Issuu

RADEIS 3 I 2016 1

rode adviezen, denkpistes en eisen van en voor senioren

ONRUST IN DE RUSTHUIZEN De jonge verpleegster Liesbet Claeys trok in de krant De Standaard (20 augustus 2016) aan de alarmbel. In een open brief klaagde ze de wantoestanden in de rusthuissector aan. Door een tekort aan personeel is er geen tijd meer om met de mensen een praatje te maken, hygiënische zorg toe te dienen of te helpen bij het

IN DIT NUMMER

3 2016

De sociale strijd van Nigel Williams

De dunne grens tussen vergeetachtigheid en dementie

eten. De brief deed heel wat stof opwaaien in Vlaanderen en de vraag naar een betere zorgfinanciering is groter dan ooit. ABVV Senioren vraagt al langer betaalbaar, toegankelijke en kwaliteitsvolle ouderenzorg. Zorg is een maatschappelijke opdracht. Het personeelsbestand moet overeenkomen met de werkelijke zorg

100 jaar verhaeren: over symbolisme, poezie en het fin fin-de-siècle

Ouderenweek 2016: cultuurparticipatie op latere leeftijd,

die de bewoners nodig hebben. De kosten van extra personeel mogen niet op de rekening van de bewoners terecht komen. De uitgaven van rusthuisbewoners moeten beperkt worden tot een plafondbedrag, zodat ouderen op een kwaliteitsvolle manier van hun oude dag kunnen genieten

Rood roest niet: ze nemen altijd de zwaksten eruit

Ook hebben we nog een KEUKENRECEPT op pagina 10 en een KRUISWOORDPUZZEL op 11. Ontdek het snel binnenin…

edito

Waarde kameraad, De zomer nadert haar einde en de batterijen zijn weer opgeladen. Het is ook nodig want ons verzet tegen het federaal en Vlaams rechts beleid gaat voort. Minister van Financiën Van Overtveld wil de vennootschapsbelasting voor bedrijven stevig verlagen. Dit betekent minder inkomsten voor de overheid. Wat men zal compenseren door extra besparingen in de …. Sociale Zekerheid. De rekening komt opnieuw terecht bij de actieven en de niet-actieven, die sinds het aantreden van deze regeringen de facturen alleen maar zagen verhogen. Dit is voor ons uiteraard onaanvaardbaar. Op 29 SEPTEMBER organiseert het gemeenschappelijk vakbondsfront dan ook opnieuw een GROTE BETOGING IN BRUSSEL. We brachten eerder al enkele keren meer dan 100.000 mensen op de been. Op 29 september kunnen we niet minder doen! Iedereen moet zich

thans aangesproken voelen, ook onze senioren die we uiteraard oproepen solidair mee op te stappen. Hoe cynisch kan het worden, voorstellen om de vennootschapsbelasting te verlagen op een moment dat in Gosselies nabij Charleroi 2200 mensen in één klap hun baan verliezen bij Caterpillar, en samen met hen vele duizenden anderen bij de onderaannemers van Caterpillar. Ondanks de inzet van de werknemers, de besparingen, de eerdere afdankingen, de verhoogde flexibiliteit en de inleveringen. Caterpillar is een modern bedrijf met hoogtechnologische producten. Niet dat dat van belang blijkt te zijn… Wij allen willen niet alleen maar de facturen oppikken van dit beleid. Laat ons dat op 29 september dan ook duidelijk laten horen! Caroline Copers Afgev. Bestuurder Linx+

lezersbrief

In september werden de pensioendossiers weer geopend. De zoveelste besparingsronde staat ons te wachten nu het begrotingstekort groter is uitgevallen dan verwacht. En ik ben het meer dan beu om te horen dat er geen alternatieven zijn. In geen enkele verkiezingscampagne stond er ooit iets over het optrekken van de pensioenleeftijd of het verstrengen van de toegangsvoorwaarden tot het minimumpensioen. We zijn op een goedkope manier misleid. De “Sociale Correcties voor de laagste inkomens” zijn maar een schaamlapje. Holle woorden die de gemoederen moeten bedaren . Het is tenenkrullend. Ze vinden steeds het geld om werkgevers alle sociale voordelen te geven en kunnen 9 miljard uittrekken voor defensie. Maar als het over pensioenen gaat, horen we altijd hetzelfde riedeltje. Met 9 miljard euro zou men nochtans vele pensioenen kunnen optrekken om

een volwaardig leven te kunnen leiden. Onze pensioenen zijn nog steeds de laagste in Europa. Veel gepensioneerden leven van een pensioentje dat ver onder de armoedegrens ligt. Maar niemand lijkt daar wakker van te liggen. Integendeel, pensioenen zijn in deze neoliberale welvaartsstaat een budgettaire last. Net als wij gepensioneerden. Het puntensysteem is hier een mooi voorbeeld van. Ons pensioen wordt binnenkort berekend op basis van punten. Net zoals de aandelenkoers op de beurs, fluctueren onze ‘pensioenpunten’. De uitkomst is uiterst onzeker en afhankelijk van diverse factoren buiten het individu om (levensverwachting, politieke context, …). Conclusie: We gaan allemaal langer moeten werken en op het einde van je carrière zal je minder pensioen ontvangen dan in het oude systeem. Is dit het systeem dat wij wensen voor onze kinderen en kleinkinderen?

