ALPAS PLUMA SY. 2024-2025

ALPAS PLUMA

OPISYAL NA PAHAYAGAN SA

FILIPINO NG SAN MATEO SENIOR HIGH SCHOOL

SETYEMBRE 2024 - ENERO 2025

BAYAN NG SAN MATEO, DIBISYON NG RIZAL, REHIYON NG IV-A CALABARZON

Matagumpay na naisagawa ang kauna-unahang Family Day sa San MateoSeniorHighSchool(SMSHS)na may temang "Pamilya: Kaagapay ng Paaralan, Tungo sa Maka-edukasyong Kaunlaran" sa pangunguna ng School Parent-Teacher Association (SPTA) ng SMSHS noong ika-14 ng disyembre taong 2024 sa school grounds ng paaralan sa ganap na ika-anim ng umaga

Matapos ang mga nakakapagod na araw sa pag-aaral at trabaho, nagsama-sama ang pamilya ng mga mag-aaral ng SMSHS upang magsaya sa mga inihandang palaro at pa-raffle ng SPTA sa tulong ng 1059 True FM radio

Nagsimula ang pagdiriwang sa isang zumba session kung saan nakiisa ang mga guro, magulang, at mga mag-aaral, kasunod ng paggagawad ng parangal sa mga lumahok na ibinigay ang lahat ng kanilang makakaya sa pagsayaw at pananamit

Libreng manicure pedicure hair cut, at massage naman ang inihandog ng mga mag-aaral mula sa Beaut Care strand para sa mga magulang n dumalosapagdiriwang

Nagkaroon ng tagisan ng talento s pagkanta ang mga mag-aaral s naganap na Choral Competition kun saannagwagiangmgamag-aaralmul sa HUMSS Strand, sinundan naman ito ngTVL,STEM,atngABM

Ibinahagi rin ng SMSHS BUZY-B Dance Club ang kanilang talento sa pagsasayaw sa stage upang mas lumigayaangarawnaito

Hindipinalampasngmgamag-aaral ang pagtangkilik sa mga family booth na Binigyang buhay ng mga palaro at pagkain na inihandog ng mga organisasyon ng San Mateo Senior HighSchool

Nagpamalas ng husay ang mga lumahok na mag-aaral ng San Mateo Senior High School (SMSHS) sa proyektong "Pagluluto ng Putaheng Pinoy" para sa pagdiriwang ng Buwan ng Wika na pinamunuan ng HUMSS Petitive Club noong Huwebes ika-29 ngAgosto

Ayon kay Roniño Roque, presidente ng HUMSS Petitive Club naging maayos ang daloy ng proyekto mula sa pagbabalangkas ng programa, pagwawasto ng proyekto katulong ang mga guro sa Filipino, hanggangsamaisakatuparanito

Ilan sa mga inihain ng mga magaaral mula sa ika-11 at ika-12 baitang na isinagawa sa food laboratory ng paaralan ay ang mga kilalang putahe ng bansa na bicol express, ginisang mais, kare-kare, kinamatasang manok, atnilagangbaboy Bunga nito, isang karangalan para sa HUMSS Petitive Club ang maayos napagdaosngnaturangprograma

Nailunsad nang matagumpay ng San Mateo Senior High School ang Campus Intramurals para sa taong 2024 noong ika-14 ng Setyembre, mula alas-siyete ng umaga hanggang alas-dos nghapon

SapanimulaniG JordanObogne,guromula sa Humanities and Social Sciences (HUMSS), sinimulan ang parada kasama ang Supreme Secondary Leaners Government (SSLG) at ang mga estudyante mula sa Accountancy, Business and Management (ABM), HUMSS, at Technical Vocational(TVL)Strand

Upang opisyal na buksan ang programa, ang mga taong abala na sina Gng Dianne Tobias at G Jayson Dagcuta mula sa STEM Department ang nanguna upang ipagpatuloy ang mga sumunodnagawain

Kinatampukan ng iba't ibang sports at aktibidad tulad ng Wushu Arnis Dodgeball Kadang-Kadang, Badminton, at ang pinakainaabangannglahat,angCheerdance

Angmganasabingaktibidadaykinapalooban ngtatlonggrupo-STEM-ABM HUMSS atTVL

Malugod na nagpapasalamat ang mga guro at estudyante sa butihing punong guro, Dr Marivic Cabañero para sa pagtupad ng nasabingprogramasaarawngSetyembre14

Pinahintulutan ni Presiding Judge Elena Amigo-Amano ng Regional Trial Court Branch 282 ng Valenzuela City si Former Bamban Tarlac Mayor Alice Guo na dumalo muli sa Senate hearing ng pagdinig ng Senate Committee on Women, Children, Family Relations, at GenderEquality

Ito ay sa kadahilanang dalawang count ng kasong graft na isinampa ng Department of the Interior and Local Government (DILG) tungkol sa pagkakasangkot ni Guo sa Philippine Offshore Gaming Operator (POGO) sa Bamban

Ayon sa order ng korte, inatasan ang PNP Custodial Facility sa Camp Crame na dalhin si Guo sa Senado Binigyan din ang Former Tarlac Mayor ng Support Service na magbibigay ng istriktong security protocol sa pagdadalasakaniya

Bunga ito ng magsulat si Senator Risa Hontiveros sa Valenzuela City Regional Trial Courts (RTC) kamakailan at humingi ng apruba hinggil sa pagdalo ni Guo sa Senate Investigation

Inimbitahan din sa pagdinig ang dalawang secretary ni Guo na sina Gee Pepito at Cath Salazar sa Senado ngunit walang kumpirmasyon kung mayroong makakadalo

Nagsagawa naman ng letter request ang Quad Committee ng House of Representatives na kunin ang kustodiya ni Guo dahil sa contemptordernito ayonsakorte

Kasalukuyan nakakulong sa PNP Custodial Center sa Camp Crame si Guo

QUEENESPIRITU

26TH 26TH Festival FestivalKAKANIN KAKANIN

Biden,Harris,atTrump, NagtiponsaGroundZero parasaIka-23Anibersaryo ng9/11

Nagtipon ang mga pangunahing lider ng Estados Unidos sa Ground Zero, New York City upang gunitain ang mga biktima ng pag-atake ng mga terorista noong Setyembre 11, 2001

Kasama rito sina Pangulong Joe Biden at Pangalawang Pangulong Kamala Harris, at si dating Pangulong Donald Trump at ang kaniyang running mate na si Sen JD Vance

Ang nasabing seremonya ay nagbigay daan sa mga lider na ipakita ang pagkakaisa sa harap ng isang makasaysayang trahedya

Kaalinsabay nito ilan sa mga pamilya ng biktima ay nanawagan para sa mas malaking accountability mula sa mga opisyal ng bansa

Habang binabasa ang mga pangalan ng mga biktima, nagbigay ng pahayag si Allison Walsh-DiMarzio anak ng isang biktima, na humihiling sa mga opisyal na tanungin ang Saudi Arabia tungkol sa kanilang kinalaman sa mga pag-atake Nagbigay-diin ang kaniyang mensahe sa mga patuloy na alalahanin ng mga pamilya hinggil sa kakulangan ng hustisya at pananagutan sa mgaindibidwalnakonektadosa mgapag-atake

Samantala si Trump at Vance ay bumisita sa isang firehouse sa New York City Ang mga pagbisitang ito ay nagsilbing daan sa patuloy na paggunita sa mga biktima at ang epekto ng mga pag-atake ngteroristasalipunan

CZARINAVEÑAN

Nagdiwang ang bayan ng San Mateo, Rizal ng ika-26 na Kakanin Festival noong Setyembre 9, 2024, sa tapat ng Simbahang Diocesan Nuestra Señora de Aranzazu Misa ang nagsilbing panimula sa makulay na selebrasyon bilang pag-alay ng dasal kay Birhen Nuestra Señora de Aranzazu Sinundan naman ito ng mga palabas mula sa iba't ibang paaralan, puno ng sayaw bilang pagkilala sa patrona ng bayan

Nagbigay ng pagbati sina Mayor Bartolome

“Omie” N Rivera, Cogressman Jose Arturo Jojo” Garcia, at John Partrick Bokal JPB” Bautista Nakiisa rin sila sa parada kung saan naging sentro ng atensyon ang mga kasuotan, musika, at iba’t ibang kakanin na nakaugat sa kanilang tradisyon

Isa sa mga tampok na bahagi ng pagdiriwang, ang Float Parade Competition kung saan nanguna ang mga barangay ng Malanday, Silangan, at Guitnang Bayan II Kinilala rin bilang mga Grand Winners ang mga mag-aaral mula sa Silangan National High School at Dulongbayan Elementary School sa naturang kompetisyon Kasama rin sa pagdiriwang ang mga kandidato ng Mr and Ms San Mateo 2024, na nagrepresenta ng mga tampok na kakanin mula sa bawat barangay Sa Hiyas ng Kakanin 2024, kinoronahan sina Bb Beatriz Angela Ocampo at G John Lorenz Ponce mula sa Brgy Guitnang Bayan I bilang Hiyas at Konsorte ng Kakanin

ImmunizationProgram

Life-longProtectionang Dapat—DOH

Inatasan ni Pangulong Ferdinand “Bong Bong Marcos Jr ang Department of Health (DOH) at iba pang ahensya ng Gobyerno na magkaisa ukol sa pagpapatibay ng immunization program ng bansa upang masiguro ang proteksyon ng bawat bata laban sa iba’t ibang sakit

Ayon kay DOH Secretary Ted Herbosa, “Irirestore natin ang dati nating immunization rate at palalakasin natin ang National Immunization Program Ito ay gagawin natin simula sa Oktubre ”

Dagdag pa ni Herbosa, inimbitahan niya si Pangulong Bongbong Marcos upang manguna sa Bakuna Eskwela kung saan isasagawa ang libreng bakuna para sa mga paaralan mula Unang Baitang hanggang Pitong Baitang

Ilan sa mga bakuna na ipapamahagi ng DOH para sa Bakuna Eskwela 2024 ang Measles, Rubella Vaccine, tetanus, diphtheria, at human papillomavirus o anti-cervical cancer vaccines

Ayon kay Herbosa, katuwang niya si DepEd Secretary Sonny Anggara sa pagdaraos ng Kick-Off ng Bakuna Eskwela sa ika-7 ng Oktubre sa lahat ng paaralan sa ilalim ng Department of Education (DepEd)

Dagdag pa rito, magtutulungan ang DOH at Presidential Communications Office (PCO) sa pagbabahagi ng impormasyon tungkol sa bakuna sa publiko na may temang

Samantala kahit na sa mga paaralan ito gaganapin nang libre ay hindi naman ito mandatory at kailangan pa rin ng permiso ng magulang sa pagpapabakuna

Inaasahan ni Secretary Herbosa ang kooperasyon ng lahat sa DOH para sa kampanya ng libreng bakuna

Idinaos sa San Mateo Senior High School ang kauna-unahang Gawad Pamana ng Edukasyon sa ilalim ng San Mateo Sub-Office, noong ika-13 ng Setyembre,2024

Ginawaran si Dr Marivic Cabañero, punong-guro ng San Mateo Senior High School bilang Outstanding Secondary School Principal dahil sa kanyang epektibong pamamahala na nagdulot ng tagumpayatpag-unladngpaaralan

Samantalang si Mrs Annaliza Nabo, tagapayo ng "The Cyclist," ang kinilala bilang Outstanding Secondary School PaperAdviserdahilsakanyangmahusay na paggabay sa mga mag-aaral na mamamahayag

Itinanghal naman si Mrs Glenna Fernandez, isang Master Teacher, bilang kalahok sa kategoryang Outstanding Master Teacher dahil sa kanyang kahusayanatdedikasyonsapagtuturo

Layunin ng seremonya na kilalanin ang mga natatanging guro kawani at mga paaralan na nagpakita ng kapuripuring pagganap sa kanilang mga tungkulin

Dumalo rin sa seremonya ang iba’t ibang punong-guro at guro ng mga paaralan mula sa elementarya hanggang sekondarya Kasama rin sa seremonya ang mga kawani ng San Mateo SubOffice

Nakakuha kami ng iba't ibang magagandang komento mula sa mga guro, sa mga subject group head, at sa mga dalubguro na naging maganda at mahusay ang isinagawa naming programa at patimpalak

Ayon pa kay Roque Iaanunsiyo ang mga nanalo sa paligsahan sa ika-30 ng Agosto, huling araw ng culminating program para sa Buwan ng Wika

KORTESIYANGLARAWAN|SITIOIBAYO

Matagumpaynanakapaghatidng

tulong ang Insular Foundation sa mga nasalanta ng bagyong Carina saRizal

Nagbigay ang naturang foudation ng food packs sa 160 pamilya mula sa Rizal na naapektuhan ng Super Typhoon Carina noong Hulyo ng taong2024

Isa sa mga adbokasiya ng Insular Foundation ang pagtugon sa kalamidad upang tulungan ang mga Pilipino na makaahon na nagdulot ng pagkawasak at hirap samgaPilipino

KORTESIYANGMGALARAWAN|SMSHSSCIENCECLUB

JAMIEDARAGAY

Nagdulot ng malaking pinsala ang Super Typhoon Carina katulad ng pagbaha, landslide, at malakas na hangin sa libu-libong pamilyang nakatiradito

Nakipagtulungan ang Insular Foundation sa Philippine Relief and Development Services (PhilRADS) para makapagbigay ng tulong sa mga pamilya sa Sitio Ibayo at Barangay Dulong Bayan 1 sa San Mateo Rizal Ang nilalaman ng food packs ay bigas, mga de-lata, tubig na inumin, at kagamitan sa banyo

Sama-samang nakibahagi ang mga mag-aaral at guro ng San Mateo Senior High School (SMSHS) sa pagtatapos ng programa ng Science Month na may temang “Siyensiya Teknolohiya at Inobasyon: Kabalikat sa Matatag, Maginhawa, at Panatag na kinabukasan” na ginanap noong ika-25 ng Setyembre sa Audio Visual Room (AVR) ng paaralan

Sa pamumuno ng Science Club at STEM Department, itinampok sa naturang programa ang mga aktibidad tulad ng Essay Writing, Quiz Bee, Onthe-Spot Poster Making, Digital Poster Making, Sci-Ka-Look-A-Like, Siyensikula, STEMtokperiment, STEMazing, at EscapetheSciLab

Kinilala ang mga natatanging magaaral na nakakuha ng unang gatimpala sa Essay Writing Contest na sina Crisha D Santos mula sa ika-11 baitang at Mariela Jeneza V de Celis mula naman saika-12baitang

Para naman sa Quiz Bee Competition, binigyang parangal ang mga Science, Technology, Engineering, Mathematics (STEM) students na sina Jennelle Rocero mula sa ika-11 baitang at Christianna Angeli Tarroza mula sa ika-12 baitang na nag-uwi ng kampyeonatosanasabingkompetisyon

Nagwagi rin ang mga non-STEM students na sina Kathryn Claire Ceralde mula sa ika-11 baitang at Zack Alingalan mula sa ika-12 baitang sa naturang kompetisyon

Hindinagpataloangmgamahusayna mangguguhit ng SMSHS na sina Lian Allison Erum na nagwagi sa On-the Spot Poster Making at Rhianna Mikaela Bagayo na nanalo naman sa Digital PosterMaking

Nag-uwirinangmganatatangingmagaaral sa iba pang individual categories at nasungkit ni Gabriel Aguirre ang unang pwesto sa Sci-Ka-Look-A-Like at Princess Nicole Bernaldez para naman saSTEMtokperiment

Ibinida rin sa programa ang mga nagwagi sa group categories kung saan nagkamit ng unang parangal sina Zoe Franchescka Pajanel Prince Zyrus Azuela, at Hannah Tricia Bagotchay sa patimpalaknaSiyensikula

Kinilala pa ang mga nagpamalas ng galing sa STEMazing contest na sina Jamie Daragay, Jaycee James, at John Edward Mabalot mula sa STEM strand na inuwi ang unang pwesto sa naturang kategorya

Hindi naman nagpahuli ang mga nagwagi sa Escape the SciLab na sina

Rona Shane Gutierrez Eunice Alfaro RhyzzaPinlac,atPhilipKyleRanoco

Lubos na pinasalamatan ng Science Club ang School head na si Dr Marivic Cabañero, STEM head na si Gng Maria Cecilia Salvosa, Science club adviser na si G Aaron Stan Cerezo, YES-O adviser na si G Jayson Dagcuta, Technical work group head na si G Charlie Priela Guro ng palatuntunan na si Bb Mary Joy

Madredijo, at ang mga naging hurado na sina Bb Ronalyn Boholano, G Aaron

Stan Cerezo G Jayson Dagcuta Bb Berly Paul, at Gng Maria Cecilia Salvosa sa matagumpay na pagdaos ng SMSHS saselebrasyonngScienceMonth

Mainit ding pinasalamatan ang BuzyB o Dance Club ng paaralan na nagpakita ng intermission number na bumuhaysaprograma

QUEENESPIRITU

Matagumpay na naisagawa ang World Teachers’daynitongika-3ngOktubre,2024sa Smart Araneta Coliseum Quezon City na may temang “Together4Teachers: Appreciation” na humigit kumulang 10,000 na guro ang dumalo sa iba’t ibang rehiyon ng Pilipinas, upang magbigay pugay at pasasalamat sa mga guro ng bansa na pinangunahan ni Department of Education(DepEd)Secretary,SonnyAnggara

Ayon kay Secretary Anggara, isa sa unang pinasabi ni Pangulong Ferdinand Marcos Jr na nararapat alagaan at mahalin ang mga guro dahil sila ang nasa puso ng sistemang pangedukasyon sa bansa, maging ang mga programa at makabagong reporma na rin ng DepEdaynasailalimngpaguutosngPangulo

Ilan sa mga programa na ito ang Expanded Career Progression ng mga guro, na naglalayong mag bigay ng administrative career advancements na mag tataas sa kaukulang allowance ng mga guro na umaabot saPHP10,000hanggangPHP5,000

Dagdag pa rito ang mga doubled Vacation Service Credits, ang Implementasyon ng MATATAG Curriculum upang mas mabawasan ang trabaho ng mga guro, personal accident insurance; kaagapay ang Bangsamoro Autonomous Region in Muslim Mindanao for Teacher Effectiveness and Competencies Enhancement Project (TEACEP); at World Teachers Day benefit na nagkakahalagangPHP1000

“Sana raw [ay] madagdagan iyong budget ng Department of Education, batid pa ni Anggara

Ang kabuuang DepEd’s 2025 proposed budget ay nagkakahalagang PHP79317 billion, mula sa pagbibigay sa elementarya hanggang sa sekondarya para sa kanilang government assistance at subsidies, pagsasanay sa mga guro, pag sa-saayos ng mga silid aralan, mga libro, at iba pa, ayon sa datosngHouseofRepresentatives

Statistics Month Closing Program, Nairaos na Matapos ang Ilang Suspensyon ng Klase

Masayang nairaos ang Closing Program ng Statistics Month na may temang Advancing Data and Statistics Through Digital Transformation: A Road to an Empowered Nation," sa pangunguna ng OMEGA (Mathematics) Club noong ika-8 ng Nobyembre taong 2024 sa Audio Visual Room ng San Mateo Senior High School (SMSHS) saganapnaika-dalawanghapon

Nagsimula ang Color Run 2024 noong Sabado, Setyembre13,alas-saisngumaga,nanilahukanngmahigit 800 kalahok mula sa iba't ibang barangay ng San Mateo Rizal

Binahagi ito ng Septemberfest, isang taunang selebrasyonsabayanngSanMateo

Naglakbay ang mga kalahok mula C6 Rd, dumaan sa Paraiso Memorial Park, at bumalik patungo Istilo Old Dapayan

Dumalo at nakibahagi sina Mayor Omie Rivera, Konsi Joey Briones, Konsi Boy Salen, Konsi Grace Diaz, Konsi JojoMariano,atMunicipalAdministratorHenryDesiderio

Binigyan ng pagkakataon ang kahit anong taong gulang namakilahoksanaturangselebrasyon

Noong nakaraang taon, umabot sa 500 kalahok, habang ngayongtaon lumampasnasa800

Mayroong lumahok na pinakabata, tatlong taong gulang, samantalang 75 na taong gulang naman ang pinakamatandanglumahok

Protesta

Nagsagawa ng protesta ang mga flood survivors, fisherfolk, at mga environmental groups sa Department of Environment and Natural Resources (DENR) sa Quezon City noong Miyerkules, Setyembre 11, 2024, upang hilingin ang kanselasyon ng mga mining at quarrying permits sa Rizal

