Profiadau Niweidiol yn ystod Plentyndod (ACEs) mewn poblogaethau plant sy'n ffoaduriaid ac yn geiswyr lloches ACEs mewn poblogaethau plant sy’n ffoaduriaid ac yn geiswyr lloches
Ceisiadau am loches* yn y DU1 Ymgeisiodd 29,380 o bobl (ac eithrio dibynyddion) am loches yn y DU yn 2018. Roedd 40% o'r bobl y rhoddwyd lloches, gwarchodaeth ddyngarol neu ffurfiau amgen o ganiatâd ac ailsefydlu iddynt yn 2018/19
yn blant.
Yng Nghymru, Roedd 2,842 o geiswyr lloches diymgeledd a'u dibynyddion yn cael cymorth o dan adran 95 y Ddeddf Mewnfudo a Lloches 1999 ar ddiwedd mis Mawrth 2019. Cafodd 394 o bobl eu hailsefydlu drwy'r cynlluniau ailsefydlu Pobl/Plant agored i niwed yn 2018/19.
Gall plant sy'n ceisio noddfa fod wedi profi ACEs lluosog ar draws y daith fudo ACEs ychwanegol ar draws y daith fudo e.e.
ACEs o fewn y cartref/teulu e.e.
Cyn mudo
• Cam-drin corfforol, emosiynol neu esgeulustod • Cam-drin rhywiol • Amlygiad i drais domestig • Gwahanu rhieni
Taith fudo
• Marwolaeth rhieni • Aelod o'r cartref â salwch meddwl • Camdriniwr alcohol a/neu gyffuriau yn y cartref • Aelod o'r cartref yn y carchar
2
Ar ôl mudo
• Cam-drin corfforol, emosiynol neu rywiol o fewn e.e. ysgolion a chymunedau neu gan awdurdodau • Bod yn dyst i drais tuag at eraill • Profiad o fomio • Dinistrio cartrefi • Cyflawni gweithredoedd o drais • Carcharu neu herwgydio • Amddifadu difrifol o hanfodion sylfaenol • Cam-drin corfforol, emosiynol neu rywiol gan e.e. awdurdodau, smyglwyr a masnachwyr pobl, neu o fewn systemau mudo, canolfannau cadw neu wersylloedd ffoaduriaid • Bod yn dyst i drais tuag at eraill • Amddifadu difrifol o hanfodion sylfaenol • Cam-drin corfforol, emosiynol neu rywiol o fewn llety preswyl, systemau gofal, ysgolion neu gymunedau • Bod yn dyst i drais tuag at eraill
Gall straen a thrawma rhieni o fudo gynyddu'r risg o ACEs yn digwydd o fewn y teulu yn ystod ac ar ôl mudo
ACEs mewn poblogaethau plant sy’n ffoaduriaid ac yn geiswyr lloches
Gall profiad o ACEs ymhlith plant sy'n ffoaduriaid ac yn geiswyr lloches gynyddu'r perygl o: Problemau iechyd meddwl fel PTSD, iselder a gorbryder
Problemau iechyd corfforol gan gynnwys anaf a haint
Problemau ymddygiad*
Gall effeithio ar ifanc sy'n ymgartrefu mewn gwledydd Ewropeaidd wedi'u heffeithio gan gyflawniad academaidd
Credir bod hyd at draean o ffoaduriaid anhwylder iechyd meddwl.
Mae rhai ffactorau yn cynyddu’r risg i brofi niwed o ACEs Profi ACES lluosog
Bod ar eu pennau eu hunain
Bod yn agored i niwed sy'n bodoli eisoes
Iechyd meddwl gwael gan rieni
Anawsterau ariannol rhieni
Sgiliau iaith y wlad letyol isel
Lefelau isel o gymorth cymdeithasol
Gwahaniaethu canfyddedig
Cyfnod hirach yn ceisio lloches
Mwy o adleoliadau o fewn y system
Gall llawer o ffactorau hybu cydnerthedd (y gallu i oresgyn heriau) Ffactorau unigol e.e. ymddygiadau pro-gymdeithasol, cred bod ystyr i fywyd, y gallu i feddwl yn gadarnhaol
Ffactorau teuluol e.e. ymlyniad cynnar cadarnhaol i roddwyr gofal, gweithredu teuluol da, iechyd meddwl da rhieni
Ffactorau cymunedol e.e. cyfeillgarwch cyfoedion, presenoldeb yn yr ysgol, adnoddau cymunedol
Mae llawer y gallwn ei wneud yng Nghymru i atal ACEs a diogelu rhag eu heffeithiau negyddo • Ynghyd â gwaith parhaus ar ACEs yn gyffredinol, datblygu dealltwriaeth o ACEs ymhlith plant sy'n ffoaduriaid ac yn geiswyr lloches sy'n byw yng Nghymru • Darparu gwasanaethau wedi'u llywio gan TrACE (trawma ac ACE) i blant a theuluoedd ar hyd y llwybr gofal • Targedu pobl dan oed ar eu pennau eu hunain a'r rhai sy'n profi ACEs lluosog am gymorth mwy cynhwysfawr • Deall a mynd i'r afael â heriau ailsefydlu yng Nghymru (cymdeithasol, economaidd, diwylliannol) i helpu i ddatblygu a chynnal ffynonellau cydnerthedd
Yng Nghymru, mae gan nifer o sefydliadau sy'n ymwneud â chefnogi a gofalu am deuluoedd a phlant sy'n ffoaduriaid ac yn geiswyr lloches staff sy'n ymwybodol o ACEs, neu maent yn hyfforddi eu staff amdanynt.
* Gweler Blwch 1 yn y prif adroddiad am ddiffiniadau o geisiwr lloches a ffoadur 1. Y swyddfa Gartref 2019. Mae cymorth Adran 95 ar gyfer ceiswyr lloches sydd â hawliadau parhaus, sy'n ddiymgeledd neu bron yn ddiymgeledd a'u dibynyddion 3. Kien e tal, 2018 Mae'r wybodaeth yn y ffeithlun hwn wedi'i chymryd o'r adroddiad: Profiadau Niweidiol yn ystod Plentyndod mewn poblogaethau plant sy'n ffoaduriaid ac yn geiswyr lloches Wood S, Ford K, Hardcastle K, Hopkins J, Hughes K. a Bellis M A (2020). Caerdydd: Ymddiriedolaeth GIG Iechyd Cyhoeddus Cymru.
PROFIADAU NIWEIDIOL MEWN PLENTYNDOD 3 ADVERSE CHILDHOOD EXPERIENCES