De nieuwe maatregelen die op tafel liggen, de afschaffing van de gelijkgestelde periodes, zijn een rechtstreekse aanval op vrouwen. Zij hebben veel vaker deeltijdse periodes in hun loopbaan om voor de kinderen of de ouders te zorgen. Door het afschaffen van de gelijkgestelde periodes krijgt men nog minder pensioen en wordt de armoede nog verder in de hand gewerkt. Het moet nu maar eens gedaan zijn met besparingen en hervormingen op de kap van de zwakste. Dat de regering-Michel nu maar eens de ballen aan zijn lijf heeft om het geld te gaan halen daar waar het zit. Grote vermogens in de bekende belastingparadijzen staan wortel te schieten. Misschien wordt het eens tijd voor een (Europees) vermogenskadaster ? Maar, ja het is gemakkelijker om het geld te halen bij de kleine man. Een boze gepensioneerde, Jos Vingerhoed

INTERVIEW

RADEIS 3 I 2016 3

De SOCIALE STRIJD van NIGEL WILLIAMS

RADEIS 3 I 2016 4

DE SOCIALE STRIJD VAN NIGEL WILLIAMS ‘FUCK TINA’ een boeiend pamflet tegen het neoliberale discours bare toekomstplannen. Dat is spijtig.” MAES: “Traditioneel links heeft zich te lang laten meeslepen in dit neoliberale verhaal. Toen men Tatcher vroeg wat haar grootste verwezenlijking was, was haar antwoord: Tony Blair. Haar grootste vijand hier nog relatief braaf met de din- werd haar grootste medestangen die je daar ziet in het Noorden, der. Met de laatste bankencrisis in Manchester, Bradford, etc. Werk- kwam dat hele TINA-verhaal terug loosheid, nulurencontracten etc.” naar boven. There Is No Alternative. Iedereen gaat hier in mee. Net Wat is de rol links? daarom is het moeilijk zich los te wrikken.” WILLIAMS: “New Labour, wat is dat? WILLIAMS: “Er gaan “We zijn ook verleerd Jonge hipsters die keuzes gemaakt om mensen te laten met hun chai latte in moeten worden die denken. Heel dat een leuke koffiebar in impact zullen hebben kritisch denken is Londen zitten te slurop onze toekomst. door dat neoliberaal pen. Moeilijk om een Anders is extreemgestel afgestompt. verbinding te krijgen. rechts aan de beurt. We moeten aan Labourleider Jeremy In dat opzicht, ik snap jongeren uitleggen Corbyn probeert dit. de mensen wel. Als dat er wél alternaHij heeft het moeilijk jouw kinderen tot tieven zijn. Zeker momenteel. hun 45ste met hun aan hen. We lijken de kinderen bij jou moepedalen soms wat Deed hij genoeg ten wonen, omdat kwijt. Van daar ook moeite om de Brexit ze geen werk hebdit boek.” tegen te houden? ben, en plots komen er daar honderdduiWILLIAMS: “Niet Nigel Williams zenden Polen bij die genoeg. Het was prewél werk hebben. Leg cies van moeten. Hij is voor een ander Europa. Zijn ver- dat maar eens uit. Nu, de woon- en haal en argumenten kwamen moei- werkomstandigheden van die Polen zijn niet om over naar huis te schrijlijk over bij de mensen.” ven. Mensen zien hun miserie niet, enkel dat zij wél werk hebben en jij DE VAKBOND VAN DE TOEKOMST niet. Dan denk je gemakkelijk dat de schuld bij de ander ligt. Heb je Is de Brexit een uiting van de zgn. dan geen verhaal, ga je zelf niet tot Culture of Complaint? Het lijkt bij de mensen, dan stopt het.” alsof we opgehouden zijn met dromen. MAES: “Je mag de mensen daarenboven ook niet met de vinger wijWILLIAMS: “Dat hangt misschien af van streek tot streek. Maar het is zen hé!” wel zoeken naar concrete en haal- TREES HEIRBAUT: “We zijn ook ver-

Nigel Williams’ nieuwe boek “Fuck TINA” kan je gerust een welgemikte schop tegen het systeem noemen. Samen met filmmaker JEF MAES en schrijfster TREES HEIRBAUT maakte hij een welgemeende middenvinger aan het neoliberale denken. Het is een pleidooi voor een socialere strijd en legt aan de hand van persoonlijke verhalen interessante toekomstprojecten bloot. Wij hadden een boeiend gesprek met de 3 initiatiefnemers. Wie is erger: Boris Johnson, David Cameron of Nigel Farage? WILLIAMS: (direct) “Tony Blair”. Waarom? WILLIAMS: “Omdat hij de wereldvrede voor de komende honderd jaar naar de vaantjes heeft geholpen. Blair is een oorlogsmisdadiger. Hij zei dat hij vertrouwen had in de bewijsstukken die hij kreeg. Hij ging akkoord met George W. Bush en dat heeft dus een heel werelddeel in miserie geplaatst. Hij is ongeveer verantwoordelijk voor 160.000 dode Irakezen. Over de Brexit, Boris Johnson dan. Farage heeft geen directe macht. Het is Johnson die Londen verkocht heeft aan de rijke Russen en Saoedis. Het blijft een moeilijk debat. In het leave-kamp heb je verschillende strekkingen.” MAES: “Het leave-kamp was voornamelijk…” WILLIAMS: “… een anti-establishmentstem.” MAES: “ Ja, en vooral van hen die al 30 jaar uit de boot vallen en een radicale middenvinger naar het establishment stuurde”. WILLIAMS: “Kijk naar het Noorden van Engeland. Politici komen daar niet. Het is gevaarlijk, aangezien ze wel eens op hun bakkes kunnen krijgen. Mensen zijn zwaar misnoegd. Het kan niet erger. Als je het vergelijkt met hier, sommige zware buurten in Charleroi bijvoorbeeld, is het

RADEIS 3 I 2016 5

ging met elkaar.” WILLIAMS: “Bij ABVV-Metaal zag

leerd om mensen te laten denken. Heel dat kritisch denken is door dat neoliberaal gestel afgestompt. We moeten aan jongeren uitleggen dat er wél alternatieven zijn. Zeker aan hen. We lijken de pedalen soms wat kwijt. Van daar ook dit boek.” Waarom opteerden jullie om het boek mét DVD uit te geven? WILLIAMS: “DVD’s verkopen niet en boeken ook niet, dus hoopten we dat ze het samen wél zouden doen (lacht). Maar, als ik kijk in mijn werk als delegee, dan weet je dat de meesten geen zin of tijd hebben om een boek te lezen. Het is belangrijk dit te kunnen bespreken en beelden helpen daarbij.” MAES: “Dit werkinstrument is bedoeld als opening naar discussie.” WILLIAMS: “En we kunnen het gerust oneens zijn. Vakbonden hebben in dit debat een rol op te nemen. Als ze niet de traditionele tour op gaan.” Hoe zien jullie de toekomst van de vakbeweging in? WILLIAMS: “Ha, als ze er nog ene