Ayon sa mga nagprotesta, higit sa 10,000 ektarya ng kagubatan ang nawala sa nakaraang dekada dahil sa quarrying at land conversion batay sa datos ng Kalikasan People'sNetworkfortheEnvironment

Inilahad ng mga grupo ang kanilang mga hinaing na nagdudulot ng panganib sa kalikasan ang patuloy na pagmimina at quarrying sa Rizal, kaya't umaasa silang mas palalakasin ang mga hakbang upang maprotektahan ang mgalikasnayamannglalawigan

Tuloy pa rin ang selebrasyon bagaman ay nausog ang petsa ng programa dahil sa mga suspensyon ng klasedulotngsamangpanahon

Binigyang-Parangal ang mga nagsipagwagi sa iba't ibang aktibidad parasanaturangselebrasyon

Ilan sa mga aktibidad na aktibong dinaluhan ng mga mag-aaral ay ang Stat-Way, Stat-Debate, Statisquiz, Statistics Quiz Bee Board of Operation, Statflicks, Snaptistics, Statfued,atStatfair

JAMIEDARAGAY

Pilipinas, Umangat sa Ika-53 Pwesto sa 2024 UN Global Cybersecuri -ty Index

RONNELLAURIO

Mahigit 500 OFW at kanilang pamilya ang dumalo sa OWWA-onWheelsUmarangkada ang Pilipinas sa 2024 United Nations Global CybersecurityIndex(GCI),umakyat sa ika-53 pwesto mula ika-61 noong 2020

Sa bagong ulat, tumaas ang cybersecurity score ng bansa sa 9349 puntos mula 77 puntos, na naglalapit dito sa Tier 1 ng mga bansang may pinakamahusay na cybersecurity sa mundo

Ayon kay Department of Information and Communications Technology Secretary Ivan John E Uy, “Malaking tagumpay ito para sa Pilipinas Ipinapakita nito na ang ating pagsusumikap upang maprotektahan ang mga Pilipino online ay nagbubunga, ngunit hindi tayo titigil dito

Ang pag-unlad na ito ay pangunahing resulta ng National Cybersecurity Plan (NCSP) 2023-2028, na ipinatupad ng gobyerno upang mas mapalakas ang seguridad laban sa mgacyberattackatonlinenabanta

Dagdag pa nila, sa ganitong momentum, ang Pilipinas ay nasa tamang landas patungo sa pagiging global na lider sa cybersecurity na tinitiyak ang ligtas at protektadong online na kapaligiran para sa bawat Pilipino

"Kahit maraming cancellation and aberyang nangyari, ito tayo at dinidiwang ang closing ng Statistics month Mula sa buong Math Club, nagpapasalamat kami sa lahat ng nakiisa sa proyekto," sinabi ni Francis Valenzuela, presidente ng OmegaClub

Nagtapos ang selebrasyon sa pananalita ni G Charlie Priela, gurong-tagapayo ng Omega Club na nagpasalamat sa mga nagsipagdalo nabumuosaprograma

KORTESIYANGLARAWAN|SMSHSMATHCLUB

Pagtaas ng Kita ng mga Minimum Wage Earner (Hammer) Region IV-A, VII: 'Matagal nang Pangarap'

Inanunsyo ng Department of Labor and Employment (DOLE) ang bagong wage orders para sa mga manggagawa sa CALABARZON (Region IV-A) at Central Visayas (Region VII) ngayong Lunes, Setyembre 16, 2024

Ayon sa DOLE, inisyatiba ito kasunod ng utos ni Pangulong Ferdinand Marcos Jr noong Labor Day na muling suriin ng mga Regional Tripartite Wages and Productivity Boards (RTWPBs) ang minimum wage rates bago ang mga anibersaryo ng huling wage orders

Aabot sa higit 12 milyong manggagawa ang direktang makikinabang sa wage increase na ito at inaasahang tataas din ang kanilang mga benepisyo tulad ng 13th-month pay, social security, at ibapangkaugnaynapribilehiyo

Ang mga pribadong empleyado sa mga nasabing rehiyon ay makatatanggap ng dagdag na sahod; ₱21 hanggang ₱75 kada araw sa CALABARZON simula Setyembre 30, 2024, at ₱33 hanggang ₱43 naman kada araw sa Central Visayas pagdating ng Oktubre2 2024

Sa CALABARZON, ang bagong minimum na sahod ay magiging ₱450-₱560 kada araw para sa nonagriculturesector ₱425-₱500para

Sports Team ng San Mateo, Abante sa

Lakas ng hiyaw ng mga atleta ang umikot sa paaralan ng San Mateo Senior High School (SMSHS) nito lamang Martes, Nobyembre 19, nang matagumpay na masimulan ang paghahanda para sa athletes parade na isinagawa sa pagbubukas ngDivisionMeetsaTaytay,Rizal Pinangunahan nina G Anthony Relota Gng Lourdes Villamil at ni GHerminigildo Emilanan ang pagsasanay sa mga atleta para sa kasama ang kani-kanilang mga coach at guro na nagmula pa sa iba't ibang iskwelahan sa San Mateo na magrerepresentangatingdistrito

sa agriculture sector, at ₱425 para sa mga retail at service establishments na mayroong mas mababa sa 10 manggagawa

Samantala sa Central Visayas ang bagong daily minimum wage ay tataas mula ₱458-₱468 patungong ₱501 para sa Class A areas; ₱425₱430 patungong ₱463 para sa Class B; at ₱415-₱420 patungong ₱453 parasaClassC

Bagama’t positibo ang tugon ng mga manggagawa sa bagong dagdag sahod, patuloy pa rin ang mga panawagan mula sa iba't ibang labor groups para sa isang nationwide minimum wage Anila hindi dapat limitado sa rehiyon ang pagtaasngsahod

Bukod sa wage orders, ang mga manggagawa ay may karapatan ding bumuo ng unyon at makipagnegosasyon sa pamamagitan ng Collective Bargaining Agreements (CBA) upang makakuha ng mas mataas na sahodatmgabenepisyo

Ang bagong wage orders ay inaasahang magbibigay ng karagdagang suporta sa mga minimum wage earners sa mga rehiyong ito, sa gitna ng patuloy na pagtaasngpresyongmgabilihin

"Mula sa bayan ng San Mateo, mabait, matatag, pusong manlalaro! Blazers Mabuhay!" sambit ng mga atleta na kakaripas papuntang division meet sa kanilang paghahanda para sa pagbati sa naturangparade

"Siyempre po kinakabahan pero proud na ire-represent ang district natin sa division meet Isa lang ang masasabi ko, blazers hindi magpapatalo!" ani Marky Palacios kinatawang manlalaro ng distrito sa laranganngbadminton

Inaabangan ang magiging takbo ng mga kumakaripas na atleta sa paparating na division meet na gaganapin sa Taytay Rizal mula Nobyembre 25-29 na siyang magdidikta sa kapalaran ng mga kalahok kung abante ba ang matatanggap patungong Regional Meet

Habang patuloy tayong bumabangon mula sa mga epekto ng pandemya ng COVID-19 isang bagong banta ang lumilitaw, dahan-dahang umaabot sa ating mga buhay; Ang Mpox Dati itong nakalaan lamang sa malalayong rehiyon ng Africa, ngunit ngayon ay umabot na ito sa buong mundo at bansa na nagdudulot ng mga mahahalagang tanong tungkol sa ating kahandaan at pagtugon Inihayag ng World Health Organization (WHO) na ang Mpox ay isang global health emergency na nangangailangan ng agarang aksyon Handang-handa ba tayo na harapin ang lumalalang krisis na ito, o muling mauulit ang ating mga pagkakamali habang nagaatubili tayo at hinahayaan ang banta na lumagonanghindinasusugpo?

Ayon sa WHO, umabot na sa 15,600 na kaso at 537 na pagkamatay ang naitala sa buong mundo mula noong Hulyo 2022 Ang pagtaas ng mga kaso ng mpox ay nagbigay ng alarma sa mga opisyal ng kalusugan sa buong mundo Bagaman ang unang kaso ng mpox sa Pilipinas ay naitala noong 2022 nananatiling banta ang mabilis na pagkalat nito Ang deklarasyon ng WHO ay nagsisilbing babala sa mga nakatagong panganib na sa ating paligid na nagpapakita kung gaano kabilis ang isang outbreak ay maaring kumalat sa mga bansa Ang mpox, na dati ay kilala bilang monkeypox, ay isang kumakalat na sakit na may mga sintomas tulad ng lagnat pantal at namamagang lymph nodes Madali itong kumalat sa pamamagitan ng malapit na kontak, kaya mahalaga ang mga hakbang upang ito'y mapigilan Ang patuloy na deklarasyon ng WHO na ang mpox ay isang emergency sa kalusugan ng publiko ay nagpapakita ng mga pagkukulang sa pagtugon sa mga umuusbong na sakit Dapat nating tanungin ang ating sarili: Gaano tayo kahanda upang harapinangbagongbantanaito?

Dapat patatagin ng Pilipinas ang mga hakbang laban sa mpox Ang Department of Health (DOH) ay nagpatupad ng mga surveillance at pampublikong edukasyon, ngunit sapat na ba ito? Dapat paigtingin ng mga awtoridad ang mga pagsubok at pagsubaybaysamgacontactupangmatiyak na ang mga tao ay kaalaman at handang tumugonAng mga kamakailang pangyayari sa mga lugar kung saan muling sumiklab ang mpox tulad ng Kerala India ay nagpapakita ng kahalagahan ng mga proaktibong hakbang Pinagtibay ng mga opisyal ng kalusugan doon ang surveillance, lalo na sa mga paliparan, upang maiwasan ang karagdagang pagkalat Mahalaga ang ganitong diskarte habang nararanasan natin angpaglawakngoutbreak

Habang pinag-iisipan natin ang mga aral mula sa COVID-19, dapat nating itanong: Kailan tayo matututo mula sa ating mga karanasan? Nakita na natin ang mga masamang epekto ng hindi pagkilos, pagkawalang bahala at mga naantalang tugon Ang oras para kumilos ay ngayon, bago pa hulianglahat

Ang reaksyon ng mundo sa krisis na ito ang tutukoy kung tayo’y mananatiling alerto o muling bibitaw sa kawalang-kilosNatututo ba tayo mula sa ating mga nakaraang pagkakamali, o hahayaan ba natin ang isa pang nakakahawang sakit na magtaka sa atin? Ang mga aral mula sa COVID-19 ay maliwanag: ang paghahanda, mabilis na tugon, at pampublikong kamalayan ay napakahalaga

Sa panahong ito, dapat tayong magtaguyod ng mga polisiya na nagbibigaypriyoridad sa imprastruktura ng kalusugan ng publiko at tinitiyak na ang mga mapagkukunan ay nailalaan upang labanan ang mga umuusbong na nakakahawang sakit Hindi na natin kayang maghintay hanggang ang mpox ay maging isang malaking banta; dapat tayong kumilos nang mabilis ngayon Ang oras para sa aksyon ay ngayon Dapat tayong magkaisa, magturo, at bigyang-lakas ang ating sarili upang harapin ang hamong ito Ang kapakanan ng bansa ang nakasalalay sa mga hakbang na atinggagawin

370 Residente Tumanggap

ng

Libreng Serbisyo sa San

Mateo

Rizal Surgical- Medical Mission

Halos 370 residente ng San Mateo Rizal tumanggapnglibrengserbisyomulasaSanMateo Rizal Surgical-Medical Mission noong Setyembre 15, 2024

Isinagawa ang mga serbisyo sa pakikipagtulungan ng Marikina Valley Medical Society, Eyelab Optical, at Sustained Health Initiatives of the Philippines (SHIP) Inc, kasama ang San Mateo, Rizal Municipal Health Office Inihatidangmgaserbisyotuladngkonsultasyon dental check-up, optical examination, at mga surgical proceduresgayangpagtanggalngmaliliitnabukol

Muling isinagawa ang aktibidad upang mabigyan ng serbisyong medikal ang mga mamamayan at mapabuti angkalusuganngkomunidad

Isinasama ang mga ganitong aktibidad sa mga kaganapanngSeptemberfest2024

Tatlong Malalaking Sunog sa California, Puminsala ng Mga Bahay at Nagdulot ng Paglikas

Sunog ang mga bahay at nagpwersa ng libu-libong taonalumikassatatlongmalalakingsunog sa kabundukan ng Timog California noong Setyembre 11,2024

Higit 40 kabahayan at mga cabin ang nasunog sa mga nayon ng Mount Baldy at Wrightwood pati na ang MountainHighskiresort

Ang Bridge Fire ay lumaki ng 48,000 ektarya at naging pinakamalaking sunog sa estado habang ang AirportFirenamanayumabotsa22,000ektarya

Mahigit 5,500 na kabahayan ang isinailalim sa mga evacuation order at umabot na sa 19,000 na residente angnaapektuhan

Dahil sa matinding init at tuyong kondisyon, nagpatuloy ang mabilis na pagkalat ng apoy, na nagdulot ng mga pinsala at nagbunsod ng mga operasyonngpaglilikas

Nagdeklara ng state of emergency si Gobernador Gavin Newsom at pinondohan ang mga hakbang laban sa sunog upang matulungan ang mga apektadong lugar

Serbisyo Caravan ng OWWA, Matagumpay na Isinagawa sa San Mateo, Rizal

ANSHERINAVICENTE

Mahigit500OFWatkanilangpamilyaangdumalosa OWWA-on-Wheels Serbisyo Caravan na isinagawa noong Setyembre 17, 2024 sa municipal stadium ng SanMateo Rizal

Mula ang aktibidad sa isang proyekto ng OWWA CALABARZON na katuwang ang Pamahalaang Bayan atangPublicEmploymentServiceOffice(PESO)

Nag-alok ng iba't ibang serbisyo ang mga booth sa karabana, kabilang ang libreng medikal na konsultasyon, pamamahagi ng hygiene kits, food packs, hotmeals atmgakonsultasyonukol saibapangserbisyonghatidngOWWA

Nagbigay ng mensahe ng pasasalamat sina Mayor Omie Rivera Vice Mayor Jaime Romel M Roxas Konsi Jojo Juta, at Municipal Administrator Henry Desiderio Ipinahayag ni OWWA CALABARZON Regional Director Rosario C Burayag ang patuloy na suporta ng OWWA sa mga OFW, na itinuturing na bagong bayani ng bansa

Mga Natatanging Mag-aaral ng SMSHS, Hakot-Parangal sa Division Festival of Talents

Humakot ng parangal ang San Mateo Senior High School (SMSHS) sa Division Festival of Talents sa apat na kategorya na ginanap sa Patricio Jarin Memorial Elementary School (PJMES) at Tanay National Science High School (TNSHS) noong ika-16 at 17 ng Enero taong 2025

Iginawad ang kampyeonato kay Hermione Mangundayao ng 12HUMSS sa kategoryang Araling Panlipunan - Speak Up Extemporaneous Speech, kasama ang coach na si Gng Rushele Sarmiento

Hindi rin nagpahuli si Denn Joshua Cerdan ng 12-Computer Programming Dhiane Animos at Narc Xhyric Santos ng 12-Animation kasama ang coach na si Gng Ezra De Jesus na nag-uwi ng kampyeonato sa kategoryang SineliksikMediaArtsShortFilm

Samantala, nakamit naman nina

Julius Cesar Mayang at Patricia Maire Penecitos ang ika-apat na parangal sa kategoryang Food Processing kasama ang coach na si Ma'amRosetteAliteg

Inuwi rin nina Christianna Angeli Tarroza mula sa 12-STEM, Rhojan Omboy ng 11-STEM A, at Riane Gwyneth Relos ng 11-STEM B ang ikalawang parangal sa kategoryang STEMAZING Contest kasama ang gurong-tagapayo na si G Aaron Stan Cerezo, Special Science Teacher1

Ipinagmamalaki ng paaralan ang mga natatanging mag-aaral na ito na nagpakita ng kagalingan sa iba't ibang kategoryang siyang nagpatunay na ang bawat mag-aaral saSMSHSaynagtatagumpay

PATNUGUTAN A.Y. 2024-2025

ALPAS A

JAMIE DARAGAY PUNONG PATNUGOT

GILLIAN GWYNETH GUANZON

TAGAPANGASIWANG PATNUGOT

JAMILLE ANTONIO

PATNUGOT NG EDITORYAL

LUIZA MAE CARDINAL

PATNUGOT NG KOLUMN

JAMIE DARAGAY

PATNUGOT NG LATHALAIN

JIMWELL GALIT

PATNUGOT NG ISPORTS

MICHA ELLA JEAN PASCUA

PATNUGOT NG AGHAM

ANSHERINA VICENTE

PATNUGOT NG BALITA

SHEMIL CABUNGAN QUEEN ESPIRITU KARTUNISTA

MARK DANIEL PASTRANA ZHACK TINIO

LARAWANG MAMAMAHAYAG

JAMIE DARAGAY

MICHA ELLA JEAN PASCUA

TAGAWASTO

MGA TAGA-ANYO NG PAHINA

GILLIAN GWYNETH GUANZON

MICHA ELLA JEAN PASCUA

JUSTINE CATIANG

CZARINA CLAIRE VEÑAN

JELY CLEOPAS

MGA KONTRIBYUTOR

JOHN YURIE ADLAWAN

JUSTINE CATIANG

BOB HEYLI CATUDIO

VINCE CAYETANO

RONEL LAURIO

GABRIEL MADALURA

ASHLEY MAXION

MARIENNE PEREZ

GERALD SAREN

CZARINA CLAIRE VEÑAN

GURONG TAGAPAMAHALA

GNG. RUSHELE SARMIENTO

SaguhitniQueenEspiritu

Ipagiba na ang mga state university sa Pilipinas kung puro nasa matataas na estado lamang angnakikinabang

Ayon sa datos, naglalaro sa 5666% ng kabuuang bilang ng mga aplikanteng natanggap sa Unibersidad ng Pilipinas (UP) ay nanggagaling sa nangungunang tatlong income classifications sa bansa, samantalang 17-23% lamang ang mga tinatanggap na aplikante mula sa low class family (Morrondoz&Rabe,2022)

Napakalakingkasiraanitoparasa iba't-ibang state universities sa Pilipinas lalo na't ang pondo ng gobyerno sa pagpapatakbo ng mga naturang unibersidad ay pera ng taumbayan

Ayon sa Commission on Higher Education (CHED), ang state universities and colleges (SUCs) ay tumutukoy sa anumang pampublikong institusyon ng mas mataas na pag-aaral na nilikha sa isang batas ang mga ito ay ganap na pinopondohan ng pamahalaan na itinakda ng kongreso ng Pilipinas

Lalo lamang pinapalala ang inekwalidadsabansakungganito

kabulok ang sistema ng edukasyon kung saan mas malabo pang makapasok ang mga mahihirap kaysa sa mga estudyanteng kaya namang magbayad ng tuition fee sa mgaprivateuniversity

Sinabi rin sa naturang artikulo nina Morrondoz at Rabe (2022), humigit 99%ngmgapumasasaUPCollege Admission Test (UPCAT) ay nagmula sa private schools noong 2017

Isa pa, may kakayahan ang mga estudyanteng nasa upper class upang magtungo sa mga review center na isang magandang oportunidad sa mas mataas na posibilidad na makapasok sa mga unibersidad

“We maintain the highest passing rate of 85% in the industry A big reason for this is that AHEAD’s college entrance review classes are packaged accordingly Different classes are offered for specific entrance exams particularly the UPCAT, ACET and DLSUCET Yes, our test-based programs are designed specifically after the actual tests," isiniwalat ni Mesa, manager ng AHEAD Tutorial and Review Center

LIHAM SA PATNUGOT

AT PAHAYAGAN

Isang malugod na pagpupugay sa mga matiya at masisipag na manunulat ng Opisyal na Pahayagan ng Alpas Pluma bilang pagganap sa inyong mga tungkulin bilang isang makatarungan at walang takot na tagapaghatid ng makatotohanang mga balita at makabuluhang akda para sa mga tao, higit na sa mga mag-aaral ng San MateoSeniorHighSchool

Naipamalas ninyo ang talino, katapangan, husay, at pagkamalikhain bilang mga mag-aaral ng SMSHS sa bawat artikilonginilalabasnginyongpublikasyon

Hangad ko para sa inyo nawa’y maging ilaw ang publikasyong ito sa pagpapalaganap ng kaalaman at maging boses ng kabataan, ngayon at sa mga susunodpanghenerasyon

Gumagalang, JohnEdwardMabalot Mag-aaralmulasa12STEM

JAMIEDARAGAY

Hindi maikakailang malaki ang gampanin ng mga college admission exam sa pagsala ng mga estudyanteng karapat-dapat sa mga prestihiyosong unibersidad ngunit sa kabilang banda, isang malaking dagok ito para sa mga nasa mababang estado na kulang ang oportunindad kaysa sa mga mas nakakaangatsalipunan

Kung puro mayayaman ang mga nakakapasa, masasabi bang nasasalang mabuti ang mga karapat-dapat?

