwoordelijkheid voor advertenties/bijsluiters.

Ouder worden doe je niet alleen. Ontmoetingen met anderen en mee blijven doen, zorgen voor vreugde in het leven. ANBO-PCOB - dé invloedrijkste ouderenverenigingzet zich in opdat ouderen gezien worden en betrokken blijven. We geven ouderen een stem in Den Haag en bieden informatie, voordeel, advies en hulp. Leden ontmoeten elkaar in de ruim tweehonderd lokale afdelingen en online op ons Trefpunt. We werken graag samen met andere partijen.

ANBO-PCOB: Samen sterk

HET VOLGENDE NUMMER

VERSCHIJNT OP 21 APRIL

INTERVIEW ANITA WITZIER: “60 worden is een kantelpunt”

DOSSIER

De zorg voor ouders verschuift steeds meer naar hun kinderen.

DEMENTIE

10 hoopvolle ontwikkelingen.

REIZEN

Ga mee met ANBO-PCOB naar het Lago Maggiore.