je ook dat goede en correcte delegees een immens belangrijke rol op de werkvloer hebben. Maar die moet eerlijk verkozen worden en best door iedereen geaccepteerd worden.” MAES: “In Engeland hebben ze de mijnwerkersvakbond kapot gekregen door de eenheid kapot te maken. Je ziet hier hetzelfde gebeuren. De Waalse bonden tegen de Vlaamse, de spoorwegen tegen de rest van de samenleving, etc. Nadenken over hoe we best een gemeenschappelijk front vormen is heel belangrijk.” WILLIAMS: “Ik begrijp dat mensen foeteren als het spoor wordt platgelegd. Het is belangrijk dat we dat uitgelegd krijgen, dat we niet met beide benen naar voor alles en iedereen omver tackelen. Een samenwerkingsverband met de burger is best mogelijk. Laat ons creatiever worden, zodat de mensen ons “Men komt meestal steunen. We doen het gaan hebben! Ze moeaangesjokt met het nog relatief goed en ten stoppen met die mantra “Het zijn dat mogen we niet centralisatie van onze onze ondernemers verliezen.” structuren. Ik ben die rijkdom produceanarcho-syndicalist. ren, en dat sijpelt TEGEN Voor mij is de vakbewel naar beneden.” ONGELIJKHEID weging het begin- en Nee, ze pissen op eindpunt.” ons – dat sijpelt naar Het grote discussieMAES: “Het is een beneden. We moeten punt deze eeuw is debat dat gevoerd ook geen bang naast klimaatveranzal worden binnen de hebben van die dering, de toenevakbond. Dat is geen fuckers. Die mannen mende ongelijkheid. evident debat. Vakbehebben geen tanks In het boek hebben wegingen zijn vooral hé!” jullie het er uitgegeconcentreerd rond breid over. grote bedrijven en Nigel Williams sectoren, maar hoe MAES: “Iemand die hou jij ook rekening hier zeer relevante met de kleine garnalen, en welke dingen over geschreven heeft is boodschap geven we hen mee.” professor Anthony Atkinson. In zijn boek Inequality: what can be done? WILLIAMS: “Het is geen gemakkeHeeft hij ook zeer concrete ideeën, lijke denkoefening. Belangrijk blijft: zoals een ongelijkheidstoets bijmensen bereiken.” voorbeeld. Als een maatregel wordt HEIRBAUT: “Er zijn mogelijkheden, genomen gaat deze toets na hoe dit als je de democratie organiseert de ongelijkheid al dan niet laat toebinnen onze vakbond bieden zich nemen.” er heel wat mogelijkheden aan. Ik ben steeds ACOD-militant geweest WILLIAMS: “Men komt meestal aanen we hadden een militantengroep gesjokt met het mantra “Het zijn die geregeld samenkwam, in debat onze ondernemers die rijkdom pro-

RADEIS 3 I 2016 6

duceren, en dat sijpelt wel naar beneden.” Nee, ze pissen op ons – dat sijpelt naar beneden. We moeten ook geen bang hebben van die fuckers. Die mannen hebben geen tanks hé!” Van waar die angst? WILLIAMS: “Onze politici voeden dit. Alternatieven worden vaak afgeschilderd als onwerkbaar. Maar dat klopt niet. Men weet goed genoeg dat er nooit meer genoeg jobs zullen zijn hier. We denken steeds twee zaken: de rijken creëren jobs, en er is werk, als je wilt. Nee, klopt niet.” MAES: “Door jobautomatisering.” WILLIAMS: “Maar dat is niet erg. Het gaat om eerlijk herverdelen. De vraag is waarom doen onze politici toch zo graag mee met die hele hoop?” MAES: “De draaideurpolitiek” WILLIAMS: “Geldgraaierij dus.” Is dat niet altijd al zo geweest? Macht corrumpeert. MAES: “Ik weet niet of dat altijd zo geweest is. Atkinson geeft dat

zetelen. ” ook aan. Tot in de jaren ’80 liep de hoogste belastingschijf tot in de WILLIAMS: “Maar ook door vroeger, zestig procent voor de hoogste ver- dankzij de vele kaviaarsocialisten mogens. De ongelijkheid was daar- binnen onze rangen. Die vertegendoor kleiner. Door het Tatcherisme woordigen ons niet. Die bourgeoiis di e ongelijkheid op vijf jaar tijd sie, dat is geen socialisme. Die zijn immens groot geworden. Neem niet links hé. Forget it! We mogen nu Fat Cat Tuesday. Na 4 dagen in de arbeidersklasse niet in de steek januari hebben alle CEO’s van de laten. Je drijft hen zo in de armen Britse beursgenoteerde bedrijven van extreemrechts. We moeten dus evenveel verdient als alle Britse vanuit de basis kunnen zeggen: werknemers samen.” deze vorm van politiek pikken wij niet langer.” WILLIAMS: “En dus opnieuw: waarom ondernemen politici geen Waar zouden we dan oplossingen actie? Van liberalen of N-VA’ers in vinden? In beter onderwijs, in snappen we wel waarom, van volksverheffing, cultuur? zachte CD&V’ers en sommige bij ons, neen, dat snap ik HEIRBAUT: “Cultuur dan weer niet.” is zeker een belang“Wij zitten met een rijk punt. Maar ze breHEIRBAUT: “Velen zijn maatschappij die ken het af!” ook meegegaan in dat liefst heel veel neoliberale discours. WILLIAMS: “Een mensen op de De politiek is vaak in basisloon. Begin daar schroothoop gooit. hetzelfde bedje ziek. ook eens over te denVooruitgang is niet Politici spreken al op ken. Er gaan niet 45 uur per week voorhand vaak af wie genoeg jobs zijn voor werken. vooruitgang waar op de lijst staat iedereen. Vanuit dat is 20 uur per week en wie in welke raden punt moeten we eens werken.” van bestuur kan gaan beginnen nadenken. Nigel Williams