Dapat nang mabago ang ganitong sistema at mas mabuting alamin at suriing mabuti ng mga namamahala sa mga state university ang estado ng bawat aplikante Kalakip nito, mas pataasin pa sana ang kalidad ng edukasyon sa mga pampublikong paaralan upang mas malaki ang tsansang makapasok angmgakarapat-dapatdito

Samakatuwid huwag ipagdamot ang edukasyon sa mga lubos na nangangailangan nito, sa halip, baguhin ang bulok na sistema upang mapaunlad ang kalidad na edukasyon sa bansa at mapuksa anginekwalidadsalipunan

TUGON NG PAHAYAGAN

JohnEdwardMabalot,

Lubos naming ikinagagalak na nasisiyahan ka para sa aming pahayagan at nagpapasalamat kamisalamanngiyongmensaheparasaamin

Nakatutuwa na nakikita mo ang aming pahayagan bilang isa sa nga liwanag sa dilim na nag-aangat sa mga batang walang boses sa ating paaralan ng San Mateo Senior High School

Ipinapangako namin sa 'yo, pati na rin sa iba pang mga kapwa namin kamag-aral na amin namin pang pagbubutihin ang paglalahad ng mga balitang kakailanganin ninyo sa araw-araw Hindi namin sisirain ang inyong tiwala sa Alpas Pluma Bagkus, pagtitibayin pa namin ang aming relasyon sa mga mag-aaral sa pamamagitan ng amingdedikasyonsapagsulat

Hinihiling namin ang kooperasyon ninyo bilang mga mag-aaral upang ipaabot sa amin ang mga balitang sa tingin ninyo ay kinakailangan ng boses at aksyon Lagi ninyong tatandaan na mayroon kayong aasahan sa amin at handa kaming sumalo ng inyong mga hinaing upang bigyanitongpansin

Anginyonglingkod, AlpasPluma

SaguhitniShemilCabungan

CZARINAVENAN

Balanseng

Katarungan Ang

PagsasamangAI saSistemang

Hukuman

Ang Korte Suprema ng Pilipinas ay naglunsad ng makabuluhang reporma upang mapadali ang mga proseso nito, kung saan ang paggamit ng artificial intelligence (AI) ay sentro sa mga pagbabagong ito Ang mas mahigpit na mga deadline para sa mga pleadings kasama ang paggamit ng mga tool ng artipisyal na intelihensiya tulad ng real-time Voice-toText transcription, ay nagdadala ng mas mataas na antas ng kahusayan sa hudikatura Ang mga pagbabagong ito ay naglalayong bawasan ang mga kilalang backlog sa mga kaso at mas mabilis na makapagbigay ng desisyon, ngunit nag-iiwan din ito ng mga tanong tungkol sa hinaharap ng katarungan Hanggang saan maaaring umasa ang sistema sa AI nang hindi isinasakripisyo ang pagkatao na sentro at mahalagasaatinghudikatura?

Sa isang kamakailang pagdinig para sa 2025 na budget inihayag ni Court Administrator Raul Villanueva na ang Korte Suprema ay ngayo'y mas maraming kasong naisasampa kaysa sa mga nahain na nagpapakita na ang mga teknolohiyang ito ay nagbubunga na Binanggit ni Villanueva na ang potensyal ng AI ay hindi maikakaila mula sa pagtulong sa pananaliksik hanggang sa pagbuo ng mga desisyon, kayang hawakan ng AI nang mabili Ang mga real-time transcription tools, na maaaring magsuporta sa mga lokal na diyalekto tulad ng Ilokano, ay nag-aalok ng mas mataas na access at inclusivity Ang mga ito ay puwedeng baguhin ang paraan ng pagproseso ng mga testimonya, na tumutulong sa mga hukom na mas mahusay na masubaybayan ang mga kaso at bigyang-priyoridad angmgakasongmatagalnangnaantala

Ngunit may mga babala ring kasamang pagsulong sa AI Ayon kay Senator Grace Poe “Hindi tayo dapat masyadong umasa sa AI” Ipinahayag niya na habang kapaki-pakinabang ang AI sa pagtulong sa pagsusuri ng mga impormasyon, hindi ito dapat ganap na pumalit sa mga elemento ng paghatol, katarungan at empatiya na mahalaga sa mga hukuman

Binanggit din ni Associate Justice Mario Lopez na ang mga maling mungkahi ng AI ay nagpapakita ng pangangailangan para sa human oversight Habang makakatulong ang AI, wala itong sapat na pagunawa sa katarungan na dala ng mga tao sa mga kumplikadongkaso

Dapat isaalang-alang ng mga hukuman ang mas malawak na konteksto ng katarungan Ayon kay Lopez,angmgahukumanayhindilamangmgalugar ng batas kundi pati na rin ng katarungan Ang mga desisyon ay dapat tingnan hindi lamang sa mga patakaran kundi pati na rin sa karanasan at damdamin ng mga tao Ang AI, gaano man ito kaadvanced, ay hindi kayang palitan ang empatiya na kinakailangan upang maunawaan ang mga aspektong ito Ang sobrang pag-asa sa teknolohiya ay maaaring magdulot ng mga desisyon na kulang sa lalim at habag na kinakailangan para sa tunay na katarungan

Gayunpaman, habang tayo ay umuusad, dapat manatili ang balanse sa pabor ng human oversight Ang AI ay dapat maging tagapagpadali ng katarungan, hindi isang kapalit para sa karunungan atempatiyangmgahukom

Ang AI ay makakatulong sa mga proseso makakapagpabawas ng pagkaantala, at makakapagpabuti ng access sa katarungan, ngunit hindi ito maaaring palitan ang pagkatao na nakaugat saatingsistemanglegal

Sa balanse na ito, dapat patuloy na mamuno ang hudikatura nang may pangitain, tinitiyak na ang AI ay kumplemento sa halip na kontrolin ang sistemang katarungan Ang mga hukuman ng hinaharap ay dapat maging makabago, ngunit hindi kailanman sa kapinsalaan ng pagkatao na pundasyon ng tunay na katarungan

JAMIEDARAGAY

Nililimitahan ng ilang mga guro pagpapangkatang gawain sa labas ng paaralan ng San Mateo Senior High School (SMSHS) upang isaalang-alang umano ang kaligtasan ng mgaestudyante

Isa sa mga patakaran ng mga guro upang maisagawa ang isang proyekto ay ang pageensayo o paggawa ng pangkatang gawain sa loobmismongeskwelahan

Sa kabilang banda maraming nagkakasabaysabaynamgagrupotuwinggagamitinangschool grounds na nagiging dahilan upang hindi maisagawanangmaayosngmgaestudyanteang kanilanggawain

Sinabi ni Yurie Adlawan, estudyante sa SMSHS, "Hindi ako sang-ayon na bawal mag groupings sa labas ng school Mahirap kasi na maylimitedtimelangangmga

Ipagpatuloysapahina9

SA LIKOD NG TRAPIKO, HULI AKO

JAMILLEANTONIO

Hindi na bago sa ating mga estudyante ang araw-araw na pagsubok na makapasok sa tamang oras sa paaralan Sa kabila ng ating pagsusumikap hindi pa rin maiwasan ang pagkahuli dahil sa mabagal na daloy ng trapiko Ang problemang ito ay hindi dahil sa pagiging tamad ng mga estudyante na pumasok nang maaga, kundi dahil sa hindi maayos na pamamahala sa daloyngtrapikosaatingbayan

Araw-araw, maraming estudyante ang nahihirapang makarating nang maaga sa paaralan Sa napakaraming dahilan, nangunguna sa listahan ang trapiko Isa itong malaking hamon sa buhay ng mga estudyante na araw-araw na pilit di maiwasan Bakit nga ba hindi pa rin nawawala ang problemang ito? Tunay nga bang ito'y palusot lamang o sadyang katotohanang pilit iniiwasan?

Habang itinataguyod ng mga paaralan ang disiplina at pagiging maagap, may mga hadlang pa rin na hindi maiiwasan Marahil magandang aral ito para sa mga estudyante na maging mas responsable sa oras ng pagpasok Gayunpaman, may mga pangyayari pa rin sa daan na hindikayangkontrolin

Isang malaking dahilan ng pagkaantala ay ang masikip na daloy ng trapiko, dulot ng hindi maayos na pamamahala sa kalsada Isa na rito ang mga kalsadang matagal matapos ayusin Malaki ang epekto ng pagsisikip ng daan sa daloy ng trapiko,attilawalangkatapusan dahilsabagalngpag-aayos

Bagaman makakatulong ito sa hinaharap, hanggang kailan natin titiisin ang epekto nito? Aabutan pa kaya natin ang mga benepisyong hatid nito gayong tayo na ang lubos na naaapektuhan, hindi lamang mga estudyante kundi pati na rin ang mga nagtatrabahong mamamayan

Isa pang dahilan ay ang kakulangan ng mga traffic signs tulad ng stop lights na sana'y malaki ang maitutulong sa daloy ng trapiko at sa pagiwas sa aksidente Makakatulong din ito sa pagtaguyod ng disiplina sa mga driver Ngunit, anong silbi ng mga traffic signs kung hindi rin naman susundin ng mga driver? Ang wastong pagsunod sa mga ito ang susi upang mabawasan ang epekto ng trapikosalahat

Hindimaikakailanamaymga hakbang na ginagawa ang pamahalaan upang lutasin ang problemang ito May mga magandang dulot ito tulad ng road widening, na atin namang mapapakinabangan sa hinaharap Ngunit, sa kabila ng iba't ibang proyekto ng pamahalaan hindi agad nareresolba ang problema, at sa halip, minsan pa nga’y nagdudulot pa ito ng mas malalangepekto

Sa kabila ng mga suliraning ito, hindi na sapat ang paulit-ulit na paggamit ng trapiko bilang dahilan ng mga estudyanteng palaging nahuhuli Hindi tamang isisi lahat sa matinding trapiko, lalo na kung hindi naman inaayos ang oras ng pag-alissatahanan Ipagpatuloysapahina8

SaguhitniShemilCabungan

HULYO O SETYEMBRE: KAILAN MO GUSTONG MAGSIMULA ANG PASUKAN?

PhilHealth: Pagkukulang ngPamamahala, Pagdurusa ngMamamayan

Ang ahensyang dapat na nagsisilbi sa kalusugan ng mga Pilipino ay tila naliligaw ng landas, nababalutan ng maling pamamahala at kawalan ng pananagutan Habang bilyun-bilyong pisong pondo ang nawawala maraming Pilipino ang nahihirapang makakuha ng sapat na pangangalagang pangkalusugan na kanilangkarapatan

Masakit isipin na habang ang maraming tao ang dumaranas ng hirap at sakit, ang PhilHealth ay abala sa paghahanda ng isang malaking selebrasyon para sa kanilang anibersaryo Milyon-milyong pisong pondo ang nakalaan para dito, kahit na wala silang natanggap na karagdagang pondo mula sa Kongreso Parang nakakabinging tahimik ang mga daing ng mga tao na nangangailangan ng tulong

Bakit tila mas mahalaga pa ang engrandeng selebrasyon kaysa sa pagbibigay ng serbisyong tunay na kailangan ng mga Pilipinong umaasa sa PhilHealth? Nakakabigo makita kung paano tila nawawala sa tamang direksyon ang ahensiya, habang ang mga nagbabayad ng kanilang kontribusyon ay patuloy na nagdurusa dahil sa kakulangan ng maayos at sapatnaserbisyo

Sa halip na unahin ang selebrasyon mas mahalagang pagtuunan ng PhilHealth ang pagbawi sa tiwala ng mamamayan Hindi sapat ang puro pangako; ang pagtulong at pag-alalay sa mga Pilipino ay kailangang makita sa konkretong aksyon Ang pondo para sa kalusugan ay para sa serbisyong nararapat sa bawat Pilipino, hindi para samagarbongokasyon

P I N Y O N

MAKABAGONGTEKNOLOHIYA:TULONG BAOEDUKASYONAYMINAMANIPULA?

LUIZAMAECARDINAL

Sa panahon ngayon, teknolohiya ang laging takbuhan ng mga estudyante sa tuwing nahihirapan sila sa gawaing pampaaralan Pinadadali na rin ng teknolohiyaangtrabahongmgaguroatestudyantesa pamamagitan ng kakaibang katangian ng teknolohiya Ito na ang kadalasang inaasahan nila at masiyado na silang dumedepende rito Sa kabila ng magandang gamit nito ay dapat itong gamitin sa responsableng pamamaraan upang hindi niyo pagsisihan ang masasamangdulotnito

"Malaki ang naiambag ng teknolohiya sa edukasiyon Pinadadali nito ang pag-aaral at mabisa rinitokungkayamaramiangsumasanggunirito"saad ni Bertillo (2001) ng Emilio Aguinaldo College Matatandaan natin na noong panahon ng pandemya, teknolohiya ang naging katuwang natin sa pag-aaral ganun din sa pagtuturo ng mga guro sa pamamagitan ng online classes Nagagamit rin ito sa self studying sa tuwing nagkakaroon ng suspensiyon sa klase Maraming tutorial na makikita online, isang kasangkapan para matuto ang mga kabataang buong husay na hinuhubog ang kanilang sariling kaalaman kahit nasa tahanan Mayroon ding search engines para malaman ang mga bagay na hindi pamilyar sa nakararami

May kaakibat din itong masamang dulot kung hindi nagagamit ng responsableng tao Dumadami ang lumalabo ang mata dahil sa sobrang pagkababad dito na siya ring dahilan para maapektuhan ang pag-aaral Abala ang malabong mata sa tuwing may babasahin at minsan ay nagreresulta ito ng pagsakit ng ulo

Naisasawalang bahala ng mga estudyante ang iba pa nilang gawain at patuloy na lamang sa kakapanood at kakalaroonline

AyonsabagongreportngglobalUnitedNations

Educational, Scientific and Cultural Organization (UNESCO) "dapat na mapamahalaan ng maayos ang paggamit ng teknolohiya sa lahat ng bansa para masigurong hindi ito magiging isang instrumentong pamalit sa pagtuturo ng mga guro at mas mapaganda ang kalidad ng edukasiyon" Huwag samantalahin ang teknolohiya at siguraduhing nagagamit pa rin ito sa mabuting paraan Hindi ito dapat nagagamit ng mga estudyante bilang instrumento ng pandaraya Layunin nitong maisasaayos ang edukasiyon hindi para ito na mismo ang magbibigay ng edukasiyon sa mga magaarallalopaathindilahatngnakikitaonlineaywasto

Binigkas rin nang Director ng UNESCO "dapat daw na matuto ang mga kabataang mabuhay ng hindi umaasa sa teknolohiya" Pansamantala lamang ang mga bagay na mayroon at nagagamit ng tao ngayon kaya bago pa ito maglaho matuto na kayong mamuhay ng wala ito Maling dumepende sa teknolohiya kung pag-aaral na ang usapin May matutunan dapat ang mga kabataan dito at hindi para ito na mismo ang magsagot para sa kanila Magmimistula lamang silang nagsisinungaling sa kanilang mga sarili dahil dumedepende lang ang kanilangmgagradosateknolohiya

Maging mapagmatyag sa nagiging gamit ng teknolohiya sa buhay ng tao Lingid sa kaalaman ng lahat,habangtumatagalatisinasalalayngmaramiang buhay nila dito ay unti-unti nang nilalamon ng teknolohiya ang sangkatauhan ngayon pa at laganap na ang Artificial Intelligence (Al) Huwag sana nitong manipulahin ang buhay ng bawat isa at manatili na lamang na kaunting tulong, hindi para halinhan ang makalumangparaanngpagtuturonanakasanayan

GRUPO

Bagaman makakatulong ito sa hinaharap, hanggang kailan natin titiisin ang epekto nito? Aabutan pa kaya natin ang mga benepisyong hatid nito, gayong tayonaanglubosnanaaapektuhan,hindi lamang mga estudyante kundi pati na rin angmganagtatrabahongmamamayan

Isa pang dahilan ay ang kakulangan ng mga traffic signs, tulad ng stop lights, na sana'y malaki ang maitutulong sa daloy ng trapiko at sa pag-iwas sa aksidente Makakatulong din ito sa pagtaguyod ng disiplina sa mga driver Ngunit, anong silbi ng mga traffic signs kung hindi rin naman susundin ng mga driver? Ang wastong pagsunod sa mga ito ang susi upang mabawasan ang epekto ng trapiko salahat

Hindi maikakaila na may mga hakbang na ginagawa ang pamahalaan upang lutasin ang problemang ito May mga magandang dulot ito, tulad ng road widening na atin namang mapapakinabangan sa hinaharap Ngunit, sa kabila ng iba't ibang proyekto ng pamahalaan, hindi agad nareresolba ang problema, at sa halip, minsan pa nga’y nagdudulot pa ito ng mas malalang epekto

Sa kabila ng mga suliraning ito, hindi na sapat ang paulit-ulit na paggamit ng trapiko bilang dahilan ng mga estudyanteng palaging nahuhuli Hindi tamang isisi lahat sa matinding trapiko, lalo na kung hindi naman inaayos ang orasngpag-alissatahanan

Sa bawat pangkatang gawain, ano ang iyong papel? taga buhat ba o taga tago? lagi na lang ba inaasa sa lider anglahatngtrabaho?

Bakit ba ganito ang kalakaran? Bakit hindi lahat nagtutulungan? Ang "group-o" ba ay naghihintay ng utos, o kaya'y naghihintay na matapos ang lahat para lang mag- angkin ng karangalan? Ang "taga-buhat" naman, pinipilit bang ipakita na kaya niyanggawinanglahat?