RADEIS 3 I 2016 7

ten. Investeren in gezinsleven is goed voor de economie.” HEIRBAUT: “En dan toch willen ze mensen langer laten werken.” WILLIAMS: “Voor mij is dat comedy gold. Ik schrijf die grap gewoon over, omdat ze zo absurd is. Er is vanalles aan het broeien hé. Pode-

Dit verlegt het hele debat. Want we zitten met een maatschappij die heel veel van mensen liefst op de schroothoop gooien. Vooruitgang is niet 45uur per week werken. Vooruitgang is 20 uur per week werken.” MAES: “Er zijn genoeg experimen-

VOORUIT GENT

mos, Syriza, Bernie Sanders, noem maar op. We moeten, zeker voor Europa, een sociaal plan hebben, een toekomstvisie. De dreiging van automatisering moeten we serieus nemen. Technologie neemt een verre vlucht vooruit. De reactie op het jobverlies hierover komt later.” MAES: “Er zijn boeiende grassroots-bewegingen. In het boek hebben we het over de voetbalploeg FC United of Manchester, een club volledig gerund door de supporters zelf. WILLIAMS: “Dat is durven. Durven. En doen. Iets wat we binnen onze vakbeweging ook meer moeten doen. Het zal nu meer dan ooit nodig zijn. Want er zijn hoopgevende dingen. Mensen verenigen zich hoe langer hoe meer, op verschillende thema’s. je ziet dat onze jongeren ook zoekende zijn naar alternatieven, naar kennis, dat ze zich niet zo maar neerleggen bij hoe de dingen lopen. Het leeft echt wel voor zot hoor. En de vakbeweging kan hier een belangrijke rol in opnemen.”

1+2+3 DECEMBER 2016 3 DAGEN EN 3 NACHTEN VAN DEBAT, LITERATUUR, INTERVIEW, THEATER, MUZIEK, PERFORMANCE, URBAN ART, EXPO, DOCUMENTAIRE, BOEKENRUIL, POETRY SLAM EN FEEST ...

van de

met o.a. Lize Spit / Abdelkader Benali / Rudi Vranckx / Luc Nilis / Baki Topal / Francesca Vanthielen / Alain Platel / Laila Ben Allal / Aya Sabi / Martin Heylen / SX / Kim Gevaert / Kristel Verbeke / Junior Bauwens / Sherin Khankan / Stefan Blommaert / Rutger Bregman / Rik Coolsaet / Judith Vanistendael / John Crombez / Alicja Gescinska / Srecko Horvat / JP Van Bendeghem / Jonathan Holslag / Maud Vanhauwaert / Samira Bendadi / ...

WWW.FESTIVALGELIJKHEID.BE #FESTIVALGELIJKHEID met de steun van

FestGelijk_AdMO.indd 1

22/08/16 15:43

RADEIS 3 I 2016 8

KENMERKEN VAN DEMENTIE

GEHEUGENVERLIES Vergeet afspraken, valt in herhaling, is vaak dingen kwijt, niet meer weten welke dag het is, de buurman niet meer herkennen. TAAL Niet op bepaalde woorden kunnen komen, een gesprek niet meer kunnen volgen. MOEITE KRIJGEN MET ALLEDAAGSE TAKEN Onhandigheid met het uitvoeren, dingen verkeerd opbergen. VERANDERING IN PERSOONLIJKHEID Sneller boos, geagiteerd, of andersom juist veel vriendelijker, slordig, geen aandacht voor huishouding of zelfzorg, verlies van initiatief. DESORIËNTATIE IN TIJD EN PLAATS Niet meer weten waar men is, de weg naar huis of winkel niet meer vinden, omkering dag-/nachtritme. OORDEELSVERMOGEN Gevaarlijk oversteken, verstoord tijdsbesef, ’s winters zonder jas naar buiten. MOEITE MET ABSTRACT DENKEN Plannen en organiseren lukt niet meer goed. STEMMING Achterdocht, somber, onzeker.

RADEIS 3 I 2016 9

gezondheid

OVER DEMENTIE 24 september is het Werelddag dementie. Vandaag lijden 47 miljoen mensen wereldwijd aan dementie. Tegen 2030 spreken we van een verdubbeling. Hallucinante cijfers. De aandoening heeft niet alleen grote gevolgen voor de levenskwaliteit van de persoon en zijn omgeving, ook onze gezondheidszorg komt onder druk te staan. WAT IS DEMENTIE? Dementie is een aandoening die Als mensen dementie krijgen, slageleidelijk het geheugen aan- gen ze er niet meer in informatie tast, waardoor het steeds moeilij- van het korte geheugen, waar het zo een dertig seconden ker wordt om dagdablijft, over te dragen gelijkse activiteiten uit naar het lange termijn te voeren. Dit proces Vergeten we geheugen waar het alkan verschillende jaallemaal al niet tijd blijft. ren in beslag nemen eens de naam en het verloop is moeivan een boek of SIGNALEN lijk te voorspellen. Het plaats? Maar Dementie is niet één hangt af van persoon waar ligt de bepaalde ziekte met tot persoon. grens tussen één bepaalde oornormale vergeetzaak, maar het is een IETS ANDERS DAN achtigheid en overkoepelende term VERGEETACHTIGHEID? beginnende voor verschillende Het vergeten van nieudementie? symptomen. Vergeetwe informatie is het achtigheid is een normeest voorkomende maal ouderdomsverschijnsel, echsymptoom van dementie. Eigenlijk ter wanneer het zich herhaaldelijk niet meteen verontrustend. voordoet in combinatie met andere Vergeten we allemaal al niet eens de naam van een boek of plaats? symptomen, is het aangewezen om Maar waar ligt de grens tussen nor- met een huisarts te gaan praten. male vergeetachtigheid en begin- Hij kan u doorverwijzen naar een specialist. nende dementie? Stel je eerst het geheugen voor als twee ruimtes: er is de kleine hal waar alle nieuwe informatie binnen komt, dat is het kleine geheugen. Uit die informatie wordt een eerste selectie gemaakt. Het gekozen materiaal komt in een grote voorraadplaats terecht, het grote geheugen. Om er voor te zorgen dat de informatie van het kleine naar het grote geheugen gaat, moet je moeite doen. Als je nog een kind bent gaat dat vanzelf. Als je ouder wordt, verloopt dat moeizamer. Je moet de informatie ordenen, misschien zelfs herhalen om ze te kunnen onthouden. De details kan je wel al eens vergeten.

KUNNEN WE DEMENTIE GENEZEN? Dementie is niet te genezen. Men kan op dit moment enkel een tijdelijke stilstand of vertraging teweegbrengen in de ontwikkeling van de ziekte. De medicatie slaagt echter niet bij iedereen aan. Wel kunnen we ons brein gezond houden door ons korte- en lange termijngeheugen te trainen. In zijn boek ‘het seniorenbrein’ geeft neuropsycholoog André Aleman enkele nuttige tips:

Blijf mentaal actief. Lees een boek, maak sudoku’s en kruiswoordraadsels of leer een muziekinstrument bespelen. Tv-kijken heeft dan weer geen enkele positieve invloed. Blijf sociaal actief. Sociale activiteiten zijn heel goed voor je brein. Kom dus uit je kot. Spreek af met vrienden of wordt lid van een vereniging. Mensen die regelmatig sporten hebben een geringere kans op alzheimer. Zelfs als er al dementie is vastgesteld, kan bewegen een mentale achteruitgang tegengaan. Drie keer per week een half uur sporten volstaat. Let tot slot op uw voeding en drink minstens 1,5 liter water per dag. Eet evenwichtig met veel groenten en fruit, granen en eiwitten. Drie keer per week vette vis werkt bovendien ook erg bevorderlijk voor het geheugen.

MANTELZORG EN VRIJWILLIGERSWERK 70% van de Vlaamse dementerenden worden thuis verzorgd door hun partner of kinderen. Een niet te onderschatte taak met verregaande gevolgen voor de relatie, carrière en het gezinsleven van de mantelzorger. Mantelzorgers en vrijwilligers hebben de nodige ondersteuning nodig vanuit de overheid. Bijkomende investeringen in de professionele hulpverlening zijn noodzakelijk om een kwaliteitsvol en betaalbare zorgen ondersteuningsaanbod te garanderen.

RADEIS 3 I 2016 10

ROOD RECEPT

INGREDIËNTEN 2 PERS •• 500g rode bietjes •• 1 flespompoen

Pompoen met geroosterde rode bieten soep De herfst komt eraan en dan is het weer tijd voor lekker warme soep. Dit recept met pompoen en geroosterde rode bieten vermengt verschillende smaken, wat leidt tot een verassende smaaksensatie.

•• 2 teentjes look •• halve ui •• 1 liter Groentebouillon •• enkele takjes Tijm •• olijfolie •• boter

BEREIDING

—— Verwarm de oven voor op 190 graden. —— Borstel de bieten zo nodig onder de kraan schoon. Kook de ongeschilde biet 15 minuten in een afgedekte pan met water totdat ze zacht genoeg zijn zodat je er met een vork kan inprikken. —— Laat de bieten afkoelen en begin ondertussen met de pompoen fijn te snijden in stukken van een duimbreed. —— Stoof de ui, de look en de tijm totdat ze mooi goudbruin zijn. —— Schil de bieten en snij ze in stukken. Leg ze vervolgens samen met een teentje look en de tijm op een ovenplaat en besprenkel met olijfolie. —— Rooster 15 tot 20 minuten in de oven. —— Stoof de pompoenblokjes gaar.

—— Voeg de ui en de rest van de look toe. —— Voeg de groentenbouillon toe en laat alles zachtjes inkoken. —— Neem de bieten uit de oven en voeg ze toe aan de soep. Hoeveel bieten je toevoegt, hangt af van de smaak die je wenst. Een goede verhouding is de helft minder bieten dan de hoeveelheid gebruikte pompoen. —— Laat de soep wat afkoelen en haal de tijm eruit. Mix de soep totdat deze glad is. Je zal een mooie roodgekleurde soep krijgen. —— Doe er het sap van een halve citroen in en serveer met wat verkruimelde feta en enkele takjes tijm.

De aardse smaak van rode biet bevalt niet iedereen. Nochtans is deze groente erg goed voor je lichaam. Rode bieten zijn rijk aan magnesium, vezels en zitten vol antioxidanten. Ze verkleinen het risico op hart- en vaatziekten, verbeteren je spijsvertering en je stofwisseling en verlagen je cholestol tot wel 40%.

RADEIS 3 I 2016 11

ROOD KRUISWOORD HORIZONTAAL

2. Keukenkruid

3. Spaanse protestbeweging

4. Ten minste houdbaar tot 6. Zorg die snel moet toegediend worden. 7. Kledingstuk uit India 3

9. Griekse letter 10. Gedicht op grafzerk van de dichter Verhaeren

4 5

VERTICAAL

1. Meest voorkomende oorzaak van dementie: ziekte van ... 2. Christopher Sholes was de uitvinder van ...

5. Europese taal

6. Continu 9

8. Rivier in Duitsland

WIST JE DAT… Dichtbij Mauritius, een eiland in de Indische oceaan, is EEN ONDERWATER WATERVAL. De waterval is een optische illusie gecreëerd door zand dat in patronen stroomt waardoor het dus op een onderwater waterval lijkt. De illusie is zichtbaar vanop het land.

De schikking van de letters op het QWERTYTOETSENBORD het werk is van de man die de typemachine uitvond: Christopher Sholes? De Engelsman zette de letters in eerste instantie op alfabetische volgorde op het toetsenbord van zijn typemachine. Maar de hamertjes die aangeslagen kwamen met elkaar in botsing. De letters op het toetsenbord werden daarom verplaatst. Het resultaat was de zogenaamde qwerty-indeling, genoemd naar de eerste zes letters van de bovenste rij. De Fransen vonden dat er bij de qwerty-indeling te weinig rekening was gehouden met hun specifieke lettergebruik. Dus ontwikkelden ze een variant, de zogenaamde azerty-indeling.