Ang tunay na teamwork ay nangangailangan na patas na ambagngbawat

QUARRYING ANG SALARIN, TAO ANG PAGBABAYARIN

Nakababahala ang kabilaang pagbaha saan mang sulok ng Rizal sa nagdaang bagyo nito lamang mga nakaraang buwan hanggang Setyembre Pagkaubos ng mga puno ang isa sa malalaking dahilan kung bakit nagaganap ang bagay na ito Bagamat mulat naman ang lahat sa dahilang ito hindi pa rin itinitigil ang quarrying at pagmimina na nagaganap sa mga bundok ng Rizal Patuloy nating mararanasan ang masamang dulot nito kung walang tigil ang operasiyonsaatingkabundukan

Nagtungo ang grupong makakalikasan at mangingisda na apektado ng pagbaha dahil sa bagyong Enteng sa harap ng Department of Environment and Natural Resourcesb(DENR) noong ika11 nang Setyembre upang magprotesta

Panawagan nila ang mabilis na pagkansela ng permit para sa quarrying at pagmimina sa probinsiya Isinisisi nila ang malawakang pagbaha nanaganapnitong Setyembreaydulot ng sobra-sobrang pagkalbo sa kagubatan

Magiging maagang solusiyon ito para maibsan ang lubhang pagbaha sa atingprobinsiyakungnapapamahalaan ito nang maayos at kung kikilos na agad ang DENR Maisasaayos muli natin ang ating kapaligiran kung hindi lamang magbubulagbulagan ang ahensiya sa tunay na dahilan ng kinakaharap nating suliranin Pakinggan man lang nila ang daing ng mga kapwa nating Pilipinong nagdurusa sapagkat sobrang naapektuhan ang kanilang pamumuhay, pagkakakitaan at tahanan

Matatandaan natin noong kasagsagan ng bagyong Enteng bumaha at gumuho ang lupa sa ilang lugar sa Antipolo, City Mahigit 8,306 pamilya o 31,677 na indibidwal ang nasalanta ng pagbaha sa Cainta Teresa, Tanay at Pililia Maituturing na ikalawa sa pinakamaraming mining agreement sa Pilipinas ang probinsiya ngRizal

Marami na ang nasawi sa mga pagguho ng lupa at napeperwisyo ng malawakang pagbaha Tila isa itong daluyongnapabalik-baliklamangsa

tuwing bubuhos ang napakalakas na ulan Mahina man, ay masisilayan pa rin ang baha sa mabababang lugar at malalapit sa creek at kanal Maghihintay pa ba tayong magsawa sa pagtangis ng kapwa natin Pilipino at Rizaleño? Dahil ako mismo, sawangsawana Batidnatinglahatangsakitat pakiramadam ng naghihinagpis dahil sa mga nawala nating mahal sa buhay ganun din ang nararamdaman nila lalo pa kung musmos pa lamang ang nasawi pati na rin yung mga hindi pa nasisilayanangmundo

Napilitan na ang DENR noong 2020 na isuspinde ang pagkukuwari ngunit ibinalik din agad at sabay tangging hindi ito ang sanhi ng pagbaha Hindi lang natin basta dapat isisi ito sa mga basurang hindi napupunta sa tamang basurahan Ayon din naman sa pagsasaliksik na ang mga puno sa kabundukan ang siyang nagiging imbakan ng tubig sa tuwing sasapit ang panahon ng La Niña o tag-ulan Ang punong nakatanim na roon ang siyang nagiging sandalan at tagasagip natin kapag dumidilim na naman ang kalangitannanagbabadyangmalakas

miyembro, kung may isang pabigat sa grupo malaki ang epekto nito sa buong proyekto

Panahon na para magising ang "group-o" Panahon na para tumulong ang "tagabuhat" Panahon na para magtulungan, para maging isang tunay na grupo, at hindi lamang isang koleksyon ng mgaindibidwal

Oras na para itigil ang pag asa sa iba at magbigay patas na kontribusyon sa gawain, dahil ang tagumpay ng grupo ay tagumpay rin ng bawat miyembro

Kartunsapahina9

nabuhosngulan

Patuloy ang pagmimina at quarrying dahil sa mga kinukuha nilang mineral o bato sa ilalim ng lupa Halimbawa ng mga ito ay ang silica, basalt, aggregates, limestones at marmol na gagamitin ng gobyerno sa pagpapatayo ng mga kinontrata nilang pang-imprastrukturang proyekto na tiyak namang di natin mapapakinabangang mga Pilipino at para lamang sa sarili nilang interes Mabuti sana kung sa tuwing ipagpapatuloy nila ang gawain sa kagubatan ay naibabalik nila sa ayos ang nasira nitong bahagi kasabay ng pagtatayo ulit ng mga puno rito ngunit hindi ito nangyayari lalo pa at karamihan sa kanila ay ilegal na kumikilos

Hindi na natin maiaasa ang lahat ng pagkilos sa gobyerno dahil isinasawalang bahala rin naman nila ito Panahon naman para tayo-tayo na rin ang mag-isip ng hakbang para masolusiyunan ang isyung ito Pagtatanim ng puno sa iba pang bahagi ng kabundukan na kinalbo ng mga minerong biktima lang din ng pagkahumaling sa perang ibinabayad sa kanila Subukan nating kumilos upang maibalik ang dating berdeng kabundukan na ngayon ay mistula nang kapatagan Nawa’y maliwanagan ang isipan nila dahil sa huli, lahat tayo angmagdurusa

Sa ikatlong State of the Nation Address ni Pangulong Ferdinand "Bongbong" Marcos Jr buong pagmamalaki niyang ipinahayag ang pagkakakompleto ng mga proyektong pangflood control na nagkakahalaga ng 24457 bilyong piso Inilahad niya ang mga proyektong ito bilang patunay ng kanyang administrasyon sa pagpapabuti ng disaster resilience at pagpapalakas ng imprastruktura ng bansa Ngunit ang katotohanan ay malayo sakanyangmgapahayag

Ang Super Typhoon Carina ang sumubok sa mga pahayag na ito at hindi maganda ang naging resulta Sa loob ng ilang oras lamang, 48 ang nasawi, at umabot sa 166 bilyong piso ang pinsalang dulot nito sa sektor ng agrikultura Higit sa 105 milyong pamilya ang naapektuhan, habang 30,644 metriko toneladanganiangnawala

Bagama't may tulong na nagmula sa Department of Social Welfare and Development (DSWD) local government units (LGUs), at non-governmental organizations (NGOs), hindi ito naging sapat upang punan ang mga pangangailangan ng mga apektadong komunidad Ang mga proyektong pang-flood control na dapat sana'y nagprotekta sa mga Pilipino ay bigong magampananangkanilanglayunin

Sa kabila ng kabiguang ito sa halip na magmuni-muni at magrepaso ng mga estratehiya, ipinahayag pa ni Pangulong Marcos noong Hulyo 23, 2024, ang panukalang sampung karagdagang proyekto sa flood control na nagkakahalaga ng mahigit 500bilyongpisomula2024hanggang2037

Ngunit ang tanong: Kung ang mga naunang proyektong nagkakahalaga ng 24457 bilyong piso ay hindi nakapagbigay ng sapat na proteksyon laban sa bagyong Carina, paano natin masisiguro na ang karagdagang 500 bilyongpisoaymagbubungangmasmabuting resulta? Ang mga proyektong ito ba ay para sa tunay na proteksyon ng mamamayan o isa lamangsimbolikongpagtatambakngpondo?

Ang problema sa kasalukuyang sistema ng flood control ay hindi lamang ukol sa pondo Itoaysumasalaminsamasmalalimnaisyung pamamahala, pagpaplano, at pagpapatupad Hindi sapat ang pagtatayo ng mga floodways at dams; ang mga proyektong ito ay kailangang idisenyo, ipatupad, at panatilihin ngtamaatwalangbahidngkatiwalian

Higit pa rito ang pagsandal lamang sa mga malalaking proyektong pang-inhinyeriya bilang solusyon sa pagbaha ay isang maling pamamaraan Dapat ding isama sa plano ang mas sustenableng pamamahala ng lupa, paghahanda ng mga komunidad laban sa pagbaha, at pagpapanumbalik ng mga natural na hadlang sa baha tulad ng mga bakawan at wetlands

Ang kagustuhan ng Pangulo na itulak pa ang mga karagdagang proyekto sa kabila ng mga nagdaang kabiguan ay malinaw na nagpapakita na hindi pa natututo mula sa mga aral ng bagyong Carina Panahon na para sa isang reality check Nararapat lamang na ang bawat pondong inilaan sa flood control ay magresulta sa tunay na proteksyon para sa mga mamamayan Higit pa sa mga nagdaang taon, ngayon ay kailangan ng Pilipinas ang tunay na pagbabago sa pamamahala ng pagbaha

CZARINAVEÑAN

23 sa 100 enrolees ng mga

Grade 11 sa STEM ang lumipat agad ng strand sa una at ikalawang semestre dahil hindi sigurado sa kanilangstrand

Tila sa isang bayaran ng librong nakalaan para sa pag-aaralan, ang iilan ay aaray na sa halaga kapag ito’y tataas sa badyet na nakalaan; paano pa kaya ang librong inilathala ng Bise Presidente na nagkakahalaga ng 10 milyon para lamang sa isang babasahin na ang pupuntahan ay para sa mga babasahingpambata?

Usap-usapan hanggang sa ngayon ang eksena sa senado tungkol sa libro ni Bise

Presidente Sarah Duterte na pinamagatang “Isang Kaibigan” na kung saan ang librong ito ay may nakalaan na badyet na 10 milyon; kinuwestyon ito ni Senator Risa Hontiveros sa Senate hearing pati na rin ng taumbayang nakasubaybay sa pagpupulong

Ang halaga ng libro ay hindi maikukubling kontrobersyaldahilang kinapupuntuhan lang naman ito ay para sa librong ang nilalaman ay tungkol sa pagkakaibigan at pagtatatag ng koneksyon sa kapwa tao Bagkus, ang librong ito ay posibleng daan ng Bise Presidente bilang propaganda sa eleksyon; base sa mga usapin ng tao sa ibatibang online na aplikasyon

Milyong piso, marami na ang patutunguhan na programa nito Maaari na itong makapagbigay ng daang-daang bag ng school supplies o hindi kaya naman ay magbigay ng relief goods sa mga nasalanta ng mga nagdaang bagyo Ngunit kung tutuusin, bakit kakailanganin ng ganoong kalaking badyet sa iisang pakay lamang? O kaya naman ay maaaring isipin ng ibang mamamayan na puwederinitongmabahiranat kasangkutan sa hindi maiiwasang illegal na paggamit nito dahil ang korapsyon ay hindi mawawala sagobyerno

Sa simpleng paglalahad ng mga rason kung saan napadpad ang pera ay hindi na masagot bunga kaya ito ng aksyon na katiwalian ang nakapaloob? Ang pagbabalikwas ng tanong sa paraang pagpupunto sa subhetibong pampulitikong usapin ay nabubuksan na walang kinalaman sa mismong paksa ng pagpupulong hindi ba ito nakakabahala? Dahil kung ang isang bagay na pinaggastusan ay nakalaan lamang sa pakay nito, ang simpleng paliwanag ay magagawa na nang walang halong paligoy-ligoy at direkta nasapunto

Polisiyang dapat ipinapahayag o ipinapakita sa publiko ang mga nagastos na pondo ay dapat ilagay sa gobyerno pagkukwestyon ay maiiwasan at pagiging matapat ay mailalapat Ang badyet ay dapat nililimitahan ang dapat gamitin at gastusin hindi winawaldas sa paraang hindi alam ng kapwa mamamayan o mambabatas dahil pondo ng bayan ay dapat na magtungo sa paraan ng programa at proyekto makabuluhan na kung saan ay uunlad ang bansa, hindi sa simplenglibrolamang

Katulad ng isang libro, ang katunayanatlehitimong

SaguhitniShemilCabungan

layunin ay dapat nakasaad sa nilalaman nito Ang halaga ng nawaldas ay dapat katumbas sa epekto nito na ang lahat ay mapagtatanto na ito’y kinakailangan at produktibo sa paraang lahat ay makikinabang sa layunin nito

Pagpapatuloymulasapahina7

PANGKATANG

GAWAIN

estudyante sa pag-uusap pagpaplano, at pagpapractice sa mga task na inassign sa kanila ng mgateacher"

Kaugnay nito, maraming mga estudyante ang nakakaranas ng ganitong problema lalo na't siksikan sa grounds tuwing may practice ng sayaw dahil marami ring ibang seksiyon anggagamitdito

Isa sa mga paraan upang masolusyunan ito ay ang pagpirma ng consent form sa mga magulang bago hayaang magpangkatang gawain sa labas ng paaralan

Sa kabilang banda, nararapat na maging responsable ang mga estudyante sa kanilang mga ginagawa lalo na't nakapangalan sa paaralan kung bakit kinakailangang gumawa ng isang task nangsama-sama

JamieDaragay O P I N Y O N 9

L A T H A L A I N

SIKLO SIKLO

Isang mahiwagang siklo ang minsan nang umikot sa bawat buhay ng tao may hindi inaasahang pangyayari at may pangyayaring nagpapaasa

Panibagongyugtongedukasyon ang hinarap ni Rhiane Sarmiento magmula ng tumungtong sa San Mateo Senior High School noong nakaraang taon bilang 11-STEM student Lingid sa kanyang kaalaman, ang mundo ng pahayagan ay magbibigay sa kanya ng isang kahiwagaan at ilang nakakahilong liko ngkaranasan

Habang palapit nang palapit sa listahan, ang kanyang pangalan ay naiukit sa kategoryang hindi inaasahan Walang kahit anong karanasan sa pagsulat ng lathalain ngunit paninindigan ang mas umangat Naging opisyal na manunulat sa The Cyclist ang opisyal na pahayagan sa Ingles ng SanMateoSeniorHighSchool

"Actually, photojourn talaga ako dati and nung district, tinanong ko lang si Rhianna Bagayo (punong patnugot ng The Cyclist) kung anong categorysasalihanko"

Sa kabila ng pagiging STEM student muling pinasok ni Rhiane ang mundo ng pahayagan Bilang orihinal na photojournalist sa kanyang dating paaralan, kaba ang namayani sa kanyang dibdib sapagkat walang kaalam-alam sa pwestong pinaglagyan at wala namang magagawa dahil sa pagsulat ng lathalain naitalaga Hindi na masama, pagsubok sa bagong bagay ay maaring magbukas ng bagong oportunindad

"Tapos ayon, nilista niya ako sa feature (Rhianna) triny ko lang and 'di talaga ako nag eexpect whatsoever na mananalo ako since first time ko 'yon pero ayon nagulat na lang ako na nanaloako 2ndplace"

Hindi sumagi sa kanyang isip ang pagwawagi kung kaya't labis ang gulat nang makuha ang ikalawang parangal sa Sub-Office Schools Press Conference (SOSPC) 2023 sa naturang kategorya na naging hudyat na muli siyang sasabak sa mas mataas na lebel ng kompetisyon ang Division Schools Press Conference(DSPC)2024

"Noong time naman sa division, kabado ako sobra kasi iniisip ko na mas magagaling kalaban do'n and 'di rin ako nag-eexpect na mag regional ako kasi 'di naman ako gano'n kabihasa pa sa feature no'n pero again, unexpected nanalo ako 3rd placeandqualifierakosaRSPC"

JAMIEDARAGAY

Sa pag-aakalang hindi matatapos ang isang ikot, gulat at pagpupunyagi ang naipamalas matapos malampasanangisangsiklo

"So throughout that journey, napaka-unexpected yet exciting siya kasi naranasan ko yung gano'ng klaseng competition and dumayo ako sa iba't ibang lugar para 'don tsaka I get to experience training para sa RSPC which further improved my skills and knowledge sa feature writing"

Kung kaya't mataas ang kumpiyansa na sa muling pag-ikot, hindinamabibigopa

"While yung experience ko naman this year na 'di ako nakapasok sadivision "

Sa pag-aakalang malalampasan ulititogayanoonguna,biglangtumigil sa ibaba at hindi na ulit umikot Mapaglaro Sadyang mapaglaro ang tadhana

" masasabi ko lang na siguro, timenamanngiba'toandmayreason na 'di ako nanalo siguro dahil din busysaacadsandclubactivities"

Ngunit lahat ng bagay ay may dahilan Sa kabila ng kabiguan may paratingnakaliwanagan

"Anddahilhindiakonanalokaya ako ipanlalaban para sa science essay writing sa DOST sa oct 15 hopefully palarin do'n and about naman sa naging epekto ng journalism sa'kin, masasabi ko na binigyanakonitonglifeexperiencena tataktak sa isip at puso ko habang buhay and it also allowed me to further improve my writings and vocab So overall, super grateful ko na nabigyan ako ng opportunity na magawayungmga'yun

Siklo Sa pag-aakala ng karamihan, ito ay paikot-ikot lang Ngunit ang buhay ay sadyang mahiwaga May mgadumaratingnahindiinaasahanat may inaasahang hindi napagbibigyan Sa kabila nito, lahat ay may rason at hayaan ang sarili tumuklas kung ano angnaisiparating

Nasa kamay ng bawat isa kung paano tatanggapin ang tila rondilyong pag-ikot ng buhay Katulad ni Rhiane, nawa'y tignan sa positibong paraan ang lahat ng pangyayari inaasahan man o hindi inaasahan Kaugnay nito, ang aral na nais iparating ng bawat karanasan ay siyang kusang matutuklasan Sa bawat mapaglarong ng sitwasyon, kumapit ng mahigpit sa pag-ikotngmah iwagangsiklo

NABUONG KASAYSAYAN SA SINAPYAN

Sipnayan Gustomobaangasignaturang ito? O isa ka rin sa libo-libong estudyanteng isinusumpa ang matematika? Kilala mo ba si sir Gibo? Sa kanyang pagtuturo, walang malabo Kung kaya't ang sipnayan sa kanyang tinuruang paaralan ay bumuo ng kasaysayan bitbit ng kanyang mga magaaral lahat ng natutunan kanyangpaglisan

Ayon sa resulta ng 2022 International Student Assess inilabas ng Commission on H (CHED) ang Pilipinas ay pan ibaba na may average na i matematika

Sa kabila nito, si G Gil kilala bilang sir Gibo ng Sa High School (SMSHS) ay paninindigan sa propesyon asignatura niyang hirap un sinisiguradoniyangwalangm

Bachelor of Science in M Minor in Education ang n Polytechnic University of (PUP) Manila at nakakuha ng sa Lac Consolacion Uni PhilippinessaMalolosBulaca

Sa unang pagtapak ni Sir noong school year 2017-201 ang pagbabago at napakar nahasa sa mga asignatu Mathematics, Statistics and Pre-Calculus Hindi lan mathematics-based subject n ang kanyang galing sa pag hinawakan niya rin ang Philippine Arts from the Reg iba't-ibangResearchsubjects

"Magaling'yanmagturosi close naming teacher noong mabait siya nagbibiro siya" Catalon sa panayam, dating Gibo sa Pre-Calculus at Probability

Sa kanyang pagpasok sinisigurado niya na ang magiging magaan, salungat tinuturing na mabigat ng kara nakakabilib kung paano nakakaaliw ang klase komplikadong paksa Pak naiintindihan na ng halos kanyang detalyadong pagp sadyangnakakahasa

Iba't-ibang mga parangal ang iginawad sa kanya sa likod ng husay sa larangan ng matematika at husay sa pagtuturo gamit ang sariling taktika Taglay niya rin ang kakaibang paninindigan na may kasamang sipag attiyagasapagkamitngmgaparangal

BULONG NG SINAG NG ARAW SA BRIGADA ESKWELA

Sa pagtama ng sinag ng araw sa mukha ni Dave, pag-aalangan ang namayani kung dadalopabangbrigada

Ngunitsainitnahatidngarawnananunuot sa balat tila may nais itong ipabatid na nagtulak sa kanya upang tumuloy Mas mainit pa pala sa tirik ng araw ang kanyang malalasap, init ng pag-ibig ang naghihintay sa kanya at sa muling pagtapak sa paaralan ay tilasinadyangtadhana

Agosto 19 noong nakaraang taon, labag man sa kalooban, nakibahagi si Rylie Dave Mulair sa San Mateo National High School (SMNHS) Brigada Eskwela 2023 Si Dave ay tutungtongpalangsaika-10baitangnoon ngunithindiniyaalamnaito angnakatakdangpanahonupang makikilalaangbubuongkanyanghuling taonsajuniorhighschool

Isangbabaeanglumapitna nagingdaansakanilangpaglalapit Paglalapitngisanglalaking bubuhaysapusongisapang lalakinghindiinaasahang matatagpuankanyangang pag-ibig

Ngunit sa tinataglay na galing, ito rin ang siyang ugat ng kanyang paglisan

"I was designated as the Regional Math Coordinator of Region 4ACALABARZON, the reason I temporarilyleftSMSHS"

Sa kabila ng lahat, ang kanyang tinataglay na kahusayan ay pansamantalang mahihinto Ngunit ang mga ala-alang iniwan niya sa paaralang ito ay patuloy na dadaloy sa kanyang memorya at sa bawat taong naging bahagi ng kanyang pamamalagi sa minamahal na paaralan

"Being part of SMSHS family is an honor and privilege I met a lot of people,friendsandmentorswhohelp me grow professionally This is the school that really push me beyong my limit and possibilities Im happy because I was surrounded with intellectual, kind and generous friends Mababait ang bata kahit minsan nasasabihang strict at masungit"

Nangdahilsasipnayan, angbawatmag-aaralng SMSHSaynabuhayan Sadyangwalanghihigit pasaserbisyonisirGiboat sakalidadnaedukasyong kanyangibinabahagisa bawatmag-aaral Ang kanyangmgaparangalay siyangpatunaysakanyang kagalinganngunitangmga aralnatumataksaisipanng bawatestudyanteaysiyang bumuongnatatanging kasaysayan Nawa'yhindi lamangditomahintoang lahatatsakanyangpagbabalik aymulingmaisulatang naiwangkasaysayanng Sipnayan

Tsansa Tsansa WALANG WALANG

Sa karerang papasukin, saan kaya makakarating Umpisa pa lamang ay ninais ng makamit, kahit hindi magaling ay tumayo nang tuwid Matapos matalo inisip na hindi na mananalo matapos matalo inisip na walang tsansang maghihintay sa’yo Nagsimula na ang karera, huling nag bukas ang tambutso, hindi sineryoso, ngayon ay nadismayaatnatalo