MAO ZEDONG bood de Verenigde Staten tijdens een handsoverleg in 1973 10 miljoen Chinese vrouwen aan. ‘Zoals u weet is China een zeer arm land’, zei Mao tegen de toenmalige minister van buitenlandse zaken Henry Kissinger. ‘We hebben niet veel, maar wat we wel hebben is een vrouwenoverschot. Dus als u wilt kunnen we u er wel een paar geven.’ De eerste fiets met een kettingaandrijving werd gebouwd in 1885? Er werd toen gekozen voor een driehoekig frame omdat deze constructie met een stang de meeste stevigheid bood. Aanvankelijk stelde dat geen probleem omdat fietsen grotendeels een mannenzaak was. Maar al snel wilden vrouwen ook gebruikmaken van de fiets. Echter, de lange rokken en jurken waren lastig over de stang te draperen. DE BOVENSTE STANG werd dus weggehaald. Hier ontstond het verschil tussen mannen- en vrouwenfietsen.

geschiedenis

100 jaar Verhaeren Over symbolisme, poëzie en het fin-de-siècle 100 jaar geleden kwam de Belgische dichter Emile Verhaeren tragisch om het leven. Verhaeren was (en is nog steeds) een van ‘s lands belangrijkste dichters. Reden te meer om het leven en oeuvre van deze “Europeaan avant la lettre” te vieren. VAN SINT-AMANDS NAAR EUROPA Emile Verhaeren (1855-1916) brak einde 19de eeuw door als dichter en kunstcriticus. Als snel raakte hij via zijn poëzie, kortverhalen, kunstkritieken en toneelstukken bekend in artistieke middens. Hij rekende schilders als Theo Van Rysselberghe, James Ensor en Fernand Khnopff tot zijn vrienden. Verhaeren bezong het Vlaamse platteland en de stad in lange, donkere gedichten. Hij uitte ook fikse kritiek op de Industriële revolutie en de kwalijke gevolgen ervan op mens en maatschappij. Zijn bekendste werken zijn de “tentaculaire grootstad”, zijn liefdespoëzie aan Marthe en de ode aan zijn geboortedorp Sint-Amands. Verhaeren was een van de weinige Belgische schrijvers die in die tijd een Europese uitstraling genoot. Zijn werk behoort tot de wereldliteratuur. Zijn oeuvre is in 28 talen vertaald. In Vlaanderen werd hij echter met minder enthousiasme onthaald omdat hij uitsluitend in het Frans schreef. MET MARTHE NAAR PARIJS In 1889 raakt hij in de ban van de Luikse Marthe Massin. Zijn gedichten veranderen van toon, ze worden minder zwaarmoedig. Ze trouwen in 1891 en blijven heel hun leven samen. Na enige tijd in Brussel te hebben gewoond, trekken ze in 1898 naar Parijs, het artistieke en literaire wereldcentrum van dat moment. Hier raakt hij bevriend met Auguste Rodin, Stefan Zweig en Rainer Maria Rilke.

1914-1916 De Eerste Wereldoorlog gooit zijn leven volledig om. Zijn bewondering voor Duitsland slaat om in haat. Verhaeren engageert zich voor zijn vaderland en voert strijd met de pen. Hij schrijft enkele oorlogsessays en gaat heftig tekeer tegen de Duitse bezetter. Daar komt op 27 november 1916 abrupt een einde aan. Verhaeren komt te Rouen om in een tragisch treinongeval. 100 JAAR VERHAEREN Het Emile Verhaeren museum en zijn geboortestad Sint-Amands organiseren dit jaar een hele reeks boeiende activiteiten: —— Van 22 MEI 2016 TOT 27 NOVEMBER 2016 loopt de tentoonstelling ‘EMILE VERHAEREN, EEN DICHTER VOOR EUROPA’. Deze tentoonstelling focust op de Europese aspiraties van de dichter. Zij brengt een overzicht van zijn Europese geschriften, vrienden en ideeën. —— Er zijn verschillende wandel- en fietsroutes uitgestippeld die je meevoeren langs de mooiste plekjes —— Speciaal voor deze gelegenheid werd er een nieuw biertje gebrouwen: de Cuvée Verhaeren. Smakelijk!

Voor meer info omtrent extra activiteiten verwijzen we je graag naar de website van het EMILE VERHAEREN MUSEUM of telefonisch via 052 33 08 05

Handschrift van Emile Verhaeren.

RADEIS 3 I 2016 13

s - plus

Ouderenweek 2016 Samen de drempel over – cultuurparticipatie op latere leeftijd Cultuurparticipatie op latere leeftijd, dat is waar de Ouderenweek campagne om draait in 2016. De helft van de ouderen participeert aan cultuur, wat betekent dat de andere helft dat niet doet, onder andere omdat zij drempels ervaren. Nochtans heeft culturele participatie een belangrijk aandeel in het actief en zinvol ouder worden. Het is voor ouderen een bron van expressie, en zingeving en heeft een positieve impact op de fysieke gezondheid, het psychisch welzijn en de sociale cohesie. Er is dus nog heel wat organisatie helpt te regroeipotentieel voor de flecteren, te experimenoudere generaties, zowel teren en te (co)creëren. op het vlak van ‘kijken en luisteren’ als in het ‘zelf INSPIRATIEGIDS creëren’ van cultuur. De Praktijkverhalen kunnen Vlaamse Ouderenraad heel wat inspiratie biespoort lokale ouderenden. Daarom bundelde raden en ouderenverenide Vlaamse Ouderengingen aan deze dremraad heel wat verhalen in pels aan te kaarten en een inspiratiegids die als stimuleert culturele spe- De inspiratiegids die als bijlage werd verspreid in bijlage werd verspreid in lers om een ouderenp- Actueel. Actueel, edities april en roof aanbod te ontwikkejuli 2016. Ontdek welke len. Samen met ouderen initiatieven er op lokaal en hun verenigingen, ouderenra- en nationaal vlak worden genomen den en voorzieningen kunnen zij om welzijn en cultuur dichter bij elevolueren naar een cultuurbeleid kaar te brengen, om ouderen een voor alle leeftijden. creatief platform aan te bieden, om cultuur toegankelijker te maken, … DE CULTUURSCAN VOOR LOKALE OUDERENRADEN De CULTUURSCAN, de BROCHURE De cultuurscan is een handig in- en de INSPIRATIEGIDS vind je terug strument dat lokale ouderenraden op www.ouderenweek.be ! helpt om positieve en minder goede cultuurervaringen te verzamelen. Is het cultuuraanbod ouderen- De OUDERENWEEK slaat sinds proof? Krijgen ouderen voldoende dit jaar de digitale weg in. Like creatie- en toonkansen? De lokale de pagina van de Ouderenweek ouderenraad gaat op onderzoek. op www.facebook.com/ouderenweek en blijf de komende weken BROCHURE ‘SAMEN DE DREMen maanden op de hoogte van PEL OVER’ VOOR CULTURELE alle nieuwtjes. SPELERS Wie tijdens de Ouderenweek De Vlaamse Ouderenraad ontwik- (beleids)activiteiten in het kader kelde de brochure ‘Samen de drem- van het jaarthema organiseert, pel over’ waarin zes zestigplussers kan bezoek krijgen van de vliehun verhaal vertellen. Zij delen op- gende reporter van de Vlaamse lossingen voor de drempels die zij Ouderenraad. Laat weten wat jij ondervonden om te participeren organiseert aan veerle.quiryaan cultuur. De brochure is een nen@vlaamse-ouderenraad.be. inspirerend instrument dat je als

RADEIS 3 I 2016 14

rood roest niet

ZE NEMEN ER ALTIJD DE ZWAKSTEN UIT Jos Loots werkte 40 jaar als koeltechnieker bij een pluimveeslachterij. Al snel zag hij de misbruiken op zijn werk. Hij kon niet anders dan zich hiertegen verzetten. Hoe ben je opgegroeid? Ik ben opgegroeid in een rood nest, maar we waren niet syndicaalnoch politiek actief. Ging u kijken naar de 1 mei stoet? Neen, daar deden we niet aan mee. Ik ben grootgebracht door mijn grootouders hier in Limburg. Mijn ouders die werkten in Brussel. Wij waren daar niet mee bezig. Maar wij deelden wel de socialistische waarden.

Er werkten veel vrouwen in het bedrijf, vooral ongeschoolde mensen. Er waren toen mistoestanden die eigenlijk niet konden. Ik heb me meteen kandidaat gesteld op de eerstvolgende sociale verkiezingen.

Over welke mistoestanden hebben we het dan? De vrouwen kregen bijvoorbeeld gelijk loon als ze niet ziek geweest waren in die maand. Men verloor 2 frank per uur als men ziek was. Dat stond in een cao voor de De verkoopsdirecsector van de pluimteur was een heel vee. Het heeft jaren gelovig man. Hij ging geduurd voor ik menaltijd naar de kerk. sen kon overtuigen Ik heb hem ooit dat het daar instond. gevraagd: ‘Krijg jij Dat was één van de geen rode wangen dingen waarvoor ik als jij naar de preek gevochten heb. luistert?’ ‘

Wanneer is je engagement bij de vakbond dan ontstaan? Ik ben pas lid geworden van de vakbond rond mijn 19de. Ik werkte in Strombeek. Ik ben ziek gevallen en toen ik terugkwam Jos Loots Een ander voor6 maand later, was beeld was de verpakhet bedrijf failliet. Je king. De mensen van moest toen aangede verpakking gebruikten elk lintjes sloten zijn bij een vakbond om een werkloosheidsuitkering te ontvan- met een andere kleur. Op het einde van de dag werden de lintjes geteld. gen. Mijn keuze voor het ABVV was Diegenen met veel lintjes kregen toen snel gemaakt. een hoge premie, de mensen die niet zo handig waren kregen geen Wanneer ben je delegee premie. Die toestand moest er ook geworden? uit. Ik heb er 5 jaar voor nodig Ondertussen was ik van werk veranderd. Ik ben in een pluim- gehad om beide wantoestanden aan te pakken. veeslachterij begonnen hier in Stevoort, waar er toen een 250tal mensen werkten. Al heel snel Je hebt heel wat verwezenlijkt als zag ik de misbruiken in het bedrijf. delegee

Op vakantie in Oostenrijk

Na die vijf jaar kreeg ik veel vertrouwen van de mensen. Zij stonden allemaal achter mij. Toen ik begon, was alles ACV. Op 250 mensen, waren er 3 mensen van het ABVV. Na de eerste verkiezingen waren we bijna gelijk en ik ben gestopt met 440 leden op 700 werknemers. Dat was natuurlijk over een periode van 40 jaren. Toch een mooie prestatie Het belangrijkste is het opbouwen van een goede ploeg. Want je doet dat allemaal niet alleen. Je moet uw militanten kennen. We vergaderden minstens 1 keer per maand op zondag, in onze vrije tijd. We waren altijd compleet, het was zelden dat er iemand ontbrak. De vorming was ook heel belangrijk. Toen ik begon bij de vakbond, had ik helemaal geen basis. Gelukkig hadden wij in Limburg een

RADEIS 3 I 2016 15

vorming die doorging op zaterdag. Toevallig werden die gegeven door Roger Dessers. Heb ik heel veel aan gehad. Zij slaagden erin om iedereen blijvend te motiveren. Heel veel mensen die toen in die vorming zaten, zijn vandaag nog actief in het ABVV.

na de werkuren mensen leren lezen en schrijven. De dankbaarheid die ik daarvoor terugkreeg, de mensen steunden mij onvoorwaardelijk. Als ik zei: ‘leg alles plat’, dan lag het ook volledig plat. Ik moest het niet eens gaan vragen aan de mensen.

besloten om op brugpensioen gegaan. Ik was 58 jaar. Ik heb wel de onderhandelingen mee gevoerd. We hebben toen wel een goed sociaal akkoord gesloten. Ik heb wel nog altijd spijt dat we geweigerd hebben om een regeling te treffen voor de mensen die beschermd waren. Ik vond niet dat wij meer moesten krijgen dan de andere werknemers. Ik was nog zo naïef om te geloven dat ze dat extra geld aan de mensen zouden geven, maar ze hebben er zich gewoon een grote Mercedes mee gekocht.