Elementarya pa lamang ay naririnig ko na ito, nais makilahok ngunit parang kulang pa ng kakayahan at talento Ngayonaynasalabingdalawang baitang, itoy aking unang karanasan na sumali sa pahayagan nung una ay walang ideyaatalam

SPC” unang beses kong narinig kaya’t agad na tumakbo sa aking kaibigan upang ito’y tanungin “SPC” ito ang unang antas ng pakikipagsapalaran na gaganapin sa ating paaralan Tunay na ako’y walang alam sa proseso at sistema nito Bumuo ngmalakingkabogngdibdibang puso ko, ngunit nais kong makilahok upang magkaroon ng karanasan sa ganitong uri ng paligsahan

Inihanda na ang papel, sumulat nang tuwid at nakinig sa mananalita upang matuto at makakuha ng mga payo Sa SPC pa lang ay ramdam kong magagaling na ang mga kasama ko Dahil ako’y paumpisa pa lang, ako’y salat pa sa karanasan, ngunit hindi nag atubiling sumuko upang hindi manlumo sa tsansang nasa harapan Iniisip sa sarili na ako’y humanista, kaya’t dapat sa pagsulatayumaarangkada

“And the winner is ” Ito na ang pinakahinihintay ko, ako’y hindi umasa sa ibang kategoryangunitumasasaisang papel na binigyan ko ng halaga 3rd place 2nd place 1st place isa-isang sinambit ngunit ang pangalanko’y hindikonarinig

Una pa lang ay natalo na, una pa lang ay ubos na ang tsansa Ito ang unang kong taon ngunit huling pagkakataon Nung natalo ay tuluyan ng nabingi, gabing umuwi punong puno ng pumalyang minimithi, kung sineryoso sana baka may tsansa pa Unang karanasan hindi ko dapat dinadamdam Iba ang pakiramdam ngunit masaya parin sa naranasan Sino ba naman, upang ang panalo ay makamtan? Sabi nga nila first time” ”katanggap tanggap pa” Iniisipkongwalangtsansangunit sadyaryoaymaypagasapa

DSPC

Ang DSPC ay papalapit na, walang pinaghahandaang laban pero ang dyaryo ay amin ng isinasalang Mataas ang tingin at pag asang aking tinitingala sa dyaryong ito Tatlong araw ang inilaan upang maianyo ang mga pahina at malagyan ng laman Papalapit na ang pasahan mga patnugot ay natataranta dahil ang mga araw ay mabilis na nagdaan Sa huli ay hindi muling nag wagi Sa tingin ko nga’y wala na talagang tsansa, wala ng pagasa at dito mag tatapos ang paglalakbay sa pamamahayag Alam kong walang nag kulang wala ring nasayang, maaring ito talaga ang tadhana na sakin ay nakalaan Ako’y tunay na nalungkot ngunit hindi magpapabalot sa damdaming kumikirot "Panalo"

"Maganda ba siya?" tanong ng babae kay Dave sabay turo sa kanyang lalaking kaibigan Hindi alam kung dahil sa init ng panahon o sa kabang nararamdaman na dahilan ng pagpatak ng pawis sa noo ni Dave Ngunit sa paghatak ng lakas ng loob, pitongsalitaanglumabassakanyangbibig

"Magrant ka na lang sa dump mo" sagot ni Dave Nakakabinging katahimikan ang namayani sa loob ng ilang segundo bago umalingawngaw ang malakas na tawanansabuongpaaralan

Sakanyangpag-uwi,isangpangalanangkumuhang atensiyon sa pagtipa ng telopono Jeremy Mayson Del Rosario pala ang pangalan ng lalaking ito Sa hindi malamang dahilan atensiyon ni Dave ay nakuha at binulongngarawnakilalaninpaanglalakingitoupang bigyang-initangpusonghindi malusaw-lusaw

Ngitisalabiayhindimapawituwing alalahaninniDaveangsitwasyongito Isangtaonnapalaangnakalipas nangmatagpuanniyaangkanyang nobyo Sabulongngtirikna arawnoongbrigadaeskwela, nagsimulangmagliyab angnakakasilawna sinagngpag-iibigan ngdalawa

JUSTINECATIA

Destinasyon

Bagong araw bagong hamon na namanang kakaharapin Paulit-ulitna lamang ang nangyayari Minsan ay napapaisip ako, hanggang dito na lang ba ako sa kalagayang ito? Akala ko ay sapat nang dire-diretso ako papunta sa aking destinasiyon ngunit malipalaako

Unang destinasiyon: Paaralan Gigising sa umaga na wala man lamang madamang pagkasabik sa pagpasok sa eskwela Hindi na tulad noong nasa elementarya mga panahong pinoproblema lang ay kung anong laro ang lalaruin kasama ang mga kaibigan o kaya naman ay kung ano ang paglalaanan ng baong ibinigay ni nanay Siguro nga ay untiunting nawawala ang saya at sabik habangangtaoaytumatanda

Naalala ko noon lagi akong nagtataka bakit may kaklase akong sobrang tahimik at tila isang beses lang makikihalubilo sa buong araw minsan ay hindi na "Weirdo" ang unang pumapasok sa utak kapag nakakakitanggayanila Ganitosilasa aking paninginin hanggang sa maranasan ko na rin ang nangyayari sakanila Tahimiknarinsaisanggilid hindi nakikipag-usap at tanging cellphone at earphone na lang ang siyang naging sandalan Bagamat ganito ang takbo ng aking buhay ay umaasaparinakonamagbabagoito

Pangalawang destinasiyon: Tahanan, ito sana ang lugar kung saan makakaranas ka ng kasiyahan pero sa kabila ng unting saya ay mas marami ang nakaabang na problemang handang pumasan Karamihanpasamgataoaytakotang nadarama pauwi sa kani-kanilang bahay Nangangamba na baka ay pang-aabusong pisikal at mental ang sumalubong sa kanila Papasok pa lang ay problema na ang magigin bungad ng lugar na dapat ay siyang sumusuportsayongbuo

Anxiety at depresiyon ang kadalasang resulta ng mga kaganapang ito Nasanay na sinasarili ang problema dahil walang malapitan natatakot na mahusgahan, at nahihiya na baka pati ang iba ay isipin ang problema niya Hirap na lumabas ng comfort zone kung pagmamasdang mabuti

Maihahalintulad ko ito sa pagbabyahe araw-araw, kung patuloy lang akong maghihintay at nakatunganga sa issng direksiyon at destinasiyon ay talagang hindi ko meenjoy ang buong araw Kailangan ko ring tumingin sa magagandang bagay sa paligid sa kabila ng pagod Walang mangyayari sa akin kung mananatili ako sa katayuan ko ngayon Dapat na lumabas ako sa rehas na naghaharang sa akin para maranasan ang kasiyahang aking inaasam-asam

Hindi man medalya at pagkilala ang naiuwi, ako'y masaya dahil bagong kaalaman at kaibigan ang dala dala Pagkapanalo ay walang tsansa Hindi matatapos ang lahat sa pagkabigo, patuloy na mag niningning at tutuparin ang mga mithiin Kahit walang parangal na natanggap, patuloy na hindi mag papanggap, mag bibigay ng sulyap bilang isang manunulat Patuloy na mag susulat upang mag bigay ng kamulatan at magpahayag ng impormasyon at kaalaman Sa pagsulat ay alpas, ang talento’y hindi kumukupas Sa karerang papasukin, malayo ang mararating, huwag mamadaliin upang maging maganda ang resulta ng hangarin L A T H A L A I N 11

A L P A S P L U M

Hindi solusiyon ang pagkukumpara ng mga bagay sa mga naganap at tapos na Tuluyan lamang tayong lalamunin ng kalungkutan kung ito ang ating pagbabasehan Hindi porket nasanay na akong mag-isa ay kaya ko na Huwag itago sa mundo ang mga pasanin mo dahil binigay ng Diyos ang mga kaibigan at magulang bilang kasangkapan para tayo ay lumaban at mayroong makinig sa atin Hindig problema dahil nasa tao mismo kung magiging madali ba ang paglutas sa mgapagsubok

Huwag hintaying maranasan ito bago maintindihan ang kalagayan ng iba Hindi rin nagtatapos ang byahe ng buhay dahil lamang sa isang probelma Hindi sa isang tao umiikot ang mundo Matutong pumara o tumigil kung nahihirapan at handa nang enjoyin ang ibang ruta na iyong ikasasaya ngunit laging tandaan na hindi ito inaabuso Siguraduhing sa positibo pa rin nakahilera ang magiging resulta sa gagawingpagkilos

A I N MULI AT HULI

Sa muli at huling pagkakataon, tadhana ay hindi umayon Ngunit isang maling akala sapagkat panibagong pag-asa ang nagliwanag para sa isa pangmuliathulingpagkakataon

WalongTaongKaba

Sa bawat kakayahan, kahit ilang beses nang may napatunayan, kaba sa dibdib ay hindi maiwasan sa muling pagsalang sa paligsahan na tila ba'y ito ang unang pagkakataon sa larangan

Puno ng tao na halos lahat ay magagaling nakakatakot kalabanin

Ayan ang aking sitwasyon bilang isang manunulat tuwing may kumprehensiya sa paaralang pamamahayag Walang nagbago Paulit-ulit ang siklo Ilang beses ko na bang naiuwi ang kampyeonato sa larangan ng dyornalismo? Hindi ba't hakotparangal kada taon? Bakit paulit-ulit din ang kaba na tila ito ang unang pagkakataon?

Sa walong taon sa Pahayagan mula Elementarya hanggang Senior High School, hindi mawawala ang aking pangalan bilang kinatawan ng aking paaralan Kung minsan pa'y hindi lang paaralan kundi ng aking buong bayan Una akong sumabak noong ako'y nasa ikaanim na baitang Sa unang pagkakataon, nakamit ko sa District Schools Press Conference 2018 ang pangalawang gatimpala sa pagsulat ng editoryal na siyang dahilan upang makarating sa susunod na yugto ng paligsahan ang Division Schools Press Conference 2018 Sa hindi inaasahang pagkakataon, ako ay nakapasok sa top 10 Qualifiers mula sa iba't-ibang paaralan sa buong Rizal Magmula noon, nagbaga ang aking dibdib na naglalayong mas painitin pa ang laban hanggang sa makamit ang tunay na kampyeonato Ito ang naging daan upang mas lalo a

KARITIKAN NG SANDALI

Sakamayngdalubhasa karikitanangresulta Sa likod ng pagiging dalubhasa bakit kaya may mgataongnaglalaanngpagodatpanahonsahindi permanenteng resulta? Hindi naman lingid sa kanilangkaalamannaitoaymagigingsaglitlamang

Siguronga'yhindilahatngmagaganda'tkaayaaya ay nagtatagal Ang iba sa kanila nabubura Madalas ito pa ang mga namumukod-tangi sa lahat

Nitongika-3ngDisyembretaong2024lamang tuladngtaunangkaganapansaSanMateoSenior HighSchool(SMSHS) mulingnagkaroonngchalk artactivityangmgaanimationstudentkasamaang mga miyembro ng Sining Gang mula sa naturang paaralan Tradisyon na itong patuloy na binubuhay ngbawathenerasyonngSMSHS

Angmgaestudyanteaymalayangipinahayag ang kanilang damdamin sa pamamagitan ng ganitong uri ng sining Ipinamalas ang kanilang pagiging malikhain na siyang bumuo sa mga 3dimensionalartnakinaaliwanngmarami

Sakabilanito hindinagingmadaliangproseso Para sa detalyadong sining dahan-dahan at hindi bara-barang paggawa ang kinakailangan kaugnay ng mahabang panahong dapat ilalaan paramataposlangangisangpirasongsining

Paglipas ng ilang araw gamit ang yeso sa paggawa mawawala rin ito nang tuluyan Bakit ba hindi namamatay-matay ang tradisyong ito kung mawawalalangnangagarankalakipangilangoras oarawnapaghihirap?

hanggang sa hindi lang isang kategorya ang aking sinasalihan ngunit halos lahat Tuwing may Schools Press Conference, ako'y nag-uuwi ng mga parangal na halos lahat ay unang gatimpala

Ngunit bakit gano'n? Sa kabila ng aking pagiging hasa sa larangang ito, ang kompiyansa sa sarili ay laging bumabalik sa lebel kung saan ako ay wala pang alam sa dyornalismo Kada taon, iba't-ibang uri ng kalaban ang nakakasalamuha Hindi alam kung kaninong kakayahan ang mas matimbang Kung sa akin o sa iba Sa muli at huling pagkakataon, hiling ko'y umayon ang tadhana at muling makamit ang unang gatimpala Ngunit ano nga bang mas mahalaga?

Ang tunay na manunulat ay taospusong naglalahad ng impormasyon sa paraan niyang kikilingin ng masa Ang tunay na pagmamahal sa larangang ito ay hindi nasusukat sa kung gaano karami na ang nakuhang parangal ayan ang mahalagang aking napagtanto Bagaman hindi sukatan ang paligsahan sa aking pagiging manunulat kundi dedikasyon sa aking gawain ang tunay na mahalaga, ang dedikasyong ito ang pinakamatibay kong sandata sa mithiing makuha muli ang parangal na hinahangad Bagaman ay hindi nga sukatan ang paligsahan, ito ang isa sa mga repleksiyon ng bawat kakayahang niyakap ko nang buong-buo

Kaba Hindi na ito maiiwasan Ngunit sa pagtatapos ng sulating ito nabawasan ang kabang nadarama Napagtanto na noon ay lumalaban lang para sa paligsahan kung kaya't takot ang nadarama sa tuwing makikita ang mga kalaban at kaba naman para sa pwestong nais makamtan Ngunit ngayon, dala na ang sandatang magkakamit ng aking hinahangad Ako si Jamie Daragay muling sasabak sa pagsulat ng lathalain hindi lamang para manalo sa paligsahan kundi para ipakita na ako'y may paninindigan sa pahayagan sa pamamagitan ng pagpapamalas ng aking mga natutunan sa halos walong taon sa larangan

Tila isang napakalakas na sampal ang piyesang ito na isinulat ko noong gabi bago ang kompetisyon ngayong taon Sa huli at muling pagkakataon, hindi napagbigyan ang aking kahilingan Tila may buhay ang artikulong isinulat at nais niyang subukin ang aking paninindigan sa bawatsalitanginilatag

Ang pamamahayag ay aking pagkakakilanlan Ngunit totoo ngang ang pinakamamahal mo ang siyang dahilan ng labis na kirot na nararamdaman

Habang naglalakad pauwi luha ay hindi pa rin tumitigil magmula nang sambitin na ako ay nasa ikalimang pwestolamangsapagsulatnglathalain na noong nakaraang taon ay bitbit ko ang kampyeonato Ibig sabihin, hindi na ulit makakatungtong sa mga susunod na yugto ng paligsahan na nais ko sanang bawiin Sa halos walong taon sa larangang ito hanggang Division Schools Press Conference lang aking naaabot at isa sa aking pangarap ay makarating sa Regional Schools Press Conference na inaasam ko sana ngayong taon Ngunit wala nang pagkakataon sapagkat ito naangmuliathuli

Siguro nga'y sapat na ang aking napatunayan sa minamahal na larangan Sa kabila nito, ang aking kakayahan ay mananatili magpakailanman Ito ang aking natatanging paraan upang maisiwalat ang nararamdaman at ang katotohanan Ang mabigyan ng pagkakataon na mailathala ang piyesang ito ay Isang liwanag at pagbubukasngbagongpag-asa

Akala ko ay iyon na ang muli at huling pagkakataon Ngunit hindi Ang muli at huling pagkakataon ay patuloy na umiikot Sa pagkakataong ito, hiling ko ay hindi magbabago Nawa ay umayon ang tadhana at sapat na sandata na ang aking pagmamahal sa pluma na siyang magiging susi sa unang yapak patungo sa mas matayog napangarap

"Verychallengingandfun Talagangtulungankamisashading ngmgakagrupoko andworkingin therainmadeitharder"saloobinni BobHeyliCatudio animationstudent atauditorngSiningGang

Marahilayiisipinngiba isangbuhos ngtubig aymawawalanaanglahatng pinaghirapan Paano pa kaya ang ulan na hindi mo matatansiya kung kailan bubuhosatraragasa?

"Ithinkittookusaround4-5hours? Justrightforourspecializationna5hours din"dagdagpaniBob

Sulit kaya o masasayang lang ang pagodsawala?

Ngunit kung bubuksan ang ating kaisipan angpagigingpansamantalanito ay ang siyang dahilan ng pagiging kakaiba at katangi-tangi ng ganitong uri ngsining

Walanamangpermanentesamundo Lahat ay nawawala at naglalaho Tulad ng pag-aaral ng ilang taon at pagpupundar ng mga gamit sa matagal na panahon Sa kalupaang ito sinong nakakaalam kung hanggang kailan sila mamamalagi?

Sa katotohang ang chalk art ay umiiral sa panandaliang panahon nagsisilbi itong paalala na pahalagahan ang kagandahan ng sandali Ang kagandahan ng isang sandali ay hindi nasusukat sa haba nito kundi sa mga damdaming naipapahayag at naiiwang ala-ala

Minsanpanga sasobranggandang sandali hindi na natin namamalayan angorasatmaituturingitongnapakaikli

"I learned that teamwork is the key obviously Without my teammates siguro hirap na hirap ako Being with them made this experience whole and funforme Asidefromthat natutunanko rin na dapat handa ka't planado kapag ganitong types of artworks" wika pa ni Bob

Angmgasandalingtunaynamarikit ay ang pagbuo ng mga ala-ala nang may kasama Isang sandali ngunit napakarikit Kaya't matutong pahalagahan ang mga sandaling kasama ang mga taong bumubuo sa bawat pangyayaring ito hanggang sa magingala-alangnakaukitnalamangito samgaisipatpuso

Lahat ay sulit kung papahalagan Walang tapon kahit hindi permanente Dahilangpagigingsaglitngsiningnaito angbumubuosakarikitanngsandali

JAMIEDARAGAY

Peace Not War:

Sa hindi maintindihang reyalidad at walang katapusang gulo sa sanlibutan, may pag-asa pa bang magkaroon ng kapayapaan? Hindi na natapos ang digmaan mula sa nakaraan hanggang sa kasalukuyan Kaliwanagan Nasaan ang kaliwanagan?Kabataan Oo,nasakabataan

Hinungkat ang nakaraan sapagkat ito ang nararapat Kinumpara sa kasalukuyan, magkaibang sitwasyon man ngunit parehong may gulong hindi matatawaran Nagbabakasakali sila Nagbabasakaling magingdaansakamalayan

"Peace notWar,"ayanangpamagat ngpiyes- ang binigyangbuhayng mga mag-aaralmulasa

ika-11nabaitangSanMateoSenior High School (SMSHS) Sa pamamagitan ng speech choir, nagpamalas ng iba't ibang taktika't estratehiya ang bawat pangkat kung paano ihahatid ang mensaheng magpapamulatsabawatisa

Lahat ay magagaling Lahat ay may paninindigan Ngunit isa lang ang namukodtangi Ang 11-STEM B Madalas, ang tawag sa seksiyon nila ay 11-STEM

Patas ang mundo Ayan ang kanyang paniniwala sa kabila ng kalbaryo Hindi siya bulag Nakikita ng kaniyang isang pares ng mata ang reyalidad may nakakaangat, may mga nasa laylayan, at mayroon namangsapatalimkumakagat

Sa murang edad, mulat na sa katotohanan ang natatanging magaaralngSanMateoSeniorHighSchool (SMSHS) na si John Kierulfh Fulgencio mula sa 12-STEM Hindi lingid sa kanyang kaalaman na hindi sila kasing yaman ng iba kung kaya't doble-kayod ang kailangan upang sa mundong ito aykayangmakipagsabayan

Sa kabila nito, "sobrang proud ako kung ano man ako ngayon, hindi ko kinahihiya 'yon" ang kanyang tugon sa kanyangsitwasyon

Sa pagpadyak ng bisikleta at pagabot ng order sa mga kabahayan, katumbasnitoangkanyangkakaininsa eskwelahan kinabukasan Minsan naman ay pala ang kanyang hawak at buhangin ang bumabalot sa buong katawan kapalit ng kaunting salapi ngunit sapat na para magkaroon ng laman ang kaniyang tiyan Sa pag-ikot ng manibela ng kanyang ama, nasa gilid siya at tumatayo bilang pahinante upang sa paglahad ng palad may salapingpanghaha wakan

Nasa ika-11 na baitang pa lamang si Kierulfh lantad na ang kanyang katawan sa ganitong mga uri ng pangkabuhayan Matapos matusta ang utak sa mga asignatura, katawan naman ang kailangang ipustura upang ipakita na handa na sa kahit anong pisikalnagawain

Sa buong magdamag na kapaguran kung saan kailangan pang gumawa ng takdang-aralinbagomagpahinga,isang ngiti ang kanyang ganti para sa sarili Kailanman ay hindi niya kinwestiyon kung bakit ang pribilehiyong ipinagkaloob sa iba ay ipinagkait sa kanya

Hanggang ngayon, patuloy siyang lumalaban para sa pangarap Hindi lang para sa pangarap sapagkat taospuso niyang tinatanggap ang bawat sitwasyon ng kanyang pang-araw-araw na buhay Sa bawat trabaho, siya ay interesado Hindi napilitan at sa buhay ng mga nasa taas ay hindi-hindi makikipagpalitan

Naniniwala siya na siya lang ang tanging tao na kayang baguhin ang kanyangsarilinanghindikinekwestiyon ang ibinigay na sitwasyon, "Future self, laban lang Nakaya mo na noong una eh, susuko ka pa ba? Malayo ka na pero malayo pa kaya tuloy na" dagdag paniyasapanayam

Katulad ni Kierulfh, maraming estudyante ang nakakaranas ng ganitong uri buhay Iba't-ibang paraan ang nagiging sandata kung paano haharapin ang hindi pagkapantaypantay ng bawat indibidwal sa isang bayan Ang iba ay kinekwestiyon ito at ang iba naman ay hinaharap ito Akala ng karamihan ay sapat na ang pagpupursigi at ang magiging resulta sa hinaharap ang natatanging pinanghahawakan upang magpatuloy sa buhay Ngunit hindi Tama ngunit may kulang Ano nga ba ang mas mahalaga? Ang kasalukuyan o ang hinaharap?