Welke memorabele brandjes heb je moeten blussen? Waarom ben je delegee geworden? Het meest frappante was de sluiIk kon niet tegen onrecht. Ze nemen altijd de zwaksten eruit. ting van het bedrijf hier in Stevoort. Een bedrijf dat een massa winst Vrouwen met kinderen hadden niets te zeggen. Zij moesten maar maakte en omwille van enkele carzien dat ze tijdig een oplossing von- rièremensen verhuisd is naar Maasmechelen, 45 km verder. Al die den wanneer hun kind ziek was. De Was je nog actief binnen het mensen die hier werkten, mochten verkoopsdirecteur was een heel gelovig man. Hij ging altijd naar mee. Maar voor veel mensen was ABVV na je brugpensioen? Toen ik stopte met werken, dat niet vanzelfsprekend. Er zijn de kerk. Ik heb hem ooit gevraagd: maar enkele meege- startte ze in Limburg met de wer‘Krijg jij geen rode gaan. 45 kilometer king Dispo bij de RVA. Daar ben ik wangen als jij naar de mee ingestapt. Dat waren wekeis ver als je kinderen preek luistert?’ Ik was nog zo naïef lijkse gesprekken op de RVA. We hebt. Niet iedereen om te geloven dat ze begeleiden mensen die het helehad toen een eigen Hoe heb je het deledat extra geld aan maal niet meer zagen zitten. Heel wagen geeschap ervaren? de mensen zouden zinvol werk. Als ik het opnieuw geven, maar ze Heel snel kreeg ik ook het voorBen jij meegegaan zou moeten doen, hebben er zich stel van onze gewestelijke secrenaar Maasmechelen? direct! We moeten gewoon een grote taris om een seniorenwerking in Neen, ik heb de kwetsbare menMercedes mee sen blijven verdedigekocht. Senioren Horval op de actie ‘Bedrijfspand te koop’. gen. We hebben toen Jos Loots v.l.n.r Hugo Boiten, Alen Jef en Jos Loots

RADEIS 3 I 2016 16

de Horval op poten te zetten. Wij waren de raad van wijzen omdat we ook advies gaven aan de secretaris. Ik heb zowat alles gedaan binnen de Horval. Ik ben secretaris van de vzw van patrimonium en voorzitter van de seniorenwerking van Horval Limburg. Ik zit in de verschillende seniorenwerkingen in het gewest en op Vlaams niveau. Op federaal niveau hebben we ook een seniorenwerking, daar ben ik ook mee bezig. Welke activiteiten staan er dan op het programma? We bespreken de rode paper samen met de AC Limburg. Alles wat de pensioenen aanbelangd, proberen we over te brengen naar de militanten, de standpunten van de senioren worden besproken en we proberen Linx+ kenbaar te maken bij de militanten. Wat is er veranderd met pakweg 15 jaar geleden? Er is veel te weinig veranderd. We zijn ter plaatse blijven staan, in een maatschappij die veranderd. De vakbond moet meer aandacht geven aan de media, ik denk dan aan radio en TV. We zouden meer moeten reageren op berichten van werkgeversorganisaties en direct weerwerk moeten bieden. Dat gebeurd nu veel te weinig. Een andere ontwikkeling die veel veranderd heeft op het terrein, is de tewerkstelling van gedetacheerden.

radeis 3 · 2016 JAARGANG 11 juli - augustus - september 2016 verschijnt driemaandelijks Afgiftekantoor 9000 Gent Erkenningsnummer P608427 BC 30003 ABVV-Senioren Hoogstraat 42 - 1000 Brussel v.u. Caroline Copers Voor vragen, opmerkingen, adreswijzigingen: 02 289 01 80 of dorien.deloof@linxplus.be

De Seniorenwerking ABVV Limburg present op de trefdag van Linx+ in Bergen, 2015

Maar ik heb veel vertrouwen in de jongeren. Als ik binnen onze centrale de capaciteit zie dat er in ons bestuur zit tegenover pakweg 25 jaar geleden, dan denk ik chapeau. .

Hoe bedoel je? De arrogantie van de werkgevers en politiekers. Er zijn nooit zoveel delegees geweest die onder druk stonden van hun werkgever als vandaag. Delegees worden vandaag gepest en geïntimideerd door de werkgever.

Oost-Europeanen die hier werk zoeken in de bouw, maar ook in de voeding. Je mag het die mensen niet Jos Loots kwalijk nemen, zij worden uitgebuit door de bedrijven. Wat heeft het voor nut dat wij staken, als die mensen Je haalde het net aan. De vakbond moet meer aandacht besteden blijven werken. Zij doen het zware werk, zij werken 14 uren zonder aan de media en strijden voor een sociaal Europa. Zijn er nog andere stoppen. We missen een sociaal Europa. Maar ik heb veel vertrou- uitdagingen waar de vakbond moet op inzetten? wen in de jongeren. Als ik binnen Als vakbond moeten we ons meer onze centrale de capaciteit zie dat er in ons bestuur zit tegenover pak- wapenen tegen politieke en syndicale aanvallen. We moeten als vakweg 25 jaar geleden, dan denk ik chapeau. Dat zijn mensen die alle- bond blijven vechten voor een eerlijke maatschappij, waarin iedereen maal geëngageerd en gemotiveerd gelijke kansen heeft. We moeten zijn. onze sociale zekerheid blijven verdedigen. Onze jongeren zijn volWelke boodschap wil je hen doende gemotiveerd om dwars te meegeven? gaan liggen. Ik ben er zeker van Niet onverschillig zijn en zich dat de vakbond nog een mooie toeblijven verzetten. Wij hebben in komst heeft. de jaren ‘80 dezelfde problemen gehad. We hadden toen ook twee indexsprongen en schorsingen van de werkloosheidsuitkeringen. Maar het is nooit zo erg geweest als nu.