MAHIWAGANG

Ito ay kapwa mahalaga Maraming tao ang lumalaban para lang sa hinaharap at maraming nakakaligtaan at napapabayaan ang sarili sa kasalukuyan para sa pangarap Ngunit katulad ni Kierulfh, hindi ba't mas masayang abutin ang pangarap kung inaabotmoitohabanginteresadokasa paraanngpag-abotnito?

Itinangginiyanahindiniyanasusulit ang kanyang teenage life sapagkat masaya at gusto niya ang kaniyang mgaginagawa

"Patasangmundo,sipapaGodlang ang nakakaalam no'n naniniwala lang ako na may purpose siya para sa'kin kaya siguro ganito yung sitwasyon ko" dagdagpaniya

Hindi maitatangging isang malaking isyung panlipunan ang inekwalidad Ngunit ipinanganak ang bawat tao sa mundonahindikontrolado angkanilangmagigingestado KatuladniKierulfh,nasaating mgakamaykungpaanoito tatanggapinathaharapin nangbuongpusoatmay ngitisalabi Kaugnaynito iba't-ibanghirapang nararanasanngbawat isaatangpagkwestiyon kungbakitangatang ibaayhindibatayan upangmasabinghindi patasangmundoat itoangmensaheni KierulfhFulgencio sabawathiningang naninirahansainaakalang mapaitnareyalidad

Pagpapatuloy mula sa pahina 13

SALAMIN: Bigyang Linaw, Biglang

Linaw!

Sabawatpagmulatngmga

matang hirap makakita, hindi iyan pababayaan ng paaralan ng San Mateo Senior High School (SMSHS) Bagkus ay tutulungan pa nilang iangat ang bawat mag-aaral na hindi makabili ng kanilang mga salamin sa mata sa magkakaiba at daan-daang mgadahilan

Iyan ang handog na magandang balita ngayon ng SMSHS sa kanilang mga mag-aaral nito lamang Oktubre18,2024

Sa tulong ng Guidance Advocate, Gng Annaliza Nabo, nakamit ng SMSHS ang tagumpay sa kanilang proyekto na tulungang iahon mula sa ilalim ang mga mag-aaral bigyang linaw ang mundo, at iparamdam sa kanila ang pagmamahal at malasakit na mayroon sila para sa mga naturang batang San Mateans lalong-lalo na sa mga magaaral na walang kakayahan makabili ng salamin o talaga namanghirapnasakanilangpaningin

Tampok pa nga ang kanilang tema sa libreng salamin na “Clear Vision Better Opportunities” Patunay lamang na ang proyektong ito ay isinagawa hindi para sa paaralan bagkus ay para sa mga 'Achievers' na magaaralnamayroonsila

Pinatunayan ng SMSHS na sa pamamagitan ng libreng eye check-up at pamimigay ng mga libreng salamin, nakikita nang malinaw ang kahiwagaan ng busilaknapusoʼtnaidudulotnitosangitinglahat

JAMIEDARAGAY

Peace not War: Salamin sa Kapayapaan? Kabataan

Noong ika-22 ng Nobyembre taong 2024, isinagawa ang kapanapanabik na kompetisyon sa ilalim ng asignaturang Oral Communication, ang speech choir Sa pamamagitan ng piyesang "Peace not War" ni Patricia Lithuanian, nagpamalas ng ibat ibang klaseng performance ang bawat seksiyong naglalayong isadiwa ang terorismo't kalunoslunos na trahedyang nangyari noong ika-11 ng Setyembre taong 2001

We did a lot of preparations for this competition We prepared for months for us to ace our performance From memorizing practicing, and costumes," binigyang-diin ni Rian Romero, presidenteng11-STEMB

Tunay ngang hindi lamang itinuring ng nanalong seksiyon bilang kompetisyon ang naturang labanan Mula pa lamang sa paghahanda, makikita ang paninindigan sa pag-aasam na maisawalat ang kamulatan sa pamamagitan ng pagbibigay ng dugo't pawis ng bawat isa sa kanila Para lamang maihatid nang maayos ang mensahe ng paksa, pagpupursigi't pagsisikap ang naging puhunan sa layuning gisingin ang kapwa sa isyung panlipunan

"While we are doing the preparation,Ilearnedhowimportant it is to listen to your classmate's opinions and thoughts Because without them, we would not be able to reach that award" dagdag ni Rian

Hindi biro ang pinagdaanan ng 11STEM B para sa kompetisyong ito

Dumating pa sa punto na kailangan nilang mag-recycle upang hindi gumastos ng malaki para sa kanilang kasuotan iniisip ang kapakanan ng bawat kasapi sapagkat hindi naman talaga bastabastalangnapupulotangsalapi

Pati oras ay kanilang naging kalaban Masasabing ito ang pinakamahigpitnilangkalaban

Sa rami ng gawain at responsibilidad, mahirap ibalanse ang panahon kung saan ito dapat unang ilaan Ngunit sa kanilang perspektibo mahalaga ang kompetisyon na ito at kailangan ng higit na oras at atensiyon Naging mahirap man para sa kanila, hindi nila basta-basta isinantabi ang paghahandaparasalabanan

I realized that no matter how hard the situation is, you are going to get through it as long as you are together, willing to help each other," wikapaniya

Peace not War Walang superiyor, walang nasa laylayan Ang boses ng bawat isa ay nasa ekwilibriyo ng kapayapaan Lahat ay naririnig, lahat ay nakikibahagi Bakit nga sila nagwagi? Ayan ang tiyaknakasagutan

Peace not War Walang nananapak walang tinatapakan lahat ay nagtutulungan Kung kapayapaan ay matutugunan, katagumpayan ay siya ring makakamtan

Sumasalamin sa piyesa ng may akda ang naging preprerasyon ng 11-STEM B Mula sa kaisipan at magandang asal o perspektibo sa pagkakaisa hanggang sa kagustuhang magkaroon ng magandang resulta at malinaw na paghahatid ng layunin ng paksa Hindi lamang nila natutunan kung paano mas mapabuti ang abilidad sa komunikasyon at pagsasalita, natutunan din nila ang kahalagahan ng pagiging mulat sa mga gulo at giyerang pansanlibutan Naging susipasilatungosakamalayan

PeacenotWar Mulasasimpleng hamon sa bahay man o paaralan hanggang sa pandaigdigang digmaan Piliing sumalamin sa kung ano ang tama at pabor sa sangkatauhan

Peace not War Piliin maging kamulatan sapagkat ikaw ay kabataan na katulad nila na magaabot ng katagumpayan sa pamamagitanngpagkakaisa'tk apayapaan

AGHAM YA at

CRISPR:

Hindi lahat ng modernong solusyon at pag-usbong ng teknolohiya ay nakabubuti kung tutuusin, mas lalo lamang nakababahala ang patuloy na paglaganap kung hindi susuriing mabuti ang pangkalahatang epekto at titignan lamang ang mga kamanghamanghangkatangiannito

BALITANG Agtek

Disaster Risk Resilience Training and Seminar sa SMSHS, Isinagawa

16

Lathalaing agtek

Isasamgakontrobersiyalnausapin ngayon ay ang Clustered Regularly Interspaced Short Palindromic Repeats o mas kilala bilang CRISPR kung saan ang teknolohiyang ito ay nagbibigaydaan upang baguhin o i-edit ang genes ng isang organismo kabilang na ang mga tao, (Doudna & Charpentier, 2020)

Sa madaling salita, kung nanaisin mo ang espisipikong kulay ng balat, mata, o buhok, hindi na ito imposible Hindi lang physical traits ang kaya nitong imodify kundi pati na rin ang intelektuwal na kapasidad ng isang tao pati na rin ang kalusugan Oo, kaya kanggawingperpektongtao

Pinapatunayan ng teknolohiya ang malawak na posibilidad na kayang gawin nito sa mundo at sa sangkatauhanngunithindiba'tmaslalo lamang nakababahala ang ganitong mgakaisipanatideya?

Dagdag lamang ito sa isyung inekwalidad na hindi mawala-wala sa bawatsulokngmundo Hindi maikakaila na hindi biro ang presyo upang sumailalim sa mga geneediting process kung kaya't hindi lahat aymaykakayahangumabotnito

Isa pa, labag ito sa moralidad Hanggang saan nga ba masusukat ang hangganan ng etika sa siyensya? Ang pag-eedit ng genes upang umayon sa kagustuhan ng isang tao ay walang pinagkaiba sa salitang "pangmamanipula" Binibigyan nito ng pagkakataon na maging perpekto ang isang tao Nakasisilaw na ideya ngunit hindi ito katanggap-tanggap sa moralidadngsangkatauhan

Kung aalisin ng CRISPR ang mga “depekto” ng tao ano pa ang mangyayari sa ating kakayahang tanggapin ang ating mga sarili at ang iba? Mas lalo lamang magkakagulo at magkakaroon ng social division sa pagitan ng lahat Magulo na ang mundo,huwagnangmaspalalainpa

Higit sa lahat, sa kabila ng potensyal na kayang labanan ng CRISPR ang mga sakit, hindi pa rin nito mapipigilan ang panganib ng “off-target effects” o hindi sinasadyang pagbabago sa iba pang bahagi ng Deoxyribonucleic acid oDNA,(Liangetal,2015)

Ayon kay Hope Henderson, PhD, kung ang isang mapaminsalang DNA variant ay nagdudulot ng sakit maaaring magamit ng mga siyentipiko ang CRISPR upang ayusin ang problema Maaari nilang gamitin ang CRISPR upang i-edit ang gene sa pamamagitan ng pagpapalit ng DNA mula sa mapaminsalang variant patungosaisangmalusognavariant

Sa kabilang banda hindi maiiwasan ang mga pagkakamali kung saan maaaring magresulta sa malulubhang sakittuladngkanser

Isaalang-alang ang moralidad at inekwalidad na hindi pa rin namamatay hanggang sa kasalukuyan Kung ang CRISPR ay sagot sa mga katanungan at nagbigay ng solusyon sa mga bagay na inaakalang imposible, huwag naman nating gawing imposible na masolusyunan ang mga mas malalaking isyung mas dapat bigyang pansin Isa pa, isang malaking sugal ito sa ating buhay kung mapanganip ito sa kalusugan

PAHINA 16

Editoryal Agtek

AyonkinaJonRueda etal (2024) angunang naaprubahangCRISPRbasedcelltherapysamundo aynagkakahalagang$22milyon bawatpasyente Angposibilidadna magamit ito sa genetic enhancement ay maaaring magpalawak ng agwat sa pagitan ng mayayaman at mahihirap Sa halip na magsulong ng pantaypantay na oportunidad mas lalo lamangpinapalalanitoangisyutungkol sa inekwalidad na laganap pa rin hanggangngayon

“ SCIENCE IN THE SERVICE OF HUMANITY IS TECHNOLOGY, BUT LACK OF WISDOM MAY MAKE THE SERVICE HARMFUL” Prof Isaac Asimov

Bukoddito,hindi parinmalinawangmga pang-matagalangepektong paggamitngteknolohiyangito sa katawan ng tao Sa halip na magsilbing lunas maaari itong maging sanhingmasmatindingproblema

Tunay namang napakalaking oportunidad ang binuksan ng CRISPR sa modernong panahon Sinong magaakalang magiging posible ang ganitong mga bagay at proseso na nag-aalok na baguhin ang buhay ng isang tao? Ngunit kalakip ng malawak na oportunidad, hindi rin dapat balewalain ang mga mas malaking panganibnadulotngteknolohiyangito

Sa kabila ng pagbaba ng bilang ng mga adult na naninigarilyo sa Pilipinas mula 295% noong 2009 hanggang 196% noong 2021 patuloy namang lumalala ang kalagayan ng paninigarilyo sa kabataan Ayon sa Global Youth Tobacco Survey (GYTS), ang bilang ng mga kabataang may edad 13 hanggang 15 na gumagamit ng sigarilyo ay bumaba mula 273% noong 2007, ngunit may kasunod na pagtaas sa paggamit ng electroniccigarettesovapessamgakabataan

Ang pagbabago sa mga trend ng paninigarilyo ay malinaw na makikita sa nakagugulat na estadistikamulasaGYTS2019,kungsaan141% ng mga kabataang Filipino o isa sa bawat pitong mag-aaral, ay gumagamit na ng e-cigarettes Ipinakita ng data na ito na, bagamat bumaba ang paggamit ng tradisyonal na sigarilyo, ang vape ay naging popular sa mga kabataan at may mataas naratengpaggamit

Sabi nga ng American writer at Biochemistry Professor na si Isaac Asimov, "Science in the service of humanity is technology, but lack of wisdom may make the service harmful" Huwag magpasilaw sanakamamanghan g solusyon ng teknolohiya at siyensya Matutong timbangin ang mga bagay na maaapektuhan nito at magiging dulot nito sa sangkatauhan

Euthanasia: Ina, Ngayon, Para Sa'yo Naman

"Sobrang hirap nito masyado dahil di ko alam kung anong gagawin ko, alam mo ba yung feeling na masaya ka kasi 'di na magsusuffer yung nanay mo? Gano'n yung naramdaman ko nung tumawag sa'kin yung tatay ko na walanayungnanayko"

Kaya mo bang magdesisyon para sa buhay ng iba? Lalo na sa buhay ng iyong ina? Paano kung dumating sa punto na kailangan mong pumili kung ipagpapatuloy ang kanyang buhay kalakip ng kanyang paghihirap o pagpapatigil sa kanyang hininga kapalitngkalayaan?

Euthanasia isang kontrobersiyal na usapin tungkol sa etika, moralidad, karapatan, at buhay Kilala rin ito bilang "mercy killing" kung saan winawakasan ang buhay ng isang tao upang maibsan ang matinding pagdurusa na kadalasan ay ugat ng walang lunas sa isang sakit Ito ay maaaring isagawa sa pamamagitan ng direktang aksyon tulad ng pagbigay ng nakamamatay na dosis ng gamot o sa pamamagitan ng pagtigil sa mga medikal na interbensiyon o proseso upang tuluyang kitilan ng buhay ang isangtao,(Britannica,2024)

Isa pangkaraniwang estudyante lamang si Francisco Cerrafon o mas kilalang Isko mula sa Rodriguez, Rizal na ngayon ay nag-aaral sa San Mateo Senior High School na kasalukuyang nasa ika-12 baitang Isang estudyanteng may tinataglay na kakulitan at labis-labis ang ngiti sa tuwing siya'y masisilayan Sa kabila ng dumadagundong na halakhak hindi aakalain ang kinukubling hapdi at kirot na tinatago sa likod ng kanyang matatamisnangiti

Nasa ika-apat na baitang si Isko taong 2016 nang madiskubre ang sakit niNanayBelinda

"Noongfirsttimenanagkasakitsiya, akala namin lagnat lang eh Inabot sya ng almost one month sa hospital tapos akala namin wala na pero 'yun pala, bumalik ulit tsaka nalaman na lang namin na may stage 5 chronic kidney diseasenasiya"

Ito ay isang kondisyon sa bato na tinatawag ding End-Stage Renal Disease (ESRD) Ito ang pinakamatindingyugtongsakitsabato kung saan halos hindi na ito gumagana Ang mga pasyente sa yugtong ito ay karaniwang nangangailangan ng dialysis o kidney transplant upang mapanatili ang buhay, (National Kidney Foundation, 2023)

Sa paglipas ng panahon, likod na ng ina ni Isko ang nagsisilbing proteksiyon mulasa kahitanongdelubyosa kabila nginiinda nitong sakit

Proteksiyonmulasakahitano,kahitsa sariling pamilya pa nito Tuwing bugbog anginaabotsasarilingama,hindihadlang ang iniindang sakit ng ina upang ipagtanggolangminamahalnasupling

"Sa time na wala akong kakampi sa pamilya namin kapag pinapagalitan ako or binubugbog lagi nandiyan siya Katulad noong time na nagpapaturo ako mag-english sa tatay ko, binugbog ako dahil 'di ako marunong mag-english kaya inawayngnanaykoyungtatayko"

Walang salitang makapaglalarawan kung gaano kahirap magdesisyon upang matigil na ang paghihirap ng kanilang ilaw ng tahanan Nang itanong sa kanila ng Doktor kung ititigil na ba nakakabinging katahimikan ang umalingawngaw

Sa tuwing aalalahanin ang ganitong mga bagay, napapangiti na lang si Isko sapagkat habang buhay niyang dala-dala ang ganitong mga ala-ala sa bawat araw nakanyanglalagpasan

Salungat dito, luha naman ang umaagos mula sa kanyang masasayang mga mata ngiti ay nagsisimulang mapawi tuwing alalahanin ang huling sandaling bawiinanghiningangminamahal naina

VAW Bigyang Wakas, Ngayon Na ang Oras! SMSHS, Kaisa sa Kampanya:

San Mateo Rizal – Disyembre 4 2024 – Mainit na tinanggap ng San Mateo Senior High School (SMSHS) ang adbokasiya laban sa karahasan sa kababaihan sa isang matagumpay na seminar na dinaluhan ng napakaraming mag-aaral Bilang bahagi ng 18-Day Campaign to End Violence Against Women (VAW), layunin ng programa na palawakin ang kamalayan at hikayatin ang kabataan na makiisa sa pagsugpo ng karahasang nararanasanngkababaihansaPilipinas

Pinangunahan ito ng SGH-HUMSS, sa pangunguna ni Maria Rowena C Mitre, at tampok ang panauhing tagapagsalita na si Rhea Carla Punayo RSW isangSocialWelfareOfficerImulasa MSWDO Sa kaniyang talumpati, tinalakay niya ang iba't ibang anyo ng VAW, ang epekto nito sa mental at emosyonal na kalusugan, at ang mga legal na hakbangnamaaaringgawinngmgabiktima

Hindi lamang impormasyon ang naging sentro ng seminar nagkaroon din ng masusing diskusyon na kung saan malayang nakapagtanong at nakapagpahayag ng kanilang saloobin ang mga dumalo

Ipinakita nito kung gaano kahalaga ang edukasyon at pagkakaisa sa laban para sa isang masligtasnalipunan

Sa pagtatapos ng seminar, ipinahayag ng SMSHS ang matibay nitong suporta sa kampanya, na may temang "VAW Bigyang Wakas, Ngayon na ang Oras!" Ayon sa mga mag-aaral, naging isang mahalagang hakbang ang seminar na ito sa paggising ng kanilang kamalayanatpagigingbahagingsolusyon

Mahalagang papel ang ginagampanan ng pamilya ng pasyente sa pagdedesisyon ng euthanasia Nasa kanila ang responsibilidad sa pagdedesisyon kung ipagpapatuloy pa ang buhay ng isang pasyenteng may malubhang sakit o hindi na (Scheeres-Feitsmaetal,2023)

Sa pag-aakalang kakayanin ang pagpayag ng buong pamilya ni Isko nawalan na ng saysay ang kanyang buhay na tila karugtong niya ang hininga ng ina Sa kabila nito, patuloy lang ang buhay upang tuparin ang huling pangako sa kanya angmagingmatagumpay

"Ipapangako ko sa kanya, hindi man ngayon pero sa balang araw na tutuparin ko yung pangarap ko para sa kanya 'di lang para sa kanya pero sa kanyang family side dahil napagtanto ko na sobrang mahal niya ang kanyang pamilya sa Zambales at feeling ko na mas kailangan nila ang tulong ko at ipagpapatuloy ko ang aking edukasyon dahil pangarapnyasa'kinnamakapagtapos"

Isangnapakahirapnadesisyonangumo-oosa isang sitwasyong labag sa kalooban Ngunit ngayon kahit masakit piniling magpatuloy sa buhay ni Isko sa pamamagitan ng paghahatid ng aliw at ngiti sa bawat taong nakakasalamuha habang kinukubli ang sakit na nadarama Dahil sa kabila ng lahat-lahat, si Nanay Belinda ay higit pa sa sapat Bilang ganti sa lahat nawa'y nagustuhan niya ang kalayaang pinagkaloob ni Isko at ng pamilya Sapagkat ina, lagi mo kaming inuuna Ina,ngayon,parasa'yonaman

Sa panahon ng makabagong teknolohiya, malakiangepektongsobrang paggamit ng gadgets lalo na sa mga kabataan Ayon sa Department of Health (DOH), isang dahilan ng pagiging overweight o labis na katabaan ang kakulangan sa pisikal na aktibidad dulot ng sobrang screen time Batay sa datos mula sa Department of Science and TechnologyFood and Nutrition Research Institute (DOST-FNRI) noong 2022, 161% ng mga batang may edad 6 hanggang 12 ang may labis na timbang at obesity Samantalang 117% naman ng mga kabataan na may edad 13 hanggang 19 at 444% ng mga matatanda sa edad 20 hanggang 59 ay may parehongkondisyon

Ang labis na paggamit ng screen, higit sa dalawang oras araw-araw, ay nagdudulot ng negatibong epekto sa mga bata Halimbawa, ang mga batang may edad dalawang taon na may sobrang screen time ay nagkakaroon ng mababang marka sa wika at personal na kasanayan Gayundin, nakikita sa mga bata ang pagbagsak sa kanilang interpersonal relationships at kakulangan sa pag-unlad ng kanilang kasanayan sa paglalaroatlibangan

Ipinakita rin sa mga pagaaral na may kaugnayan ang screen habits ng mga magulang sa screen time ng kanilang mga anak Mas mataasangtsansangmga

bata na magka-screen addiction kung ang kanilang mga magulang ay pareho ring laging gumagamitnggadgets

Ngunit, napansin din na ang pagsama ng magulang sa kanilang mga anak sa panonood ng mga palabas ay nakakatulong upang mabawasan ang mga negatibong epekto ng sobrangscreentime

Bukod sa mga epekto sa pag-unlad ng mga bata, ang labis na screen time ay may kinalaman din sa mga panganib sa kalusugan, tulad ng pagiging overweight, na isang uri ng malnutrisyon Habang tumataas ang bilang ng mga taong may labis na timbang sa bansa, kinakailangan ng mga hakbang upang mapanatiliangbalansesa paggamit ng teknolohiya at pangangalaga sa kalusugan

Sa kabila ng mga benepisyo ng teknolohiya, mahalaga pa rin na maging responsable sa paggamit ng mga gadgets upang maprotektahan ang ating kalusugan at pag-unlad lalung-lalo na ang mga kabataan Ang mga magulang at guro ay may malaking papel sa pagtutok at paggabay sa tamang paggamit

AGHAMazing:

Sanib-Pwersang Kapangyarihan ng Siyensya At Tinta

Sa pinagsa - mang pwersa ng agham at kahusayan ngkamayatutak sapagsusulat,mulingpinatunayan ng San Mateo Senior High School (SMSHS) na ang produkto ng paaralang ito ay kayang makipagsaba yan hindi lamangsaloobngpaaralan,kunghindipati narin samgapang-rehiyunalnapaligsahan

Matapos mabigo sa paglahok ng Division Schools Press Confere- nce 2024 (DSPC), sumabak sa DOST AGHAM -azingScienceWritingCompetition na maytemang"Siyensya,Teknolohiya,at Inobasyon:KabalikatsaMatatag Maginhawa,atPanatagnaKinabukasan" noongika-14ngOktubretaong2024sa Carona,CavitesiRhianeSarmiento,mag-aaral ng12-STEMattagasulatnglathalainngThe Cyclist(OpisyalnaPahayagansaInglesng SMSHS)

Sinabingmanunulatnawalatalagasiyangbalak lumahoksanaturangpaligsahanngunitlingidsa kanyangkaalamannaitoangmagpapatunaynaang kanyangtalentoatgalingsapagsulatayhindinatapos noongnabigosiyamakapasoksaDSPC

"Icansaynait'sanexperiencenayouwillneverforget kasiyungmgapangyayarithattime,'dikotalagaineexpectnamananaloako Kasinga,yungmgakalaban namindoonaytagascihigh(ScienceHighSchool),ta's universitiessomalakingachievementsiyaparasa'kin kasi nalaman ko na kaya ko pala makipagsabayan at nagtiwala akosaskillkosapagsulat,"ibinahaginiRhiane

Sa kanyang karanasan sa kompetisyong ito, iba't ibang inobasyon at teknolohiya ang kanyang natuklasan na binigyan niya ng buhay sapamamagitanngpagsusulat

"Madaminamanakongnatutunankasiyungcompetition, maymgaexhibitsdoonwhichshowsyungmga innovationsandtechnologiesnanagawangmgabranch ngDOSTkayaIenjoyedaskingquestionsandlistening samgaexplanationsnilaandIpickedthoseinnovations nasatinginkomakakatulongandmasmaiimprove payungwayoflivingngmgaPilipinomahirapman ohindi Kumbaga,maka-masa,"dagdagpaniya

Tunaynaangkapangyarihanngtintakalakipang talinosapagsusulatatmaypusongmaka-masaay siyangmgasangkaptungosatagumpay

Hindilamangsariliatkarangalanngpaaralanang itinaasniRhiane,kunghindipatinarinangtunayna diwangdiyornalismoatangiba'tibangimbensiyon tungosapagbabagonanagpapakitangtalinongmga Pilipino

Saaghamatteknolohiya satintaatparasamasa sa karangalanatpagbabago,tunaynasanib-pwersang kapangyarihanngmgaitoangmagdadalatungosatagumpay

JAMIEDARAGAY

AI-nversely Proportional: Urong sa Pag-Usbong

Salungat sa inaasahang pag-unlad ng lipunan kalakip ng pag-usbong ng teknolohiya ang paglaganap ng Artificial Intelligence (AI) ay lalo lamang pinapalala ang mga isyung panlipunang nararanasan ng bawat estudyante na hindi pa rin mapuksapuksa

Sa simpleng salita, ang AI ay ang paggaya ng human intelligences sa pamamagitan ng mga makina partikular ang mga computer system (Fishel, 2024), kung saan nakapaglalahad ito ng instant information sa isang click lamang sa pamamagitan ng iba't-ibang paraan o kung anong klaseng impormasyon ang naisinngisanguser

Sa kabila ng kaunting kapakinabangan nito, ang inekwalidad sapagitanngbawatmag-aaralaymas lalo lamang lumalala at nagigipit na namanangmganasalaylayan

Hindilingidsakaalamannglahatna ang teknolohiya partikular ang AI ay maykalakipnaperaupangmagkaroon ng access dito halimbawa na lamangayangpaggamitnggadget

na libo-libo ang presyo kasama ang internet na hindi kayang tustusan ng ibang mga estudyante na nagiging dahilan upang mas magkaroon ng kalamangan ang mga nasa mas mataasnaestado

Pinatunayan sa pananaliksik ng

National Education Association o NEA (2024), na tinatayang 25% ng mga batang nasa paaralan ang nakatira sa mga sambahayan na walang access sa broadband o isang device na nakaenable sa web gaya ng computer o tablet kung saan ang hindi pagkakapantay-pantay na ito ay sistematikong nauugnay sa mga dibisyon o hati sa pagitan ng lahi, socioeconomic na estado, at heograpiya

Kaugnay nito, ang mga bias o sistematikong pagkiling ay naipapakita sa AI at isa sa mga karaniwang halimbawa ay ang paggamit nito base sakungsinoanggumamit

Sinasabing negatibong nakakaapekto sa mga non-native english speakers ang ganitong uri ng biases kung saan ang kanilang mga artikulo o gawa ay maaaring humantong sa mga akusasyon ng pagdaraya, ayon sa isang pag-aaral sa Stanford University nainilathalangNEA,(2024)

Disaster Risk Resilience Training and Seminar sa SMSHS, Isinagawa

Nagsagawa ng Disaster Risk Resilience Training and Seminar sa pangunguna ng Municipal Disaster Risk Reduction and Management Office (MDRRMO) noong ika-16 ng Disyembre

taong 2024 sa San Mateo Senior High School (SMSHS) na naglalayong magbigay-kaalaman tungkol sa kahalagahan ng disaster preparedness awareness,andresilience

Pinangunahan nina Chief Braulio Villanueva at G Rave Bryan Savosa ang programa kung saan binuksan ang paksa tungkol sa Philippine Disaster Risk Reduction and Management System kung saan binigyang pansin ang national policies, frameworks, and protocols for disaster risk reduction, at geographicinformations

SinundannamanitoniMa'am Maricar Garillo kung saan tinalakayangmgabasiclife-

saving technique para sa mga emergency situation tulad ng burns nose bleeds at heart strokes

Tinalakay rin ni Ma'am Sheila Marie Salvacion ang Basic Life Support (BLS) kung saan pinagtibay ang critical skills ng mga mag-aaral para mapanatili ang buhay ng isang tao sa oras ng medical emergencies itinuro ang tamang proseso ng Cardiopulmonary Resuscitation (CPR)atHeimlichManeuver

Aktibong nakibahagi sa diskusyon ang mga piling magaaral ng SMSHS sa naturang programa

Inaasahan ang pagiging handa ng mga estudyante sa oras ng sakuna at emergency matapos ang training at seminar naisinagawasapaaralan

Samantalang angibang estudyanteay malayang nakakagamit ngAInang hindinaaakusahanngpandaraya,angiba namanaynabubuking dahilsabiasesna dulotnito Bukoddito,isasa mgamas maraming pinsalang dulot nitoay angpagkubli sakatotohanansapagkatsadinamiramingisyusalipunantuladng kurapsiyon,fakenews,scams, plagiarism,falseadvertisingatmarami pang iba, mas lalo lang nito pinapatunayan na laganap ang kasinungalingan sa bansa; Napapabayaan lamang ang mga estudyante na makakuha ng mga hindi tumpak na impormasyon, pekeng larawan at iba pang likha na walang matibaynabatayan

Ayon pa kina Oberosler et Al, (2022), maraming mga pekeng larawanatvideoangnagagawasa

tulongngmgagenerative adversarialnetwork(GAN)at dalawangneuralnetworkang pinagsasamaupangmakabuong masmakatotohanangresulta Hindimaikakailanaanginobasyon aymahalagangpartengpag-unlad nghenerasyonngunitkung susuriingmabuti dapat bigyangpansinangmga kakulangaatmgatagilidnitong epekto

Sa paghahangad ng pag-usbong, tiyak na magiging paurong ang henerasyon buhat ng teknolohiyang mas malaki pa ang kasamaang dulot kaysa sa kakarampot na tulong na maibibigaynito

Sa kabilang banda, hindi na maaalis pa ang AI at kailangang tanggapin na parte na ito ng kasalakukuyan kung kaya't ang pagiging responsable at disiplinadong mamamayan at estudyante ang natatanging paraan upang mapigilan ang mga panlipunang isyung mas pinapalalanito

Sa hindi mapigilang pag-usbong, piliting sumulongathuwaghahayaangmagingpaurong

HIV: HIV:

Angtahimik Angtahimik naEpidemya naEpidemya

MARIENNEPEREZ

Patuloy ang pagtaas, pababa nang pababaanggulang

Iniulat ni Kara David noong ikasetyembre ng taong 2024 ang patuloy na pag lobo ng kaso ng mga nagiging biktima ng Human Immunodeficiency Virus( HIV) Ayon sa datos ng Department of health (DOH), inaasahan ang lalong pagtaas ng kaso ng mga indibidwal na nagpopositibo sa HIV

Humigit kumulang 215,400 ang inaasahang kabuuang kaso sa pagtatapos ng taong 2024 Ang nakabahalaparitoayhabangtumataas ang kaso ng mga HIV victims ay mas lalo namang bumabata ang mga nagiging biktima nito Tulad na lamang ni Mikael na natampok sa dokumentaryo ni Kara David na sa edadnalabingtaong

gulangaynagpositibosiyasasakitna

HIV Dalangmaagangpagka-ulila ni Mikaelsakaniyangmga magulangatkakulangannarinsa sapangaraw-arawnagastusinat pangbayadniyangmatrikulasa eskuwelahan,pinasokniMikaelang “Hookingapp”nakungsaanay nakikipagtalik

siya sa iba’t ibang lalaki upang kumita ng pera Aminado siya na isa rin sa nag udyok sa kaniyang pasukin ito ay dahil na rin sa tawag ng kaniyanglaman

Hindi sukat akalain ni Mikael na madadapuan siya ng HIV Aminado namansiyanahindisiyagumagamitng proteksyon kapag nakikipagtalik at pahayag na rin niya, “Bumabase na lang ako sa physical appearance, kapag okay ang itsura niya it means healthysiya”

Sangayon, siMikaelay sumasailalim sapaginomng gamot na Antiretroviral Therapy (A RT) Ang ART ay isang medisina na ibinibigay samgapasyentengmayHIV

Tinatawag rin ang ART na AntiHIV drugs dahil naglalaman ito ng Highly Active Antiretroviral Therapy na siyang responsable sa pagpapababa ng resistance ng HIV virus sa katawan ngtao

Strikto rin ang pag inom ng ART medicine dahil kapag ito ay hindi na inomsatakdangorasaymaaaringmas maging resistant ang HIV virus Sa patuloynapagtaasngkasongHIVsa

pilipinas, ang nakikitang dahilan nito ayon sa mga eksperto ay ang pagka-expose ng kabataan sa social media dahil dito mas tumataas ang sexual desires ng kabataan lalo na at laganap na sa internet ang mga malalaswangkontentnavideo

Gayunpaman mas mainam ang paggamitngproteksyonatpagpuntasa pinakamalapit na pasilidad upang sumailalim sa HIV test upang maiwasan ang pagkakaroon nito at pagtaas ng bilang ng mga nagpopositibo Maaari ring gumamit ng PEP medicine o ang Pre exposure Prophylaxis medicine na siya namang tumutulong upang mapigilan ang pagpasok ng HIV Virus sa katawan ng tao

Masligtasangmayalam

QUARRYING NA STRESSING

Malaking problema ang idinudulot ng quarrying sa mga kabundukan na lubhang nakaaapekto sa mga mabababang lugar partikular na sa Rizal

Nitong mga nakaraang buwan, lalo na nang magdaan ang bagyong Carina sa Pilipinas ay daan-daan ang naitalangbayannanalubogsabahasa pare-parehong dahilan na nagkaroon ng hindi magandang epekto sa mga pamilyang Pilipinong naapektuhan ng pagbaha

Puna ng karamihan, sumosobra na ang pamahalaan sa pagku-quarry na kahit ano pang ayos sa mga kalsada at kanal sa kanilang mga bayan ay hindi parinmasolusyonanangmgapagbaha nasiyangmismongdaingngmgatagaSanMateongayon

Quarry dito quarry doon at panay ang bungkal ng lupang halos patumbahin na ang buong bundok Hindi na nakakatuwa ang mga dinudulot nito sa mga mamamayang apektado ng malubhang pagbaha, lalo pa bilang isang mamamayan sa San Mateo

Sa tingin ko sa paglipas ng panahon ay lalo lang nagiging gahaman sa pera ang mga opisyal na nakaupo kung kaya't ginawa na nilang libangan ang sagad-sagaran na pagkuquarrysamgakabundukan

JAMIEDARAGAY

Hindi isinasaisip ng mga tao lalo na ng mga nangunguna sa pagpapalaganap nito ang mga maaapektuhan gawa ng pagkasilaw sa yaman na nakikita nila sa naturang aktibidad

Bukod sa pagbaha, nagdudulot din ito ng erosion at kagambalaan sa mga layer ng lupa dahil sa dami dami ng mga overburden na tinatanggal na maaaring magresulta sa pagiging marumi ng mga katubigan na bumababasamgakabahayan

Iniulat ng Philippine Atmosphere, Geophysical, and Astronomical Services Administration (PAGASA) na asahan ang alignment ng Venus, Mars, Jupiter, Saturn Uranus at Neptune sa langit sa buwanngEnero

Tinatawag o mas kilala rin ang alignment na ito bilang "Planetary Parade"

Magdudulot din ito ng mga problema sa paghinga kung sakaling lumala pa dahil kung tutuusin ay malaking porsyento rin ang ambag nito sa polusyon sa hangin na ating nilalanghap dahil sa mga dust emissions na kinakalat nito sa himpapawid na nililipad kung saansaan

Kung magpapatuloy pa ang mga ganitong gawain, lalo na sa Rizal, maaaring mawala ang biodiversity ng kapaligiran na magbibigay ng malaking problema para sa lahat at mahihirapan nangmulingibalikpa

Ayon sa isang interbyu ng GMA NewssaBelgianmeteorologistnasi JeanMeeus,angalignmentnglahat ng walong planeta ay isang bihirang pangyayari na nagaganap lamang tuwing 396 bilyong taon o mas matanda pa sa edad ng araw na apatnabilyongtaon

Makikita ang apat na planetang Venus, Saturn, Jupiter, at Mars gamit ang mata ngunit upang makita naman ang Neptune at Uranus kailangan ng telescope o mataasnakalidadnabinoculars

Sumatutal patuloy lamang pagtitibayin ang mga argumento ng mga negatibong epekto nito kung bakit nang nararapat itigil ang kapinsa-pinsalang quarrying sa kapaligiran partikular na sa mga likas na yaman na nagdudulot ng erosion at malubhang pagbaha sa mga komunidad sa mabababang lugar Hindi rin ito makatarungan kung pag-uusapan ang kondisyon sa trabaho nito at nalalabag nito ang mga karapatang pantao na mayroon angibapangmgamamamayan

"Mula sa ating pananaw dito sa Earth, mukhang straight line kasi yun ang posisyon ng mga planeta kapag tiningnan mula sa Earth Pero sa outer space, hindi talaga sila nakalinya," ani Nico Mendoza, isang PAGASA weather observer saulatngGMA

Maaaring panoorin ng publiko ang kaganapan sa Astronomical Observatory ngPAGASA

Bagadiong, nilampaso si Santos sa badminton singles A

Matagumpay na nasungkit ni Charles Bagadiong mula sa 11STEM A ang kampeonato nang kaniyang lampasuhin si John Ternel Santos mula sa 11-Animation sa iskor na 2-0, 21-17, 21-14, sa isports na badminton singles A na ginanap sa intramurals sa San Mateo Senior High School (SMSHS) nitong ika-14 ngsetyembretaong2024

Ipinakita ni Bagadiong, pambato ng Science Technology Engineering and Mathematics (STEM) ang kanyang abilidad sa loob ng court nang kaniyang tambakan sa unang set ang pambato ng TechnicalVocational-Livelihood (TVL) sa iskor na14-8

KumapithanggangdulosiSantos nang siya ay magpakitang gilas at kanyang habulin ang limang kalamangan ni bagadiong at idikit ang laban sa unang set sa iskor na 14-13

Ngunit dahil sa lakas ng mga hiyawan at suporta ng mga istudyante mula sa Science Technology Engineering and Mathematics (STEM), kapansinpansin na nanumbalik ang lakas ng loob ni Bagadiong at hindi niya na hinayaang makahabol ang kanyang kalabanattuldukanangunangset

Mas naging epektibo ang kaniyang laro nang gamitin niya ang mga technique na kaniyang na obserbahan sa laban, ani niya “Mas nagfocus lang akong itarget yung side ng kaliwa at backhand napansin ko kasi na hindi niya pa gamay yung parte ng court na yun at mas mabilis din siyang mapagod sa ganoong style

Pagkataposmanalosaunangset, ipinagpatuloy ni bagadiong ang kaniyang magandang laro sa pangalawang set at talunin si Santos

Sa laban partisipasyon ng bawat strand sa San Mateo Senior High School(SMSHS)angnanguna,nang kanilang ipakita ang buong suporta sa kani-kanilang mga pambatong atletasaintramurals

Matapos makoronahan ni Bagadiong bilang kampeon sa single A siya na rin ang magiging representative ng SMSHS sa daratingnadistrictmeet

WinikaniBagadiong“Anggoalko this district meet is syempre first of all is ibigay yung best ko and magenjoy sa laro, pero hinihiling ko and we hope na makapasok sa dual meetatmaiwagaywayyungschooln atinsyempre,SMSHSna‘toeh”

Sagot naman ni Bagadiong sa katanungang ano ang iyong nararamdaman sa laban at ano sa tingin mo ang pinaka susi sa pagkapanalo? “Nung una naramdaman ko yung kaba, kasi hindi ko pa kilala yung makakalaban ko pero nahandle ko naman agad yun kasi may mga nagc-cheer sakin na very supportive classmate ko and siguro kaya ako nanalo sa laban na yun kasi naniwala lang ako sa kakayahanko”

Pag-arangkada ng koponan mula sa STEM, pinatumba ang TVL sa larong Kadang-kadang!

Nagwagi ang koponan nina Rozandro A Bagtas, Fortun P Leal, John Matthew A Villagracia at Ryan Dave A Mapile mula sa 11-Science, Technology, Engineering, and Mathematics (STEM) A at Francisco S Cerrafon, Norwin T Norcio, at Kurt G Reyes mula sa 12- Science Technology, Engineering, and Mathematics (STEM) A sa naganap na San Mateo Senior High School (SMSHS) Intramurals na may katagang “Achieve greater together, Go Achievers!” noong ika-14 ng Setyembre, taong 2024 sa tradisyunal na larong Kadangkadang

Nagsimula ang kanilang kompetisyon sa pamumuno ni G Jayson Dagcuta na nagmula sa Departamento ng Science, Technology, Engineering, and Mathematics (STEM) upang mabigyang alalay at gabay ang bawat koponan ng mga estudyante sa iba’t ibang strand na mula sa Science, Technology, Engineering, and Mathematics (STEM), Accountancy Business and Management (ABM), Humanities and Social Sciences (HUMSS), at Technical Vocational Livelihood (TVL)

Isa sa mga tradisyon ang kadang-kadang kung saan magpapa-unahan ang mga kalahok na lumakad o tumakbo gamit ang baong may tali o kaya nama’y maaari rin "stilts" o dalawang kahoy na madalas kawayan at disenyong mayapakansaibaba

Dali-daling nag-unahan ang bawat manlalaro ng STEM strand upang mahabol ang nangungunang koponan na nagmula sa TVL strand na pinangunahan ni Rythz Ejay Morga ng 11- Food and Beverages Service (FBS) B Dahil dito, kalaunang umarangkada ng malalaking hakbang at bilis si Norcio na naging bunga ng kanilang pagkapanalo na kabilang sa pagkamit ng “Intramurals Overall Champion” na binigyang pagpupunyagi at samu’t-saring papuri mula sa mga guro at estudyante bilang suporta sa mga manlalarongbawatisports

WinikanamanniLeal,isasamga koponan na lumahok sa paligsahan sa tanong na kung ano ang nararamdaman ng kanilang koponan noong sumabak sa larong ito, “Nung una, kinakabahan kaming lahat pero, noong nakikita na namin na nageenjoy ang ibang teammates namin nagkaroon na rin kami ng confidence maglaro” Dagdag pa nito, ang kanilang karanasan sa nasabing laro aynagbigaysakanilanghalo-halong emosyon ngunit naging daan upang subukan itong muli at maging bukas pa sa ibat ibang larangan ng isports sasusunodnataon

Pinarangalan sa kanyang husay sa larangan ng pampalakasan

Pinatunayan ni Justin Anastacio ang kaniyang husay sa pagbibisikleta nang kanyang makamit ang karangalan na Gawad Parangal: Sa larangan ng pampalakasan na iginawad ng Mayor ng distrito ng San Mateo na si HonBartolome N Rivera Jr nito ika21 ng Setyembre, taong 2024 sa Municipal Stadium kaugnay ng ika452 Annibersaryo ng pagkakatatag ng Bayan ng San Mateo, kasama pa ang ibang magigiting na atleta na nagkamit din ng karangalan matapos nilang ipamalas ng angking galing sa kanilangsari-sarilingmgaisports

Matagumpay na naipamalas ni Anastacio ang kanyang kakayahan at talento sa kanyang isports na biking, isa siya sa mga batang magigiting na nagkamit ng mataas na karangalan dahil sa kanilang mga nakamit at pagrepresenta sa Distrito ngSanMateo

Isang batang San Matean, labing pitong taong gulang, Senior High School student na nagpursigi at winagayway ang Distrito ng San Mateo sa iba’t ibang lugar, ganyan kung ilarawan ng karamihan si Anastacio, patunay na rin sa kanyang abilidad ang limpak limpak na mga tropeyo na naka-display sa kanilang bahay, ngunit sa kabila ng kaniyang mga titulo mahabang prosesoangkaniyangpinagdaanan “

Pinagsama-saman sipag pagsusumikap at lahat, gabay ng diyos” Ga ilarawan ni Anastacio an bago niya nakamit ang mga parangal sa lara pagiging siklista tuna kahanga-hanga ang dedik bawat atleta para mag maipamalas ang kanilan gilalasnakakayahan

Tunayngangkahanga-hangaang naidudulot ng mga titulo sa mga atleta, “Mas naboost yung confidence ko at mas nag-ignite yung fire sa puso ko na ipagpatuloy pa ang pagpupursigi sa mga laban ko”, winika rin ni Anastacio kung ano ang naging epekto ng parangal sa kaniya

Siguro ang pinaka tecnique ko lang is nagpepreserba muna ako ng stamina ko sa mga unang laps pero syempre hindi ko rin binabagalan para hindi ako mahulas, tapos kapag mga last 4 laps na siyaka ako mag alloutparamakuhayungtopseeds” sagot ni Anastacio sa tanong na ano ang technique na ginamit niya upang manalosalaban

Mas inaabangan naman ng sambayanan ang kaniyang mga susunod na mga patimpalak na sasalihan at mga milestone na kaniyangmakakamit

A L P A S P L U M 18 P A L A K A S A N

A L A K A S A N

PAISA NAMAN!

UAAP: UE dinagit ang panalo kontra Ateneo

BinasagngUniversityoftheEast (UE) Red Warriors ang halos siyam na taon na pamamayagpag ng Ateneo University Blue Eagles sa iskor na 69-62 sa UAAP Season 87 men’s basketball nitong Miyerkules, pangalawang araw ng oktubre sa kasalukuyang taon sa Smart Araneta Coliseum

Nakuha rin ng Red warriors and kanilang 4th game winning streak, upang maging 4-2 ang kanilang winloss record, tumaas din sa ikatatlong pwestosateamstandingangUE

Pinangunahan ni Precious Momowei koponan ng Red Warriors nang magpakawala ng doubledouble, 18 puntos at 15 rebounds, katulong si Wello Lingolingo na mayroong13puntossasagupaan

Hindi naman bumitaw sa laban ang koponan ng Blue Eagles sa pangungunaninaTuanoatBahayna mayroong26combinedpoints

Kumaldag si Fikes sa low post upang makuha ang mid-range jumper at unang puntos ng Red Warriors sa opening frame, nagsalitan naman ng pagkuha ng puntos ang dalawang koponan hanggang mapukol ni Lingolingo ang wide open 3 pointer upang masilyahan ang first quarter sa isko na16-15

Nagpasiklab ng run ang Blue Eagles sa second quarter nang lumamang sila ng dalawang puntos dahilsaeurosteplay-upniTuanosa iskor na 22-20 at maalagaan ang kalamangan, ngunit dahil sa tres na hinatid Buhont, nagkaroon ng break away ang UE at tinapos ang second quartersaiskorna30-26

Nagkaroon ng kompyansa ang Blue Eagles sa third quarter nang kanilang dinagit ang kalaman sa iskor na 31-30dahil sa pagpukol ni Porter ng wide 3-pointer, tinapos naman nila ang third quarter nang maykompyansasaiskorna45-37

Nagpaulan ng mga tres sa fourth quarter ang Red Warriors na pinganuhan ni Momowei, tinuldukan naman nila ang laban sa isang free throwsaiskorna69-62

Ayon kay Santiago, UE head coach I'm so happy with the boys' performance They stepped up and accepted my challenge to them”, dagdag pa nito “Ang pep talk ko nga sa mga players, kasi we need to bounce back to Ateneo because tama nga 'yong sinasabi niyo it's a long time na when the last time mabeatngschool'yungAteneo”

UST pumalo papuntang finals laban sa St.Benilde

Dinagit ng Unibersidad ng Santo Tomas (UST): Golden tigresses ang ticket sa finals nang kanilang pinadapa ang reigning champion na Saint Benilde Lady blazers sa iskor na 3-0 25-23 25-15 25-15 sa semifinals ng 2024 V-League Women’s Collegiate Challenge na ginanap sa Philsport Arena nitong ika-22 ng Setyembre

Dumaan sa butas ng karayom ang mga Tigre sa first set nang maitabla ng Lady Blazers ang laban sa iskor sa 23-23 ngunit dahil sa kagila-gilalas na crosscourt hit ni perdido, naungusan nila ang StBenildeattinaposangfirstset

Hindi na hinayaan ng UST na makahabol pa ang StBenilde nang kanilang tuldukan ang laban sa pagkuha ng momentum sa mga sumusunodnasets

Pinangunahan ni Jonna Perdido ang kanilang koponan na nagtala ng 11 na puntos sa laban kasama na ang kanyang pamatay na crosscourt hit sa first set na tinuldukan ang laban

Lahing Pinoy, umarangkada sa Paris 2024 Olympics!

Nag-uwi at gumawa ng panibagong parangal sa kasaysayan ng isports ang panlaban ng lahing Pilipino dalawang gintong medalya na nasungkit ni Carlos Yulo kasabay ang dalawang tansong medalyananakuhanamanniNesthy Petecios at Aira Villegas sa ginanap na Paris Olympics 2024 sa Paris France noong ika-26 ng Hulyo hanggangika-11ngAgosto

Pinasiklaban ni Carlos Yulo ang mga nakalabang atleta sa larangan ng Pole, Men Exercise na may kabuuang 15000 puntos: 6600 na puntos sa D-Score at 8400 na puntos sa E-Score at napagpunyagihan ito ng isang gintong medalya pangalawang ginto naman ang kaniyang nakamit sa Men’s Vault na may puntos na 15433 para sa Vault 1 at 14800 para sa Vault 2 na may kabuuang 15116 na puntos na siyang may lamang lang na 015 na puntos sa atleta ng Armenia na si Artur Davtyan Parehas itong naganap noong ika-3 hanggang ika-4 ng Agosto,ngayongtaon

Hindirinnagpahuliangdalawang panlaban sa Boxing na si Nesthy Petecios na kalaunan ay nagkamit ng tansong medalya sa Women, 57 kg Boxing; tansong medalya rin kay Aira Villegas sa Women, 50 kg Boxing na siyang naganap noong ika-6 hanggang ika-7 ng Agosto, ngayongtaon

Bukod sa naging panayam kay Yulo at Petecios, natatangi rin ang naging sagot ni Villegas sa panayam sa kaniya Batay umano sa kaniya, “Ill do everything to accomplish my dreams of having our national anthem played for me in the Olympics before I retire” Isa lamang ito sa naging tanyag na nasabi ni Villegas sa kaniyang panayam at pinahihiwatig ng atleta ang kaniyang pagkakaroon ng determinasyon na manalo ng gintong medalya sa susunodnaOlympics

Bukod sa naging panayam kay Yulo at Petecios, natatangi rin ang naging sagot ni Villegas sa panayam sa kaniya Batay umano sa kaniya, “I’ll do everything to accomplish my dreams of having our national anthem played for me in the Olympics before I retire Isa lamang ito sa naging tanyag na nasabi ni Villegas sa kaniyang panayam at pinahihiwatig ng atleta ang kaniyang pagkakaroon ng determinasyon na manalo ng gintong medalya sa susunodnaOlympics

Binubuongapatnamedalyaang naiuwi ng mga atletang pinoy sa naganapnaParisOlympics2024

Namayagpag din sa laban sina Poyos at Jurado upang makamit ang panalo na mayroong 28 combined points

Sinubukang kumapit sa laban ng StBenilde hanggang dulo, nang pangunahan nina Rhea densing na nagtala ng 12 na puntos at Wielyn Estoque na nagtala ng 11 na puntos atpitongexcellentdigs

Winika naman ni Coach Kungfu Reyes, UST head coach Nag-stick lang doon sa sistema Nag-stick sa sistema, malinis na ‘yung galaw, ‘yung maturity little by little, nagagawannanangparaan

“ Yung harmony ng team nandoon ‘yung mga different tasks nila nafufulfill so magandang indication kung bakit nga kami nasa Finals

Nagagawan namin ng paraan after every error,” saad ulit ni Coach Kungfu

Inaabangannamanngmadlaang kanilang magiging performance sa best of three finals katapat ang Far Eastern University (UST) Tamaraws, na gaganapin sa ika-29 ng setyembre

Kaugnay nito ang naging panayam ng Olympics kay Carlos Yulo pagkatapos niyang manalo Ani niYulo “Ipreferaquietlife honestly but I can’t avoid people recognising mebecauseofthehonourIwasable to bring to our country,” na tumatalakay sa samu’t-saring komento at papuri ng mga Pilipino pati ng ibang lahi mapa-internet man o sa totoong buhay Naganap ang panayam sa Adidas House Paris Bukod pa sa samu’t-saring naging papuri at komento kay Yulo, dumagsa rin ang mga magagarang parangal at regalo sa kaniya ng iba’tibang Filipino brands mula sa pagkain hanggang sa appliances at mgatitulo

Sa pangkalahatan, mayroon nang 18 medalyang naiuwi ang mga pambato ng bansa Talong gintong medalya, limang pilak, at 10 tansong medalya sa iba’t-ibang kategorya ng Olympics Nagdulot ito ng panibagong bukas o daan para sa mgapambatoomgaatletanglalaban sasusunodnapalatuntunan Angiba ay nagsisimula nang mag-ensayo at ag iba ay dumadaan muna sa mariing proseso ng training para malaman kung pasok ba sila maging pambato ng bansa para sa panibang labanan

naitawid ang Race

Five F1 Academy Singapore Grand Prix!

Naisalba ni Bianca Bustamante ang kanyang ikapitong pwesto sa Driver Standings ng Formula 1 (F1) Academy sa nagdaang Race Five Singapore Grand Prix na ginanap sa Marina Bay Street Circuit noong Linggo,Setyembre22,2024

Lumihisangkapalaranngdrayber na nagmula sa McLaren Driver Development Program o McLaren na si Bianca Bustamante, 19-taong gulang, dahil sa bigong simula ng karera para sa Singapore Grand Prix

Nagpatuloy si Bustamante hanggang sa ikalawang pit stop ngunit nagmulta siya ng sampung segundong stop-and-go penalty na dahilan upang matapos ang kanyang kareraparasaaktibidad

Sinundan nito ang pagkakaroon at pagtatalaga ng safety car ng programa dulot ng pagkakaroon ng halos muntikang disgrasya; pagkakabunggo ng kotse sa pader ngdalaga

Bigong makakuha ng mataas na puntos si Bustamante para sa ikalimang karera sa ilalim ng akademya

Nakasama at nakamit ni Bustamante ang ika-14 na puwesto sa Singapore Grand Prix laban sa 16 mga kapwa drayber na galing sa iba’t-ibangpanigngmundo

Bukod dito, nangunguna si Abbi Pulling mula sa Alpine na nasa ilalim ng RODIN Motorsport, ang nasa tanyag na pwesto laban sa 15 na drayber para sa Drivers Standings, na may 245 puntos na sinundan ni Doriane Pin ng Mercedes AMG Petronas na may 150 na puntos habang si Maya Weug ng Ferrari sa ilalim ng PREMA Racing ay may 120 puntos

Naglalaban ang dalawang grupo na PREMA at RODIN para sa Team Standings Basesaikalimangkarera dikit ang laban ng dalawa; may 287 puntos ang PREMA habang 280 namanangnakamitngRODIN

Sa kasalukuyan si Bustamante ay may 57 puntos sa driver standings habang 115 na puntos naman para sa team standings sa ilalimngARTGrandPrix

Inaabangan ng mga tagasuporta ni Bustamante ang huling dalawang karera na gaganapin; sa Lusail, Qatar sa ika-29 ng Nobyembre hanggang sa unang araw ng Disyembre habang ang huling karera ay sa Yas Marina, United Arab Emirates sa ika-anim na araw ng Disyembre hanggang sa ikawalong arawngnasabingbuwan

GILLIANGUANZON

K A S A N

KORTESIANGMGALARAWAN|ZIGWHEELS&MARIELIBANES

PinatunayandinniAngeloIñigoA Ventus ang kaniyang aking galing matapos makamit ang Overall Triple Crown Champion Novice (World Series) Novice Runabout Stock Ayon kay Ventus, “The key is to adapt to different coursesandstaymentallystrong, kungsaan nakakatulong ito para magawa ng binata ang kaniyanglayuninsakompetisyon

Sinelyuhan ng pitong representatibo ng bansa ang pagkapanalo sa nagdaang 2024 Waterjet Skip World Cup sa Pattaya Thailand noong ika11hanggangika-15ngDisyembre Umariba at ipinamalas naman ng mga pambatongnasaedad14hanggang22angkanila kakayahan,abilidad,atkasanayansalaranganng Water Jet Ski Bukod pa rito, hindi lamang ang pagtayo nila sa kompetisyon ang naging eksena ngunit pati at pakikipag-kompetensya sa mga magagalingnaatletangibat-ibangbansangkasali sakompetisyon

Ang pitong pambato ay mga nagngangalang:

Marchael Louie Buhisan Jesse Arcilla Kayla Marie Povadora Mercado, Kristine Kate Povadora Mercado, Cody Lorenzo Pontino, Vito Tinio, at AngeloIñigoA Ventus

Samu’t-saring parangal ang natanggap ng bawat indibidwal Magmula sa pinakabatang kampeonato na si Tinio na siyang nagkamit ng ika-apat na pwesto sa World Grand Prix sa nabanggitnakompetisyon

“Every race was a test of grit and focus,” ani ni Vito Dagdag pa ng binata, I had to stay calm under pressure and focus on improving with each round” Si Vito rin ang kampeon sa nagdaang Kundang JetSports Malaysia Seadoo Junior Time Attack sa parehong taon Makikita rin sa post nito na na-enganyo, sumaya, at mas naging mapagkumpetensya ang kaniyang mga kalaban lalonasasimulangkaniyangkarerasalarangang ito

Habang si Cody Lorenzo Pontino naman ay nagkamit ng World Champion title sa kategorya ng Novice Ski Stock Saad pa ni Pontino na “The toughest part was staying consistent throughout the competition Every race felt like a chance to provewhatI'mcapableof”kungsaannaipamalas niyaangkaniyangnapag-aralan

Kasama rin dito ang magkapatid na sina Kristine Kate Mercado at Kayla Mari Povadora Si Kristie ay nagkamit ng Triple Crown Champion: Women’s Runabout 1100 Stock (World Series) at ika-apat sa Overall: Womens Runabout 1100 Stock (World Cup) Ayon kay Kristine, It's not just about competing--it's about representing the Philippines and inspiring others” Habang ang saad naman ni Kayla ay “It's not just about competing--it's about representing the Philippines and inspiring others” Nagkamit si Kayla ng pangalawang pwesto sa Overall: Women’s Runabout 1100 Stock (World Series)habangikaanimnapwestonamansa Overall: Women’s Runabout 1100 Stock (WorldCup)

Kaulad ng iba, nakakuha naman si Marchael Louie Buhisan ng pagalawang pwesto sa Endurance Open habang pangatlong pwesto naman sa Pro-Am 1100 Open Hindi rin magpapahuli si Jesse Arcilla